Кіріспе
Ватиканология – 20 ғасырда қасиетті Тақ пен Рим-католик шіркеуінің қызметін зерттеу және жариялаумен айналысатын журналистика мен ғылыми зерттеу саласын сипаттау үшін пайда болған термин. Ол Италияның Рим қаласында орналасқан, қасиетті Тақтың тәуелсіз мемлекеті – Ватикан қаласының атымен аталған. Көбінесе, шіркеу басшылығының қалай сайлануы мен тағайындалуына ерекше назар аударылады. Осы саладағы маман журналистер мен ғалымдар кейде ватиканолог, ватиканист немесе Ватиканды бақылаушы деп аталады.
Vaticanology is a term coined in the 20th century to describe the field of journalism and research studying and reporting about how the Holy See and the Roman Catholic Church operate. It is named after the Vatican City, the Holy See's sovereign territory enclaved within Rome, Italy. Particular emphasis tend to be placed on the selection and appointment mechanisms by which the Church's leadership emerges. A journalist or scholar focusing on this area of expertise is sometimes referred to as a Vaticanologist, Vaticanist, or Vatican watcher.
Шығуы мен тарихы
Бұл термин «Кремлинолог» терминіне қатысты, ол БАҚ, ғылыми және сарапшы-комментаторларды сипаттау үшін қолданылған, олар Кеңес Одағы Коммунистік партиясының жалпы қызметін, әсіресе басшылық элитасының жұмыс істеуін және таңдалуын қадағалаған. Кремль де, Ватикан да үлкен құпиялылық пен жұмбаққа толы болғандықтан, кімнің мансабы жоғарылап жатқаны, кімнің төмендеп жатқаны және кімге назар аудару керек екенін анықтай алатын «сарапшыларға» көп көңіл бөлінді. Белгілі ватикантанушылардың қатарында автор және комментатор Питер Хебблтвейт бар, ол (басқалармен қатар) Папа Иоанн XXIII және Папа Павел VI-нің өмірбаянын жазды, сондай-ақ 1978 жылғы оқиғалар туралы ең көп сатылған есебін – «Үш папаның жылы» кітабын жазды. Роберт Блэр Кайзер осы саладағы танымал тұлға болды және TIME журналы үшін Екінші Ватикан соборы туралы көптеген материалдар дайындады. 2005 жылы, үздіксіз жаңалықтар ағыны мен интернет дәуірінде өткен алғашқы папа сайлауында көптеген ватикантанушылар телеарналар мен онлайн басылымдарда кеңінен таралғандықтан танымал болды. Блогтар Ватиканды кездейсоқ бақылаушылар үшін өз ойларымен және түсініктерімен бөлісуге ыңғайлы платформаға айналды.