Кіріспе

Скельморли – Шотландияның оңтүстік-батысындағы Солтүстік Айрширдегі ауыл. Солтүстік Айршир әкімшілік аймағындағы ең солтүстік елді мекен болғанымен, ол Инверклидтегі Уэмисс шығанағымен тікелей жалғасқан. Екі ауылды Келли Берн бөліп тұрады, ол Ротесей паром терминалының оңтүстігінде Клайд фиордына құяды. Олардың жақын орналасқандығына қарамастан, тарихи тұрғыдан Скельморли Айрширде, ал Уэмисс шығанағы Ренфруширде орналасқан. Скельморлидің өзі Төменгі және Жоғарғы Скельморли деп екіге бөлінеді. Ауылда бір бастауыш мектеп бар, ал орта білім алатын оқушылар Солтүстік Айрширдегі Ларгс академиясына оқиды. Клайдтың осы жағалауы сияқты, Скельморлидің ландшафты мен үйлерінде де қызыл құмтас кеңінен таралған.

Тарих

Скельморлидің тарихы XV ғасырға дейін жетеді. Скельморли қамалы – 1502 жылы ескі құрылыстың орнында салынған мұнаралы үй. Көп рет өзгертіліп, кеңейтілген бұл орын Монтгомери тайпасының ежелгі отауы болып табылады (олардың көрнекті қабірлерін Ларгстағы Скельморли Айлде көруге болады). XIX ғасырда бұл ауыл Глазгоның көптеген шай саудагерлеріне мекен болған. Жағалаудың үстіндегі тік жарға қабақтан үлкен гидротерапиялық мекеме тұрды, оған басты жолдан лифт арқылы кіруге болады, ал лифт шахтасы тік жардың ішінен қазылған. Кейіннен ғимарат қонақ үй ретінде пайдаланылды, бірақ 1990 жылдары бұзылып жатыр. Скельморлидің оңтүстігінде тарихи алдындағы, мүмкін друидтік, діни мақсаттармен немесе табиғаттың әсерінен пайда болған, кейін пішініне байланысты қайта қолданылған жылан төбесі орналасқан. 1925 жылдың 18 сәуірінде Еглинтон иелігіне тиесілі және бүкіл ауылды сумен қамтамасыз еткен су қоймасының бөгеті құлап, миллиондаған галлон су ауылға құйылды. 10 минуттан кейін көптеген үйлер, көшелер мен бақшалар қирады, ал бес адам, олардың төртеуі бала, қаза тапты. Композитор және әндерді жазушы Брайан Фахи және оның әйелі Одри 1972 жылдан бастап 2006 жылы қайтыс болғанға дейін Скельморлиде тұрды. Бүгінде Скельморлиде 1880 тұрғын тұрады.

Скельморлидің өлшенген милясы

GPS жүйелері енгізілгенге дейін, жаңа кемелерді теңіз сынақтарынан өткізіп, кеме құрылысшысынан иесіне тапсыру алдында, олардың жылдамдығын өлшеу үшін өлшенген теңіздік мильдер қолданылды. 20 ғасырдың басында, Корольдік теңіз күштері жаңа соғыс кемелерінің жылдамдығын сынау үшін Клайд фиртінде, Скельморлиден тыс жерде орналасқан «Скельморли милі» деп аталатын өлшенген теңіздік мильді пайдаланды. Бұл миль 1980 жылдарға дейін сауда кемелерін сынау үшін де қолданылды. Қарапайым тілмен айтқанда, өлшенген теңіздік миль – жағалауда немесе жағалауға жақын орналасқан екі жұп тіреулермен белгіленген теңіздік миль. Кеме, қажетті жылдамдыққа жеткеннен кейін және қажетті бағытта, бір тіреулер жұбынан екіншісіне жүзеді. Тоқтау сағаты бірінші екі тіреу түзу сызықта келгенде іске қосылады және келесі екі тіреу түзу сызықта келгенде тоқтатылады. Әрбір тіреуде «V» немесе кері «V» пішіндес белгілері болады, олар тіреулер дәл түзу сызықта келгенде «X» пішінін құрайды. Кемелердің өнімділігін дәл өлшеу үшін, жел мен толқынның өзгеруін ескеру үшін кемелер екі бағытта да бірнеше рет жүзуге тиіс болды. «Скельморли милі» B санатындағы тізімделген құрылым болып табылады. Ол 1866 жылы Роберт Нейпир және ұлдарының Клайд кеме құрылыс фирмасымен құрылды. Оны екі түрлі жер зерттеуші, атап айтқанда Kyle & Frew және Smith & Wharrie зерттеді, ал Адмиралтейство қызметкерлері тексерді. Ол бір-біріне жақын орналасқан екі жұп биік, ақ түспен боялған тіреулерден тұрады. Тіреулер бетон негізге орнатылған, темір тіреулермен бекітілген және жоғарғы деңгейде бағыт белгілерімен жабдықталған. Солтүстік тіреулер жұбын Гидро сатыларының астындағы автобус аялдамасынан, Шор Роудтағы бұрылыс нүктесінің жанынан табуға болады. Олардың біреуі жағалауда орналасқан, оған жүз метр оңтүстікке қарай жаяу жүріп, кішкентай сорғы станциясының қасындағы сатылар арқылы жағажайға түсуге болады. Екінші солтүстік тіреуі автобус аялдамасының артындағы тік жардың ортасына орнатылған, қатты зақымданып, жоғарғы жартысы сынған және жанына құлаған. Оңтүстік тіреулер жұбы Скельморлидің оңтүстік шетінде, Скельморли қамалының оңтүстігінде орналасқан. Олардың біреуі А78 тас жолының жанында, ал екіншісі А78 және Мейгл арасындағы далада орналасқан.