Флоренциялық маньеризм суретшісі: Понтормо өнері

Кіріспе

Флоренция манерші суретшісі

Жакопо Каруччи немесе Каруччи (24 мамыр 1494 – 2 қаңтар 1557), көбінесе Жакопо (да) Понтормо немесе жай ғана Понтормо деп аталатын, Флоренция мектебінің итальяндық манерші суретшісі және портретші. Оның туындылары Флоренция Ренессансы өнеріне тән тыныш, перспективалық реттелуден күрт стильдік өзгерісті көрсетеді. Ол өзара байланысқан поздарды және тұманды перспективаны қолдануымен әйгілі; оның кейіпкерлері көбінесе белгісіз кеңістікте қалықтап, гравитация күшіне мойын бұрмайтын сияқты көрінеді.

Өмірбаяны және алғашқы еңбектері

Жакопо Каруччи Понтормеде (сол кезде Понтормо немесе Пунтормо деп аталатын), Эмполидің жанында Бартоломео ди Жакопо ди Мартино Карруччи мен Алессандра ди Паскуале ди Заноби отбасында дүниеге келді. Вазари "жас, қайғылы және жалғыз" жетім баланың жасөспірім кезінде қалай ауысып-қозғалыс жасағанын баяндайды: Понтормо Флоренцияда және оның төңірегінде сурет салды, көбінесе Медичитің демеуімен. Микеланджелоның туындыларын көру үшін Римге жасаған саяхаты оның кейінгі стиліне әсер етті. Оның жұмыстарында көңіл көшкен қалпындағы бет-әлпеттер мен созылған денелер жиі кездеседі. Понтормоның ерте стилінің мысалы – 1514-1516 жылдары салған, би сияқты үйлесімді фигуралары бар, Виргин мен Елизаветаның кездесуін бейнелейтін фреска. Бұл ертедегі "Кездесу" картинасы Флоренциядан батысқа қарай 20 шақырым жердегі Карминьянодағы Киелі Михаил Архангел шіркеуінде сақталатын, шамамен он жылдан кейін салған сол тақырыптағы суретімен қызықты салыстыруға мүмкіндік береді. Осы екі суретті қатар қою – біріншісі оның ерте стильін, екіншісі жетілген кезеңін көрсетеді – Понтормоның көркемдік дамуын айқын көрсетеді. Алғашқы туындыларында Понтормо стилі жағынан өзінің ұстазы Андреа дель Сартоға және 16 ғасырдың басындағы Ренессанс кезеңінің көркемдік принциптеріне жақын. Мысалы, фигуралар суреттің жалпы биіктігінің жартысынан аздап төмен тұрады, және нағыз биік Ренессанс стиліндегі тепе-теңдікке қарағанда сәл тығыз болғанымен, классикалық архитектуралық фонға көрерменге ыңғайлы қашықтықта орналастырылған. Кейінгі жұмыста көрермен Виргин мен Елизаветаға, олар көлденең жамылғылардың ішінде бір-біріне қарай илерілейтіндей етіп, өте жақын тартылады. Сонымен қатар, ертеректе мұқият салынған архитектуралық фон кейінгі жұмыста ерекше белгісіз қалалық ортамен ауыстырылған. Жозефтің суреттері (қазір Лондонның Ұлттық галереясында) Понтормоның стилінің дамуының тағы бір мысалы. Бұрынғы "Кездесу" суретімен бірдей уақытта салған бұл жұмыстар (мысалы, сол жақтағы "Мысырдағы Жозеф") маньеризмге бейімділікті көрсетеді. Джорджо Вазаридің айтуынша, баспалдақта отырған баланы бейнелеу үшін оның жас шәкірті Бронзино үлгі ретінде алынған. SS Annunziata және San Michele арасындағы жылдары Понтормо Флоренциядан солтүстік-батысқа қарай 17 шақырым жердегі Поджио а Кайанодағы Медичитің ауылдық вилласының салондық фрескаларын салуға қатысты (1519–20). Ол флоренциялық суретшілер үшін сирек кездесетін пасторальдық жанр стилінде фрескалар салған; олардың тақырыбы – Вертумн мен Помонаның аңызы, ол лунетте бейнеленген. 1522 жылы Флоренцияда оба эпидемиясы басталғанда Понтормо Сертоза ди Галлуццоға кетті, ол монахтар үнсіздікке берілген картузиандық монастыры. Ол Мәсіхтің құмарлық шегуі мен қайта тірілуіне арналған, қазір зақымдалған фрескалар сериясын салған. Бұл фрескалар Альбрехт Дюрердің гравюраларының күшті әсерін көрсетеді, ол Флоренцияға оралғаннан кейін Понтормоға шабыттандырды.

Jacopo Carucci was born at Pontorme (then known as Pontormo or Puntormo), near Empoli, to Bartolomeo di Jacopo di Martino Carrucci and Alessandra di Pasquale di Zanobi. Vasari relates how the orphaned boy, "young, melancholy, and lonely", was shuttled around as a young apprentice:

Pontormo painted in and around Florence, often supported by Medici patronage. A foray to Rome, largely to see Michelangelo's work, influenced his later style. Haunted faces and elongated bodies are characteristic of his work. An example of Pontormo's early style is a fresco depicting the Visitation of the Virgin and St Elizabeth, with its dancelike, balanced figures, painted from 1514 to 1516. This early Visitation makes an interesting comparison with his painting of the same subject which was done about a decade later, now housed in the parish church of St. Michael Archangel in Carmignano, about 20 km west of Florence. Placing these two pictures together—one from his early style, and another from his mature period—throws Pontormo's artistic development into sharp relief. In the earlier work, Pontormo is much closer in style to his teacher, Andrea del Sarto, and to the early sixteenth century renaissance artistic principles. For example, the figures stand at just under half the height of the overall picture, and though a bit more crowded than true high renaissance balance would prefer, at least are placed in a classicizing architectural setting at a comfortable distance from the viewer. In the later work, the viewer is brought almost uncomfortably close to the Virgin and St. Elizabeth, who drift toward each other in clouds of drapery. Moreover, the clear architectural setting that is carefully constructed in the earlier piece has been completely abandoned in favour of a peculiar nondescript urban setting. The Joseph canvases (now in the National Gallery in London) offer another example of Pontormo's developing style. Done around the same time as the earlier Visitation, these works (such as Joseph in Egypt, at left) show a much more mannerist leaning. According to Giorgio Vasari, the sitter for the boy seated on a step is his young apprentice, Bronzino. In the years between the SS Annunziata and San Michele Visitations, Pontormo took part in the fresco decoration of the salon of the Medici country villa at Poggio a Caiano (1519–20), 17 km NNW of Florence. There he painted frescoes in a pastoral genre style, very uncommon for Florentine painters; their subject was the obscure classical myth of Vertumnus and Pomona in a lunette. In 1522, when the plague broke out in Florence, Pontormo left for the Certosa di Galluzzo, a cloistered Carthusian monastery where the monks followed vows of silence. He painted a series of frescoes, now quite damaged, on the passion and resurrection of Christ. These frescoes reveal especially strongly the influence of Albrecht Dürer's engravings, which often provided inspiration to Pontormo after he returned to Florence.

Флоренциядағы негізгі жұмыстар

Флоренциядағы Санта-Феличита шіркеуіндегі Брунеллески жобалаған Каппони капелі үшін салған үлкен алтарьлық сурет, "Крестен түсірілу" (1528) – көптеген адамдар Понтормоның сақталған шедеврi деп санайды. Фигуралар, өте анық бейнеленген формалары мен жарқын түстерімен, өте күрделі, айналмалы жұмыртқа тәрізді композицияда біріктірілген, тереңдемеген, сәл жазық кеңістікте орналасқан. Суретте крест болмаса да, ол "Крестен түсірілу" деп кеңінен танымал. Бұл көріністі "Қайғыру" немесе "Мәсіхтің денесін көтеріп әкелу" деп атау дұрыс болар. Мәсіхті төмен түсіргендер (немесе қолдағандар) аза тұтушылар сияқты қайғылы. Олар ересек адамның салмағын көтеріп тұрса да, жерге тиісінбейді, әсіресе төмендегі фигура екі басының алдыңғы екі саусағымен нәзік және қисынсыз тепе-теңдік сақтайды. Бұл екі ұл кейде Мәсіхтің жұмаққа жолында алып жүрген періштелері ретінде түсіндіріледі. Бұл жағдайда сурет "Қоршау" тақырыбына жақын болар еді, бірақ көзге көрінбейтін қабір бұл теорияны жоққа шығарады, ал кресттің болмауы "Крестен түсірілу" түсіндірмесіне қиындық тудырады. Сонымен қатар, Мәсіх пен Құдай анасының поздары Микеланджелоның Римдегі "Піета"сындағы поздарға ұқсас екені айтылады, бірақ мұнда "Крестен түсірілу" көрінісінде ана мен бала бөлек. Осылайша, бұл суретте қайғыру мен қоршау элементтерімен қатар, "Піета"ның да белгілері бар. Суреттің оң жағындағы артқы жағында сақалды фигура Понтормоның Иосиф Аримафей ретіндегі автопортреті болуы мүмкін. Бұл "Крестен түсірілу" суретінің тағы бір ерекшелігі – барлық Киелі кітап кейіпкерлері осы нүктеден артқа шегінгендей көрінетін орталық суреттік жазықтықтың бос кеңістігі. Бұл бос кеңістік Құдай анасының ұлын жоғалту мүмкіндігіне байланысты сезімдік бос екендігінің физикалық бейнесі болуы мүмкін. "Крестен түсірілу" суретінің оң жағындағы қабырғаға Понтормо (сол жақта) "Жариялану" көрінісін фрескамен салған. "Крестен түсірілу" сияқты, суретшінің басты назары олардың орнына емес, фигуралардың өзіне аударған. Ақ қабырғаларға қойылған Жәбірейіл періште мен Құдай анасы осылайша өте қарапайым, тіпті аскетикалық ортада бейнеленген. Олардың үстіндегі ойдан шығарылған сәулеттік бөлшектер Санта-Феличита шіркеуінің ішкі бөлігін әшекейлейтін сұр тас пиетра серенаға ұқсатып салынған, осылайша олардың суреттелген кеңістігін көрерменнің нақты кеңістігімен біріктіреді. Фигуралар мен фон арасындағы керемет контраст олардың жарқын киімдерін олардың арасындағы терезеден келген жарықта жарқыратады, егер олар керемет түрде капелдің қабырғасының жалғасы ретінде пайда болғандай. "Жариялану" стилі мен тербелісті поздары жағынан Карминьянодағы Сан-Микеле шіркеуіндегі оның бұрынғы "Қонаққа бару" суретіне ұқсас. Вазаридің айтуынша, күмбезде бастапқыда Құдай Әке мен Төрт Патриарх бейнеленген. Капелдің күмбезіндегі безендіру қазір жоғалып кеткен, бірақ Понтормо мен оның бас шәкірті Агноло Бронзино салған төрт евангелистпен төрт дөңгелек әлі де ілгектерді әшекейлеп тұр. Екі суретші соншалықты тығыз жұмыс істегендіктен, мамандар олардың әрқайсысы қай дөңгелекті салғанын анықтау үшін дауласып жатыр. Понтормоның бұл әурелі фигуралардың суретін аяқтауға үш жыл кеткен. Вазаридің айтуынша, Понтормо "ешкім бұрмаламауы үшін, өз еркімен істегісі келгендіктен", капелді қоршап қойған, осылайша бөгет жасайды. Вазари жалғастырады: "Осылайша, оны достары ештеңеге назар аудара алмай, өз жолымен суреттеп, ақыры оны бүкіл Флоренция таңғалып көрді". Понтормоның көптеген басқа да туындылары Флоренцияда сақталған; Уффици галереясында оның мистикалық "Эммаустағы кешкі ас" және портреттері бар. Понтормоның көптеген танымал суреттері, мысалы, ертедегі "Мысырдағы Жүсіп" сериясы (шамамен 1515 жыл) және кейінгі "Сент-Морис пен Фива легионының шейіт болуы" (шамамен 1531 жыл) өте әртүрлі поздардағы қалың жұртты бейнелейді. Оның портреттері де сондай манерлік пропорцияларды көрсетеді.

The large altarpiece canvas for the Brunelleschi designed Capponi Chapel in the church of Santa Felicita, Florence, portraying The Deposition from the Cross (1528), is considered by many Pontormo's surviving masterpiece. The figures, with their sharply modelled forms and brilliant colours, are united in an enormously complex, swirling ovular composition, housed by a shallow, somewhat flattened space. Although commonly known as The Deposition from the Cross, there is no actual cross in the picture. The scene might more properly be called a Lamentation or Bearing the Body of Christ. Those who are lowering (or supporting) Christ appear as anguished as the mourners. Though they are bearing the weight of a full grown man, they barely seem to be touching the ground; the lower figure in particular balances delicately and implausibly on his front two toes. These two boys have sometimes been interpreted as angels, carrying Christ in his journey to Heaven. In this case, the subject of the picture would be more akin to an Entombment, though the lack of any discernible tomb disrupts that theory, just as the lack of cross poses a problem for the Deposition interpretation. Finally, it has also been noted that the positions of Christ and the Virgin seem to echo those of Michelangelo's Pietà in Rome, though here in the Deposition mother and son have been separated. Thus in addition to elements of a Lamentation and Entombment, this picture carries hints of a Pietà. It has been speculated that the bearded figure in the background at the far right is a self portrait of Pontormo as Joseph of Arimathea. Another unique feature of this particular Deposition is the empty space occupying the central pictorial plane as all the Biblical personages seem to fall back from this point. It has been suggested that this emptiness may be a physical representation of the Virgin Mary's emotional emptiness at the prospect of losing her son. On the wall to the right of the Deposition, Pontormo frescoed an Annunciation scene (at left). As with the Deposition, the artist's primary attention is on the figures themselves rather than their setting. Placed against white walls, the Angel Gabriel and Virgin Mary are presented in an environment that is so simplified as to almost seem stark. The fictive architectural details above each of them, are painted to resemble the gray stone pietra serena that adorns the interior of Santa Felicità, thus uniting their painted space with the viewer's actual space. The startling contrast between the figures and ground makes their brilliant garments almost seem to glow in the light of the window between them, against the stripped down background, as if the couple miraculously appeared in an extension of the chapel wall. The Annunciation resembles his above mentioned Visitation in the church of San Michele at Carmignano in both the style and swaying postures. Vasari tells us that the cupola was originally painted with God the Father and Four Patriarchs. The decoration in the dome of the chapel is now lost, but four roundels with the Evangelists still adorn the pendentives, worked on by both Pontormo and his chief pupil Agnolo Bronzino. The two artists collaborated so closely that specialists dispute which roundels each of them painted. This tumultuous oval of figures took three years for Pontormo to complete. According to Vasari, because Pontormo desired above all to "do things his own way without being bothered by anyone," the artist screened off the chapel so as to prevent interfering opinions. Vasari continues, "And so, having painted it in his own way without any of his friends being able to point anything out to him, it was finally uncovered and seen with astonishment by all of Florence "

A number of Pontormo's other works have also remained in Florence; the Uffizi Gallery holds his mystical Supper at Emmaus as well as portraits. Many of Pontormo's well known canvases, such as the early Joseph in Egypt series (c. 1515) and the later Martyrdom of St Maurice and the Theban Legion (c. 1531) depict crowds milling about in extreme contrapposto of greatly varied positions. His portraits, acutely characterized, show similarly Mannerist proportions.

Санаткерлік бағалау және мұра

Вазаридің «Понтормо өмірі» атты еңбегінде ол өмір бойындағы суретшілер мен меценаттар ортасында өзін неврозға берілген, усақ-айдақ адам ретінде көрсетеді. Понтормоның осы бейнесі суретшінің жалпы қабылдауына әсер етіп, Джованни Фагоның «Понтормо, діни ағымдағы махаббат» фильмінде де көрініс тапты. Фаго Понтормоны жалғыздыққа және соңғы «Соңғы сот» жобасына параноиялық берілгендікке батып, көбінесе оны көрермендерден жасыратын ретінде бейнелейді. Дегенмен, өнер тарихшысы Элизабет Пиллиод атап өткендей, Вазари «Ең көрнекті суретшілер, мүсіншілер және сәулетшілердің өмірлері» атты еңбегін жазған кезде Понтормо/Бронзино шеберханасымен күшті бәсекелестікке түскен. Екі боттега арасындағы кәсіби бәсекелестік Вазариге қарсыласының көркемдік дәстүрін Медичилердің қолдауынан айыруға жеткілікті себеп болған. Вазаридің сынауының нәтижесі ме, әлде эстетикалық талғамның өзгеруі ме, Понтормоның туындылары бірнеше ғасыр бойы сәннен шығып кетті. Оның көптеген жұмыстарының жоғалуы немесе зақымдануы осы бейжайлықтың куәсі, бірақ ол заманауи өнер тарихшыларының назарын қайтадан өзіне тартты. Шындығында, 1989 мен 2002 жылдар аралығында Понтормоның «Галбердьердің портреті» (оң жақта) картинасы ежелгі шебердің ең қымбат картинасы атағын алды. Вазаридің баянының шындығына қарамастан, Понтормоның көркемдік ерекшеліктері оның ең жақын шәкірті Бронзинодан басқа ешкімнің (немесе көңілінің келмегенінің) еліктей алмаған стилін жасағаны рас. Бронзиноның ерте туындылары ұстазына соншалықты жақын, 1520 және 30-жылдардағы бірнеше картиналардың авторлығы әлі де даулы – мысалы, Каппони капелласындағы Евангелистерді бейнелейтін төрт тондо. Понтормо Россо Фиорентино мен Пармиджаниноның кейбір ерекшеліктерін бөліседі. Бір жағынан, ол барокко стилін де, Эль Греконың кернеуін де болжады. Оның ерекшеліктері сонымен қатар композицияның жаңа көзқарасын тудырды. Ең жақсы жағдайда, оның композициялары үйлесімді. Мысалы, «Жақтау» картинасындағы тұлғалар бір-бірін қолдағандай көрінеді: олардың кез келгенін алып тастаса, құрылыс құлап келер еді. Басқа туындыларында, мысалы, Иосифтің картиналарында, тығыздық шатастыратын бейнелеуге әкеледі. Соңғы суреттерінде біз денелердің нәзік үйлесімін көреміз, ол «Соңғы сотта» Исаның овал пішінін қамтитын композицияға енген.

Vasari's Life of Pontormo depicts him as withdrawn and steeped in neurosis while at the centre of the artists and patrons of his lifetime. This image of Pontormo has tended to colour the popular conception of the artist, as seen in the film of Giovanni Fago, Pontormo, a heretical love. Fago portrays Pontormo as mired in a lonely and ultimately paranoid dedication to his final Last Judgment project, which he often kept shielded from onlookers. Yet as the art historian Elizabeth Pilliod has pointed out, Vasari was in fierce competition with the Pontormo/Bronzino workshop at the time when he was writing his Lives of the Most Excellent Painters, Sculptors, and Architects. This professional rivalry between the two bottegas could well have provided Vasari with ample motivation for running down the artistic lineage of his opponent for Medici patronage. Perhaps as a result of Vasari's derision, or perhaps because of the vagaries of aesthetic taste, Pontormo's work was quite out of fashion for several centuries. The fact that so much of his work has been lost or severely damaged is a testament to this neglect, though he has received renewed attention from contemporary art historians. Indeed, between 1989 and 2002, Pontormo's Portrait of a Halberdier (at right), held the title of the world's most expensive painting by an Old Master. Regardless of the veracity of Vasari's account, it is certainly true that Pontormo's artistic idiosyncrasies produced a style that few were able (or willing) to imitate, with the exception of his closest pupil Bronzino. Bronzino's early work is so close to that of his teacher, that the authorship of several paintings from the 1520s and '30s is still under dispute—for example, the four tondi containing the Evangelists in the Capponi Chapel. Pontormo shares some of the mannerism of Rosso Fiorentino and of Parmigianino. In some ways, he anticipated the Baroque as well as the tensions of El Greco. His eccentricities also resulted in an original sense of composition. At best, his compositions are cohesive. The figures in the Deposition, for example, appear to sustain each other: removal of any one of them would cause the edifice to collapse. In other works, as in the Joseph canvases, the crowding makes for a confusing pictorial melee. It is in the later drawings that we see a graceful fusion of bodies in a composition which includes the oval frame of Jesus in the Last Judgement.

Ертедегі еңбектері (1521 жылға дейін)

Сурет салған күні Сайт сілтемесі
Leda and the Swan (авторлығы нақты емес) 1512–1513 Uffizi Gallery, Флоренция
Apollo and Daphne 1513 Bowdoin College Art Museum, Brunswick, Maine
Holy Conversation 1514 San Luca Chapel, Santissima Annunziata, Флоренция
Мария және Бала, Жас Иоаннмен бірге 1514 Whitfield Fine Art, Лондон
Аурухана өмірінен эпизод 1514 Accademia, Флоренция
Вероника және бейне 1515 Medici Chapel, Santa Maria Novella, Флоренция
Көрісу 1514–1516 Santissima Annunziata, Флоренция
Шекелер себеті бар әйел (Андреа дель Сартоға жатқызылған) 1516–1517 Uffizi Gallery, Флоренция
Пьер Франческо Боргеринидің үйлену бөлмесіне арналған панельдер. (Франческо Бакиакканың тағы екі туындысы)
Жүсіп ағаларына өзін ашты 1516–1517 National Gallery, Лондон
Жүсіп Потифарға сатылды 1516–1517 National Gallery, Лондон
Жүсіптің ағалары көмек сұрады 1515 National Gallery, Лондон
Фараонның бақшашысы және нан пісірушісімен 1516–1517 National Gallery, Лондон
Жүсіп Мысырда 1517–1518 National Gallery, Лондон
*St. Quentin (Джованни Мария Пичиге де жатқызылған) 1517 Pinacoteca comunale, Sansepolcro
Төгіштің портреті 1517–1518 Louvre, Париж
Сент Жером және Сент Франциск 1518 Whitfield Fine Art, Лондон
Пучи алтарінің суреті 1518 San Michele Visdomini, Флоренция
Музыканттың портреті 1518–1519 Uffizi Gallery, Флоренция
Сент Антоний Аббат 1518–1519 Uffizi Gallery, Флоренция
Козимо Кәрінің портреті 1518–1519 Uffizi Gallery, Флоренция
Иоанн Евангелист және Архангел Гавриил 1519 Church of S. Michele, Empoli
Патшалардың табынуы 1519–1521 Palazzo Pitti, Флоренция
Вертумн және Помона 1519–1521 Villa Medici, Poggio a Caiano
Адам басының эскізі (сурет) Metropolitan Museum of Art, Нью-Йорк қаласы
Кітап пен қолғаптары бар джентльменнің портреті 1540–1541 Cerruti Collection, Castello di Rivoli Museo d’Arte Contemporanea, Rivoli Turin

Жетілген жұмыстар (152230)

Сурет салу күні Сайт Мәриям мен баланы төрт қасиеттімен 1520–1530 Метрополитен мұражайы, Нью-Йорк Екі дос суреті ш. 1522 Fondazione Giorgio Cini, Венеция Балалы Мадонна және екі қасиетті (Бронзино?) ш. 1522 Uffizi галереясы, Флоренция Қасиетті отбасы Иоанмен 1522–1524 Эрмитаж мұражайы, Санкт-Петербург Балалы Мадонна және Иоан (Россо Фиорентиноға жатқызылады) 1523–1525 Uffizi галереясы, Флоренция Гефсиман бағындағы дұға (Жакопо да Эмполидің көшірмелері) 1523–1525 Галлуццо дисертозасы Қалварияға бара жатыс 1523–1525 Галлуццо дисертозасы Пилат алдындағы Мәсіх 1523–1525 Галлуццо дисертозасы Депозиция 1523–1525 Галлуццо дисертозасы Қайта тірілу 1523–1525 Галлуццо дисертозасы Эммаустағы кешкі ас 1525 Uffizi галереясы, Флоренция Картезиандық монахтың эскизі (сурет) 1525 Uffizi галереясы, Флоренция Мадонна мен бала және екі періште 1525 Сан-Франциско өнер мұражайы Сан-Францискодағы жас адамның портреті 1525–1526 Лукка қалалық сурет галереясы Сан-Джулианоның табынақы, Болдроне, Мадоннамен және Иоанмен, сондай-ақ Сант’Агостино 1525–1526 Флоренция академиясы Иоан баптистің тууы 1526 Uffizi галереясы, Флоренция Өкінген Иоан 1526–1527 Төменгі Саксония мемлекеттік мұражайы, Хановер Балалы Мадонна және Иоан (Бронзино?) 1526–1528 Палаццо Корсини, Флоренция Балалы Мадонна және Иоан 1527–1528 Uffizi галереясы, Флоренция Матай, Лұқа және Иоан (Марк Бронзино салған) 1525–1526 Санта Феличита, Каппони капелласы, Флоренция Депозиция 1526–1528 Санта Феличита, Каппони капелласы, Флоренция Жариялану 1527–1528 Санта Феличита, Каппони капелласы, Флоренция Франческа Каппонидің портреті, Мария Магдалина рөлінде 1527–1528 Уитфилд Көркем өнер, Лондон Сапар 1528–1529 Сан-Франческо мен Микеле шіркеуі, Карминьяно Ана мен бала және Әйен және төрт қасиетті 1528–1529 Лувр мұражайы, Париж Галбердиердің портреті 1528–1530 J. Пол Гетти мұражайы, Лос-Анджелес Он мың шейіт 1529–1530 Паллаццо Питти, Флоренция Қызыл бас киімдегі адамның портреті 1530 Лондонның Ұлттық галереясы

Кейінгі еңбектері (1530 жылдан кейін)

Сурет салған күні Сайт сілтемесі Сан-Маурицио мен Фиван легиондарының шейіт болуы (Понтормо және Бронзино) 1531 Uffizi галереясы, Флоренция Noli me Tangere (Бронзино?) 1531 Буонарроти үйі, Флоренция Қызыл киімдегі әйелдің күшікпен портреті (Бронзино?) 1532–1533 Städelsches Kunstinstitut, Франкфурт Венера мен Купидон 1532–1534 Galleria dell'Accademia, Флоренция Алессандро де Медичидің портреті 1535 жылдың желтоқсанына дейін Филадельфия өнер мұражайы, Филадельфия Алессандро де Медичидің портреті. 1534–1535 Чикаго өнер институты, Чикаго Адам мен Хауаның қуылғандығы. 1535 Uffizi галереясы, Флоренция Үш грацияға дайындық (сурет) 1535 Uffizi галереясы, Флоренция Мария Сальвиати де Медичи мен Джулия де Медичидің портреті (сурет) шамамен 1539 Уолтерс өнер мұражайы, Балтимор Никколо Ардингеллидің портреті Ұлттық галерея, Вашингтон, округ Колумбия Мария Сальвиатидің портреті 1543–1545 Uffizi галереясы, Флоренция Құрбандық көрінісі шамамен 1545 Каподимонте мұражайы, Неаполь Менің кітабым (Понтормоның күнделігі) 1554–1556 Флоренция Ұлттық кітапханасы Понтормоның портреті (Бронзино) Әйірбас Франциск (сурет) Көркем өнер мұражайы, Бостон Сан-Лоренцо (Фреска эскиздері)