Чарльз Тейлор – канадалық философ, саяси философия, әлеуметтік ғылымдар тарихы және мәдени айырмашылықтар зерттеуімен аты шыққан. Жоғары наградалар иегері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық философ (1931 жылы туған)
Canadian philosopher (born 1931)
Чарльз Маргрейв Тейлор (1931 жылғы 5 қарашада туған) – Монреаль, Квебек қаласынан шыққан канадалық философ және Макгилл университетінің зейнеткер профессор. Ол саяси философия, әлеуметтік ғылымдар философиясы, философия тарихы және интеллектуалдық тарих салаларына қосқан үлесімен әйгілі. Оның еңбектері үшін Киото сыйлығы, Темплтон сыйлығы, Берггрюен философиясы сыйлығы және Джон В. Клюге сыйлығымен марапатталған. 2007 жылы Тейлор Квебек провинциясындағы мәдени ерекшеліктерге байланысты ұсынылатын шаралар жөніндегі Бушар-Тейлор комиссиясында Джерард Бушармен бірге жұмыс істеді. Ол сонымен қатар моральдық философия, эпистемология, герменевтика, эстетика, сана философиясы, тіл философиясы және іс-әрекет философиясы салаларына да үлес қосты.
Charles Margrave Taylor (born November 5, 1931) is a Canadian philosopher from Montreal, Quebec, and professor emeritus at McGill University best known for his contributions to political philosophy, the philosophy of social science, the history of philosophy, and intellectual history. His work has earned him the Kyoto Prize, the Templeton Prize, the Berggruen Prize for Philosophy, and the John W. Kluge Prize. In 2007, Taylor served with Gérard Bouchard on the Bouchard–Taylor Commission on reasonable accommodation with regard to cultural differences in the province of Quebec. He has also made contributions to moral philosophy, epistemology, hermeneutics, aesthetics, the philosophy of mind, the philosophy of language, and the philosophy of action.
Өмірбаян
Чарльз Маргрейв Тейлор 1931 жылғы 5 қарашада Монреаль қаласында, Квебек провинциясында дүниеге келді. Оның анасы – католик, ал әкесі – протестант. Әкесі, Уолтер Маргрейв Тейлор, бастапқыда Торонтодан шыққан болат өнеркәсібінің магнаты, ал анасы Симон Маргерит Бобиен – киім тігуші болған. Оның әпкесі Гретта Чемберс еді. 1939-1946 жылдары Селвин Хаус мектебінде, содан кейін 1946-1949 жылдары Тринити колледжінде оқыды. 1952 жылы Макгилл университетінде тарих пәні бойынша бакалавр дәрежесін алды. Білімін Оксфорд университетінде жалғастырды, алдымен Баллиол колледжінде Родс стипендиаты ретінде философия, саясат және экономика бойынша бірінші сыныптық дипломмен бакалавр дәрежесін алды (1955), содан кейін аспирант ретінде 1961 жылы философия докторы ғылыми дәрежесін қорғады. Макгилл университетінен зейнетке шыққаннан кейін бірнеше жыл бойы Иллинойс штатының Эванстон қаласындағы Солтүстік-Батыс университетінде заң және философия кафедрасының профессоры болып жұмыс істеді. 1986 жылы Американың өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. 1991 жылы Квебек провинциясындағы Француз тілі кеңесіне (Conseil de la langue française) тағайындалды, осы ретте Квебектің коммерциялық таңбалар заңдарын сынады. 1995 жылы Канада орденінің серігі атағын алды. 2000 жылы Квебектің Ұлттық орденінің Ұлы офицері атанды. 2003 жылы ғылыми жетістіктері үшін әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар кеңесінің алтын медалімен марапатталды, бұл кеңестің ең жоғары наградасы еді. 2007 жылы рухани шындықтарды зерттеуге қатысты жаңалықтары үшін Темплтон сыйлығына ие болды, оған 1,5 миллион АҚШ доллары сыйлық ретінде табысталды. 2007 жылы Жерар Бушармен бірге Квебек провинциясындағы азшылық мәдениеттеріне қатысты мәселелерді зерттейтін комиссияны басқарды. 2008 жылғы маусымда өнер және философия саласында Киото сыйлығымен марапатталды. Киото сыйлығы кейде «жапондық Нобель» деп аталады. 2015 жылы философ Юрген Хабермаспен бірге адамзатты зерттеудегі жетістіктері үшін Джон В. Клюг сыйлығын алды. 2016 жылы «адамның өзін-өзі түсінуіне және адамзаттың дамуына үлкен үлес қосатын ойшыл» ретінде 1 миллион долларлық Берггрюен сыйлығымен марапатталды.
Charles Margrave Taylor was born in Montreal, Quebec, on November 5, 1931, to a Roman Catholic Francophone mother and a Protestant Anglophone father by whom he was raised bilingually. His father, Walter Margrave Taylor, was a steel magnate originally from Toronto while his mother, Simone Marguerite Beaubien, was a dressmaker. His sister was Gretta Chambers. He attended Selwyn House School from 1939 to 1946, followed by Trinity College School from 1946 to 1949, and began his undergraduate education at McGill University where he received a Bachelor of Arts (BA) degree in history in 1952. He continued his studies at the University of Oxford, first as a Rhodes Scholar at Balliol College, receiving a BA degree with first class honours in philosophy, politics and economics in 1955, and then as a postgraduate student, receiving a Doctor of Philosophy degree in 1961 Taylor was also a Board of Trustees Professor of Law and Philosophy at Northwestern University in Evanston, Illinois, for several years after his retirement from McGill. Taylor was elected a foreign honorary member of the American Academy of Arts and Sciences in 1986. In 1991, Taylor was appointed to the Conseil de la langue française in the province of Quebec, at which point he critiqued Quebec's commercial sign laws. In 1995, he was made a Companion of the Order of Canada. In 2000, he was made a Grand Officer of the National Order of Quebec. In 2003, he was awarded the Social Sciences and Humanities Research Council's Gold Medal for Achievement in Research, which had been the council's highest honour. He was awarded the 2007 Templeton Prize for progress towards research or discoveries about spiritual realities, which included a cash award of US$1.5 million. In 2007 he and Gérard Bouchard were appointed to head a one year commission of inquiry into what would constitute reasonable accommodation for minority cultures in his home province of Quebec. In June 2008, he was awarded the Kyoto Prize in the arts and philosophy category. The Kyoto Prize is sometimes referred to as the Japanese Nobel. In 2015, he was awarded the John W. Kluge Prize for Achievement in the Study of Humanity, a prize he shared with philosopher Jürgen Habermas. In 2016, he was awarded the inaugural $1 million Berggruen Prize for being "a thinker whose ideas are of broad significance for shaping human self understanding and the advancement of humanity".
Көзқарастар
Оның кең және әртүрлі философиялық еңбектеріне қарамастан, Тейлор өзін "мономан" деп атайды, ол тек бір ғана негізгі ұмтылыспен айналысады: сенімді философиялық антропологияны дамыту. Тейлордың көзқарасын түсіну үшін оның философиялық негізін, әсіресе Георг Вильгельм Фридрих Гегель, Людвиг Витгенштейн, Мартин Хайдеггер және Морис Мерло-Понти туралы жазбаларын түсіну пайдалы. Тейлор натурализм мен формалистік эпистемологияны қабылдамайды. Ол Джон Уотсон, Джордж Пакстон Янг, К. Б. Макферсон және Джордж Грантты қамтитын канадалық идеализмнің ықпалды зияткерлік дәстүрінің бір бөлігі. "Ережеге бағыну" атты эссесінде Тейлор адамдардың ережеге неге бағынбайтынын және ережеге, мысалы, белгідегі жебеге, сәтті бағынуға қандай білім мүмкіндік беретінін зерттейді. Интеллектуалистік дәстүр нұсқауларды орындау үшін біз нұсқауларды қалай орындау керектігі туралы ұсыныстар мен алғышарттар жиынтығын білуіміз керек деп есептейді. Тейлор Витгенштейннің шешімі ережелерді түсіндірудің барлығы жасырын негізге сүйенетінін айтады. Бұл негіз ережелер немесе алғышарттар емес, Витгенштейн "өмір формалары" деп атаған нәрсе. Витгенштейн "Философиялық зерттеулер" еңбегінде "Ережені орындау – практика" дейді. Тейлор ережелерді түсіндіруді әдеттер, бейімділіктер және ұмтылыстар түрінде біздің денелерімізге сіңген тәжірибелер аясында орналастырады. Хайдеггер, Мерло-Понти, Ханс Георг Гадамер, Майкл Поланьи және Витгенштейнге ілесіп, Тейлор әлемді түсінуді негізінен бейнелеу арқылы жүзеге асыру қате екенін айтады. Бейнелеулер бізге ғана түсінікті болу үшін айқын айтылмаған негіз болуы керек. Кейде біз ережелерді өзімізге тікелей білдіре отырып орындаймыз, бірақ Тейлор ережелердің өздері қолдану принциптерін қамтымайтынын еске салады: қолдану үшін бізден айтылмаған түсінік немесе "заттарды сезіну" – негізді пайдалану қажет.
Despite his extensive and diverse philosophical oeuvre, Taylor famously calls himself a "monomaniac," concerned with only one fundamental aspiration: to develop a convincing philosophical anthropology. In order to understand Taylor's views, it is helpful to understand his philosophical background, especially his writings on Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Ludwig Wittgenstein, Martin Heidegger, and Maurice Merleau Ponty. Taylor rejects naturalism and formalist epistemology. He is part of an influential intellectual tradition of Canadian idealism that includes John Watson, George Paxton Young, C. B. Macpherson, and George Grant. In his essay "To Follow a Rule," Taylor explores why people can fail to follow rules, and what kind of knowledge it is that allows a person to successfully follow a rule, such as the arrow on a sign. The intellectualist tradition presupposes that to follow directions, we must know a set of propositions and premises about how to follow directions. Taylor argues that Wittgenstein's solution is that all interpretation of rules draws upon a tacit background. This background is not more rules or premises, but what Wittgenstein calls "forms of life." More specifically, Wittgenstein says in the Philosophical Investigations that "Obeying a rule is a practice." Taylor situates the interpretation of rules within the practices that are incorporated into our bodies in the form of habits, dispositions and tendencies. Following Heidegger, Merleau Ponty, Hans Georg Gadamer, Michael Polanyi, and Wittgenstein, Taylor argues that it is mistaken to presuppose that our understanding of the world is primarily mediated by representations. It is only against an unarticulated background that representations can make sense to us. On occasion we do follow rules by explicitly representing them to ourselves, but Taylor reminds us that rules do not contain the principles of their own application: application requires that we draw on an unarticulated understanding or "sense of things" — the background.
Тейлордың натурализмді сыны
Тейлор натурализмді әртүрлі, көбінесе өте әртүрлі теориялардың отбасы ретінде анықтайды, олардың бәрі "адамды зерттеуді табиғи ғылымдар үлгісінде жүргізуді мақсат етеді". Философиялық тұрғыдан алғанда, натурализм көбінесе логикалық позитивизм философиясының қолдауымен дамыған ғылымдардың біртүтастығы қозғалысы арқылы танымал болды және қорғалды. Көп жағынан, Тейлордың ерте философиясы Оксфордта студент кезінде кең таралған логикалық позитивизм мен натурализмге қарсы сындық реакциядан туындайды. Бастапқыда Тейлордың философиялық еңбектерінің көп бөлігі әртүрлі натуралистік зерттеу бағдарламаларына қатысты мұқият тұжырымдамалық сын-тексерулерден тұрады. Бұл 1964 жылғы "Мінез-құлықты түсіндіру" диссертациясымен басталды, ол орта ғасырда зор ықпал еткен Б. Ф. Скиннердің мінез-құлық психологиясын егжей-тегжейлі және жүйелі түрде сынады. Содан кейін Тейлор өзінің сынын басқа салаларға да таратып, "Түсіндіру және адам туралы ғылымдар" атты мақаласын 1972 жылы Дэвид Истон, Роберт Даль, Габриэль Алмонд және Сидней Верба сияқты саладағы көрнекті ғалымдар ұсынған мінез-құлық революциясының саяси ғылымына сын ретінде жариялады. "Маңыздың мәні: танымдық психология жағдайы" атты мақаласында Тейлор Б. Ф. Скиннердің мінез-құлық теориясын ығыстырған маңызды зерттеу бағдарламасын бұрмалаған натурализмді сынады. Бірақ Тейлор натурализмді бірден көзге көрінбейтін салаларда да байқады. Мысалы, 1978 жылғы "Тіл және адам табиғаты" еңбегінде ол тілдің әртүрлі заманауи "белгілеу" теорияларындағы натуралистік бұрмалауларды анықтады, ал "Өзіндік көздері" (1989) еңбегінде ол натуралистік қателерді де, сондай-ақ әртүрлі жекешіл және пайдалы көзқарастағы осы көзқарасқа қатысты терең моральдық және мотивациялық бастауларды да тапты.
Taylor defines naturalism as a family of various, often quite diverse theories that all hold "the ambition to model the study of man on the natural sciences." Philosophically, naturalism was largely popularized and defended by the unity of science movement that was advanced by logical positivist philosophy. In many ways, Taylor's early philosophy springs from a critical reaction against the logical positivism and naturalism that was ascendant in Oxford while he was a student. Initially, much of Taylor's philosophical work consisted of careful conceptual critiques of various naturalist research programs. This began with his 1964 dissertation The Explanation of Behaviour, which was a detailed and systematic criticism of the behaviourist psychology of B. F. Skinner that was highly influential at mid century. From there, Taylor also spread his critique to other disciplines. The essay "Interpretation and the Sciences of Man" was published in 1972 as a critique of the political science of the behavioural revolution advanced by giants of the field like David Easton, Robert Dahl, Gabriel Almond, and Sydney Verba. In an essay entitled "The Significance of Significance: The Case for Cognitive Psychology", Taylor criticized the naturalism he saw distorting the major research program that had replaced B. F. Skinner's behaviourism. But Taylor also detected naturalism in fields where it was not immediately apparent. For example, in 1978's "Language and Human Nature" he found naturalist distortions in various modern "designative" theories of language, while in Sources of the Self (1989) he found both naturalist error and the deep moral, motivational sources for this outlook in various individualist and utilitarian conceptions of selfhood.
Тейлор және герменевтика
Тейлордың натурализмді сынауымен бірге оның баламасын әзірлеуі де болды. Шындығында, Тейлордың философиялық пікірлерінің қалыптасуы Оксфордта докторантурада оқып жүргенде, аналитикалық философиядан көңілі толмағандықтан, француз және неміс тілдеріндегі заманауи герменевтика мен феноменологияда басқа философиялық мүмкіндіктерді іздеумен басталды. Герменевтикалық дәстүр адамның түсіну және тану қабілетін мағыналарды ашуға (мысалы, негізгі тексеру теорияларына немесе абсолюттік рационализмге қарамастан) бағытталған деп қарастырады. Тейлордың философиялық көзқарасын кең және әділ түрде герменевтикалық деп сипаттауға болады, және ол "қатысты герменевтика" деп аталады. Бұл оның герменевтикалық дәстүрдегі Вильгельм Дилтей, Хайдеггер, Мерло-Понти және Гадамер сияқты көрнекті тұлғалардың еңбектерін қолдауында айқын көрінеді. Сондай-ақ, бұл оның герменевтикалық және интерпретациялық теорияға жасаған түпкілікті үлестерінен де көрінеді.
Concurrent to Taylor's critique of naturalism was his development of an alternative. Indeed, Taylor's mature philosophy begins when as a doctoral student at Oxford he turned away, disappointed, from analytic philosophy in search of other philosophical resources which he found in French and German modern hermeneutics and phenomenology. The hermeneutic tradition develops a view of human understanding and cognition as centred on the decipherment of meanings (as opposed to, say, foundational theories of brute verification or an apodictic rationalism). Taylor's own philosophical outlook can broadly and fairly be characterized as hermeneutic and has been called engaged hermeneutics. This is clear in his championing of the works of major figures within the hermeneutic tradition such as Wilhelm Dilthey, Heidegger, Merleau Ponty, and Gadamer. It is also evident in his own original contributions to hermeneutic and interpretive theory.
Либерализмді коммунитарлық сын
Тейлор (сондай-ақ Аласдейр МакИнтайр, Майкл Уолцер және Майкл Сэндл) либералдық теорияның "өзі" тұжырымына қатысты қауымдық сынмен байланысты. Қауымдық ойшылдар жеке мағына мен жеке басты қалыптастыруда әлеуметтік институттардың маңыздылығын баса көрсетеді. 1991 жылғы "Заманауилықтың құлдырауы" атты Масси лекциясында Тейлор Джон Локк пен Томас Гоббстан бастап Джон Роулз бен Рональд Дворкинге дейінгі саяси теоретиктер адамдардың қоғамдық ортада қалыптасуын ескермегенін айтты. "Өзінің" шынайы түсінігі – өмірлік таңдаулар маңыздылық пен мәнге ие болатын әлеуметтік жағдайды мойындайды.
Taylor (as well as Alasdair MacIntyre, Michael Walzer, and Michael Sandel) is associated with a communitarian critique of liberal theory's understanding of the "self". Communitarians emphasize the importance of social institutions in the development of individual meaning and identity. In his 1991 Massey Lecture The Malaise of Modernity, Taylor argued that political theorists—from John Locke and Thomas Hobbes to John Rawls and Ronald Dworkin—have neglected the way in which individuals arise within the context supplied by societies. A more realistic understanding of the "self" recognizes the social background against which life choices gain importance and meaning.
Дін философиясы мен әлеуметтану
Тейлордың кейінгі еңбектері дін философиясына бұрылды, бұл бірнеше шығармаларында, соның ішінде "Католиктік заманауилық" атты лекциясы мен "Қазіргі діннің түрлері: Уильям Джеймсті қайта қарастыру" атты қысқаша монографиясында көрінеді. Тейлордың осы саладағы ең маңызды үлесі – оның "Зайырлы дәуір" кітабы, ол Макс Вебер, Стив Брюс және басқалардың секуляризация тезисіне қарсы тұрады. Секуляризация тезисінің негізгі идеясы, қазіргі заман (ғылым, технология және рационалды билік нысандары сияқты құбылыстардың жиынтығы) дамыған сайын діннің ықпалы біртіндеп төмендейді. Тейлор қазіргі әлемде діннің жойылып кеткенін емес, оның әртараптануын және көптеген жерлерде өркендеуін байқады. Одан кейін секуляризация теориясының расталмағанын ескере отырып, секуляризацияның нақты мағынасы туралы күрделі балама ұғымды ұсынады. Осы процесте Тейлор "Өзіндік көздері" кітабында көтерілген моральдық, саяси және рухани заманауилық туралы ойларын одан әрі дамытады.
Taylor's later work has turned to the philosophy of religion, as evident in several pieces, including the lecture "A Catholic Modernity" and the short monograph "Varieties of Religion Today: William James Revisited". Taylor's most significant contribution in this field to date is his book A Secular Age which argues against the secularization thesis of Max Weber, Steve Bruce, and others. In rough form, the secularization thesis holds that as modernity (a bundle of phenomena including science, technology, and rational forms of authority) progresses, religion gradually diminishes in influence. Taylor begins from the fact that the modern world has not seen the disappearance of religion but rather its diversification and in many places its growth. He then develops a complex alternative notion of what secularization actually means given that the secularization thesis has not been borne out. In the process, Taylor also greatly deepens his account of moral, political, and spiritual modernity that he had begun in Sources of the Self.
Саясат
Тейлор 1960-шы жылдары Маунт-Рояль округінде әлеуметтік-демократиялық Жаңа демократиялық партияның (НДП) үш рет кандидат болды, 1962 жылғы федералды сайлаудан бастап, онда либерал Алан МакНоттоннан кейін үшінші орын алды. 1963 жылы ол екінші орынға ие болды. Ең әйгілісі, 1965 жылғы сайлауда ол жаңадан келген және болашақ премьер-министр Пьер Трюдоға жеңілді. Бұл науқан ұлттық назар аударды. Тейлордың Канаданың Төменгі палатасына өтуге жасаған төртінші және соңғы әрекеті 1968 жылғы федералды сайлауда болды, онда ол Доллард округінде НДП кандидаты ретінде екінші орын алды. 1994 жылы Таиландта Витит Мунтабхорнмен бірлесіп адам құқықтары туралы мақала жариялады. 2008 жылы Westmount—Ville Marie округіндегі НДП кандидаты Энн Лагасе Даусонды қолдады. Ол сондай-ақ канадалық саясаткер және Жаңа демократиялық партияның бұрынғы төрағасы Джек Лейтонның профессоры болды. Тейлор федералды НДП вице-президенті (шамамен 1965 жылдан бастап) болды және оның Квебек бөлімшесінің президенті болды. 2010 жылы Тейлор көпмәдениеттілік – бұл дамып келе жатқан және қиындықтарға тап болған үдеріс екенін айтты. Ол Канададағы исламофобиямен күресуді келесі міндет деп атап өтті. 2020 жылы жарық көрген «Демократияны қайта құру» кітабында ол Патриция Нанц және Мадлен Бобиен Тейлормен бірге демократияның трансформация кезінде азаматтықты қатыстыру арқылы қайта жандандырылуы мүмкін екенін көрсету үшін жергілікті мысалдарды пайдаланды.
Taylor was a candidate for the social democratic New Democratic Party (NDP) in Mount Royal on three occasions in the 1960s, beginning with the 1962 federal election when he came in third behind Liberal Alan MacNaughton. He improved his standing in 1963, coming in second. Most famously, he also lost in the 1965 election to newcomer and future prime minister, Pierre Trudeau. This campaign garnered national attention. Taylor's fourth and final attempt to enter the House of Commons of Canada was in the 1968 federal election, when he came in second as an NDP candidate in the riding of Dollard. In 1994 he coedited a paper on human rights with Vitit Muntarbhorn in Thailand. In 2008, he endorsed the NDP candidate in Westmount—Ville Marie, Anne Lagacé Dowson. He was also a professor to Canadian politician and former leader of the New Democratic Party Jack Layton. Taylor served as a vice president of the federal NDP (beginning c. 1965) and was president of its Quebec section. In 2010, Taylor said multiculturalism was a work in progress that faced challenges. He identified tackling Islamophobia in Canada as the next challenge. In his 2020 book Reconstructing Democracy he, together with Patrizia Nanz and Madeleine Beaubien Taylor, uses local examples to describe how democracies in transformation might be revitalized by involving citizenship.