Кіріспе

Махаяна буддизмімен байланысты ілім. Йогакарабуми шастра (YBh, санскрит; Йогамен айналысушылардың негіздері туралы еңбек) – санскриттік Махаяна буддизмімен (әсіресе Йогакарамен) байланысты үлкен әрі ықпалды доктриналық жинақ. Ульрих Тимме Крагтың сөзіне сүйенсек, бұл «негізгі ағымнан да, Махаяна буддизмінен де алынған мол материалды біріктіретін ауқымды еңбек».

Тарих

Йогакарабуми әдетте Үндістанның йогакара мектебімен байланысты, өйткені онда сегіз сана және аляя виджана (қойма немесе іргетастық сана) сияқты бірегей йогакара ілімдері бар. Ульрих Тимме Крагтың айтуынша, "оның жалпы мақсаты буддалық йога практикасының жүйенің шыңына қойылған бодхисаттваның Махаяна жолымен үйлесімді құрылымын ұсыну болып көрінеді", бірақ маңызды бөліктері Махаяна емес "негізгі ағым" практикаларымен де айналысады. Оның ішінде ертерек материалдар бар болса да, YBh соңғы редакциялануына біздің заманымыздың төртінші ғасырында қол жеткізген деп есептеледі. Дәстүрлі дереккөздерде Үндістан ойшылы Асанга (шамамен б.з.б. 300–350) немесе автор ретінде бодхисаттва Майтрея аталған, бірақ қазіргі ғалымдардың көпшілігі бұл әр түрлі хронологиялық мәтіндік қабаттар мен әр түрлі авторлармен құрастырылған мәтін деп санайды, бірақ бұл Асанганың олардың арасында болуы мүмкіндігін жоққа шығармайды. Чангван Парк және Роберт Критцер сияқты ғалымдардың пікірінше, YBh Әбхидхармакоша және Саутрантика мектебінің еңбектері сияқты Солтүстік Үндістанның басқа буддалық еңбектеріне әсер еткен болуы мүмкін. Соңында, YBh 6-дан 14-ға дейінгі ғасырлардағы Үндістан буддизмінің тантрикалық дәстүріне (және Ратнакарасанти сияқты экзегеттердің еңбектеріне) айқын әсер еткен, ал YBh өзі тантрикалық дәстүрге ортақ болатын мантралар мен бағындыру рәсімдерін пайдалану туралы хабардар. YBh Шығыс Азия және Тибет буддистері оқып, аударған. Қытайда бұл Xuánzàng (玄奘, 602–664) еңбегі арқылы толықтай YBh енгізілді. Бұл көптеген пікірталастарға себеп болды, әсіресе кейбір жандардың оянуға жету үшін готра, яғни рухани бейімділігі жоқ деген түсінікке байланысты. Суй әулетінің (589–618) соңына қарай Қытайдағы буддизм көптеген түрлі мектептер мен дәстүрлерді дамытты. Дэн Люстхаустың сөздері бойынша: [Сюаньцзян] қытай буддизміне сіңген көптеген даулар мен түсіндірушілік қақтығыстар қытай аудармасында маңызды мәтіндердің болмауының нәтижесі екенін түйіндеді. Ол әсіресе [Сюаньцзан] Асанга жазған Будда болу жолына жету жолындағы кезеңдердің энциклопедиялық сипаттамасы "Юкакарабуми" (Yuqielun, 瑜伽論) толық нұсқасы барлық қақтығыстарды шешеді деп ойлады. VI ғасырда Парамарта есімді үнді миссионері (басқа бір ірі аудармашы) оның бір бөлігін аударған. Сюаньцзян Үндістаннан толық мәтінді сатып алып, Қытайға таныстыруды шешті. YBh 9-ғасырда Самьеде тибет тіліне аударылды. Оны Үндістанның Праджаварман, Сурендрабоди және Джинамитра пандиталарымен бірге жұмыс істеген Ее шес сде және Ког ро Клу'и ргьяль мтшан аударған. YBh осы дәстүрлерде ықпалды болды (мысалы, ол Цонкхапаның Ламримченмо үшін медитация нұсқауларының негізгі көзі), алайда, көлемі мен күрделілігіне байланысты ол ақырында монастырь семинарияларында тасталды. Қытай және тибет тілдеріндегі аудармалардан басқа, мәтіннің кем дегенде 50% -ы санскрит тіліндегі тоғыз фрагменттерде сақталған. Қазіргі уақытта Xuánzàng нұсқасын ағылшын тіліне толық аудару жобасы жүргізілуде. Бұл жұмысты Буккё Дендо Кёкай қоғамы мен Буддистік аударма және зерттеулер жөніндегі Нумата орталығы жүзеге асырады. Бұл шығарманың бір бөлімін, "Бодхисаттва бхуми" ағылшын тіліне Артемус Энгл аударды және ол "Шамбала" баспасы шығарған "Цадра" сериясының бір бөлігі болып табылады.