Діни қызметкерлердің шенін алу процедурасы

Кіріспе

Діни қызметкерлерді мінберден шеттету

Діни қызметкерлерді мінберден шеттету, олардың мінберлік қызмет атқару құқығынан айыру болып табылады. Бұл қылмыстық айыптауларға, тәртіптік бұзушылықтарға немесе доктриналық немесе догмалық мәселелер бойынша келіспеушіліктерге байланысты болуы мүмкін, бірақ жеке себептермен де, мысалы, мемлекеттік лауазымға кандидат болу, отбасылық бизнесті басқару, денсаулықтың нашарлауы немесе егде жасқа толу, белгілі бір шіркеудегі дін қызметкерлері үшін қабылданбаған некеге тұру, немесе шешілмеген дауға байланысты да жасалуы мүмкін. Процедураның нысаны нақты христиан конфессиясына қарай өзгереді. "Мінберден шеттету" сөзі діни қызметкерлер мен пасторлардың мінберлік киімдерін рәсімдік түрде алып тастауды білдіреді. Бұл рәсімдер қазіргі уақытта көбінесе қолданылмайды және кейде мінберлік қызметтен босатудан бөлек болған, сондықтан кейбіреулер қазіргі "мінберден шеттету" терминінің дұрыс емес екенін айтады. Дегенмен, басқалары "мінберден шеттету" терминін лаикализацияның, әсіресе ағылшын тілінде кең таралған синонимі ретінде сақтайды.

Тарих

Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуіріндегі шіркеулерде дін қызметкерлерін жұрт алдында "құлдырату" немесе "қайтару" рәсімі діни киімдерін салтанатты түрде алып тастау арқылы жүзеге асырылды. Бұл рәсім субъектіде ұят пен қорлау сезімін тудыруға бағытталған. 1556 жылы архиепископ Томас Кранмердің діннен тайғаны үшін төмендетілуін, куәгерлердің баяндамаларына сүйене отырып, Джон Фокс былай деп жазды: "Олар оның палын (архиепископтың салтанатты киімі) алып тастауға келгенде, ол: «Кімнің палы бар, менің палымды алып тастасын?» деді, бұл олардың, одан төмен тұрғандардың, оны құлдыратуға құқығы жоқ екенін білдірді. Сонда олардың біреуі, олардың тек епископтар екенін, сондықтан одан төмен тұрғанын және құзырлы судьялар емес екенін айтты, бірақ Папаның өкілдері ретінде олар оның палын алып тастауға құқылы. Олар солай істеді де, барлық киімдерін кигендей, одан осы ретпен әр нәрсені алып тастады. Содан кейін шаштараз оның шашын қырқып, епископ майланған саусақтарының ұштарын қырқып алды. Соңында оны көйлегінен шығарып, кедей шаруаның (yeoman) қарапайым киімін кигізді, ол толық жалаңаш және тозығы жеткен, көзге жаман көрінетін және басына қала тұрғынының бас киімін кигізіп, оны мемлекеттік билікке тапсырды".

Католицизм

Католик шіркеуінің дін қызметкерлері дін қызметкерлерінің статусынан шеттетілуі мүмкін, бұл әрекет "лаицизация" деп аталады. "Дэфрокинг" термині католик шіркеуінде көбінесе қолданылмайды, бірақ католик дін қызметкерлерінің лаицизациясы туралы жарияланған материалдарда кейде қолданылуы мүмкін. Лаицизация және тоқтату – екі бөлек нәрсе. Тоқтату – дін қызметкерінің белгілі бір әрекеттерін тиым салатын жазалау шарасы, бұл әрекеттер оның қасиетті санға ие болуынан туындаған діни сипаттағы ("дәреже билігінің актілері") немесе оның басқару билігін немесе атқаратын лауазымына байланысты құқықтар мен міндеттерін жүзеге асыруымен байланысты болуы мүмкін. Жазалау шарасы ретінде тоқтату, кінәлі адам тәубе еткен кезде тоқтатылады. Ал лаицизация – бұл тұрақты шара, онда дін қызметкері жеткілікті себеппен содан кейін заңды түрде қарапайым адам ретінде қарастырылады. Лаицизация кейде жаза ретінде (лат. *ad poenam*) немесе дін қызметкерінің өтініші бойынша, жақсылық ретінде (лат. *pro gratia*) тағайындалуы мүмкін. 2009 жылы жаңа ережелер қабылданды, оған сәйкес, дін қызметін бес жылдан астам уақытқа тастаған және өрескел скандал тудырған дін қызметкерлерін лаицизациялауға епископтарға мүмкіндік берілді, тіпті дін қызметкерлерінің қарсылығына қарамастан. Діни қызметкер немесе епископ лаицизацияланғаннан кейін, олар қасиетті санға ие болу арқылы алған нығметтерінен айырылмайды.

Шығыс православие

Кейбір шығыс православие теологтары діни қызметке орнатылу адам жанына өшпес белгі бермейді және лаицизация діни қызметкерлік мәртебесін толығымен жоюы мүмкін деп санайды. Лаицизациядан бастап, бұрынғы дін қызметкерінің қасиетті деп есептелетін барлық іс-әрекеттері әдетте жарамсыз деп танылады. Діни қызметкерді лаицизациялау – діни қызметтен кету туралы өтініш немесе шіркеу жазасы түрінде болуы мүмкін. Бірінші жағдайда, дін қызметкері ажырасудан немесе жұбайының қайтысынан кейін екінші некеге тұру үшін көбінесе лаицизация сұрайды. Мұндай жағдайда ол шіркеу алдында жақсы қалыпта, бірақ енді дін қызметкері емес. Епископты лаицизациялау тек Киелі Синодты шақыру арқылы ғана жүзеге асырылады. Лаицизациялау немесе діни қызметтен шеттету – белгілі бір құқық бұзушылықтар үшін биліктегі епископтың тағайындайтын шіркеу жазасының бір түрі. Канондық тәртіп бойынша, егер дін қызметкері қасиетті серт бергені үшін, тәубесіз ересі, канондық заңды немесе шіркеу тәртібін бұзғаны үшін кінәлі деп табылса, ол барлық діни қызметтерді атқарудан уақытша шеттетілуі мүмкін. Егер ол, уақытша шеттетуді ескермей, литургия өткізуді жалғастырса немесе іс-әрекеттеріне өкілдік танытпаса, ол діни қызметтен толығымен шеттетілуі мүмкін (көбінесе «лаицизацияланды» деп айтылады). Қатаң айтқанда, бұл шешімге шіркеу сотында шағымдануға болады, бірақ қазіргі заманда епископтың шешімі көбінесе соңғы болып табылады. Лаицизациялау жазасы ретінде бұрынғы дін қызметкерін шіркеуден белгілі бір мерзімге немесе шексіз мерзімге шығару мүмкін. Анафема, шіркеу мүшесіне немесе бұрынғы дін қызметкеріне қарсы толықтай шеттету актісі, әдетте епископтардың синоды немесе шіркеу кеңесінің шешімімен жүзеге асырылады. Мұндай жағдайларда, ол бұрынғы дін қызметкерін дін қызметінен ғана емес, православие шіркеуіне кіруден, Евхаристия мен басқа да қасиетті сыйырларды қабылдаудан және дін қызметкерінің батасын алудан да тыйым салады.

Certain Eastern Orthodox theologians believe that ordination to the priesthood does not confer an indelible character on the person's soul and that laicization could remove the ordained status completely. From the time of laicization all actions of a former cleric that would have been considered sacred are normally considered invalid. Laicization of a cleric may come as a result of a request for removal from sacred orders, or as an ecclesiastical punishment. In the first case, very often, the cleric may ask to be laicized in order to enter a second marriage after the divorce or the death of his spouse. In this case, the man remains in good standing with the Church but is no longer a cleric. Laicization of a bishop can only be done by the convening of a Holy Synod. Forced laicization or removal from sacred orders is a form of ecclesiastical punishment, imposed by the ruling bishop of a cleric for certain transgressions. According to the canonical procedure, if the cleric is found guilty of an infringement of a sacred vow, unrepentant heresy, breaking of canon law or ecclesiastical discipline, he can be suspended from exercising all clerical functions. If, disregarding his suspension, he continues to liturgize or does not repent of his actions, he may be permanently deposed from the sacred orders (in common parlance, "laicized"). Strictly speaking, the deposition can be appealed at the ecclesiastical court, but, in modern practice, the bishop's decision is usually final. Laicization as an ecclesiastical punishment may carry with it the excommunication of the former cleric from the church for a certain period, or indefinitely. The anathema, the permanent act of excommunication, against a member of the church or a former cleric is usually imposed by the decision of the synod of bishops or the ecclesiastical council. In such cases, this not only defrocks the former cleric but also banishes him from entering an Orthodox church, receiving the Eucharist and other sacraments, and being blessed by a priest.

Англикандық

Англикандықтарда діни қызметтен шеттету өте сирек кездеседі және көбінесе мүмкін емес. Англикан қауымының әртүрлі провинциялары осы мәселені әртүрлі шешеді; мысалы, Англия шіркеуінің канондық заңында «Епископ, дін қызметкері немесе дьякон орденіне қабылданған адам ешқашан өзінің орденінің мәртебесінен айырылмайды» делінген, бірақ шіркеуде кез келген дін қызметкеріне (өз еркімен немесе басқа жағдайларда) қызметін тоқтатуға мүмкіндік беретін процедуралар бар. Англикан дін қызметкерлеріне уағыз айту және діни рәсімдерді орындау үшін лицензияны әдетте тиісті епархияның епископы береді; алайда, егер епископ бұл лицензияны тоқтатса, дьякон немесе дін қызметкері сол епархияда өздерінің тиісті қызметтік функцияларын заңды түрде орындай алмайды. Англия шіркеуінде 2003 жылғы «Дін қызметкерлерінің тәртібі туралы» заң өмір бойына қызметтен шеттетуге дейін әртүрлі санкцияларды қарастырады. Сол сияқты, Канаданың Англикан шіркеуінде «егер адам дін қызметіне бекітілсе, оның қызметінен босатылуы» дін қызметіне бекітілген адамды қызметтен шеттетуді білдірмейді, тек оның қызметін тоқтатуды ғана білдіреді. Бұл өкілеттіктер епархиялық епископқа (көбінесе) епархиялық сотқа шағымдану құқығымен беріледі, немесе епархиялық сот епископтың өтініші бойынша біріншілік юрисдикцияны жүзеге асыра алады (епархиялық епископтар үшін провинциялық митрополитке біріншілік юрисдикция беріледі, митрополиттер үшін провинциялық Епископтар үйіне юрисдикция беріледі, әмірші үшін – ұлттық Епископтар үйі). Бұл өкілеттіктердің барлығы апелляциялық соттарға, ал доктриналық мәселелер бойынша Канаданың Англикан шіркеуінің Жоғарғы сотына шағымдануға жатады (4-қосымша, Жалпы синодтың XVIII каноны. Тәртіп). 2007 жылғы Бас синод қызметтен шеттетуді нақтылады, соның ішінде тәртіптік іс қозғалған жағдайларда лицензияны тоқтата тұру практикасын тыйым салды (A082 қаулысы). Америка Құрама Штаттарының Епископтық шіркеуінің конституциясы мен канондары бойынша IV тақырып «Шіркеу тәртібі» дін қызметкерін қызмет ету құқығынан айырудың үш жолын қарастырады: тыйым салу, тоқтату немесе қызметтен шеттету. Тыйым салу мен тоқтату уақытша шаралар. Қызметтен шеттетілген дін қызметкерлері «қасиеттілікке бекітілген кезде берілген Құдай сөзі мен діни сакраменттердің сыйларын және рухани билігін пайдалану құқығынан айырылады» (Осы бөлімде қолданылатын терминологияның IV тақырыбы, 15-каноны. Шеттету). Австралияның Англикан шіркеуінде тиісті канон епископқа, дін қызметкеріне немесе дьяконға қасиетті қызметтен бас тартуға, қызметтен шеттетуге немесе қасиетті қызмет атқаруына тыйым салуға мүмкіндік береді. Қасиетті қызметтен бас тартқан немесе қызметтен шеттетілген адам тиісті орденге (епископ, дін қызметкері немесе дьякон) байланысты кез келген құқықтан, артықшылықтан немесе пайдадан айырылады және толық бас тартқан немесе қызметтен шеттетілген жағдайда, шіркеу соттарына қатысты кез келген шіркеу заңын ескермегенде, шіркеу үшін мирян болып есептеледі. Егер дін қызметкеріне қызмет атқаруға тыйым салынса, тыйым салу оның шарттарына сәйкес күшіне енеді.

In Anglicanism, defrocking is extremely rare and often impossible. Different provinces in the Anglican Communion handle this differently; the canon law of the Church of England, for instance, states that "No person who has been admitted to the order of bishop, priest, or deacon can ever be divested of the character of his order " though the church has processes to allow any clergy (by own volition or otherwise) to cease to function in the role. Anglican clergy are generally licensed to preach and administer sacraments by the bishop of the diocese in question; however if a bishop suspends this licence, the deacon or priest may no longer exercise their respective ministerial functions lawfully in that diocese. Within the Church of England The Clergy Discipline Measure 2003 provides for a range of sanctions up to a lifelong ban from the exercise of ministry. Similarly, in the Anglican Church of Canada "deposition from the exercise of ministry if the person is ordained" does not amount to defrocking, but merely removes the right to the exercise of ministry by ordained persons. These powers are given to the diocesan bishop (in most cases) subject to appeal to a diocesan court, or the diocesan court may exercise primary jurisdiction when the bishop asks it to (for diocesan bishops the provincial metropolitan is given primary jurisdiction, for metropolitans the provincial House of Bishops is given jurisdiction, for the primate it is the national House of Bishops). All these powers are subject to appeal to courts of appeal and on matters of doctrine to the Supreme Court of the Anglican Church of Canada (Appendix 4, General Synod Canon XVIII Discipline). General Synod 2007 clarified deposition, including forbidding the practice of suspending the licence in cases where discipline proceedings could be commenced instead (Resolution A082). According to the constitutions and canons of the Episcopal Church in the United States, Title IV "Ecclesiastical Discipline", there are three modes of depriving a member of clergy from exercising ministerial rights: inhibition, suspension, or deposition. Inhibitions and suspensions are temporary. Clergy who are deposed are "deprived of the right to exercise the gifts and spiritual authority of God's word and sacraments conferred at ordination." (Title IV, Canon 15, Of Terminology Used in This Section, Deposition). In the Anglican Church of Australia, the relevant canon provides for a bishop, priest or deacon to relinquish or be deposed from, or prohibited from functioning in, Holy Orders. Upon relinquishing or being deposed from Holy Orders, the relinquished or deposed person ceases to have any right, privilege or advantage attached to the relevant order(s) (of bishop, priest or deacon), and, if wholly relinquished or deposed, is considered, except for any Church law relating to a Church Tribunal, to be a lay person for the purposes of the Church. Where a person in Holy Orders has been prohibited from functioning, the prohibition has effect according to its terms.

Әдістемелік

Бірлескен методистік шіркеуде егер ақсақал, епископ немесе дьякон қызметтен шеттетілсе, оның діни қызметкерлік куәлігі алынып тасталады. Қызметтен шеттету әдетте Бірлескен методистік шіркеудің Ережесі мен Тәртібін ашық бұзу және Киелі кітаптағы талаптарды сақтамау салдарынан болады. Бірлескен методист ақсақалдары мен дьякондарының куәліктері тек өз еркімен тапсыру немесе шіркеу соты арқылы ғана жойылуы мүмкін. Құрметті жағдайға өткен министр өз куәлігін өз еркімен тапсырмаса, сақтап алады, ал міндетті түрде тағайындалған министр жылдық конференциясының Орденді министрлік кеңесінің шешімімен өз куәлігін сақтап ала ма, жоқ па, белгілі болады. Жалпы алғанда, ақсақалдар өз куәліктерін тек өз еркімен тапсыру немесе шіркеу сотының шешімі арқылы ғана жоғалта алады. Қызметін атқаруға қабілетсіз деп танылған министрлер қызметтен уақытша шеттетілуі мүмкін, бірақ тек қабілетсіздік кезеңіне ғана. Бірлескен методистік Тәртіп кітабында әр мүмкіндік үшін нақты ережелер жазылған. Ақсақалдар мен дьякондарды епископ тек шіркеу процесі арқылы ғана қызметтен шеттетуге құқылы, жай ғана емес.