Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс композиторы, музыканты, дирижері және педагогы (1873–1916)
German composer, musician, conductor, and teacher (1873–1916)
Иоганн Баптист Джозеф Максимилиан Регер (19 наурыз 1873 – 11 мамыр 1916) – неміс композиторы, пианиношы, органшы, дирижері және академиялық педагогы. Ол концерттік пианист, Лейпциг университеті шіркеуінің музыкалық директоры, Лейпцигтегі Корольдік консерваторияның профессоры және Саксония герцогы Георг II Мейнингеннің сарайындағы музыкалық директор болып жұмыс істеді. Регер бастапқыда Lieder, камералық музыка, хор музыкасы және фортепиано мен органға арналған шығармалар жазды. Кейіннен ол оркестрлік композицияларға, мысалы, Моцарттың тақырыбындағы Вариациялар мен Фугаға (1914), сондай-ақ хор мен оркестрге арналған «Көңілдің өрнегі» (1903), «100-ші псалм» (1909), «Эйнсиэдлер» және «Хебель реквиемі» (екеуі де 1915) сияқты шығармаларға көшті.
Johann Baptist Joseph Maximilian Reger (19 March 187311 May 1916) was a German composer, pianist, organist, conductor, and academic teacher. He worked as a concert pianist, a musical director at the Leipzig University Church, a professor at the Royal Conservatory in Leipzig, and a music director at the court of Duke Georg II of Saxe Meiningen. Reger first composed mainly Lieder, chamber music, choral music and works for piano and organ. He later turned to orchestral compositions, such as the popular Variations and Fugue on a Theme by Mozart (1914), and to works for choir and orchestra such as Gesang der Verklärten (1903), Der 100. Psalm (1909), Der Einsiedler and the Hebbel Requiem (both 1915).
Өмірбаян
Баварияның Бранд қаласында туған Регер, мектеп мұғалімі және әуесқой музыкант Йозеф Регер мен оның әйелі Катарина Филоменаның тұңғыш баласы болды. Діңгелі католик болып келген отбасы 1874 жылы Вайден қаласына көшіп келді. Макстың үш бауыры бала кезінде қайтыс болғаннан кейін, тек бір апасы – Эмма қалды. Бес жасқа келгенде Регер әкесінен орган, скрипка және виолончель, ал анасынан фортепиано ойнауды үйренді. 1884 жылдан 1889 жылға дейін Регер әкесінің шәкірттерінің бірі Адалберт Линднерден фортепиано және орган сабақтарын алды. Осы кезеңде ол жиі Линднердің орнына қалалық шіркеуде органшы болып жұмыс істеді. Регер 1889 жылдың маусымында дайындық мектебін бітірді. Сол жылы ол G минорындағы сыбызғы квартеті мен флейтаға арналған Scherzo, D минорындағы үш бөлімді сыбызғы квартеті және скрипка мен фортепианоға арналған Largo шығармаларын жазды. Әкесінің тілегімен ол соңғы екі шығармасын Мюнхендегі Музыка және сахна өнері университетінің профессоры, композитор Йозеф Рейнбергерге жіберді. Рейнбергер оның дарынды екенін таныды. Ақырында Регер, әкесінің алаңдауына қарамастан, музыка саласында мансап құруға бел буды. 1890 жылы Регер Сондерсхаузенде Риманнан музыка теориясын, содан кейін Висбаденде фортепиано мен теорияны оқыды. Ол алғашқы шығармаларында камералық музыка мен Лидерлерді пайдаланды. Концерттік пианист болғандықтан, фортепиано мен органға арналған шығармалар жазды. Оның хор мен фортепианоға арналған алғашқы шығармасы – Drei Chöre (1892) болды. 1898 жылы Регер ауруына байланысты Вайдендегі ата-анасының үйіне оралды, онда хор мен оркестрге арналған алғашқы шығармасын – Hymne an den Gesang (Әнге гимн), Op. 21 жазды. 1899 жылдан бастап ол Эльза фон Беркенге ғашық болды, бірақ ол бастапқыда оның сезімін қабылдамады. Ол көптеген әндер жазды, соның ішінде махаббат өлеңдерінен құралған Sechs Lieder, Op. 35. Регер 1901 жылдың қыркүйегінде Мюнхенге көшіп келді, онда ол концерттік ұсыныстар алды және оның даңқы тез өсті. Мюнхендегі алғашқы маусымында Регер он концертте органшы, камералық пианист және аккомпаниатор ретінде өнер көрсетті. 1902 жылы ол баспагерлерден, концерттерден және жеке сабақтардан түскен табыспен үйленді. Әйелі Эльза ажырасып кеткен протестант болғандықтан, ол католик шіркеуінен шеттетілді. Ол үздіксіз шығармашылықпен айналысты, мысалы, Gesang der Verklärten, Op. 71. 1907 жылы Регер Лейпциг университетінің шіркеуінде музыкалық директор болып тағайындалды, ол 1908 жылға дейін осы лауазымда болды, сондай-ақ Лейпцигтегі Корольдік консерваторияның профессоры болды. 1908 жылы ол аралас хор мен оркестрге арналған 100-ші псалмның (Der 100. Psalm), Op. 106, мәтініне музыка жазды, бұл Йена университетінің 350 жылдығына арналған туынды болды. Оның бірінші бөлімі сол жылдың 31 шілдесінде алғаш рет орындалды. Регер композицияны 1909 жылы аяқтады, ал премьерасы 1910 жылы Хемниц пен Бреслауда бірдей өтті. 1911 жылы Регер Саксен-Мейнинген герцогы Георг II сарайының Hofkapellmeister (музыкалық директоры) болып тағайындалды, сонымен қатар Мейнинген сарайының театрындағы музыканы басқарды. Ол Лейпциг консерваториясында шеберлік класын жалғастырды. 1913 жылы ол Арнольд Беклиннің картиналарына төрт тондық поэма жазды (Vier Tongedichte nach Arnold Böcklin), соның ішінде Die Toteninsel (Өлілер аралы), Op. 128. 1914 жылы денсаулығына байланысты сарайдағы қызметінен кетті. Бірінші дүниежүзілік соғысқа жауап ретінде, ол 1914 жылы соғыста қаза тапқандарды еске алуға арналған хорлық шығарма жазуды жоспарлады. Ол латын тіліндегі реквиемді жазуға кірісті, бірақ жұмысты аяқталмаған күйінде қалдырды. Ол Acht geistliche Gesänge für gemischten Chor (Сегіз қасиетті ән, Op. 138) атты сегіз мотет жазды, олар "жаңа қарапайымдылықты" бейнелейді. 1915 жылы ол Лейпцигте сабақ беру үшін аптасына бір рет Йенаға көшіп барады. Йенада ол солист, хор және оркестрге арналған Хеббель реквиемін жазды. Регер 1916 жылдың 11 мамырында Лейпцигтегі қонақ үйде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның төсегінің жанынан "Acht geistliche Gesänge" шығармасының, соның ішінде "Der Mensch lebt und bestehet nur eine kleine Zeit" атты шығармасының нұсқалары табылды. Регер қайтыс болғаннан кейін алты жыл өткен соң, оның жерлеу ыдысы Йенадағы үйінен Веймардағы зиратқа көшірілді. 1930 жылы Регердің жесірі Эльзаның тілегі бойынша оның сүйегі Мюнхендегі Вальдфридхофқа ауыстырылды. Регер дирижер және пианист ретінде де халықаралық деңгейде белсенді болды. Оның шәкірттерінің арасында Йозеф Хаас, Сандор Джемниц, Ярослав Квапил, Рубен Лильефорс, Арре Мериканто, Софи Ронсток, Джордж Сель және Кристофор Талтабулл болды. Ол Ханс фон Кесслердің туысы еді.
Born in Brand, Bavaria, Reger was the first child of Josef Reger, a school teacher and amateur musician, and his wife Katharina Philomena. The devout Catholic family moved to Weiden in 1874. Max had only one sister, Emma, after three other siblings died in childhood. When he turned five, Reger learned organ, violin and cello from his father and piano from his mother. From 1884 to 1889, Reger took piano and organ lessons from Adalbert Lindner, one of his father's students. During this time, he frequently acted as substitute organist for Lindner in the parish church of the city. Reger finished the preparatory school in June 1889. Also that year, he composed a Scherzo for string quartet and flute in G minor, a three movement string quartet in D minor, and a Largo for violin and piano. At his father's request, he sent the latter two works to composer Josef Rheinberger, a professor at the University of Music and Performing Arts Munich, who recognized his talents. Reger eventually sought a career in music despite his father's concerns. In 1890, Reger began studying music theory with Riemann in Sondershausen, then piano and theory in Wiesbaden. The first compositions to which he assigned opus numbers were chamber music and Lieder. A concert pianist himself, he composed works for both piano and organ. His first work for choir and piano to which he assigned an opus number was Drei Chöre (1892). Reger returned to his parental home in Weiden due to illness in 1898, where he composed his first work for choir and orchestra, Hymne an den Gesang (Hymn to singing), Op. 21. From 1899, he courted Elsa vonBercken who at first rejected him. He composed many songs including the love poems Sechs Lieder, Op. 35. Reger moved to Munich in September 1901, where he obtained concert offers and where his rapid rise to fame began. During his first Munich season, Reger appeared in ten concerts as an organist, chamber pianist and accompanist. Income from publishers, concerts and private teaching enabled him to marry in 1902. Because his wife Elsa was a divorced Protestant, he was excommunicated from the Catholic Church. He continued to compose without interruption, for example Gesang der Verklärten, Op. 71. In 1907, Reger was appointed musical director at the Leipzig University Church, a position he held until 1908, and professor at the Royal Conservatory in Leipzig. In 1908 he began to compose Der 100. Psalm (The 100th Psalm), Op. 106, a setting of Psalm 100 for mixed choir and orchestra, for the 350th anniversary of Jena University. Part I was premiered on 31 July that year. Reger completed the composition in 1909, premiered in 1910 simultaneously in Chemnitz and Breslau. In 1911 Reger was appointed Hofkapellmeister (music director) at the court of Duke Georg II of Saxe Meiningen, also taking charge of music at the Meiningen Court Theatre. He continued with his master class at the Leipzig conservatory. In 1913 he composed four tone poems on paintings by Arnold Böcklin (Vier Tongedichte nach Arnold Böcklin), including Die Toteninsel (Isle of the Dead), as his Op. 128. He gave up the court position in 1914 for health reasons. In response to World War I, already in 1914 he was planning to compose a choral work, commemorating those lost in the war. He began to set the Latin Requiem but abandoned the work as a fragment. He composed eight motets as his Acht geistliche Gesänge für gemischten Chor (Eight Sacred Songs, Op. 138), embodying "a new simplicity". In 1915 he moved to Jena, commuting once a week to teach in Leipzig. In Jena he composed the Hebbel Requiem for soloist, choir and orchestra. Reger died of a heart attack while staying at a hotel in Leipzig on 11 May 1916. The proofs of Acht geistliche Gesänge, including "Der Mensch lebt und bestehet nur eine kleine Zeit", were found next to his bed. Six years after Reger's death, his funeral urn was transferred from his home in Jena to a cemetery in Weimar. In 1930, on the wishes of Reger's widow Elsa, his remains were moved to a grave of honour in Munich Waldfriedhof. Reger had also been active internationally as a conductor and pianist. Among his students were Joseph Haas, Sándor Jemnitz, Jaroslav Kvapil, Ruben Liljefors, Aarre Merikanto, Sofie Rohnstock, George Szell and Cristòfor Taltabull. He was the cousin of Hans von Koessler.
Шығармалары
Регер 25 жылдан астам уақыт ішінде өте көп шығарма жазды, көбінесе абстрактілі формада. Оның туындылары өмірінде Германияда жақсы танымал болды. Көптеген шығармалары фугалар немесе вариациялар түрінде, соның ішінде Моцарттың А мажордағы фортепиано сонатасының (K. 331) басты тақырыбына негізделген Моцарттың тақырыбы бойынша вариациялар мен фугасы бар. Регер органға көптеген музыка жазды, ең танымалдары – Op. 59 жинағынан «Бенедикт» және Op. 46 «Бахқа арналған фантазия және фуга». Висбадендегі Уго Риманның шәкірті кезінде Регер неміс органисі Карл Штраубемен танысты; олардың әріптестігі мен достығы 1898 жылы басталды, Штраубе Регердің көптеген орган шығармаларын орындады, мысалы, Op. 52 «Үш хоралдық фантазия». Регер өзінің кейбір шығармаларын «Велте филармония» органында жазды, соның ішінде Op. 67 «52 хоралдық прелюдиядан» үзінділер. Ол сонымен қатар әртүрлі діни емес орган шығармаларын жазды, оның ішінде Op. 127 «Кіріспе, пассакалия және фуга». Ол 1913 жылы Бреслаудың жүзжылдық залының ашылуында Вильгельм Сауэр органының тұсаукесерінде орындаған Штраубеге арналған. Регер ерекше түрде фугалық формаға қызығушылық танытты және опера мен симфониядан басқа барлық жанрда музыка жазды (бірақ Op. 90 «Синфониетта» шығармасын жазды). Абсолюттік музыканың бекем жақтасы болған ол өзін Бетховен мен Брамстың дәстүрінің бір бөлігі деп санады. Оның шығармалары көбінесе осы композиторлардың классикалық құрылымдарын Лист пен Вагнердің кеңейтілген гармонияларымен біріктірді, сондай-ақ Бахтың күрделі контрапунктін қосты. Регердің орган музыкасына Листтің әсері болғанымен, ол осы дәстүрге қарсы болды. Жекеше ісгермен орындалатын шығармаларының кейбіреулері жиі жазылып алынады, бірақ концерттерде олар сирек орындалады. Оның жеке фортепиано мен екі фортепианоға арналған музыкасы оны орталық неміс дәстүрінде Брамстың ізбасары ретінде көрсетеді. Ол Брамстың үздіксіз дамуын және еркін модуляциясын ұстанды, сонымен қатар Бахтың полифониясына әсер етті. Регер көптеген вокалдық шығармалар, Lieder, аралас хор, ерлер хоры және әйелдер хоры үшін шығармалар, сондай-ақ оркестрмен бірге орындалатын кеңейтілген хорлық шығармалар, мысалы, «100-ші псалм» және Фридрих Хеббельдің өлеңіне жазылған «Реквием» жазды, оны Регер Бірінші дүниежүзілік соғыстың жауынгерлеріне арнады. Ол Габриэль Д’Аннунцио, Отто Юлиус Биербаум, Адельберт фон Шамиссо, Йозеф фон Айхендорф, Эммануэль Гейбель, Фридрих Хеббель, Николаус Ленау, Детлев фон Лилиенкрон, Фридрих Рюкерт және Людвиг Уланд сияқты ақындардың мәтіндеріне музыка жазды. Регер ірі туындыларына өзі опера нөмірлерін берді. Оның шығармаларын ретроспективті деп санауға болады, өйткені олар фуга және континуо сияқты классикалық және барокколық композициялық әдістерді ұстанды. Соңғысының әсері оның терең ойлы және консервативті емес камералық шығармаларында естіледі.
Reger produced an enormous output in just over 25 years, nearly always in abstract forms. His work was well known in Germany during his lifetime. Many of his works are fugues or in variation form, including the Variations and Fugue on a Theme by Mozart based on the opening theme of Mozart's Piano Sonata in A major, K. 331. Reger wrote a large amount of music for organ, the most popular being the Benedictus from the collection Op. 59 and his Fantasy and Fugue on BACH, Op. 46. While a student under Hugo Riemann in Wiesbaden, Reger had already met the German organist, Karl Straube; their association as colleagues and friends began in 1898, with Straube premiering many of Reger's organ works, such as the Three chorale fantasias, Op. 52. Reger recorded some of his works on the Welte Philharmonic organ, including excerpts from 52 Chorale Preludes, Op. 67. He also composed various secular organ works, including the Introduction, Passacaglia and Fugue, Op. 127. It was dedicated to Straube, who gave its first performance in 1913 to inaugurate the Wilhelm Sauer organ at the opening of the Breslau Centennial Hall. Reger was particularly attracted to the fugal form and created music in almost every genre, save for opera and the symphony (he did, however, compose a Sinfonietta, his Op. 90). A similarly firm supporter of absolute music, he saw himself as being part of the tradition of Beethoven and Brahms. His work often combined the classical structures of these composers with the extended harmonies of Liszt and Wagner, to which he added the complex counterpoint of Bach. Reger's organ music, though also influenced by Liszt, was provoked by that tradition. Some of the works for solo string instruments turn up often on recordings, though less regularly in recitals. His solo piano and two piano music places him as a successor to Brahms in the central German tradition. He pursued intensively Brahms's continuous development and free modulation, whilst being rooted in Bach influenced polyphony. Reger was a prolific writer of vocal works, Lieder, works for mixed chorus, men's chorus and female chorus, and extended choral works with orchestra such as Der 100. Psalm and Requiem, a setting of a poem by Friedrich Hebbel, which Reger dedicated to the soldiers of World War I. He composed music to texts by poets such as Gabriele D'Annunzio, Otto Julius Bierbaum, Adelbert von Chamisso, Joseph von Eichendorff, Emanuel Geibel, Friedrich Hebbel, Nikolaus Lenau, Detlev von Liliencron, Friedrich Rückert and Ludwig Uhland. Reger assigned opus numbers to major works himself. His works could be considered retrospective as they followed classical and baroque compositional techniques such as fugue and continuo. The influence of the latter can be heard in his chamber works which are deeply reflective and unconventional.
Қабылдау
1898 жылы композитор, әркімге қосымша және сыншы Цезарь Хохстеттер музыка журналында "Noch einmal Max Reger" ("Макс Регер туралы қайтадан") атты мақала жариялады (Die redenden Künste 5 no. 49, 943-бет, соңғы жазба). Цезарь "Кезере" баспасына Регерді "өте талантты жас композитор" деп ұсынды. Регер Хохстеттерге өзінің фортепианолық пьесалары Aquarellen, Op. 25, және Cinq Pièces pittoresques, Op. 34 арнап ризашылық білдірді. Регер Мюнхеннің жаңалықтары газетінің музыка сыншысы Рудольф Луиспен шиеленіскен қарым-қатынаста болды, ол әдетте оның шығармаларына жағымсыз пікір білдіретін. А мажордағы Симфонетта, Op. 90, 1906 жылдың 2 ақпанында алғаш рет орындалғаннан кейін, Луис 7 ақпанда әдеттегідей жағымсыз рецензия жазды. Регер оған былай деп жауап берді: "Мен үйімдегі ең кішкентай бөлмеде отырмын. Сіздің сын-пікіріңіз менің алдымда. Бір сәттен кейін ол менің артымда болады!". Басқа бір деректе бұл хаттың адресаты ретінде неміс композиторы Зигфрид Карг-Элерт көрсетілген. Арнольд Шенберг Регерді бағалаған. 1922 жылы Александр фон Землинскийге жіберген хатында: "Менің ойымша, Регерді жиі орындау керек; 1, өйткені ол көп шығарма жазды; 2, өйткені ол қазірдің өзінде қайтыс болды және адамдар әлі де оның өнеріне толыққанды баға бере алмайды. (Мен оны гений деп санаймын.)"
In 1898 Caesar Hochstetter, an arranger, composer and critic, published an article entitled "Noch einmal Max Reger" ("Max Reger once again") in a music magazine (Die redenden Künste 5 no. 49, pp. 943 f). Caesar recommended Reger as "a highly talented young composer" to the publishers. Reger thanked Hochstetter with the dedications of his piano pieces Aquarellen, Op. 25, and Cinq Pièces pittoresques, Op. 34. Reger had an acrimonious relationship with Rudolf Louis, the music critic of the Münchener Neueste Nachrichten, who usually had negative opinions of his compositions. After the first performance of the Sinfonietta in A major, Op. 90, on 2 February 1906, Louis wrote a typically negative review on 7 February. Reger wrote back to him: "Ich sitze in dem kleinsten Zimmer in meinem Hause. Ich habe Ihre Kritik vor mir. Im nächsten Augenblick wird sie hinter mir sein!" ("I am sitting in the smallest room of my house. I have your review before me. In a moment it will be behind me!"). Another source has the German composer Sigfrid Karg Elert as the targeted critic of this letter. Arnold Schoenberg was an admirer of Reger's. A letter he sent to Alexander von Zemlinsky in 1922 states: "Reger must in my view be done often; 1, because he has written a lot; 2, because he is already dead and people are still not clear about him. (I consider him a genius.)"
Фильмдер
2002 жылы Андреас Пихлер мен Эвальд Контшидердің «Мирамонте Фильм» компаниясы түсірген «Макс Регер – Музыка мәңгілік күй ретінде» атты деректі фильм жарық көрді. Бұл Макс Регер туралы фактілерге негізделген алғашқы фильмдік құжаттама. Ол Макс Регер институтымен бірлесіп жасалды. Макс Регер: Соңғы алып, – Макс Регердің өмірі мен шығармашылығы туралы деректі фильм, Регердің қайтыс болғанына 100 жыл толуына орай 2016 жылдың желтоқсан айында шыққан «Максимум Регер» атты 6 DVD жинағына енгізілген. Бұл жинақты «Фуга Стейт Фильмз» компаниясы түсірді, және деректі фильмнен өзге, Фрауке Мей, Бернхард Хаас, Бернхард Баттман және Франкфурттің Бранденбург мемлекеттік оркестрі орындаған оркестр, фортепиано, камералық ансамбль және органға арналған Регердің ең маңызды шығармаларының үзінділері де бар.
The documentary Max Reger – Music as a perpetual state, by Andreas Pichler and Ewald Kontschieder, Miramonte Film, was released in 2002. It was the first factually based film documentation about Max Reger. It was produced in cooperation with the Max Reger Institute. Max Reger: The Last Giant, a documentary film about the life and works of Max Reger, is included on a 6 DVD set entitled Maximum Reger released in December 2016 to mark the 100th anniversary of Reger's death. The set was produced by Fugue State Films and in addition to the documentary includes excerpts from Reger's most important works for orchestra, piano, chamber ensemble and organ, with performances by Frauke May, Bernhard Haas, Bernhard Buttmann and the Brandenburgisches Staatsorchester Frankfurt.