Лондонның ортағасырлық Ұлы залы: Вестминстер залы

Кіріспе

Вестминстер залы – Англияның Вестминстер сарайының бөлігі болып табылатын ортағасырлық үлкен зал. 1097 жылы Вильям II ("Вильям Руфус") үшін салынған, сол кезде ол Еуропадағы ең үлкен зал болды. Ғимарат жылдар бойында түрлі қызметтер атқарды, оның ішінде он екінші ғасырдан он тоғызыншы ғасырға дейін сот істері үшін пайдаланылды. Ұлыбритания Парламентінің екі палатасы – Өкілдер палатасы мен Лордтар палатасына бірлескен үнқатысу кезінде зал әдетте осы мақсатқа қолданылады. 1821 жылға дейін ол таж кигізу банкеттерін өткізу үшін де пайдаланылды, ал ХХ ғасырдан бері мемлекеттік және салтанатты жерлеу рәсімдерінің негізгі орны болып табылады. Залдың ерекшелігі – үлкен аралықтарды қамтитын көлденең конструкцияларды қолданатын ағылшын готикалық сәулетінің ерекше үлгісі – балға тәрізді шатыры. Шатыр 1393 жылы Ричард II үшін тапсырылып, патшаның ағаш шебері Хью Герланд салған. Бұл Англиядағы ең үлкен бес тіреуішті ортағасырлық шатыр, оның ұзындығы... Сонымен қатар, залдың қалған бөлігі де шебер ұста Henry Yevele (Генри Йевел) тарапынан қайта жаңартылды. Жаңарулар Ричардтың сүйікті геральдикалық белгісі – тізбекпен байланған ақ бұғының 83 бірегей бейнесін қамтиды.

Тарих

Вестминстер залы көптеген қызметтерді атқарды. 19 ғасырға дейін ол тұрақты түрде сот істері үшін пайдаланылды, онда елдің ең маңызды үш соты орналасқан: Корольдің соты, Жалпы өтініштер соты және Канцелярия соты. Генрих II (1154–89) тұсындағы корольдік жарлық залда судьялардың тұрақты отырысын белгіледі. 1215 жылы Магна Картада бұл соттардың сот ісіне қатысушылардың ыңғайлылығы үшін залда тұрақты түрде отырыс өткізетіні жазылған. 1875 жылы соттар Жоғары Сотқа біріктірілді, ол 1882 жылы сол кездегі жаңа Корольдік Соттар ғимаратына көшкенге дейін Вестминстер залымен іргелес бөлмелерде орналасқан. Қадімгі соттардан басқа, Вестминстер залы маңызды мемлекеттік сот процестерін де өткізді, оның ішінде импичмент процестері, Англия азамат соғысының соңында король Чарльз I-нің, Уильям Уоллес, Томас Мор, кардинал Джон Фишер, Гай Фокс, Страффорд графы, 1715 және 1745 жылғы көтерілістердің шотланд ақсүйектері және Уоррен Гастингстің істері. 1941 жылдың 10 мамырында, "Блиц" кезінде Вестминстер сарайы өртке қарсы бомбалармен жауылды. Шотландиялық саясаткер Уолтер Эллиот жақын маңда болды және өрт сөндірушілерге ортағасырлық залды, Парламент палатасының бөлмесінен гөрі, құтқаруға басымдық беруді бұйырды, оның шатыры да өртеніп жатты, және шлангтарды кіргізу үшін залдың есігін балтамен қиратты. Залдың Сент-Стефан мұнарасының астындағы витражды терезе астында Парламент соғысының ескерткіші орналасқан, онда сегіз панельде Парламенттің екі палатасының мүшелері мен қызметкерлерінің және Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан олардың ұлдарының есімдері көрсетілген. 2012 жылы королева Елизавета II-нің бриллиантты мерейтойын еске алу үшін залдағы екінші ұшында жаңа шыны терезе орнатылды. Вестминстер залы салтанатты шаралар үшін де пайдаланылды. 12 ғасырдан 19 ғасырға дейін жаңа монархтарды құрметтеу үшін мұнда тойлар өткізілді. Соңғы таққа отырғызу тойы 1821 жылы король Георг IV тұсында болды; оның ізбасары Уильям IV оны тым қымбат деп санап, бұл идеядан бас тартты. 19 ғасырдың соңынан бері зал мемлекеттік және салтанатты жерлеу рәсімдері кезінде мемлекеттік күйде жатқан орын ретінде пайдаланылды. Мұндай құрмет әдетте монархтар мен олардың жұбайларына беріледі; ХХ ғасырда оны алған жалғыз патшалық емес адамдар Фредерик Слей Робертс, 1-ші Робертс графы (1914), R101 дирижаблінің апатында қаза болған 48 адам (1930) және Уинстон Черчилль (1965) болды. 1910 жылы зал король Эдуард VII-нің, 1936 жылы король Георг V-нің, 1952 жылы король Георг VI-ның, 1953 жылы королева Мэридің, 2002 жылы королева Елизавета Ананың және 2022 жылы королева Елизавета II-нің жатқан жері ретінде пайдаланылды. Королева Елизавета II жатқан кезде шамамен 250 000 адам табыттың басынан өтті, нәтижесінде Йоркстоун еденінің қабаттары бөлініп кетті. Парламенттің екі палатасы маңызды оқиғалар кезінде Вестминстер залында монархқа салтанатты үндеулер жасады. Мысалы, Елизавета II-нің күміс мерейтойы (1977), алтын мерейтойы (2002) және алмаз мерейтойы (2012), Карл III-нің таққа отыруы (2022), Даңқты революцияның 300 жылдығы (1988) және Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуының 50 жылдығы (1995) кезінде үндеулер жасалды. Шетелдік көшбасшыны Вестминстер залында Парламенттің екі палатасына сөз сөйлеуге шақыру – сирек кездесетін мәртебе. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері бұл мәртебеге 1960 жылы Франция президенті Шарль де Голль, 1996 жылы Оңтүстік Африка президенті Нельсон Мандела, 2010 жылы Рим папасы Бенедикт XVI, 2011 жылы АҚШ президенті Барак Обама, 2012 жылы Мьянма оппозициясының көшбасшысы Аун Сан Су Чжи және 2023 жылы Украина президенті Владимир Зеленский ие болды. Президент Обама Парламентке үндеу жасауға шақырылған алғашқы АҚШ президенті болды, ал Аун Сан Су Чжи – Вестминстер залында Парламент мүшелеріне және лордтарға үндеу жасаған алғашқы мемлекет басшысы емес адам болды. 1999 жылғы реформалардан кейін, Төменгі палата қазір Вестминстер залының жанындағы Ұлы комитет бөлмесін қосымша талқылау бөлмесі ретінде пайдаланады. (Бұл бас залдың бөлігі болмаса да, олар көбінесе Вестминстер залындағы талқылаулар деп аталады.) Үкімет пен оппозиция тікелей бір-біріне қарама-қарсы отыратын екі негізгі палатадан айырмашылығы, Ұлы комитет залындағы орындықтар U пішінде орналасқан, бұл модель ондағы талқылаулардың партиялық емес сипатын көрсетеді.

Westminster Hall has served numerous functions. Until the 19th century, it was regularly used for judicial purposes, housing three of the most important courts in the land: the Court of King's Bench, the Court of Common Pleas and the Court of Chancery. In the reign of Henry II (1154–89) a royal decree established a fixed sitting of judges in the Hall. In 1215, Magna Carta stipulated that these courts would sit regularly in the Hall for the convenience of litigants. In 1875, the courts were amalgamated into the High Court of Justice, which continued to have chambers adjacent to Westminster Hall until moved to the then new Royal Courts of Justice building in 1882. In addition to regular courts, Westminster Hall also housed important state trials, including impeachment trials and the state trials of King Charles I at the end of the English Civil War, William Wallace, Thomas More, Cardinal John Fisher, Guy Fawkes, the Earl of Strafford, the rebel Scottish lords of the 1715 and 1745 uprisings, and Warren Hastings. On the night of 10 May 1941 at the height of the Blitz, the Palace of Westminster was showered with incendiary bombs. Scottish politician Walter Elliot happened to be nearby, and directed firefighters to prioritise saving the medieval Hall rather than the Chamber of the House of Commons, whose roof was also alight, and smashed through a door to the Hall with an axe so hoses could be brought in. The St Stephen's Porch end of the Hall displays under the stained glass window the Parliamentary War Memorial listing on eight panels the names of Members and staff of both Houses of Parliament and their sons killed serving in the First World War; the window itself, installed in 1952, commemorates members and staff of both Houses who died in the Second World War. In 2012, a new stained glass window commemorating Queen Elizabeth II's diamond jubilee was installed opposite this window, at the other end of the hall. Westminster Hall has also served ceremonial functions. From the twelfth century to the nineteenth, coronation banquets honouring new monarchs were held here. The last coronation banquet was that of King George IV, held in 1821; his successor, William IV, abandoned the idea because he deemed it too expensive. Since the late 19th century, the Hall has been used as a place for lying in state during state and ceremonial funerals. Such an honour is usually reserved for the Sovereign and for their consorts; the only non royals to receive it in the twentieth century were Frederick Sleigh Roberts, 1st Earl Roberts (1914), the 48 victims of the crash of the airship R101 (1930) and Winston Churchill (1965). In 1910 the hall was used for the lying in state of King Edward VII, followed by King George V in 1936, King George VI in 1952, Queen Mary in 1953, Queen Elizabeth The Queen Mother in 2002, and Queen Elizabeth II in 2022. Around 250,000 mourners filed past the coffin when Queen Elizabeth II lay in state, which resulted in the delamination of the Yorkstone floor. The two Houses have presented ceremonial Addresses to the Crown in Westminster Hall on important public occasions. For example, Addresses were presented at Elizabeth II's Silver Jubilee (1977), Golden Jubilee (2002) and Diamond Jubilee (2012), the Accession of Charles III (2022), the 300th anniversary of the Glorious Revolution (1988), and the fiftieth anniversary of the end of the Second World War (1995). It is considered a rare privilege for a foreign leader to be invited to address both Houses of Parliament in Westminster Hall. Since the Second World War, the only leaders to have done so have been French president Charles de Gaulle in 1960, South African president Nelson Mandela in 1996, Pope Benedict XVI in 2010, U. S. president Barack Obama in 2011, Burmese opposition leader Aung San Suu Kyi in 2012, and Ukrainian president Volodymyr Zelenskyy in 2023. President Obama was the first US president to be invited to use the Hall for an address to Parliament and Aung San Suu Kyi was the first non head of state to be given the accolade of addressing MPs and peers in Westminster Hall. Following reforms in 1999, the House of Commons now uses the Grand Committee Room next to Westminster Hall as an additional debating chamber. (Although it is not part of the main hall, these are usually spoken of as Westminster Hall debates.) In contrast with the two main Chambers, in which the government and opposition benches directly face each other, the seating in the Grand Committee Room is laid out in a U shape, a pattern meant to reflect the non partisan nature of the debates there.

Сәулет

Зал 1393 жылы Ричард II үшін салынған балқыбас төбесімен ерекшеленеді.

Жаңа таң

Жаңа таң – Мэри Брэнсонның 2016 жылы Вестминстер залында орнатылған шыныдан жасалған өнер туындысы. Ол әйелдердің сайлау құқығы үшін күресті мерекелейді және Темза өзенінің су деңгейіне қарай өзгеретін жарықпен жарықтандырылады.