Адамның интеллектісін өлшеудің қателіктері

Кіріспе

1981 жылы Стивен Джей Гулдтың кітабы

«Адамның қате өлшемі» – палеонтолог Стивен Джей Гулдтың 1981 жылғы кітабы. Кітап биологиялық детерминизмнің негізінде жатқан статистикалық әдістер мен мәдени себептердің тарихын және сынды ұсынады. Биологиялық детерминизм – «адамдық топтар арасындағы (негізінен нәсілдер, топтар және жыныстар) әлеуметтік және экономикалық айырмашылықтар мұрагерлік, туа біткен ерекшеліктерден туындайды және қоғам осы тұрғыдан биологияның нақты көрінісі болып табылады» деген сенім. Гулд биологиялық детерминизмнің басты қағидасы – «интеллектті бір өлшем ретінде өлшеу арқылы жеке тұлғалар мен топтарға құндылық тағайындау мүмкіндігі» екенін айтады. Биологиялық детерминизм жаңқа өлшемі және психологиялық тестілеу арқылы, интеллектті бір өлшем ретінде өлшеуге қолданылатын екі басты әдіс негізінде талданады. Гулдтың пікірінше, осы әдістерде екі терең қателік бар. Бірінші қателік – реефикация, яғни «абстрактілі ұғымдарды нақты нысандарға айналдыруға бейімділігіміз». Ақыл-ой коэффициенті (IQ) және жалпы ақыл-ой факторы (g факторы) реефикацияның мысалдары болып табылады және адам интеллектін зерттеуде маңызды рөл атқарады. Екінші қателік – «ранжирлеу», яғни «күрделі өзгерістерді жоғарылап кететін шкала ретінде реттеуге ұмтылыс». Гулд көбінесе «Табиғи тарих» журналындағы 300-ге жуық мақалалары арқылы жұртшылыққа танымал болды. «Адамның қате өлшемі» кітабындағыдай, Гулд «Социобиологияға қарсы» (1975) және «Сан-Марконың аркалары мен Панглоссиан парадигмасы» (1979) еңбектерінде де адам мінез-құлқының биологиялық теорияларын сынады.

Бәсекеге бейімдік пен жалған ақпарат

"Адамның қате өлшемі" психологтар қолданатын және қолданып жүрген интеллект коэффициенті (IQ) және жалпы интеллект факторы (g факторы) тұжырымдамаларының тарихи бағалауын ұсынады. Гулд көптеген психологиялық зерттеулердің генетикалық мұрагерлік арқылы адамдардың мінез-құлқы жақсы түсіндіріледі деген сенімге байланысты күшті шайқастыққа ұшырағанын айтты. Ол Сирил Берттің (1883–1971) егіздер зерттеулеріне қатысты "Берт ісі" мысалын келтіреді, онда Берт адам интеллектінің жоғары мұрагерлік екенін мәлімдеген.

IQ, g, статистикалық байланыстылық және тұқым қуалаушылық

Эволюциялық биолог және ғылым тарихшысы ретінде Гулд биологиялық өзгермелілікті (интеллекттің генетикалық тұқым қуалау арқылы берілуінің алғышарты), қабылдады, бірақ биологиялық детерминизмге қарсы болды, ол гендердің әрбір ер және әйел адамның өмірі мен қоғамдағы нақты, өзгермейтін әлеуметтік тағдырын анықтайтынын жоғары қояды. "Адамның қате өлшемі" – психологтардың IQ тестілерінің дұрыстығын және интеллекттің тұқым қуалайтындығын анықтау үшін қолданған статистикалық корреляцияның, математиканың талдауы. Мысалы, IQ жалпы интеллект фактормен (g-фактор) негіделген деген жорамалдың дұрыстығын анықтау үшін, танымдық қабілеттің бірнеше тестілеріне берілген жауаптар оң корреляцияны көрсетуі керек; демек, g-фактор тұқым қуалайтын қасиет болса, жақын туыстардың IQ тесті нәтижелері алыс туыстардың нәтижелерінен күштірек корреляцияны көрсетуі керек. Дегенмен, корреляция себептілікке қатысты емес; мысалы, Гулд "менің жасым, Мексика халқы, швейцариялық ірімшіктің бағасы, үйімдегі тасбақаның салмағы және галактикалар арасындағы орташа қашықтық" көрсеткіштерінің уақыт өте келе жоғары, оң корреляцияны көрсеткенін айтты, бірақ бұл корреляция Гулдтың жасының мексикалық халықтың өсуіне байланысты ұлғайғанын білдірмейді. Нақтырақ айтқанда, ата-ана мен баланың интеллект коэффициенттері арасындағы жоғары оң корреляция IQ генетикалық тұрғыдан мұрагерлікке ие екенін немесе IQ әлеуметтік және орталық факторлар арқылы мұрагерлікке ие екенін көрсетеді. Сонымен қатар, IQ тестілерінен алынған деректерді генетикалық және орталық мұрагерлік туралы жорамалдардың логикалық дұрыстығын дәлелдеу үшін қолдануға болады, сондықтан психометриялық деректердің өзіндік құндылығы жоқ. Гулд, егер IQ-ның генетикалық тұқым қуалаушылығы белгілі бір нәсілдік немесе этникалық топта дәлелденсе, ол топтағы адамдар арасындағы IQ айырмашылықтарының себептерін түсіндірмейді немесе егер аталған IQ айырмашылықтары ортаға байланысты болса, деп атап өтті. Мысалы, адамның бойы генетикалық тұрғыдан анықталады, бірақ белгілі бір әлеуметтік топтың ішінде тамақтану сапасы сияқты орталық факторларға және генетикалық мұрагерлікке байланысты болатын бойдың айырмашылықтары бар. Эволюциялық биолог Ричард Левонтин, Гулдтың әріптесі, IQ тестілеріне қатысты осы аргументтің жақтаушысы. Тұқым қуалаушылықтың не екендігі туралы шатасудың мысалы: "Егер барлық орталар барлығы үшін бірдей болса, тұқым қуалаушылық 100 пайызға жетер еді, өйткені IQ-дағы барлық қалған айырмашылықтар генетикалық себептерге байланысты болар еді", – деді Гулд, бұл ең жақсы жағдайда адастырады, ал ең нашар жағдайда жалған. Біріншіден, әрбір еркек, әйел және баланың бірдей ортада өскен әлемін елестету өте қиын, өйткені олардың Жер планетасындағы кеңістіктік және уақытша таралуы оны мүмкін емес етеді. Екіншіден, егер адамдар бірдей ортада өскен болса, барлық айырмашылықтар генетикалық себептерге байланысты болмас еді, себебі молекулалық және генетикалық дамудың кездейсоқтығы бар. Сондықтан тұқым қуалаушылық – нәсілдік және этникалық топтар арасындағы фенотиптік (сыртқы пішіні және дене бітімі) айырмашылықтардың емес, белгілі бір популяциядағы генотип пен фенотип арасындағы айырмашылықтардың өлшемі. Сонымен қатар, ол IQ көрсеткіші адамның жалпы интеллектін (g-фактор) өлшейтінін жоққа шығарды, өйткені танымдық қабілет тестілері (IQ тестілері) әртүрлі типтегі сұрақтарды ұсынады және жауаптар интеллектуалды қабілеттің кластерлерін құрайды. Яғни, әртүрлі сұрақтар мен оларға берілген жауаптар әртүрлі балл береді, бұл IQ тестісі әртүрлі нәрселерді тексерудің әртүрлі әдістерінің комбинациясы екенін көрсетеді. Осылайша, Гулд IQ тестілерін қолдаушылардың "жалпы интеллект" адам санасындағы дискретті сапа ретінде бар екенін қабылдап, IQ тестілерінің деректерін әрбір еркек пен әйелдің нақты жалпы интеллектын анықтайтын IQ санын алу үшін талдайды деп ұсынды. Сондықтан Гулд IQ санын IQ тестілерінің шикі деректеріне қолданылатын статистикалық математиканың қате артефактісі деп қабылдады, әсіресе психометриялық деректерді бірнеше IQ балл алу үшін әртүрлі талдауға болады.

As an evolutionary biologist and historian of science, Gould accepted biological variability (the premise of the transmission of intelligence via genetic heredity), but opposed biological determinism, which posits that genes determine a definitive, unalterable social destiny for each man and each woman in life and society. The Mismeasure of Man is an analysis of statistical correlation, the mathematics applied by psychologists to establish the validity of IQ tests, and the heritability of intelligence. For example, to establish the validity of the proposition that IQ is supported by a general intelligence factor (g factor), the answers to several tests of cognitive ability must positively correlate; thus, for the g factor to be a heritable trait, the IQ test scores of close relation respondents must correlate more than the IQ test scores of distant relation respondents. However, correlation does not imply causation; for example, Gould said that the measures of the changes, over time, in "my age, the population of México, the price of Swiss cheese, my pet turtle's weight, and the average distance between galaxies" have a high, positive correlation—yet that correlation does not indicate that Gould's age increased because the Mexican population increased. More specifically, a high, positive correlation between the intelligence quotients of a parent and a child can be presumed either as evidence that IQ is genetically inherited, or that IQ is inherited through social and environmental factors. Moreover, because the data from IQ tests can be applied to arguing the logical validity of either proposition—genetic inheritance and environmental inheritance—the psychometric data have no inherent value. Gould pointed out that if the genetic heritability of IQ were demonstrable within a given racial or ethnic group, it would not explain the causes of IQ differences among the people of a group, or if said IQ differences can be attributed to the environment. For example, the height of a person is genetically determined, but there exist height differences within a given social group that can be attributed to environmental factors (e. g. the quality of nutrition) and to genetic inheritance. The evolutionary biologist Richard Lewontin, a colleague of Gould's, is a proponent of this argument in relation to IQ tests. An example of the intellectual confusion about what heritability is and is not, is the statement: "If all environments were to become equal for everyone, heritability would rise to 100 percent because all remaining differences in IQ would necessarily be genetic in origin", which Gould said is misleading, at best, and false, at worst. First, it is very difficult to conceive of a world wherein every man, woman, and child grew up in the same environment, because their spatial and temporal dispersion upon the planet Earth makes it impossible. Second, were people to grow up in the same environment, not every difference would be genetic in origin because of the randomness of molecular and genetic development. Therefore, heritability is not a measure of phenotypic (physiognomy and physique) differences among racial and ethnic groups, but of differences between genotype and phenotype in a given population. Furthermore, he dismissed the proposition that an IQ score measures the general intelligence (g factor) of a person, because cognitive ability tests (IQ tests) present different types of questions, and the responses tend to form clusters of intellectual acumen. That is, different questions, and the answers to them, yield different scores—which indicate that an IQ test is a combination method of different examinations of different things. As such, Gould proposed that IQ test proponents assume the existence of "general intelligence" as a discrete quality within the human mind, and thus they analyze the IQ test data to produce an IQ number that establishes the definitive general intelligence of each man and of each woman. Hence, Gould dismissed the IQ number as an erroneous artifact of the statistical mathematics applied to the raw IQ test data, especially because psychometric data can be variously analyzed to produce multiple IQ scores.

Екінші басылым

Қайта қаралып, кеңейтілген екінші басылым (1996) Ричард Хернштейн мен Чарльз Мюррейдің "Қоңырау қисығы" (1994) кітабына сын айтатын екі қосымша тарауды қамтиды. Гулд олардың кітабында жаңа аргументтер мен нақты деректер жоқ деп мәлімдейді; ол бұл кітаптың биологиялық детерминизмнің бұрынғы пікірлерін қайталайтынын айтады, оны Гулд "ақылдылықты жеке бір тұтас ретінде қарастыру, оның мидағы орналасуы, әрбір адам үшін бір санмен өлшенуі және осы сандарды адамдарды лайықтылық деңгейі бойынша тізімдеу үшін пайдалану – нәсілдер, топтар немесе жыныстар сияқты қанауға ұшыраған және әлсіз топтардың табиғи түрде төмен екенін және осы мәртебеге лайық екенін көрсету" деп сипаттайды.

Мақтау

"Адамның қате өлшемі" кітабына көптеген жағымды пікірлер жазылды, Гулд атап өткендей. Чикаго және Гарвард университеттерінде қызмет еткен белгілі эволюциялық биолог Ричард Левонтин, "The New York Review of Books" журналында Гулдтың кітабына жарқын шолу жазды, оның баяндамасының көп бөлігін қолдап, автор талқылаған ғалымдардың нәсілшіл ниеттерін одан да қатаң сынаған болуы мүмкін екенін айтты, себебі ғалымдар "кейде кішкентай өтіріктер үлкен шындықтарға қызмет етуі мүмкін деп ойлап, әдейі жалғанды айтады". Гулдтың кітабына психолог жазған алғашқы басылымның ең жағымды пікірі "British Journal of Mathematical & Statistical Psychology" журналында жарияланды, онда "Гулд әлеуметтік ғылымдардағы маңызды пікірталастардың бірінің логикалық негізін ашып, құнды қызмет атқарды және бұл кітап студенттер мен тәжірибелі мамандар үшін міндетті оқу материалы болуы керек" делінген. "The New York Times" газетінде журналист Кристофер Леман Хаупт факторлық талдауға қатысты сын "факторлық талдаудың ойлаудағы қателікке, яғни корреляцияны себеппен шатастыруға және абстрактілі ұғымдарға жалған нақтылықты жатқызуға әкелгенін нақты көрсетеді" деп жазды. Британдық "Saturday Review" журналы кітапты "ғылыми расизмді зерттейтін қызықты тарихи оқу" деп бағалап, оның аргументтері "теориялардың логикалық қайшылықтарын және әр жағдайда деректерді әдейі емес, бірақ көзқарастық тұрғысынан дұрыс емес пайдалануын көрсетеді" деді. "American Monthly Review" журналында Ричард Йорк пен социолог Бретт Кларк кітаптың тақырыптық шоғырлануын жоғары бағалап, "әлеуметтік теңсіздікті ақтауға бағытталған барлық "ғылыми" әрекеттерді толық сынауға тырыспай, Гулд белгілі бір теориялар мен эмпирикалық мәлімдемелердегі қателіктерді дұрыс бағалайды" деді. "Newsweek" журналы кітапқа жағымды пікір білдіріп, оның жағымсыз ғылымды және оның теріс пайдалануын ашқанын атап өтті. 2006 жылдың желтоқсан айында "Discover" журналы "Адамның қате өлшемі" кітабын барлық уақыттағы ең ұлы ғылыми кітаптардың 17-ші орнына қойды.

The majority of reviews of The Mismeasure of Man were positive, as Gould notes. Richard Lewontin, a celebrated evolutionary biologist who held positions at both the University of Chicago and Harvard, wrote a glowing review of Gould's book in The New York Review of Books, endorsing most aspects of its account, and suggesting that it might have been even more critical of the racist intentions of the scientists he discusses, because scientists "sometimes tell deliberate lies because they believe that small lies can serve big truths." Gould said that the most positive review of the first edition to be written by a psychologist was in the British Journal of Mathematical & Statistical Psychology, which reported that "Gould has performed a valuable service in exposing the logical basis of one of the most important debates in the social sciences, and this book should be required reading for students and practitioners alike." In The New York Times, journalist Christopher Lehmann Haupt wrote that the critique of factor analysis "demonstrates persuasively how factor analysis led to the cardinal error in reasoning, of confusing correlation with cause, or, to put it another way, of attributing false concreteness to the abstract". The British journal Saturday Review praised the book as a "fascinating historical study of scientific racism", and that its arguments "illustrate both the logical inconsistencies of the theories and the prejudicially motivated, albeit unintentional, misuse of data in each case". In the American Monthly Review magazine, Richard York and the sociologist Brett Clark praised the book's thematic concentration, saying that "rather than attempt a grand critique of all 'scientific' efforts aimed at justifying social inequalities, Gould performs a well reasoned assessment of the errors underlying a specific set of theories and empirical claims". Newsweek gave it a positive review for revealing biased science and its abuse. In December 2006, Discover magazine ranked The Mismeasure of Man as the 17th greatest science book of all time.

Мортонның бас сүйегінің өлшемдерін қайта бағалау

1988 жылы жарияланған мақалада Джон С. Майкл Самуэль Г. Мортонның 19 ғасырдағы түпкілікті зерттеуі Гулд сипаттағаннан гөрі азырақ пікірқаналықпен жүргізілгенін, «Гулдтың түсіндіруіне қайшы, Мортонның зерттеуі адалдықпен жасалғанын» хабарлады. Дегенмен, Майклдың талдауы Мортонның краниометриялық есептеулерінде келіспеушіліктер болғанын, оның дерек кестелері ғылыми тұрғыдан негізсіз екенін және оны «қателіктері үшін немесе әділ емес салыстырулары үшін кешіруге болмайтындығын» көрсетті. Кейіннен Майкл кейбір авторлардың, соның ішінде Дж. Филипп Раштонның, өздерінің тұжырымдамаларын қолдау үшін оның зерттеулерінен «бір жақты түрде фактілерді таңдап алғанын» айтты. Ол: «Кейбір адамдар Мортон-Гулд дауын бір жақты пікірге айналдырып жіберді, яғни бір тарап дұрыс немесе екінші тарап дұрыс деп санайды, мен мұны қателік деп ойлаймын. Екеуі де қателіктер жасады және біреуінің қателігі екіншісінің дұрыс екенін дәлелдемейді». 2011 жылы жарияланған тағы бір зерттеуде Джейсон Э. Льюис және оның әріптестері Мортонның коллекциясындағы бас сүйектерінің көлемін қайта өлшеді және Мортон мен Гулдтың тиісті статистикалық талдауларын қайта қарады. Олар Гулдтың талдауына қайшы, Мортонның нәсілдік және әлеуметтік көзқарастарын қолдау үшін краниометриялық зерттеу нәтижелерін жалғандамағанын және «Еуропалықтар» іріктемедегі ең үлкен орташа бас сүйек көлеміне ие болғанын анықтады. Мортонның бас сүйек өлшемдерінде қателіктер болған жағдайда, бұл қателік оның жеке пікірлерінен алшақтаған. Ақырында, Льюис және оның әріптестері Гулдтың Мортонды сынауының көп бөлігімен келіспеді, Гулдтың жұмысы «жеткіліксіз дәлелмен қамтылған» екенін және олардың пікірінше, Мортонның бастапқы жұмысының нәтижелерін растау «Гулдтың және басқалардың, ғылымда жағымсыз нәтижелер кең таралған деген аргументін әлсіретеді». Осы сынға қарамастан, авторлар Гулдтың нәсілшілдікке қарсы күрескеніне риза екенін мойындады. Льюис зерттеуі Мортонның үлгілерінің 46%-ын қамтыды, ал Гулдтың бұрынғы зерттеуі тек Мортонның шикі дерек кестелерін қайта қарауға негізделген. Алайда, Льюис зерттеуі кейіннен көптеген ғалымдар тарапынан Гулдтың тұжырымдамаларын дұрыс емес көрсеткені үшін сынға алынды, сондай-ақ Мортонның коллекциясындағы бас сүйектердің жартысынан да аз бөлігін қарағандығы үшін де айыпталды.

In a paper published in 1988, John S. Michael reported that Samuel G. Morton's original 19th century study was conducted with less bias than Gould had described; that "contrary to Gould's interpretation Morton's research was conducted with integrity". Nonetheless, Michael's analysis suggested that there were discrepancies in Morton's craniometric calculations, that his data tables were scientifically unsound, and he "cannot be excused for his errors, or his unfair comparisons of means". Michael later complained that some authors, including J. Philippe Rushton, selectively "cherry picked facts" from his research to support their own claims. He lamented, "Some people have turned the Morton Gould affair into an all or nothing debate in which either one side is right or the other side is right, and I think that is a mistake. Both men made mistakes and proving one wrong does not prove the other one right." In another study, published in 2011, Jason E. Lewis and colleagues re measured the cranial volumes of the skulls in Morton's collection, and re examined the respective statistical analyses by Morton and by Gould, concluding that, contrary to Gould's analysis, Morton did not falsify craniometric research results to support his racial and social prejudices, and that the "Caucasians" possessed the greatest average cranial volume in the sample. To the extent that Morton's craniometric measurements were erroneous, the error was away from his personal biases. Ultimately, Lewis and colleagues disagreed with most of Gould's criticisms of Morton, finding that Gould's work was "poorly supported", and that, in their opinion, the confirmation of the results of Morton's original work "weakens the argument of Gould, and others, that biased results are endemic in science". Despite this criticism, the authors acknowledged that they admired Gould's staunch opposition to racism. Lewis' study examined 46% of Morton's samples, whereas Gould's earlier study was based solely on a reexamination of Morton's raw data tables. However Lewis' study was subsequently criticized by a number of scholars for misrepresenting Gould's claims, faulted for examining fewer than half of the skulls in Morton's collection,

2015 жылы бұл мақаланы Майкл Вайсберг қарап шықты және «Гулдтың Мортонға қарсы көптеген аргументтері негізді. Гулд кейбір қателіктер жасағанмен және бірнеше жерде өз пікірін күшейткенімен, ол Мортонның 19 ғасырғы нәсілдік пікірлеріне сәйкес бас сүйектерін дұрыс өлшемегенін көрсететін бастапқы дәлелдер келтірді, бұл дәлелдер әлі де жоққа шығарылмаған». деді.

Сын

Гарвард медицина мектебінің микробиология профессоры Бернард Дэвис «Адамның қате өлшемі» еңбегін қарап, Гульдтың дұрыс анықталмаған негізгі терминдерге – әсіресе реификацияға – негізделген жалған аргумент құрғанын айтты. Гульд бұл пікірін статистикалық деректерді «үлкен таңдаумен» ұсыну арқылы күшейте түсті, мұның бәрі ғылымнан гөрі саясаттың ықпалында болды. Дэвис Филип Моррисонның «Scientific American» журналында жариялаған «Адамның қате өлшемі» туралы мақтаулы рецензиясы журнал редакторларының «ақыл-парасат генетикасын зерттеуді әлеуметтік әділетке қауіп деп ұзақ уақыттан бері қарастырғандықтан» жазылғанын және жарияланғанын мәлімдеді. Дэвис сондай-ақ танымал баспасөз бен әдеби журналдардағы «Адамның қате өлшемі» туралы рецензиялардың көбінесе мақұлдаушы екенін, ал ғылыми журналдардағы рецензиялардың көпшілігі сынаушы болғанын сынға алды. Дэвис Гульдты Генри Х. Годдардтың (1866–1957) АҚШ-қа еврей, венгр, итальян және орыс иммигранттарының интеллектуалдық қабілеттерін зерттеуін дұрыс емес көрсеткендігі үшін айыптады, онда Гульд Годдардтың оларды «ақыл-ойы кеміс» деп санағанын хабарлады. Алайда, зерттеудің кіріспе бөлімінде Годдард зерттеуге қатысушылардың өз этникалық топтарының ерекше өкілдері екенін, олардың интеллектуалдық қабілеттері төмен болуы күдік тудырғандықтан іріктелгенін айтқан. Дэвис сондай-ақ Годдардтың ақыл-ойы кеміс адамдардың төмен IQ көрсеткіштері олардың генетикалық емес, әлеуметтік ортасынан туындағанын ұсынғанын және «біз олардың балаларының орташа интеллектке ие боларына және дұрыс тәрбиеленсе, жақсы азаматтар боларына сенімдіміз» деген қорытындыға келгенін атап өтті. Гульд 1994 жылы кітаптың қайта жаңартылған басылымында Дэвистің кейбір пікірлеріне қарсы шықты. Дэвис кітаптың ғылыми журналдарда теріс қабылдануын айтса, Гульд психология саласындағы сарапшылар жазған жиырма төрт академиялық рецензияның он төртін мақұлдағанын, үшеуі аралас пікір білдіргенін және жетісі қарсы болғанын мәлімдеді. Психолог Джон Б. Кэрролл рецензиясында Гульдтың факторлық талдаудың «мазмұны мен мақсатын» түсінбегенін айтты. Лондон экономика мектебінің статистикашысы Дэвид Дж. Бартоломей Гульдтың факторлық талдауды қолданудағы қателіктерін, реификацияның (абстрактіні нақты ретінде қарастыру) қателігіне артық назар аударғанын және психометриялық g-дің бар екендігі туралы қазіргі ғылыми консенсусты ескермегенін айтты.

In a review of The Mismeasure of Man, Bernard Davis, professor of microbiology at Harvard Medical School, said that Gould erected a straw man argument based upon incorrectly defined key terms—specifically reification—which Gould furthered with a "highly selective" presentation of statistical data, all motivated more by politics than by science. Davis said that Philip Morrison's laudatory book review of The Mismeasure of Man in Scientific American was written and published because the editors of the journal had "long seen the study of the genetics of intelligence as a threat to social justice". Davis also criticized the popular press and the literary journal book reviews of The Mismeasure of Man as generally approbatory; whereas, he said that most scientific journal book reviews were generally critical. Davis accused Gould of having misrepresented a study by Henry H. Goddard (1866–1957) about the intelligence of Jewish, Hungarian, Italian, and Russian immigrants to the U. S., wherein Gould reported Goddard's qualifying those people as "feeble minded"; whereas, in the initial sentence of the study, Goddard said the study subjects were atypical members of their ethnic groups, who had been selected because of their suspected sub normal intelligence. Davis also argued that Goddard had proposed that the low IQs of the sub normally intelligent men and women who took the cognitive ability test likely derived from their social environments rather than from their respective genetic inheritances, and concluded that "we may be confident that their children will be of average intelligence, and, if rightly brought up, will be good citizens". Gould pushed back against some of Davis' claims in a 1994 revised edition of the book. While Davis characterized the book's reception as negative in the scientific journals, Gould argued that of twenty four academic book reviews written by experts in psychology, fourteen approved, three were mixed opinions, and seven disapproved of the book. In his review, psychologist John B. Carroll said that Gould did not understand "the nature and purpose" of factor analysis. Statistician David J. Bartholomew, of the London School of Economics, said that Gould erred in his use of factor analysis, irrelevantly concentrated upon the fallacy of reification (abstract as concrete), and ignored the contemporary scientific consensus about the existence of the psychometric g.

Кітапты қарап, Гертфордшир университетінің психология пәнінің аға оқытушысы Стивен Ф. Блинкхорн «Адамның қате өлшемі» кітабының «саяси мақсаттарға жету үшін деректерді таңдамалы түрде салыстыратын пропаганда шедеврi» екенін жазды. Психолог Ллойд Хамфрис, сол кезде «The American Journal of Psychology» және «Psychological Bulletin» журналдарының бас редакторы, «Адамның қате өлшемі» кітабының «ғылыми фантастика» және «саяси пропаганда» екенін, ал Гульдтың Альфред Бине, Годфри Томсон және Льюис Терманның көзқарастарын бұрмалап көрсеткенін жазды. Психолог Франц Самельсон рецензиясында Гульдтың АҚШ армиясының жауынгерлерге жүргізген интеллект сынақтарының нәтижелері 1924 жылғы Иммиграциялық шектеу заңына әсер еткені туралы мәлімдемесінің дұрыс еместігін айтты. Марк Снайдерман мен Ричард Дж. Хернштейн Конгресс жазбаларын және Иммиграциялық заңға қатысты комитет отырыстарын зерттеу нәтижесінде «интеллектті тексеру қауымдастығы өз қорытындыларын 1924 жылғы заңдағыдай иммиграциялық шектеу саясатын қолдау ретінде қарастырмады және Конгресс интеллектті тексеруге ешқандай назар бөлмеді» деп хабарлады. Психолог Дэвид П. Бараш Гульдтың социобиологияны «расистік евгеникамен және қате әлеуметтік дарвинизммен» теңестіргенін айтты. 2018 жылғы зерттеуде Гульдтың Армияның бета-тестісін бағалауы дұрыс емес екені, сол кездегі білім, технология және сынақтарды әзірлеу стандарттарына сәйкес келетіні, тіпті қазіргі заманда да интеллектті өлшеуге қабілетті екені көрсетілді. 2011 жылы зерттеушілер тобы Мортонның бас сүйектерін қайта өлшеді, нәтижесінде Гульдтың Мортонға қатысты сын-ескертпелерінің көп бөлігі дәлелдермен расталмағаны анықталды.

Кітап тақырыбының тақырыбы

Калифорния университетінің (Беркли) білім беру психологы Артур Дженсен "Адамның қате өлшемі" кітабына жазған шолуында Гулдтың өз пікірін қорғау үшін әлсіз аргументтерді пайдаланғанын, басқа ғалымдардың еңбектерін дұрыс емес көрсетіп, саяси мақсаттарды ілгерілеткенін айтты. Дженсеннің пікірінше, кітап саяси идеологияның ғылымға қатысты ықпалының айқын мысалы болып табылады – дәл осы құбылысты Гулд кітапта көрсетуге тырысқан. Сондай-ақ Дженсен Гулдты қазіргі ғалымдардың маңызды деп санайтын мәселелерді талқыламастан, бұрын жоққа шығарылған аргументтерге көңіл бөлгені үшін сынады (кітаптағы сілтемелердің 71% 1950 жылға дейінгі еңбектерді құрады), ал ертедегі адам ақылы туралы зерттеулердің нәтижелерінен шешім шығару – Ford Model T машинасының техникалық көрсеткіштеріне сүйене отырып, қазіргі автокөлік өнеркәсібін бағаумен тең екенін мәлімдеді. "Қоңырау қисығы" (1994) кітабының авторларының бірі Чарльз Мюррей, оның адам ақылының түрлер мен этникалық топтар арасындағы таралуы туралы көзқарастары "Адамның қате өлшемі" кітабында дұрыс емес көрсетілгенін айтты. Психолог Ханс Эйзенк "Адамның қате өлшемі" кітабын психологтардың ойларын палеонтологтың бұрмаланған көзқарасымен бейнелейтін, тіпті ғылымның ең қарапайым принциптерін білмейтін еңбек деп сипаттады.

Екінші басылымға жауаптар (1996 жыл)

Артур Дженсен мен Бернард Дэвис g факторы (жалпы интеллект факторы) орнына бірнеше түрлі интеллектті тексертін модель қолданылса, нәтижелер күткеннен азырақ өзгереді деп сараптап айтты. Осылайша, Дженсен мен Дэвис пікірінше, когнитивтік қабілеттерді стандарттау сынақтарының нәтижелері басқа да осындай стандарттау сынақтарының нәтижелерімен байланысты бола береді, ал ақ және қара нәсілді адамдар арасындағы интеллектуалдық үлгерімдегі айырмашылық сақталады. Бірақ Флинн Дженсен мен Раштонды қорғамай, Флинн эффектісі – 20-шы ғасырда IQ-ның генетикалық емес жоғарылауы – олардың негізгі аргументін күштен шығарды, себебі олардың әдістері тіпті осы өзгерісті де генетикалық деп жаңылыстыра анықтады.