Кіріспе
Ботсвана мен Оңтүстік Африканың банту тілі, сондай-ақ жергілікті атауы Сетсванамен танымал және бұрын ағылшын тілінде Сечуана деп жазылатын, Оңтүстік Африкада шамамен 8,2 миллион адам сөйлейтін банту тілі. Сетсвана тілі Ботсвана, Оңтүстік Африка және Зимбабве мемлекеттерінің ресми тілі. Бұл тіл Ботсвана мен Оңтүстік Африканың кейбір аймақтарында, әсіресе Солтүстік-Батыс провинциясында кеңінен қолданылады. Сетсвана тілін сөйлейтін этностық топтар Оңтүстік Африканың екі провинциясында кездеседі, негізінен Солтүстік-Батыста, онда шамамен төрт миллион адам осы тілде сөйлейді. Претория сотосы деп аталатын, ресми Сетсвана тілінен ерекшеленетін, сленг элементтерін қамтитын қалалық тіл Претория қаласының ерекше тілі болып табылады. Оңтүстік Африкада ең көп сөйлейтін үш провинция – Гаутенг (шамамен 11%), Солтүстік Кейп және Солтүстік-Батыс (70% астам). 1994 жылға дейін Оңтүстік Африканың Сетсвана халқы апартеид режимі кезінде болған бантустанның бірі – Бофутасвананың азаматтары саналды. Солтүстік-Батыс провинциясындағы Сетсвана тілінде Сетсвана мәдениетіне тән этностық топтарға (Баггатла, Баролонг, Бакуена, Батлхапинг, Бахурутше, Бафокенг, Батлоква, Батаунг және Батсвапонг, сондай-ақ басқалары) сәйкес айтылуында айырмашылықтар бар; бірақ жазбаша тіл бірдей болып қалады. Зимбабведе (көлемі белгісіз) және Намибияда (шамамен 10 000 адам) да аз ғана адамдар сөйлейді. Сетсвана тілінің алғашқы грамматикасын 1833 жылы миссионер Джеймс Арчбелл жариялаған, бірақ ол кхоса тілінің грамматикасына негізделген. Сетсвана тілін кхоса тілінен бөлек тіл ретінде қарастырған (бірақ солтүстік және оңтүстік сото тілдерінен бөлек емес) алғашқы грамматиканы 1841 жылы француз миссионері Э. Касалис жариялады. Кейін ол пікірін өзгертті және 1882 жылғы басылымда солтүстік және оңтүстік сото тілдерінің Сетсвана тілінен ерекшеленетінін атап өтті. Оңтүстік Африканың зиялысы және тіл білімі маманы Соломон Плаатдже Сетсвана тілінде және оның жайлы кеңінен жазған алғашқы жазушылардың бірі болды. Алдыңғы Артқа Жақын i u Жақын жақын е o Ашық орта ê ô Ашық a Кейбір диалекттерде екі қосымша дауысты бар, жақын орта дауыстылар және e және o әріптерінің үстіндегі шеңберлер Сетсвана жазуында тек білім берудің бастапқы кезеңінде қолданылады, ал жоғарғы сыныптарда немесе одан жоғары сыныптарда қолданылмайды; әдетте олар шеңберсіз жазылады.
Tswana, also known by its native name Setswana, and previously spelled Sechuana in English, is a Bantu language spoken in and indigenous to Southern Africa by about 8.2 million people. Setswana is an official language of Botswana, South Africa, and Zimbabwe. It is a lingua franca in Botswana and parts of South Africa, particularly North West Province. Tswana speaking ethnic groups are found in more than two provinces of South Africa, primarily in the North West, where about four million people speak the language. An urbanised variety, which is part slang and not the formal Setswana, is known as Pretoria Sotho, and is the principal unique language of the city of Pretoria. The three South African provinces with the most speakers are Gauteng (circa 11%), Northern Cape, and North West (over 70%). Until 1994, South African Tswana people were notionally citizens of Bophuthatswana, one of the bantustans of the apartheid regime. The Setswana language in the Northwest Province has variations in which it is spoken according to the ethnic groups found in the Tswana culture (Bakgatla, Barolong, Bakwena, Batlhaping, Bahurutshe, Bafokeng, Batlokwa, Bataung, and Batswapong, among others); the written language remains the same. A small number of speakers are also found in Zimbabwe (unknown number) and Namibia (about 10,000 people). The first grammar of Tswana was published in 1833 by the missionary James Archbell although it was modelled on a Xhosa grammar. The first grammar of Tswana which regarded it as a separate language from Xhosa (but still not as a separate language from the Northern and Southern Sotho languages) was published by the French missionary, E. Casalis in 1841. He changed his mind later, and in a publication from 1882, he noted that the Northern and Southern Sotho languages were distinct from Tswana. Solomon Plaatje, a South African intellectual and linguist, was one of the first writers to extensively write in and about the Tswana language. Front Back Close i u Near close e o Open mid ê ô Open a
Some dialects have two additional vowels, the close mid vowels and The circumflex on e and o in general Setswana writing is only encouraged at elementary levels of education and not at upper primary or higher; usually these are written without the circumflex.
Стресс
Суана тілінде басымдық белгілі бір орында тұрады және әрқашан сөздің соңғы буынынан бұрынғы буынға түседі, бірақ кейбір күрделі сөздердің алғашқы бөлігінде қосымша басымдық болуы мүмкін. Басымдық түскен буын ұзарады. Мысалы, mosadi (әйел) сөзі осылай айтылады.
Есімдіктер
Цвана тіліндегі есімдер тоғыз есім класына және бір кіші класына бөлінеді, олардың әрқайсысының әртүрлі префиксі бар. Тоғыз класс пен олардың сәйкес префикстері төменде көрсетілген, сонымен бірге олардың тиісті класстарындағы есімдердің жалпы сипаттамаларына қатысты қысқаша түсіндірме берілген. Класс, жекеше, көпше, сипаттамалары 1. mo ba Адамдар 1a. – bô Атаулар, туыстық, жануарлар 2. mo me ma Әртүрлі (дене мүшелерін, құралдарды, аспаптарды, жануарларды, ағаштар мен өсімдіктерді қоса алғанда) 3. le ma 4. se di 5. n m ny ng din dim diny ding Жануарлар (сонымен қатар әртүрлі) 6. lo Әртүрлі (бірқатар жиын есімдерді қоса алғанда) 7. bo ma Абстракт есімдер 8. go Етістіктердің бастауыш формалары 9. fa go mo Сөздер (үстейтін сөздер) Кейбір есімдер бірнеше класста кездесуі мүмкін. Мысалы, 1 классқа жататын көптеген есімдер 1а, 3 класс, 4 класс және 5 класс та кездеседі.
Some nouns may be found in several classes. For instance, many class 1 nouns are also found in class 1a, class 3, class 4, and class 5.