Кіріспе

Австрияның архиегеркесі (1855–1857)

Австрия императоры Франц Иосиф I-нің қызы

Австрияның архиегеркесі София (5 наурыз 1855 – 29 мамыр 1857) – император Франц Иосиф I және Австрия императрицасы Елизаветаның тұңғыш баласы. Ол екі жасында дүниеден озды.

Өмір

Франц Жозефке үйленгеннен кейін екі ай өткен соң Елизавета жүкті болды. 1855 жылдың 5 наурызында 17 жасар Австрия императрицасы сол күні Франц Жозефтің анасының құрметіне – София Фридерика Доротея Мария Жозефа деген атпен суға шомылдырылған қызды дүниеге әкелді. София анасының да, әкесінің де жағынан Бавария королі Максимилиан I Жозефтің ұрпағы болды, себебі оның ата-анасы бірінші туыстар еді. Әкесінің жағынан ол соңғы қасиетті Рим императоры Франциск II-нің ұрпағы. Келесі жылы Елизавета тағы бір қызын, Архигерцогиня Жизеланы, Софияның кіші қарындасын дүниеге әкелді. Екеуі де қыз болғандықтан, монархтың міндеттерін орындауға қажетті білім алудың қажеті болмады, бірақ олардың екеуі де шомылдырылғаннан кейін, императрица Елизавета екі баланы тәрбиелеуге тым жас болғандықтан, София (Елизаветаның әпкесі және қайын анасы) алып кетті. Кейіннен Елизавета былай деді:

Елизавета Франц Жозефтен анасымен бұл мәселені талқылауды қанша рет өтінсе де, оның жалбарыны естілмеді. Ақырында, Франц Жозеф бұл мәселені анасымен талқылады, ал Елизавета қайын анасына тілектерін ашық білдіре бастады, тіпті кішкентай қыздарды өзімен бірге саяхатқа алып жүрді.

Өлім

Елизавета патшайым Венгрияны және оның халқын өте жақсы көріп, күйеуіне сүйікті еліне саяхат жасауды, тіпті оны аралап шығуды ұсынды. Франц-Жозеф келісіп, 1857 жылдың көктемінде жолға шықты. Будада болғанда София мен оның әпкесі, архигерцогиня Жизела диареямен ауырып, жоғары қызбаға шалдықты. 10 айлық Жизела тез жазылып кетті. Бірақ екі жасар София анасының құшағында қайтыс болды: кешке, он бір сағат бойы өмірі үшін күрескеннен кейін, ықтималда диарея салдарынан немесе жоғары қызбадан туған сусызданудан. Кейін Софияның тифтен қайтыс болғаны туралы болжамдар айтылды, бірақ бұл әлі дәлелденбеді.

Салдары

Софияның денесі Венаға әкелінді және Императорлық криптада, оңтүстік-батыс тірегіндегі Фердинандтың мазасына жерленді. Елизабеттің үлкен баласының өлімі оның өмірінің соңына дейін мазалады. Оның енесі, Бавариялық София принцессасы (Архигерцогиня София) Елизаветті Софияның өліміне жауапты деп санады. Ол күйзеліске ұшырап, бірнеше күн бойы пәтерінде жабылып отырды немесе ойлаудан қашу үшін шаршағанша атпен жүрді. Софияның өлімінен кейін балалардың кімге тиесілігі шешілді. Принцесса София балаларды туғаннан кейін бірден өзіне алды. Елизавета да қалған қызына немқұрайлы қарады, және олардың қарым-қатынасы тығыз болған жоқ. Елизаветаның күтімшісі Мари Фестетикс өзінің күнделігінде императрицаның тіпті Жизеланың үйлену дайындықтарына да қатысуға уақыт таппағанын жазды. Елизавета өзінің жалғыз ұлы, Австрияның тәждік мұрагері Рудольфқа да осылай қатысты. Өмірінің соңына дейін Елизавета өлген қызының бейнесі салынған білезік тағып, оның суретін пәтерінде сақтап жүрді.