Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Дельта жасушалары (δ жасушалары немесе D жасушалары) – соматостатин өндіретін жасушалар. Олар асқазан, ішек және панкреатикалық аралдарда табылсады. Дельта жасушалары аралдардағы жасушалардың шамамен 5%-ын құрайды, бірақ олардың аз санына қарамастан, көптеген арал жасушаларымен өзара әрекеттесе алады. Кеміргіштерде дельта жасушалары аралдардың шетінде орналасса, ал адамдарда аралдардың құрылымы көбінесе нашар ұйымдасқан және дельта жасушалары аралдардың ішінде жиі кездеседі. Екі түрде де пептид гормоны Урокортин III (Ucn3) – бета жасушаларынан (және приматтарда альфа жасушаларынан) соматостатиннің жергілікті секрециясын күшейтетін маңызды жергілікті сигнал болып табылады. Сонымен қатар, соматостатиннің SGLT2 рецепторлары арқылы инсулинге байланысты гипогликемияға қатысы болуы мүмкін деген болжам бар. Грелин де соматостатин секрециясын күшті ынталандырып, инсулиннің бөлінуін жанама түрде тежей алады. Электронды микроскоппен қарағанда, дельта жасушаларын бета жасушаларына қарағанда кішкентай және сәл тығыз гранулалары бар жасушалар ретінде анықтауға болады. Асқазандағы δ жасушалары CCKBR (гастринге жауап беретін) және M3 рецепторларын (Ах-қа жауап беретін) қамтиды. Тиісінше, бұл рецепторлар δ жасушаларынан соматостатиннің шығарылуын арттырады және азайтады. VIP, яғни ішектің вазоактивті пептиді, δ жасушаларына оң әсер етеді, нәтижесінде соматостатиннің мөлшері көбейеді. Асқазанда соматостатин қышқылды өндіретін париетті жасушаларға тікелей G белок байланысқан рецептор арқылы әсер етеді (бұл рецептор аденилат циклазаны тежеп, гистаминнің стимуляциялық әсерін тиімді түрде басып, қышқыл секрециясын азайтады). Соматостатин сонымен қатар гастрин, секретин және гистамин сияқты басқа гормондардың бөлінуін тежеу арқылы асқазан қышқылының өндірісін жанама түрде азайтады, бұл ас қорыту процесін тиімді түрде баяулатады.
Delta cells (δ cells or D cells) are somatostatin producing cells. They can be found in the stomach, intestine and the pancreatic islets. Delta cells comprise ca 5% of the cells in the islets but may interact with many more islet cells than suggested by their low numbers. In rodents, delta cells are located in the periphery of the islets; in humans the islet architecture is generally less organized and delta cells are frequently observed inside the islets as well. In both species, the peptide hormone Urocortin III (Ucn3) is a major local signal that is released from beta cells (and alpha cells in primates) to induce the local secretion of somatostatin. It has also been suggested that somatostatin may be implicated in insulin induced hypoglycaemia through a mechanism involving SGLT 2 receptors. Ghrelin can also strongly stimulate somatostatin secretion, thus indirectly inhibiting insulin release. Viewed under an electron microscope, delta cells can be identified as cells with smaller and slightly more compact granules than beta cells. The δ cells in the stomach contain CCKBR (which respond to gastrin) and M3 receptors (which respond to Ach). Respectively, these receptors will increase somatostatin output and decrease somatostatin output from the δ cells. VIP, vasoactive intestinal peptide, acts positively on δ cells resulting in more somatostatin being released. In the stomach, somatostatin acts directly on the acid producing parietal cells via a G protein coupled receptor (which inhibits adenylate cyclase, thus effectively antagonising the stimulatory effect of histamine) to reduce acid secretion. Somatostatin can also indirectly decrease stomach acid production by preventing the release of other hormones, including gastrin, secretin and histamine which effectively slows down the digestive process.
Клиникалық маңызы
Дельта жасушаларының ісігі "соматостатинома" деп аталады. Адам H. pylori инфекциясына шалдыққанда, асқазанның төменгі бөлігі, антрам, негізгі бөлігі қабынады. Асқазандағы δ жасушаларының көп бөлігі осы жерде орналасқан. Бактериялар өздерін асқазан қышқылынан қорғау үшін уреаза ферментін пайдаланып, амеонийдің бұлтын жасайды; бірақ бұл қышқылмен әрекеттесіп, жасушаларға зиянды амонийдің түзілуіне себеп болады. Бұл көптеген δ жасушаларының өліміне алып келеді, бұл әсер асқазанның G жасушаларымен салыстырғанда δ жасушаларында PD L1 экспрессиясының төмен болуымен (δ жасушаларының қабыну реакцияларына осалдығының артуымен) одан да күшейеді. Нәтижесінде, соматостатиннің деңгейі төмендеп, гастрин мен асқазан қышқылының бөлінуі артады. Бұл аммонийден келген зақыммен бірге асқазан қабырғасының ойып жаралануына әкеледі.
A tumor of the delta cells is called a "somatostatinoma". When a person is infected with H. pylori the lower region of the stomach, the antrum, is predominantly inflamed. This is where most of the δ cells in the stomach are. The bacteria produce a cloud of ammonia around themselves using urease to protect them from the stomach acid; however, this reacts with the acid producing ammonium which is toxic to cells. This leads to many of the δ cells dying, an effect that is further compounded by the low PD L1 expression on the δ cells as compared to gastric G cells (resulting in higher susceptibility of δ cells to inflammatory responses). In turn, this results in a lower level of somatostatin being secreted and consequently higher release of gastrin and stomach acid. This, combined with the damage from ammonium, leads to ulceration of the stomach wall.