Кіріспе
Кейс-студия – нақты жағдайды (немесе жағдайларды) нақты өмірде терең, егжей-тегжейлі зерттеу. Мысалы, медицинадағы кейс-студиялар жеке науқасқа немесе ауруға назар аударуы мүмкін; бизнестегі кейс-студиялар белгілі бір фирманың стратегиясын немесе кеңірек нарықты қамтуы мүмкін; сондай-ақ, саясаттағы кейс-студиялар белгілі бір саяси науқанның іс-қимылдары сияқты уақыт өте келегі тар оқиғадан бастап, дүниежүзілік соғыс сияқты ауқымды шараға дейін, немесе көбінесе көптеген мүдделі тараптарға әсер ететін нақты өмірдегі проблемалардың саяси талдауына дейін жете алады. Жалпы, кейс-студия кез келген жеке тұлғаны, топты, ұйымды, оқиғаны, сенім жүйесін немесе іс-әрекетті қарастыруға болады. Кейс-студия міндетті түрде бір ғана байқаудан (N=1) тұруы керек емес, бірақ көптеген байқауларды (бір немесе бірнеше адамдар мен ұйымдарды әртүрлі уақыт кезеңдерінде, барлығы бір кейс-студия шеңберінде) қамтуы мүмкін. Көптеген жағдайларды қамтитын зерттеу жобалары көбінесе кросс-кейс зерттеу деп аталады, ал бір жағдайды зерттеу ішкі кейс зерттеу деп аталады. Кейс-студия зерттеулері әлеуметтік және табиғи ғылымдарда кеңінен қолданылып келеді.
A case study is an in depth, detailed examination of a particular case (or cases) within a real world context. For example, case studies in medicine may focus on an individual patient or ailment; case studies in business might cover a particular firm's strategy or a broader market; similarly, case studies in politics can range from a narrow happening over time like the operations of a specific political campaign, to an enormous undertaking like world war, or more often the policy analysis of real world problems affecting multiple stakeholders. Generally, a case study can highlight nearly any individual, group, organization, event, belief system, or action. A case study does not necessarily have to be one observation (N=1), but may include many observations (one or multiple individuals and entities across multiple time periods, all within the same case study). Research projects involving numerous cases are frequently called cross case research, whereas a study of a single case is called within case research. Case study research has been extensively practiced in both the social and natural sciences.
Қолданылуы
Кейс-студиялар әдетте гипотезалар мен теорияларды құрудың жемісті тәсілі ретінде қарастырылады. Теорияларды тудырған кейс зерттеулердің классикалық мысалдары – Дарвиннің эволюция теориясы (оны Пасха аралына жасаған саяхатынан алынған) және Дуглас Норттың экономикалық даму теориясы (Англия сияқты ерте дамып келе жатқан мемлекеттердің кейс зерттеулерінен алынған). Сапалық зерттеуде қолданылатын ұғымдар, тұжырымдық созудың салдарынан (ұқсамайтын жағдайларды салыстыру) сандық зерттеуде қолданылатын ұғымдарға қарағанда жоғары тұжырымдық жарамдылыққа ие болады, сондай-ақ сандық зерттеулерге қарағанда жоғары ішкі жарамдылыққа қол жеткізе алады. Кейс-студиялар жеке жағдайлардағы нәтижелерді түсіндіруге қолайлы, ал сандық әдістер мұндай мүмкіндікке ие емес. Кейс-студиялар эмпирикалық үлгілерді түсіндіретін аргументтердің сенімділігін бағалау үшін де пайдалы. Теориялық күтулерге қайшы келетін кейстерді зерттеу арқылы теориялық болжамдарды бұзу себептерін анықтап, теорияның қолданылу шарттарын нақтылауға болады, осылайша білімге үлес қосылады. Бұлар рационалистік зерттеулердегі стратегиялық өзара әрекеттестікті эмпирикалық тұрғыдан тексеру үшін сандық әдістерге қарағанда тиімдірек. Кейс-студиялар қажетті және жеткіліксіз жағдайларды, сондай-ақ қажетті және жеткіліксіз жағдайлардың күрделі комбинацияларын анықтауға мүмкіндік береді. Теорияның қолданылу аясын анықтауда кейс зерттеулерінің де пайдалы екендігі айтылады: нәтижеге жету үшін айнымалылар жеткілікті ме әлде қажет пе? Аз мөлшердегі байқаулар бірнеше себептік әсерлерді бағалауды қиындатады, өлшеу қателігіне ұшырау және бір жағдайдағы оқиғаның кездейсоқ қате немесе байқалмайтын факторлардың салдарынан туындауы мүмкін деген қауіпті арттырады. KKV анықтаған "еркіндік дәрежесі" мәселесі кеңінен қате деп есептеледі. Сандық ғалымдар айнымалылардың санын азайту үшін айнымалыларды біріктіруге тырысса, сапалық ғалымдар өз айнымалыларының көптеген әртүрлі атрибуттары мен күрделілігіне ие болуын қалайды. Байес ықтималдығын қолдану арқылы деректердің шағын бөлігінен де күшті себептік қорытындылар жасауға болады. KKV сапалық зерттеулердегі индуктивті ойлауды да проблема ретінде қарастырады, ғалымдар деректер жиналған кезде немесе одан кейін гипотезаларды қайта қарастырмауы керек, өйткені бұл жиналған деректерге сәйкес теориялық түзетулер жасауға мүмкіндік береді. Алайда, ғалымдар бұл талапқа қарсы шығып, индуктивті ойлауның сапалық және сандық зерттеулерде заңды практика екенін атап өтті. Кейс-студиялардың жиі айтылатын шектеуі – олардың жалпылауға қолайлы еместігі.
Оқыту іс-шаралары
Мұғалімдер кейс-зерттеу дайындап, оны сыныптарда "оқыту" кейс-зерттеуі ретінде қолдана алады (кейс әдісі мен кейс кітапшасы әдісін де қараңыз). Мысалы, 1870 жылы Гарвард заң мектебінде Кристофер Лэнгделл келісімшарт құқығын оқытудың дәстүрлі лекция және конспект әдісінен бас тартып, сотта қарастырылған істерді сынып талқылауының негізі ретінде пайдалана бастады. 1920 жылға қарай, бұл тәсіл АҚШ-тағы заң мектептерінде басым педагогикалық тәсілге айналды. Заң саласынан тыс, оқыту кейс-зерттеулері бизнес білімінен ғылымға дейінгі көптеген салалар мен мамандықтарда кең таралды. Гарвард бизнес мектебі оқыту кейс-зерттеулерін жасаушы және пайдаланушы мекемелердің ішінде ең белгілілерінің бірі болып табылады. Мұғалімдер кейс-зерттеулерді нақты оқу мақсаттарын ескере отырып жасайды. Кейс-зерттеулерге көбінесе қаржылық мәліметтер, уақыт жобалары, қысқаша өмірбаяндық мәліметтер және мультимедиалық қосымшалар (мысалы, сұхбаттардың бейнежазбалары) сияқты қосымша құжаттар тіркеледі. Сол сияқты, оқытудағы кейс-зерттеулер биологиялық және физикалық ғылымдарды қамти отырып, ғылыми білім беруде де кеңінен қолданылады. Оқыту бойынша кейс-зерттеулердің ұлттық орталығы сыныптарда, университеттерде және орта мектептерде қолдануға болатын көптеген кейс-зерттеулерді ұсынып отыр.