Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ағынның, өзеннің немесе саланың арнасының түбі
Channel bottom of a stream, river, or creek
Ағынның немесе өзеннің төсегі (батиметрия) – арнамен немесе су жолының жағалауларымен (жағалау (география)) шектелген су ағынының түбі. Әдетте төсекте құрлықтағы (жердегі) өсімдіктер өспейді, оның орнына су төсегінің материалының түріне және судың жылдамдығына байланысты әртүрлі су өсімдіктері (су өсімдіктері) өседі. Ағынның төсегі – ағын тоқтаған кезде қалған бөлік. Төсектер, тіпті көмілген болса да, әдетте жақсы сақталады, себебі ағын жасаған жағалаулар мен каньондар көбінесе қатты болады, бірақ төсекті жұмсақ құм мен қиыршық тастар жиі толтырады. Құрғақ, көмілген ағын төсектері жер асты суының қалталары болуы мүмкін. Қабыршақты төсегі бар ағындарда, көбінесе үлкен бөлшектер төсектің бетінде, ал кіші бөлшектер төменде орналасады. Бұл ағын төсегінің қорғалуы деп аталады. Ағын төсегі эрозия және шөгінділер тұрғысынан өте күрделі. Су ағып келе жатқанда, әртүрлі өлшемдегі бөлшектер судың жылдамдығы өзгеретін және шөгінділер тасымалданатын, эрозияға ұшырап, ағын төсегіне шөгінділер жиналатын ағынның әртүрлі бөліктеріне сұрыпталады. Шөгінділер көбінесе судың жылдамдығы төмендеген қисықтардың ішкі жағында пайда болады, ал эрозия ағын қисықтарының сыртқы жағында, жылдамдық жоғары болған жерде пайда болады.
A streambed or stream bed is the bottom of a stream or river (bathymetry) and is confined within a channel, or the banks (bank (geography) of the waterway. Usually the bed does not contain terrestrial (land) vegetation and instead supports different types of aquatic vegetation (aquatic plant), depending on the type of streambed material and water velocity. Streambeds are what would be left once a stream is no longer in existence. The beds are usually well preserved even if they get buried because the banks and canyons made by the stream are typically hard, although soft sand and debris often fill the bed. Dry, buried streambeds can actually be underground water pockets. In streams with a gravel bed, the larger grain sizes are usually on the bed surface with finer grain sizes below. This is called armoring of the streambed. The streambed is very complex in terms of erosion and deposition. As the water flows downstream, different sized particles get sorted to different parts of a streambed as water velocity changes and sediment is transported, eroded and deposited on the streambed. Deposition usually occurs on the inside of curves, where water velocity slows, and erosion occurs on the outside of stream curves, where velocity is higher.
Климаттың өзгеруі
Климаттың өзгеруіне байланысты құрғақшылық пен жаңбырдың қарқындылығы мен жиілігі артуы күтілуде. Су тасқыны – өзеннің жағалауларынан асып толу кезінде пайда болады. Бұзылмаған табиғи аймақтарда су тасқыны жазықтарға таралып, шөптесін және ормандық өсімдіктер ағынды баяулатып, сіңіруіне мүмкіндік береді. Мұндай аймақтарда өзен төсегі тұрақты болуы керек және минимал тозуға ұшырауы тиіс. Олар бай органикалық заттарды сақтап, осылайша бай биотаны қолдауын жалғастыруы керек. (өзен экожүйесі) Жоғары су деңгейінде шайылып кететін шөгінділердің көп бөлігі – қалыпты ағын кезінде жиналған және ағынның сәл артуымен қайтадан қозғалатын "шегіне жақын" шөгінділер болып табылады. Бұл өзен төсегінің уақыт өте келе көлемі мен пішінінің көп өзгермейтінін көрсетеді. Табиғи өсімдігі аз, су өткізбейтін беттері жоғары және жазықтар жоқ қалалық және қала маңындағы аудандарда, жер бетінен ағынның тым жоғары деңгейі пайда болуы мүмкін. Бұл су тасқынының және суайдынының эрозиясының күшеюіне, соның салдарынан жоғарырақ жатқан жерлердегі топырақтың жұқаруына әкелуі мүмкін. Өзен төсегінде тозу күшейеді, көбінесе тау жынысына дейін, ал жағалаулар эрозияға ұшырап, құлайды. Осы жағалау эрозиясының күшеюі өзенді кеңейтеді және ағынның төменгі бөлігінде шөгінділердің көбеюіне алып келуі мүмкін.
The intensity and frequency of both drought and rain events are expected to increase with climate change. Floods, or flood stage, occur when a stream overflows its banks. In undisturbed natural areas, flood water would be able to spread out within a floodplain and vegetation of either grassland or forest, would slow and absorb peak flows. In such areas, streambeds should remain more stable and exhibit minimal scour. They should retain rich organic matter and, therefore continue to support a rich biota. (river ecosystem) The majority of sediment washed out in higher flows is "near threshold" sediment that has been deposited during normal flow and only needs a slightly higher flow to become mobile again. This shows that the streambed is left mostly unchanged in size and shape over time. In urban and suburban areas with little natural vegetation, high levels of impervious surface, and no floodplain, unnaturally high levels of surface runoff can occur. This causes an increase in flooding and watershed erosion which can lead to thinner soils upslope. Streambeds can exhibit a greater amount of scour, often down to bedrock, and banks may be undercut causing bank erosion. This increased bank erosion widens the stream and can lead to an increased sediment load downstream.