Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық алтын монета
British gold coin
Жарты суверен – британдық алтын монета, бір фунт стерлингтің жартысына тең. Қазіргі түрінде алғаш рет 1817 жылы шығарылған, және 1980 жылдан бері Корольдік монетаханасы оны коллекционерлік және алтын-валюталық монета ретінде соғып келеді. Жарты суверен алғаш рет 1544 жылы Генрих VIII патшалық құрған кезеңде енгізілген, бірақ 1604 жылдан кейін шығарылуы тоқтатылған. 1817 жылы, Ұлы қайта монеталандыру аясында, жарты суверен мен суверен қайтадан енгізілді. 1926 жылы айналымдық монета ретінде тоқтатылғанға дейін, жарты суверен көптеген жылдар бойы соғылып, кеңінен қолданылды. Лондоннан басқа, Австралия мен Оңтүстік Африкадағы колониялық монетаханаларда да соғылды. Қатаң стандарттар оны соғуды қиындатты, және оның танымалдығына қарамастан, 1880 жылдары жою мәселесі қарастырылды. Жарты сувереннің шығарылуы 1926 жылға дейін жалғасты, ал таққа отыру жылдарына арналған арнайы шығарылымдардан басқа, 1980 жылға дейін тоқтатылды. Содан бері Корольдік монетаханасы оны сатуға шығарып келеді, бірақ ол айналымға түспейді. Монетада биліктегі монархтың суретімен қатар, көбінесе Бенедетто Пиструччи салған Әйгілі Георгий мен аждаһардың суреті бейнеленген, бұл сурет алғаш рет 1817 жылы суверенде, ал 1893 жылы жарты суверенде қолданылған.
The half sovereign is a British gold coin denominated at one half of a pound sterling. First issued in its present form in 1817, it has been struck by the Royal Mint in most years since 1980 as a collector's and bullion piece. The half sovereign was originally introduced in 1544 during the reign of Henry VIII but the issue was discontinued after 1604. In 1817, as part of the Great Recoinage, half sovereigns and sovereigns were reintroduced. Until it was discontinued as a currency coin in 1926, the half sovereign was struck in most years and circulated widely. In addition to being coined in London, it was struck at the colonial mints in Australia and South Africa. Exacting standards made it difficult to strike, and it was considered for elimination in the 1880s despite its popularity. Production of half sovereigns continued until 1926 and, apart from special issues for coronation years, was suspended until 1980. Since then it has been struck for sale by the Royal Mint, although it does not circulate. In addition to the portrait of the reigning monarch, the coin features in most years an image of Saint George and the dragon, designed by Benedetto Pistrucci, first used on the sovereign in 1817 and the half sovereign in 1893.
Ағылшын монетасы (15441604)
Генрих VII Розалар соғысынан кейін Англия экономикасын қайта жандандырды. 1489 жылы ол жиырма шиллингке бағаланған алтын монетаны енгізді. Бұл жаңа номиналдан бұрын, қанағаттандырылатын жалғыз алтын монеталар – періштелер мен жарты періштелер еді. Генрих VII өзінің мұрагері Генрих VIII-ге шамамен £375 миллионға тең үлкен қазына қалдырды. Мұрагерлік байлық Генрих VIII-дің жосықсыз өмір салтына және Францияға талап етуге қажетті соғыс шығындарына байланысты ысырап болды. Бұл шығындар жас Генрихтің билігі кезінде валютаның бірнеше рет құнсыздануына әкелді. 1544 жылы Генрихтің үшінші монеталар шығарылымының бөлігі ретінде жарты суверен енгізілді, бұл монета айналымын одан әрі нашарлатты. Монетаның бет жағында король Генрихтің патшалық тағында отырған, орбы мен скипетрін ұстап тұрған бейнесі бейнеленген, ал артқы жағында Франция мен Англияның гербтері арыстан мен драконның қолдауымен бейнеленген патшалық қалқан бейнеленген. Генрихтің патшалық титулдары екі жағында да, ал HR (Henricus Rex, яки Генрих патша) – артқы жағының төменгі бөлігінде орналасқан. Жаңа монета Генрихтің ұлы және мұрагері Эдуард VI билік еткен кезеңде де соғылды, бастапқыда бұрынғы билік кезеңінің дизайнымен, кейіннен Эдуардтың мемлекеттік тақтада отырған бейнесімен. Жарты суверен 1603 жылы Джеймс I (Англияда) кезінде қайтадан соғылды, онда монетаның бет жағында корольдің портреті, ал артқы жағында тәжді қалқан бейнеленген. Джеймс I-нің монеталарындағы гербтың бірінші тоқсанында Англияның арыстандары, екіншісінде Шотландияның арыстандары, үшіншісінде Ирландияның арфасы және төртіншісінде Францияның лилиялары бейнеленген. Монетадағы жазу Джеймсті Англия, Шотландия, Ирландия және Францияның королі деп жариялайды, ал артқы жағындағы жазу "EXVRGAT DEVS DISSIPENTVR INIMICI" деп жазылған, бұл 68-забурдың 1-тарауынан алынған "Құдай тұрсын, жауыздары шашырасын" деген мағынаны білдіреді. I және R әріптері (IACOBIS REX, яки Джеймс патша) қалқанның екі жағында орналасқан. Бұл жарты суверен монеталар өте аз санда шығарылды. 1604 жылы Джеймс I алтын монеталардың салмағын азайтып, екі корольдікті Ұлыбритания аралында біріктіргеніне құрмет ретінде суверен мен жарты суверен монеталарын біріктірушілер және жартылай біріктірушілер деп атады. Содан кейін жарты сувереннің орнына жарты гинея келді.
Henry VII revitalised England's economy following the War of the Roses. In 1489, he introduced the sovereign gold coin, which he valued at twenty shillings. Before the new denomination, the only gold coins being issued were angels and half angels. Henry VII left a large treasury – the modern equivalent of about £375 million – to his successor Henry VIII The inherited wealth was dissipated due to Henry VIII's extravagant lifestyle and the war expenses needed to maintain a claim over France. These expenses led to the repeated debasement of the currency over the younger Henry's reign. The half sovereign was introduced as part of Henry's third issue of coins, in 1544, debasing the coinage still further. The coin depicts a crowned King Henry sitting in his chair of state, holding his orb and sceptre on the obverse, while the reverse features a royal shield containing the arms of France and England, supported by a lion and a dragon. Henry's titles as king surround the designs on both sides, and HR (Henricus Rex, or Henry the King) appears at the bottom of the reverse design. The new coin continued to be struck in the reign of Henry's son and successor, Edward VI , initially with the designs of the previous reign, and later with a depiction of Edward seated in the chair of state. The half sovereign was struck again under James I ( in England) beginning in 1603, and features a portrait of the king on the obverse, and a crowned shield on the reverse. The shield of arms featured on James I's coinage features the lions of England in the first quarter, that of Scotland in the second, the harp of Ireland in the third quarter and the fleurs de lis of France in the fourth. The legend on the coin proclaims James king of England, Scotland, Ireland and France, while the reverse legend reads "EXVRGAT DEVS DISSIPENTVR INIMICI" which translates as "Let God arise and let His enemies be scattered" from Psalms 68:1. The letters I and R, for IACOBIS REX (James the King) flank the shield. These half sovereigns were only issued in very small numbers. In 1604, James I reduced the weight of gold coinage, and renamed sovereigns and half sovereigns as unites and half unites, in honour of his uniting the two kingdoms on the island of Great Britain. The renamed half sovereign was thereafter replaced by the half guinea.
Шығу тегі
Наполеон соғыстары кезінде Ұлыбританиядан көп мөлшерде алтын шығып, тозған гинеялар мен банкноттар айналымға түсті. Ватерлоо шайқасында Наполеонның соңғы жеңілісінен кейін (1815), Парламент 1816 жылғы Монета заңы арқылы Ұлыбританияны ресми түрде алтын стандартына көшірді, онда фунт стерлинг алтынның белгілі бір мөлшерімен анықталды. Парламенттегі пікірсайыстарда сөз сөйлеген көптеген спикерлер 21 шиллингтік гинеяны пайдалануды жалғастырудың орнына 20 шиллингтік монетаны қолдауды жақтады. Алтын монетаны енгізудің бір себебі – оның құны, бір фунт стерлингке тең болғандықтан, гинеяға қарағанда ыңғайлырақ болды. Дегенмен, Монета заңы Монетаханаға қандай монеталар шығару керектігін нақты көрсетпеді. Ұлы Кеңес комитеті 10 шиллингтік, 20 шиллингтік, 2 фунттық және 5 фунттық алтын монеталар шығаруды ұсынды, және бұл ұсыныс 3 тамыз 1816 жылы Георг, принц-регенттің келісімімен қабылданды. 20 шиллингтік монетаға «суверен» деген атау берілді, бұл ескі атаудың қайта жаңғыруы, мүмкін, нумизматикалық қызығушылықтары бар антикварлардың ықпалымен болды. Итальяндық мүсінші Бенедетто Пиструччидің әйгілі дизайнындағы, айдаһарды өлтірген Святой Георгий бейнеленген қазіргі заманғы суверені 1817 жылы валюта ретінде жарияланды және сол жылы монеталар соғыла бастады. Жаңа жарты сувереннің кері жағында Уильям Уайон салған қалқан бейнеленген, бұл дизайн, мүмкін, Пиструччидің эскизіне негізделген. Алайда, нумизматикалық ғалым Говард Лайнекар Уайонның да моделдеуге жауапты екенін мәлімдеді. Қалқан – Англия, Шотландия және Ирландияның төрт бөлікті гербтерін, ал олардың үстінде Ганновер гербін бейнелейтін патшалық гербтің жаңа нұсқасы болды. Ұлыбритания патшалары 1714-1837 жылдар аралығында Ганноверді де басқарды; Ганновер гербінде Брансвик, Люнебург және Целль гербтері бейнеленген. Корольдік монетахананың тарихшысы Кевин Клэнсидің суверен тарихына арналған кітабында:
During the Napoleonic Wars, large amounts of gold left Britain, and worn guineas and bank notes were used for currency. After the final defeat of Napoleon at the Battle of Waterloo (1815), Parliament, by the Coinage Act 1816, placed Britain officially on the gold standard, with the pound to be defined as a given quantity of gold. Almost every speaker in the parliamentary debate supported having a coin valued at twenty shillings, rather than continuing to use the guinea, valued at twenty one shillings. One reason for the introduction of gold coinage based on the sovereign was that its value, equal to one pound sterling, was more convenient than the guinea. Nevertheless, the Coinage Act did not specify which coins the Mint should strike. A committee of the Privy Council recommended gold coins of ten shillings, twenty shillings, two pounds and five pounds be issued, and this was accepted by George, Prince Regent on 3August 1816. The twenty shilling piece was named a sovereign, with the resurrection of the old name possibly promoted by antiquarians with numismatic interests. The modern sovereign featuring the well known design by the Italian sculptor, Benedetto Pistrucci, of St George slaying the dragon was proclaimed as currency in 1817, and minting commenced later that year. The new half sovereign instead bore a reverse design depicting a shield, engraved by William Wyon, possibly based on a design by Pistrucci, though the numismatic scholar, Howard Linecar, stated that Wyon was also responsible for the modelling. The shield was a new version of the royal arms, bearing the quartered arms of England, Scotland and Ireland, with the Hanoverian arms surmounted by a royal crown. The kings of Britain also ruled Hanover between 1714 and 1837; the arms of Hanover depicted the armorial bearings of Brunswick, Lüneburg and Celle. According to the Royal Mint's historian, Kevin Clancy, in his book on the sovereign's history:
1817 жылғы 10 қазанда заңды төлем құралы деп жарияланған жарты суверен, айналымдағы ең кішкентай алтын монетаға айналды. Жарты сувереннің алғашқы шығарылымдарында Георг III-нің бюсті бейнеленген, олар 1817, 1818 және 1820 жылдары шығарылды, ал 1819 жылғы шығарылымдар болған жоқ, сол жылы сувереннің өте аз саны соғылды. 1819 жылы алтын монеталардың аз шығарылуына себеп – алтынды Англия Банкінде сақтау және оны тек 233 фунт стерлингке тең бағалы алтын құймалар түрінде ғана шығару туралы ұсыныс болды, бірақ бұл жоспар сәтті болмады.
The half sovereign, proclaimed legal tender on 10 October 1817, became the smallest gold coin in regular use. The first issues of the half sovereign, depicting the bust of George III , were issued dated 1817, 1818 and 1820, with none dated 1819, a year in which few sovereigns were struck. Few gold coins were issued in 1819 because of a proposal that gold should be retained in the Bank of England and only issued in ingots worth £233, a plan which did not succeed.
18201837 жылдар
Георг IV билік құрған кездегі жартылай сувереннің алғашқы түрінде оның портреті бейнеленген. Pistrucci аверсте лавр гүлшоғысын киген, ал реверсте Жан Батист Мерленнің дизайны бойынша әсем әшекейленген тәжді қалқан бейнеленген. 1821 жылы шығарылған бұл бастапқы реверс, алты пенстің мөлшері мен сыртқы түріне ұқсас болғандықтан, тез арада алынып тасталды, себебі алты пенсті оңай алтынға бояп, жартылай суверен ретінде өткізуге болар еді. Жарты суверен келесі рет 1823 жылы соғылғанда, реверсінде Мерленнің жасаған қалқанның қарапайым нұсқасы және Pistrucci-дің Георгтың суреті болды. Бұл нұсқа 1824 және 1825 жылдары да соғылды. Патша өзінің бейнесіне қанағаттанбады, сондықтан Pistrucci-дің бюстінің дизайны Фрэнсис Чантрейдің жұмысына негізделген Wyon-ның гравюрасымен, 1825 жылғы монеталардан бастап ауыстырылды. Pistrucci Чантрейдің жұмысын көшіруден бас тартты және ол енді монета дизайнымен айналыспады. Реверске өзгерістер енгізілді, оған қалқанның әсем нұсқасы қосылды, ол 1829 жылға дейін жыл сайын соғылды. 1829 жылы соғылған жарты суверендер 1828 жылы соғылған болуы мүмкін, бірақ 1829 жылғы бір жарты суверен ғана белгілі, ол Эшмолеан мұражайының коллекциясында сақталады. Бұл монеталар Корольдік монета соғу орталығының 1891 жылы Бодлей кітапханасының коллекциясындағы кемшіліктерді толтыру үшін түпнұсқа қалыптардан соққан бірнеше монеталарының бірі болды. Георг пен аждаһаның бейнесі 1825 жылдан кейін сувереннен жоғалып, 1871 жылға дейін қайтадан көрінбеді. Вильгельм IV билік құрған кезде жарты суверендер айналымға шығарылмады, бірақ 1831 жылы сынама монеталар соғылды. Олар 1835, 1836 және 1837 жылдары да соғылды. Аверсте Вильгельм IV-тің жалаң бас бюсті бейнеленген, оны Вильгельм Wyon Чантрейдің үлгісі бойынша гравюралаған. Реверсі кейінірек шыққан Георг IV-тің нұсқасына ұқсас, реверсінде Мерленнің дизайны бойынша тәжді қалқан мен мантия бейнеленген. 1834 жылғы шығарылымның диаметрі 17,9 мм-ге дейін азайтылды (көбінесе жарты суверендердің диаметрі 19,4 мм), бірақ салмағы мен сынамасы өзгеріссіз қалды. Диаметрі азайтылған себебі Maundy төрт пенсінің құралдарын және қалыптарын жарты суверен үшін пайдалануға болар еді. Осы патшалықтың монета соғу кітаптарында 1834 жылғы £60,000 немесе 120,000 жарты суверен, тоқтатылған жеті шиллинг немесе үшінші гинеялық монеталарға ұқсас болғандықтан қайтарылып алынғаны жазылған. 1836 және 1837 жылғы жарты суверендердің кейбіреулерінде аздап өзгеше аверс бар, бұл алты пенстің аверсінен алынған болуы мүмкін. Бұл Корольдік монета соғу орталығының қатесі болуы мүмкін. Алты пенсті алтынға бояп, жарты суверен ретінде өткізу әдеттегі алдау болғандықтан, Вильгельм билік құрғаннан бастап алты пенстің құны көрсетілді.
The first type of half sovereign minted during the reign of George IV features his portrait engraved by Pistrucci wearing a laurel wreath on the obverse and an ornately garnished crowned shield on the reverse which was designed by Jean Baptiste Merlen. This initial reverse, issued in 1821, was quickly withdrawn due to its similarity in size and appearance to the sixpence, meaning that the sixpence could more easily be gilded and passed off as a half sovereign. The next time the half sovereign was struck, in 1823, it featured a plainer version of the shield on the reverse, designed by Merlen, and Pistrucci's portrait of George. This version was also struck in 1824 and 1825. The king was dissatisfied with his portrayal, and Pistrucci's bust design was replaced beginning with some 1825 coins with an engraving by Wyon, based on a work by Francis Chantrey. Pistrucci had refused to copy Chantrey's work, and he had no further involvement with designing coinage. Changes were made to the reverse, which was given a more ornate version of the shield, and this was struck every year through 1829. The half sovereigns struck in 1829 were probably dated 1828, but one 1829 half sovereign is known, in the collection of the Ashmolean Museum. This was one of several coins struck by the Royal Mint in 1891 from original dies to supply the Bodleian Library with pieces to fill gaps in its collection. The George and dragon reverse vanished after 1825 from the sovereign, not to be seen again on it until 1871. Half sovereigns were not issued for circulation during the reign of William IV until 1834, though proof coins were issued in 1831. They were issued as well in 1835, 1836 and 1837. The obverse features a barehead bust of William IV, which was engraved by William Wyon from a model by Chantrey. The reverse is similar to the later George IV issues, with a crowned shield and mantle on the reverse which was modelled and engraved by Merlen. The 1834 issue had a reduced diameter, 17.9 mm (most half sovereigns measure 19.4 mm in diameter), though no change was made to the weight or fineness. It is possible that the diameter was reduced so that tools and dies for the Maundy fourpence could be used for the half sovereign. Mint ledgers from this reign record that £60,000 or 120,000 half sovereigns dated 1834 were recalled due to their similarity to the discontinued seven shilling or third guinea pieces. Some 1836 and 1837 half sovereigns are known with a slightly different obverse, apparently taken from the obverse dies for the sixpence. This may have been due to an error by the Royal Mint. It being a common fraud to gild a sixpence to pass it as a half sovereign, beginning in William's reign, the sixpence carried a statement of its value.
Виктория (1837-1901)
Виктория патшайымы 1837 жылы таққа отырып, 1901 жылға дейін билік етті; оның билігінің алғашқы жартысы 1838 жылы шығарылды. Оның билігіндегі жарты сувереннің алғашқы сериясы (1838–1886 жылдар) аверсте Уильям Уайонның жас Викторияның портретін, ал реверсте Мерленнің Ганновер елтаңбасы жоқ қалқан бейнесін көрсетеді, себебі Виктория әйел болғандықтан Ганновердің монархі бола алмайтын. 1838 жылдан 1885 жылға дейін, 1881 және 1882 жылдарды қоспағанда (соңғы жылы монета шабу зауыты жөндеуден өтті), Лондон Корольдік монета шабу зауытында жыл сайын шабылды. Уақыт өте келе Викторияның басының мөлшері, монетадағы жазулар мен датаның орны мен көлемі, сондай-ақ реверстегі қалып нөмірінің (монета шабу зауыты қалыптың тозуын қадағалау үшін қолданды) болуына қарай түрлі өзгерістер енгізілді. Кейбір өзгерістерді, сэр Джон Крейгтің тарихында айтылғандай, Корольдік монета шабу зауыты «нумизматтарды қызықтыру үшін» қасақана енгізді. 1851 жылы Австралияда алтынның табылуымен колониялық шенеуніктерден сол жерде Корольдік монета шабу зауытының филиалын құру туралы өтініштер келіп түсті. 1855 жылы Сидней монета шабу зауыты ашылғаннан кейін, 1855 жылдан бастап жарты суверен шабыла бастады. 1855–1866 жылдары Сиднейде шабылған жарты сувереннің дизайны Лондонға қарағанда ерекшеленді, бірақ Корольдік монета шабу зауыты олардың бірдей стандартқа сай келмейтінен қорқып, олардың Сидней монета шабу зауытында жасалғанын дизайнның бір бөлігі ретінде көрсетті және Ұлыбританияда заңды төлем құралы болған жоқ. Осы монеталарға арналған қалыптар Лондонда дайындалды. Сенім артқан сайын, Австралия монеталары заңды төлем құралы ретінде қабылданды және 1871 жылдан бастап Сидней Лондонға ұқсас қалқан дизайнын қолданды. Мельбурн монета шабу зауыты 1873 жылы ашылды және сол жылы жарты суверен шабылды. Перт монета шабу зауыты 1899 жылы ашылды және алғаш рет 1900 жылы жарты суверен шабылды. Колониялық монета шабу зауыттары Лондонда дайындалған және кемемен тасымалданған қалыптарды пайдаланды, олар Лондондағыдай монеталар үшін монета белгілерін қамтыды: Сидней үшін S, Мельбурн үшін M және Перт үшін P. Корольдік монета шабу зауытының филиалы кезінде шабылған серияға қосымша, қазіргі Перт монета шабу зауыты ертедегі австралиялық дизайнды қолдана отырып, жарты суверен (номиналды құны 15 А$) шабады, бірақ олардың Перт монета шабу зауытында жасалғанын көрсететін жазумен. Жарты суверен суверенге қарағанда айналыста көбірек қолданылса да, 1880 жылдары оны жоюға және оны күміс монетамен алмастыруға тырысты. Суверен бүкіл әлемдік сауда монетасы болған кезде, жарты суверен көбінесе Ұлыбританияда қалды және қатаң стандарттарға сәйкес шабылуы керек болды, нәтижесінде жаңадан шабылған жарты сувереннің 45 пайызы монета шабу зауытында балқытылды. Бұл оны шабуды қымбатқа айналдырды, себебі үкімет алтын монеталар бойынша күміс монеталар сияқты сеньораждан пайда таппады, сондықтан үкімет жарты сувереннің қолданылуын ынталандырмады. 1884 жылы Гладстон үкіметі жарты сувереннің алтын құрамын оннан бір бөлігіне азайтуды ұсынды; бұл әрекет сәтсіз аяқталса да, кейіннен қазынашылық канцлері лорд Рэндольф Черчилль жарты суверенды «сол ысырапшыл шағын монета» деп сипаттады. Дегенмен, монета шабу зауытының орынбасары сэр Чарльз Фримантл 1874 жылы жарты суверен суверен үшін берілген ақшаның ең ыңғайлы бөлігі екенін мәлімдеді. Алтынның орнына күміс монетаны қолданудың нәтижесінде 1887 жылы екі еселенген флорин енгізілді, бірақ бұл монета төрт жыл ғана қолданыста болды. Сондай-ақ 1887 жылы күміс және алтын монеталарға, жарты суверенге де жаңа аверс берілді. Монеталар Виктория патшайымының Алтын мерейтойы жылы шығарылды және Мерейтойлық монета деп аталды; аверстің дизайнын Жозеф Боем жасады. Реверсте Ұлыбританияның гербінің белгілері бар қалқанның басқа нұсқасы бейнеленген, бұл қалқан тәжбен безендірілген. Реверстің дизайнын Леонард Чарльз Уайон ойып жасады. Мерейтойлық монетаның алты пенсінде номинал жазылмаған және ол жарты суверенмен бірдей мөлшерде (және ұқсас) болды; оны алтынға бояғандардың алаяқтықтарының арасында жаңа алты пенсті қайтарып алуға тура келді. Черчилльдің канцлерлік орнын басқан Джордж Гошен жарты суверенды тоқтатуды шешуге баяу болды және ақырында оған қарсы шешім қабылдады. Дегенмен, Гошен жарты суверенды жақтамады және 1887 жылдың маусымы мен 1890 жылдың ақпаны аралығында Тауэр Хиллдегі Корольдік монета шабу зауытында ештеңе шабылмады. 1888 жылы ешқандай монета шабу зауытында жарты суверен шабылмады, ал 1889 жылы оларды тек Сидней ғана шабып шығарды. 1890 жылы ақпанда Гошен өзінің бюджеттік мәлімдемесінде «дүниедегі ең қымбат монета» деп сипаттаған нәрсені уақытша тоқтатуға алған қуанышын білдірді. Викторияны кішкентай тәжбен бейнелеген Боемнің аверс дизайны дау тудырды және Корольдік монета шабу зауыты оны мүмкіндігінше тезірек алмастыруға ниеттенді. Монета дизайны жөніндегі кеңесші комитет құрылды, ол суверен үшін Пиструччидің Георгий және Аждаха дизайнын жарты суверенге қолдануды ұсынды. Аверс үшін Томас Брок жасаған Викторияның көзілдірікпен бейнеленген жаңа дизайны қолданылды. 1893 жылы алғаш рет қолданылған монеталар «Ескі Бас монетасы» деп белгілі болды. Пиструччидің бас әріптері BP Ескі Бас жарты суверенінде табылмайды; Ричард Лобель, «Ағылшын және Ұлыбритания монеталарының стандартты каталогында» былай деді: «1818 жылғы тәжінде толық атын жазған мақтаншы итальяндық бұл нәрсені қаншалықты жек көретін болар еді!» Броктың аверсі мен Пиструччидің реверсі бар жарты суверен 1901 жылға дейін, патшайымның қайтыс болған жылына дейін шабыла берді.
Queen Victoria came to the throne in 1837 and reigned until 1901; the first half sovereigns of her reign were issued in 1838. The first series of Victorian half sovereigns (1838 to 1886) feature William Wyon's portrait of a youthful Victoria on the obverse, and a shield reverse by Merlen with the Hanoverian arms omitted as Victoria, as a woman, could not become the monarch of Hanover. Struck at the Royal Mint in London every year from 1838 to 1885, excepting 1881 and 1882 (the mint was under renovation in the latter year), there are a number of variations over time generally dealing with the size of Victoria's head, the position and size of the legends and date on the coin, and whether a die number (used by the Royal Mint to track die wear) is included on the reverse. Some variations were intentionally introduced by the Royal Mint, according to Sir John Craig in his history of it, "to titillate the numismatists". Gold was discovered in Australia in 1851, leading to requests from colonial officials that a branch of the Royal Mint be established there. After the Sydney Mint opened in 1855, half sovereigns were struck beginning in 1855. Half sovereigns struck at Sydney from 1855 to 1866 were not of the same design as struck in London, but, as the Royal Mint feared that they would not be struck to the same standard, stated their origin at the Sydney Mint as part of the design, and were not legal tender in Britain. Dies for these issues were prepared at London. As trust grew, the Australian coins were accepted as legal tender, and, beginning in 1871, Sydney used the same shield design as did London. The Melbourne Mint opened in 1873, and struck half sovereigns the same year. The Perth Mint opened in 1899, and first struck half sovereigns in 1900. The colonial mints used dies prepared in London and transported by ship, which included mint marks on the reverse for the issues that were otherwise identical to those struck in London: S for Sydney, M for Melbourne and P for Perth. In addition to the series struck whilst a branch of the Royal Mint, the modern Perth Mint has struck half sovereigns (with face value A$15) using the early Australian design, though with an inscription denoting their origin at the Perth Mint. Despite the fact that the half sovereign saw more use in circulation than the sovereign, in the 1880s, there were efforts to abolish it and replace it with silver coinage. While the sovereign was a world wide trade coin, the half sovereign stayed mostly in Britain, and had to be struck to exacting standards, which resulted in 45 per cent of newly struck half sovereigns being melted at the mint. This made it expensive to coin, the more so because the government did not profit from seignorage on gold coinage, as it did on silver coinage, and so the government discouraged the use of the half sovereign. In 1884, the Gladstone government proposed to reduce the gold content of the half sovereign by a tenth; though this effort failed, a later chancellor of the exchequer, Lord Randolph Churchill, described the half sovereign as "that profligate little coin". Neverless Sir Charles Fremantle, deputy master of the mint, stated in 1874 that the half sovereign was the most convenient part of the change given for a sovereign. The efforts to use silver in place of gold resulted in the 1887 introduction of the double florin, but that coin lasted only four years. Also in 1887, a new obverse was given to the silver and gold coinage, including the half sovereign. The coins were introduced in the year of Queen Victoria's Golden Jubilee and dubbed the Jubilee coinage; the obverse was designed by Joseph Boehm. The reverse featured another version of the shield (the ensigns armorial of the United Kingdom), this one garnished and surmounted by a crown. The reverse design was engraved by Leonard Charles Wyon. The sixpence of the Jubilee coinage bore no written denomination and was the same size as (and resembled) the half sovereign; amid a flurry of fraud from those who gilded it, the new sixpence had to be withdrawn. Churchill's successor as chancellor, George Goschen, was slow to decide whether to discontinue the half sovereign, and eventually decided against it. Nevertheless, Goschen was no supporter of the half sovereign, and none were struck at the Royal Mint's facility at Tower Hill between June 1887 and February 1890. No half sovereigns were struck at any mint in 1888, and only Sydney struck them in 1889. In February 1890, Goschen, in his budget statement, took pride in having temporarily curtailed what he described as "the most expensive coin in the world". Boehm's obverse design showing Victoria wearing a crown that was deemed undersized proved controversial, and the Royal Mint was determined to replace it as soon as possible. An advisory committee on the design of coins was appointed, which recommended using Pistrucci's George and Dragon design for the sovereign on the half sovereign. For the obverse, a new design depicting a veiled bust of Victoria by Thomas Brock was used. First used in 1893, coins bearing it have become known as the Old Head coinage. Pistrucci's initials, BP, are not found on the Old Head half sovereign; Richard Lobel, in Coincraft's Standard Catalogue of English and UK Coins, commented, "how the egotistical Italian, who spelled his name in full on the 1818 crown, would have hated that!" Half sovereigns with Brock's obverse and the Pistrucci reverse continued to be struck until 1901, the year of the queen's death.
19021953 жылдар
Эдуард VII билік құрған кездегі алғашқы жарты суверендер 1902 жылы шығарылды және серия 1910 жылға дейін жалғасты. Монетаның бет жағында Джордж Уильям де Соуллз салған Эдуард VII-нің жалаңаш бас бейнесі, ал арт жағында Джордж пен аждаһа бейнеленген. Монеталар Лондон, Мельбурн, Перт және Сиднейде соғылды. Бастапқы реверс 1904 жылы Пиструччидің авторлық белгісін оның дизайнына қайта қою және басқа да шағын өзгерістер енгізу үшін өзгертілді. 1904 жылы Лондон мен Пертте түпнұсқа дизайнымен жарты суверендер соғылды; ал сол жылы төрттеу монета соғу орынданың барлығында өңгертілген нұсқасы, авторлық белгісі бар, қолданылды. 1908 жылдан бастап Корольдік монета соғу үйінің Оттава филиалы (кейіннен Корольдік Канада монета соғу үйі) экспортқа басты назар аудара отырып, Корольдік монета соғу үйінің филиалы ретінде сұраныс бойынша суверендерді соқты. Суверендер мен жарты суверендер Канадада заңды төлем құралы болғанымен, көп таралмады. Оттавада жарты суверендер соғылмады. Эдуард 1910 жылы қайтыс болғаннан кейін, жаңа король Георг V-нің бейнесі бар жарты суверендер, Бертрам Маккеннал салған беткі жағымен және Пиструччидің реверсімен 1911 жылы алғаш рет шығарылды және Лондонда 1915 жылға дейін соғылды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейінгі соңғы жылдары суверендер мен жарты суверендер кеңінен айналымға түсті, ал соғысқа апаратын шілде дағдарысының соңғы күндерінде көптеген азаматтар банкноттарын алтынға айырбастады. Соғыс басталғаннан кейін, екі алтын монетаның орнына он шиллингтік және бір фунттық қағаз ақша тез шығарылды, ал алтынмен төлем жасауды ресми түрде тоқтатпағанмен, үкімет алтынмен төлем талап ету патриоттық емес екенін жариялады. Дегенмен, колониялық монета соғу орындарында алтын монеталардың өндірісі жалғасты, көбінесе экспортқа. Австралиялық монета соғу орындарында жарты суверендерді өндіру 1920 жылға дейін жалғасты, бірақ 1916 жылдан кейін тек бірнешеуі ғана соғылды, барлығы Пертте. 1918 жылғы P жарты суверені ерекше, себебі сол жылы Пертте жарты суверендер соғылғаны туралы ешқандай жазба жоқ, олар 1919 және 1920 жылдары шығарылып, кейін белгісіз тағдырға экспортталған, өйткені олардың саны салыстырмалы түрде аз. 1923, 1925 және 1926 жылдары Преторияда (SA белгісі) монеталар соғылды, ол жерден шыққан жалғыз жарты суверендер. 1923 жылғы SA тек сынақ үлгісі болғанымен, Претория монета соғу үйі 1925 және 1926 жылдардағы шығарылымдарды жергілікті айналым үшін жасады, себебі кеншілер жұмысшыларға алтынмен төлеуді талап етті. Георг V-нің суретін бейнелейтін бұл шығарылымдар айналымға шығарылған соңғы жарты суверендер болды. Жарты суверен 1936 жылы Эдуард VIII билік еткен кезде дайындалған үлгілік монеталар жиынтығына кірмеді, суверен, қос суверен және бес фунттық монеталардың үлгілік монеталары бар болғанымен. Хэмфри Пейджет салған Георг VI-ның жалаңаш бас бейнесі бар жарты суверендер, ал арт жағында Санкт-Джордж бейнеленген, 1937 жылы жаңа монархтың тәж кию жылындағы дәлелдеме жиынтығының бөлігі ретінде жай жиекпен соғылды. Олар сол мақсатта тағы да соғылды, Георгтың қызы Елизавета II үшін, Мэри Гиллик салған портретпен, Елизаветаның 1953 жылғы тәж кию кезінде, бірақ олар көпшілік сатуға арналмады, тек корольдік және ұлттық коллекциялар үшін болды. Арт жағында Пиструччидің дизайны қолданыла берді.
The first half sovereigns during Edward VII's reign were issued in 1902 and the series continued until 1910. The coin features a bare head bust of Edward VII by George William de Saulles on the obverse and the George and dragon reverse. Coins were minted in London, Melbourne, Perth and Sydney. The initial reverse was modified during 1904 to restore Pistrucci's initials to his design and make slight modifications elsewhere. Half sovereigns dated 1904 with the original design were struck at London and Perth; the modified version, with initials, was used at all four mints during that year. Beginning in 1908, the Ottawa branch of the Royal Mint (later the Royal Canadian Mint) struck sovereigns as it was obliged to do on request as a branch of the Royal Mint, mostly for export. Sovereigns and half sovereigns, though legal tender in Canada, did not circulate much. There were no strikings of half sovereigns at Ottawa. After Edward's death in 1910, half sovereigns featuring the new king, George V , with an obverse designed by Bertram Mackennal and the Pistrucci reverse, were first issued in 1911 and continued until 1915 at London. The final years before the start of the First World War in 1914 saw large circulation of sovereigns and half sovereigns, and during the final days of the July Crisis that led up to war, many members of the public exchanged banknotes for gold. Once war began, paper currency of ten shillings and of one pound were quickly issued to take the place of the two gold coins, and although there was no formal suspension of gold payments, the government promoted the view that to ask for payment in gold was unpatriotic. Nevertheless, production of gold coins at the colonial mints continued, mostly for export. Production of half sovereigns at Australian mints continued until 1920, though only a few were struck after 1916, all at Perth. The 1918 P half sovereign is unusual because there was no record of half sovereigns being struck in Perth that year, and they were most likely produced in 1919 and 1920, and then exported to an uncertain fate, as relatively few are known. There were coinages at Pretoria (mint mark SA), the only half sovereign issues from there, in 1923, 1925 and 1926. Although the 1923 SA was a proof only issue, the Pretoria Mint produced the 1925 and 1926 issues for local circulation as mine owners insisted on paying workers in gold. These issues bearing the portrait of George V were the last half sovereigns struck for circulation. The half sovereign was not included in the sets of pattern coins prepared in 1936 for the reign of Edward VIII , unlike the sovereign, double sovereign and five pound piece, for which pattern coins exist. Half sovereigns bearing a bare head bust of George VI by Humphrey Paget on the obverse and the St George reverse, were struck in 1937 with a plain edge as part of the tradition to strike all denominations as part of a proof set in a new monarch's coronation year. They were struck again for that purpose for George's daughter, Elizabeth II , with a portrait by Mary Gillick, in Elizabeth's coronation year of 1953, but these were not for public sale, only for the royal and national collections. Use of Pistrucci's design continued on the reverse.
Коллекционерлік және алтын-көмдік монета (1980 жылдан бастап)
Басқа айналымға енбесе де, 1957 жылдан бастап ол алтын монета ретінде, ал 1979 жылдан бастап арнайы сапалы монеталар ретінде шығарылды. Корольдік монета жасау орынында монеталарға сұраныс бар екенін түсініп, оларды коллекционерлерге номиналды құнынан немесе алтын бағасынан әлдеқайда жоғары бағамен сата бастады. 1980 жылы халыққа қолжетімді алғашқы Елизавета II жарты суверені, сынақ сапасында шығарылды, ал 1982 жылы алғашқы жарты суверендер алтын монета ретінде сатылды. Екі шығарылымда да Арнольд Мачиннің Елизавета II-нің екінші монета портреті, ал кері жағында Пиструччи дизайны болды. Мачиннің аверсімен жасалған сынақ жарты суверені 1983 және 1984 жылдары соғылды. 1985 жылдан 1997 жылға дейін, 1989 жылды қоспағанда, Рафаэль Маклуфтың Елизаветаның үшінші портреті салынған сынақ жағдайындағы жарты суверендер соғылды. Олардың көптегені төрт данадан тұратын алтын жиынтықта, суверені, қос суверені және бес фунттық монетамен бірге шығарылды. 1989 жылы Бернард Синдаллдың суверені монетасының 500 жылдығына арналған арнайы дизайны төрт номиналда да соғылды. Синдалл 1977 жылғы күміс юбилейлік тәж үшін ұсынған патшайым Елизавета II-нің бейнесін аверске бейімдеп, кері жағына тәжді қалқанды, екі гүлдің үстіне орналастырды. Іан Ранк Бродлидің Елизаветаның төртінші портреті 1998 жылдан 2015 жылға дейін жарты суверендерде пайда болды. Бастапқыда монеталар тек сынақ үлгісінде болды, бірақ 2000 жылдан бастап олар алтын монеталар ретінде де қолжетімді болды. 2002 жылы Елизавета II-нің Алтын юбилейіне арналған арқа дизайны Пиструччи дизайнымен алмастырылды (Тимоти Ноадтың қолымен, гүлдесте ішіндегі тәжді қалқан бейнеленген), 2005 жылы (Джордж пен аждаһаның көбірек заманауи түсіндірмесі, сондай-ақ Ноад), және 2012 жылы Елизавета II-нің Алмаз юбилейі (Джордж пен аждаһаның тағы бір заманауи түсіндірмесі, Пол Дэй). 2009 жылы Пиструччидің суверені монетасының дизайнын бастапқыда ойлағандай мүмкіндігінше жақын қалпына келтіру мақсатында, жарты суверені 1893 жылы Георгий мен аждаһа монетаға алғаш рет қойылған кездегідей етіп өзгертілді. Бұл Пиструччидің бас әріптерін жоғалтуға әкелді, олар 2010 жылы болмады, бірақ 2011 жылы қайта орнатылды. Ұлыбританияда заңды төлем құралы болып табылатын суверендер 2013 жылдан бастап Корольдік монета жасау орынының рұқсатымен I монета белгісімен Үндістанда соғылды; 2014 жылы жарты суверендер сонда соғылды. 2015 жылғы кейбір сынақ шығарылымдарынан бастап, 2016 жылы алтын монеталармен жалғастыра отырып, Джоди Кларк жасаған Елизавета II-нің бесінші портреті жарты суверенінің аверсіне ауыстырылды. 2016 жылы шығарылған жарты суверені монеталарының бетінде патшайымның 90 жылдық мерейтойына арналған Джеймс Батлер жасаған Елизаветаның портреті бейнеленген. 2017 жылы қазіргі заманғы суверенінің 200 жылдығына орай, сынақ жарты суверені 1817 жылғы суверенінің еске түсіретін дизайнын көрсетті, Пиструччи дизайны Гартер ішінде болды, ал алтын монеталарда мерейтойды белгілейтін 200 нөмірі бар жеке белгі болды. 2022 жылы Корольдік монета жасау орыны Noad-тың Корольдік гербінің түсіндірмесін көрсететін кері дизайнымен жарты суверенін соқты. Бұл дизайн Елизавета II-нің Платиналық юбилейін атап өту үшін қолданылды. Сол жылы Елизавета II қайтыс болғаннан кейін Корольдік монета жасау орыны суверенінің диапазонындағы, соның ішінде жарты суверенін шығарды. Бұл монеталар Кларк жасаған Корольдік гербінің кері интерпретациясын, ал аверсінде Мартин Дженнингстің Елизаветаның мұрагері Карл III-нің алғашқы портретін көрсетті. Жарты суверені 2023 жылы Карл III-нің таққа отыруын белгілей отырып шығарылды, аверсінде Дженнингстің корольдің бюсті және кері жағында Пиструччи дизайны болды. 2024 жылы Дженнингстің тәжсіз король портреті Пиструччидің кері дизайнымен бірге төртінші суверенінен бес фунттық монетаға дейінгі бес суверенінің әрқайсысында жұптастырылды.
Although it no longer circulated, the sovereign had been issued as a bullion coin beginning in 1957, and with special quality proof coins issued from 1979. The Royal Mint realised there was a market for sovereign coins and began to sell them to collectors at well over face or bullion value. In 1980, the first Elizabeth II half sovereigns available to the public were issued, in proof quality, and in 1982, the first half sovereigns sold as bullion coins. Both issues carried the second coinage portrait of Elizabeth II, by Arnold Machin on their obverses, with the Pistrucci design as the reverse. Proof half sovereigns with the Machin obverse were also struck dated 1983 and 1984. From 1985 to 1997, except in 1989, half sovereigns in proof condition with the third coinage portrait of Elizabeth, by Raphael Maklouf, were struck. Many of these were issued in four piece gold proof sets with the sovereign, double sovereign and five pound piece. In 1989, a special design by Bernard Sindall for the 500th anniversary of the sovereign coin was struck in all four denominations. Sindall adapted a design showing an enthroned Queen Elizabeth II that he had originally proposed for the Silver Jubilee crown of 1977 for the obverse, and placed a crowned shield atop a double rose for the reverse. The fourth coinage portrait of Elizabeth, by Ian Rank Broadley, appeared on half sovereigns from 1998 to 2015. The coins were initially only in proof, but from 2000, were also made available as bullion coins. Special designs for the reverse were substituted for Pistrucci's for Elizabeth II's Golden Jubilee in 2002 (by Timothy Noad, depicting a crowned shield within a wreath), in 2005 (a more modern interpretation of the George and dragon, also by Noad), and in 2012 for Elizabeth II's Diamond Jubilee (another modern interpretation of the George and dragon, by Paul Day). In 2009, in conjunction with an attempt to restore Pistrucci's design for the sovereign as closely as possible to what he originally intended, the half sovereign was modified to resemble what it had looked like when the George and dragon was first placed on the coin in 1893. This entailed the loss of Pistrucci's initials, which remained absent in 2010 but were restored in 2011. Sovereigns which are legal tender in Britain were produced in India with the permission of the Royal Mint from 2013 with mint mark I; half sovereigns were struck there in 2014. Beginning with some proof 2015 issues, and continuing with bullion issues in 2016, the fifth coinage portrait of Elizabeth II, by Jody Clark was substituted on the half sovereign's obverse. Proof half sovereigns dated 2016 featured an obverse with a different portrait of Queen Elizabeth by James Butler in honour of the queen's 90th birthday. For the 200th anniversary of the modern sovereign in 2017, proof half sovereigns featured a design evocative of the 1817 sovereign, with Pistrucci's design contained within a Garter, and bullion issues bore a privy mark with the number 200 marking the anniversary. In 2022, the Royal Mint struck half sovereigns with a reverse design by Noad showing an interpretation of the Royal Arms. This design, used for the sovereign and its multiples and fractions, was to mark the Platinum Jubilee of Elizabeth II. Later in the year, following the death of Elizabeth II, the Royal Mint issued memorial coins in the sovereign range, including the half sovereign, featuring an interpretation of the Royal Arms by Clark as the reverse, and for the obverse, the first coinage portrait of Elizabeth's successor, Charles III , by Martin Jennings. Half sovereigns were issued in 2023, marking the coronation of Charles III, with a crowned bust of the king by Jennings on the obverse and with the Pistrucci design on the reverse. For 2024, Jennings' uncrowned portrait of Charles was paired with Pistrucci's reverse on each of the five sovereign denominations struck in proof, from the quarter sovereign to the five pound piece.