Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Устка ( , , Stolpmünde) – Польшаның солтүстігіндегі Орта Померания аймағындағы шипажайлы қала. 2001 жылы халқы 17 100 адамды құрады. Бұл Померания воеводтығындағы Слупск ауданының бір бөлігі. Қала Балтық теңізіндегі Словиньск жағалауында орналасқан. Устка – порты бар және Польшаның танымал жазғы теңіз курорты.
Ustka (, , Stolpmünde) is a spa town in the Middle Pomerania region of northern Poland with 17,100 inhabitants (2001). It is part of Słupsk County in Pomeranian Voivodeship. It is located on the Slovincian Coast on the Baltic Sea. It is a port town and popular summer seaside resort of Poland.
Тарих
Алғашқы қоныстанушылар қазіргі Усткаға 9 ғасырда келді және түпнұсқа атауымен балық аулау қонысын құрды. 10 ғасырда ол өзінің алғашқы билеушісі I Миешко басқаруымен Польшаның жаңа пайда болған мемлекетінің бір бөлігіне айналды. Алғашқы тарихи жазбаларда 1310 жылы ауылды Уjść немесе Ujście деп атаған. 1337 жылы Сюпиа өзенінің сағасындағы аймақ Балтық теңізіне балық аулау және сауда портын салу мақсатымен жақын орналасқан Сюпск қаласына берілді. Құжаттар бойынша 1355 жылы шіркеу салынды. 1382 жылы Слупск (Столп) қаласы Ганза Одағының мүшесі болды. Елді мекен Польша Корольдігінің вассалдық герцогтығы – Слупск герцогтығында орналасқан, кейіннен ол Померания герцогтығына қарады. 1648 жылы Вестфалия шартынан кейін герцогтықтың бөлінуінен кейін қала Бранденбург-Пруссияға берілді, ал 18 ғасырдан бастап Пруссия Корольдігінің құрамына кірді. 1778 жылдың 1 тамызында болған өрт 18 үйді қиратты, бірақ олар көп ұзамай қайта тұрғызылды. 1871 жылы қала Германия империясының бір бөлігіне айналды. Бірінші теміржол станциясы 1878 жылы ашылды. Теміржол науасы теңіз арқылы жеткізілді, ал жол төсегі Батыс жағалауындағы құмдықтардан алынған құмнан жасалды. Бірінші жолаушылар пойзы 1878 жылдың 1 қазанында жолға шықты. Теміржол порттан сауданы жеңілдететін басты көлік құралы ретінде де пайдаланылды. Теміржол желісі портқа дейін созылды, негізінен астық және спирт саудасы жүргізілді. 1887 жылы жергілікті порттан 5 миллион литр таза спирт жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін порттың маңызы азайды, себебі балық аулау саудадан басымдық алды. Порттың қазіргі түрі 1899 және 1903 жылдар аралығында жасалған инвестициялардың нәтижесінде қалыптасты, ол Стеттин (Щецин) мен Данциг (Гданьск) арасындағы ең ірі порт болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында тәуелсіз Польшаның қайта құрылуы және Польша дәлізінің құрылуы Шығыс Пруссияның неміс эксклавын Германияның Померания провинциясынан бөліп тастады. Нәтижесінде, Германияның Көлік министрлігі 1922 жылы Польша арқылы транзиттен тәуелсіз Шығыс Пруссияға ("Шығыс Пруссияның теңіз қызметі" немесе Seedienst Ostpreußen) паромдық қатынас орнатты. Бұл кемелер де Столпмунде портына тоқтады. Көлік ағынының артуына байланысты портты кеңейту және жаңғырту жоспарланды. Жаңа масштабты жоба 1938 жылдың басында басталды. Үшінші пирс ең ірі кемелерді қабылдау үшін салынып жатты. Жаңа порттың құрылысы 1939 жылдың 23 қыркүйегінде Польшаға неміс басқындығынан кейін тоқтатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер Сталаг II B тұтқын лагерінің күштеп еңбекке тартылған бөлімшесін пайдаланды, онда одақтас әскерлерінің соғыс тұтқындары ұсталды. Қаланың ескі бөлігі орта ғасырлардан бері өз жоспарын сақтап келеді. Кішкентай тұрғын үйлер 19 ғасырдың 30-жылдарында жаңғыртылды, бірақ көшелердің орналасуы өзгертілмеді. 2005 жылдан бастап Устка билігі мен Еуропалық Одақ ескі Устканы жаңғырту бағдарламасын іске қосты. Көптеген ғимараттар қалпына келтірілді және әлі де қалпына келтірілуде. Қаладағы ескерткіштерге 1871 жылдан бері сақталған маяк (1892 жылы сегізбұрышты мұнарасы қосылды), 1875 жылдан бері Негізгі пошта ғимараты және 1882 жылдан бері шіркеу кіреді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жаңа поляк билігі неміс "Столпмунде" атауын алмастыру үшін ресми атауды анықтауға кірісті. 1945 жылы теміржол вокзалында Уjść, Uszcz және Ustka атаулары жазылды; Негізгі пошта ғимаратында Nowy Słupsk деп жазылды; қала әкімшілігінде Postomino деп, ал порт басқармасы кеңсесінде Słupioujście деп жазылды. Соңғы атау – Устка 1940 жылдардың соңында бекітілді. 1975 жылдан 1998 жылға дейін қала әкімшілік тұрғыдан Слупск воеводствосына қарады.
The first settlers arrived at present day Ustka as early as the 9th century, and established a fishing settlement with the original name of Ujść. In the 10th century, it became part of the emerging country of Poland under its first ruler Mieszko I. The first historic records mention the village under the names of Ujść or Ujście in 1310. The area at the mouth of the river Słupia was ceded to the nearby city of Słupsk in 1337 with the purpose of building a fishing harbour and a commercial port there to the Baltic Sea. According to documents in 1355 a church was built. In 1382 the city of Słupsk (Stolp) became a member of the Hanseatic League. The settlement was located in the Duchy of Słupsk, a vassal duchy of the Kingdom of Poland, and later it passed to the Duchy of Pomerania. The town was given to Brandenburg Prussia following the partition of the Duchy of Pomerania after the Treaty of Westphalia in 1648, and from the 18th century it formed part of the Kingdom of Prussia. On August 1, 1778, a blaze destroyed 18 houses which, however, were soon re built. In 1871, the town became part of the German Empire. The first railway station was opened in 1878. The rails were transported by the sea and the bedding for the track was formed by sand taken from the dunes on the Western Beach. The first passenger train departed on 1 October 1878. The rail was also used as a main transport facilitating the trade from the harbour. The rail track was extended to run into the harbour, trading mostly grain and spirits. Records state that in 1887, the local harbour shipped 5 million litres of plain spirits. The Harbour lost its importance after World War II, as fishing began to take priority over trade. The current shape of the harbour is a result of an investment between 1899 and 1903 creating the largest port between Stettin (Szczecin) and Danzig (Gdańsk). The restoration of independent Poland and creation of the so called Polish Corridor at the end of World War I separated the German exclave of East Prussia from the German Province of Pomerania. As a result, the German Ministry for Transport established a ferry connection to East Prussia ("Sea Service East Prussia" or Seedienst Ostpreußen) in 1922, independent of the transit through Poland. These ships also harboured in Stolpmünde. Because of the increasing traffic it was planned for the harbour to be enlarged and modernized. The gigantic new development kicked off at the beginning of 1938. A third pier was started as docking station for the largest vessels. The construction of the new port was halted on 23 September 1939 after the German Invasion of Poland. During World War II, the Germans operated a forced labour subcamp of the Stalag II B prisoner of war camp for Allied POWs. The old part of the town has retained its layout since the Middle Ages. The small residential buildings were modernised in the thirties of the 19th century, however the layout of the streets was not changed. Since 2005, Ustka's authorities and the European Union embarked on the Revitilisation Programme for Old Ustka. Many buildings have and are being restored. Monuments in the town include a lighthouse from 1871 (rebuilt to include the octagonal tower in 1892), Main Post Office from 1875 and church from 1882. After World War II, the new Polish authorities took steps to determine an official name to replace the German 'Stolpmünde'. Ujść, Uszcz, and Ustka were all posted on the main railway station in 1945; Nowy Słupsk was the name on the sign at the main Post Office; Postomino was the town's name at the town hall; and Słupioujście was posted at the Harbour Master's office. The final name, Ustka, was decided upon in the late 1940s. From 1975 to 1998, it was administratively located in the Słupsk Voivodeship.
Туризм
Устка – Балтық теңізінің оңтүстік жағалауындағы танымал туристік орын және балық аулау порты. Польшадағы саяси өзгерістерден кейін бірнеше жыл бойы қала елдегі үздік жазғы демалыс орны үшін бірнеше жергілікті сыйлықтарды жеңіп алды. Польшада өртке төзімді құтқару шлюпкаларын шығарған жалғыз Устка кеме құрылыс зауытының және бірқатар балық өңдеу кәсіпорындарының жабылуынан кейін, жергілікті билік қаланың табыс көзі ретінде туризмді басымдыққа қойды. 19 ғасырдың соңынан бері Устка жазғы демалыс курорты және түрлі ауруларды емдеу және қалпына келтіру орталығы ретінде танымал. Усткада екі жағажай бар: Слюпия өзенімен бөлінген Шығыс және Батыс жағажайлары. Қаланың шығыс бөлігінде орталық орналасқандықтан, Шығыс жағажайы Батыс жағажайынан гөрі көбірек танымал. Батыс жағажайы Әскери-теңіз оқу орталығының (CSSMW, Centrum Szkolenia Specjalistów Marynarki Wojennej) аумағына созылады, оған кіру батыстағы белгілі бір шекарадан асып кеткенде шектелген. Дегенмен, көптеген барлар, мейрамханалар, концерт залы және 1875 жылы салынған жағалау бойындағы серуендеу жолы бар, Шығыс жағажайы «абразияға» (теңіз эрозиясына) бейім. Қысқы дауылдардан кейін жағажайдың ені тарлып, оны күтіп ұстау Устка билігі үшін елеулі шығынға айналады. Шығыс жағажайында биік құмды тік жарлар бар. Батыс жағажайы тегіс. Слюпия өзенінің үстінен салынған (2013 жылы) жаңа, айналмалы жаяу жүргіншілер көпірі күн сайын екі жағажайды байланыстырады және әр сағат сайын 15 минутқа ашылады. Усткадағы теміржол көпірі қала орталығынан тыс, батыс бөлігінде, негізгі теміржол станциясына жақын орналасқан. Устканың жанында 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында «Метеор» типіндегі зондтық ракеталар ұшырылған әскери оқу полигоны бар. Устка жыл сайынғы Халықаралық фейерверктер фестивалінің де үйі, ол шілде айының ортасында өтеді.
Ustka is a popular tourist destination and a fishing port on the south coasts of the Baltic. For a number of years, following the political changes in Poland, the town has won a string of local awards for the best summer place in the country. After the collapse of the Ustka Shipyard, the only shipyard in Poland to have manufactured fire proof lifeboats, and a number of fish processing enterprises, the local authorities put tourism as a primary source of income for the town. Since the end of the 19th century, Ustka has been recognised as a summer holiday resort and various illnesses treatment and recovery centre. There are two beaches in Ustka. The Eastern Beach and the Western Beach, divided by the river Słupia. Since the eastern part of the town contains the centre, the Eastern Beach is more popular than the Western Beach. The Western Beach runs into the territory of the Navy Training Centre (CSSMW, Centrum Szkolenia Specjalistów Marynarki Wojennej), access to which was restricted beyond a certain point in the west. However, much more popular, developed and facilitated with numerous bars, restaurants, a concert hall, and a waterfront promenade (built in 1875), the Eastern Beach is more prone to "abrasia" (the erosion of the sea). The maintenance of the beach, which after the winter storm season becomes very narrow, is one of the considerable expenses of Ustka authorities. The Eastern Beach has high sand cliffs. The Western Beach is flat. There is a new (built in 2013), swing pedestrian bridge over the river Słupia open for 15 minutes every hour, that links both beaches every day. Road rail bridge in Ustka is located outside the centre, in the western part of the town close to the main railway station. Near Ustka is a military exercise area from which Meteor type sounding rockets were launched in the late 1960s and early 1970s. Ustka is also a host of the annual International Contest of Fireworks, which takes place in the middle of July.
Климат
Устка мұхиттық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі: Cfb).
Ustka has an oceanic climate (Köppen climate classification: Cfb).
Спорт
Жергілікті футбол командасы нашар ойнап жатыр. Ол төменгі лигаларда жарысады.
The local football team is pl. It competes in the lower leagues.