Калдаш да Раинья: Королеваның шипалы сулары мен керамика қаласы

Кіріспе

Кальдас-да-Райнья (ˈkaldɐʒ ðɐ ʁɐˈiɲɐ) – Португалияның Оэсте аймағындағы, Эстремадура тарихи провинциясындағы және Лейрия округінің орташа өлшемді қаласы. Қала сол аттас үлкен муниципалитет пен Батыс муниципалитеттер аралық қауымдастығы (Comunidade Intermunicipal do Oeste, OesteCIM) орталығы болып табылады. 2011 жылғы халық санауы бойынша муниципалитет аумағында 51 729 адам тұрады, оның 30 343-і қалада. Қаланың өзі теңізден шамамен алғанда ішкі аймақта орналасқан, бірақ муниципалитеттің үш азаматтық приходы Атлант мұхитының жағалауында жатыр. Кальдас-да-Райнья күкіртті ыстық суларымен және керамика бұйымдарымен әйгілі. Елді мекенді 15 ғасырда Леонор патшайым (Райна Дона Леонор) құрды, ол емдік ыстық бұлақтар орнында аурухана мен шіркеу салды. Рейнха Д. Леонор атындағы Термальдық аурухана (Каралева Леонор бұлақ суымен емдеу орталығы немесе Термальдық аурухана) – бес ғасырлық тарихы бар, әлемдегі осы мақсатта салынған ең көне мекеме. Қаланың аты, көбінесе "Калдас" деп қысқартылатын, "Патшайымның ыстық бұлақтары", "Патшайымның шипажайы" немесе "Патшайымның моншалары" деп аударылады. Кальдас-да-Райнья – ЮНЕСКО-ның шығармашылық қаласы. Қала көптеген мәдени орындарға ие. Қаланың тоғыз мұражайы өнер, тарих және велоспортқа арналған. Мәдени және спорттық нысандарға: Centro Cultural e de Congressos (CCC, Мәдени және конференциялық орталық) – сахналық өнер, көрмелер мен конференциялар өткізілетін орталық; Expoeste – Centro de Exposições do Oeste (Батыс көрме орталығы), көрмелер мен фестивальдер ұйымдастырылатын орын; бұқалар айқасатын арена; бірнеше футбол алаңдары; және көпсалалы муниципалдық кешен жатады. Кальдаста алты кәсіби және жоғары білім беру мекемесі бар, оның ішінде ірі өнер және дизайн мектебі мен керамикаға арналған мектеп бар. 2014 жылы Кальдас-да-Райнья ұлттық емтихан нәтижелері бойынша Португалиядағы үздік мемлекеттік орта мектеп атанды.

Алғашқы жылдар

Кальдас-да-Райна ежелгі Лузитания аймағының бір бөлігі болды, онда ежелгі римдіктер қоныстанған. Олар аймақта ағып шыққан күкіртті сулардан пайдаланды. Барбариялық шабуылдар римдіктер салған моншалардың көп бөлігін қиратты. 13 ғасырда бұлақтар жақын орналасқан қаланың атымен "caldas de Óbidos" деп аталды. Осы кезде бенедиктин ордены кедейлердің қажеттіліктерін қамтамасыз етіп, ем іздеп келген тері ауруымен және ревматизммен ауыратын адамдарға көмектесті. 15 ғасырда орден таратылғаннан кейін, аймақ тоқырап қалды. Король Жоан II-нің әйелі, королева Леонор (португал тілінде Rainha Dona Leonor), Кальдас-да-Райнаның негізін қалаушы деп есептеледі. Құрылыс келесі жылы басталды, ал алғашқы науқастар 1488 жылы қабылданса да, жұмыстар шамамен 1496 немесе 1497 жылға дейін аяқталмады. Аурухананы және оған іргелес шіркеуді қаржыландыру үшін королева зергерлік бұйымдарын сатып, жер иелігінен түскен кірісті пайдаланды. "Королеваның шипажайы" немесе "Королеваның моншалары". Осы елді мекеннің сулары оның ең танымал ерекшелігі болып табылады. 1511 жылдың 21 наурызында королева Леонордың інісі король Мануэль I, 1821 жылы муниципалитет (concelho немесе município) мәртебесі берілді.

ХХ ғасыр

1901 және 1902 жылдары Кальдас-да-Райнаға Оңтүстік Африкадағы Екінші буер соғысының зардаптарынан паналаған 350 буер еркек, әйел және бала келді. Алғашқыда термалды ауруханада орналастырылған босқындар, маусым басталғанда саябақтағы павильондарға көшірілді. Кейбіреулері қалада жалдап тұрып, төмен бағаларға таң қалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Португалия Одақтастарға қосылды, Кальдаста елдегі үш интернациялық лагерьдің бірі болды. 1916 жылы Португалиядағы немістердің көпшілігі депортацияланды, бірақ 15-45 жастағы ерлер неміс әскеріне қосылуын болдырмау үшін түрмеге қамалған. Бастапқыда шамамен 700 тұтқынның барлығы Азор аралдарындағы Терсейра аралындағы Ангра-ду-Эроишмоға жіберілді, онда олар Сан-Жуан Баптиста бекінісінде ұсталды. 1918 жылы бекіністегі тығыздықты азайту үшін 168 тұтқын Кальдасқа көшірілді, олар Парк Д. Карлос I (Павильонс-ду-Парке) орналасқан әскери казармаларда тұрды. Тұтқындар соғыс аяқталғаннан кейін келесі жылы босатылды. 1919 жылдың 26 сәуірінде президент Жоао ду Канту э Кастру қалаға Батырлық, адалдық және лайықтылықтың Әскери орденінің Дама атағын берді (Ordem Militar da Torre e Espada do Valor, Lealdade e Mérito). Осындай құрметке ие болған басқа орындардан айырмашылығы, Кальдас өзінің елтаңбасына орденнің жағасын қоспады. 1927 жылдың тамызында қала мәртебесіне көтерілді. Португалия бейтарап болған Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жүздеген еврей босқындары нацизмнен қашу үшін Кальдас-да-Райнаға келді. Кальдас сонымен қатар Португалияға немесе оның жағалауына қонған немесе апатқа ұшыраған британдық және американдық авиаторлардың да мекені болды. 1943 жылдың қаңтарында Остік держава Италияда тұратын 230 британдық Кальдасқа эвакуацияланды, олар соғыс аяқталғанға дейін онда қалуы күтілді. Эвакуацияланғандардың көпшілігі 65 жастан асқан және Италияда ұзақ жылдар бойы тұрған. Карнеол революциясына дейін, 1974 жылдың 16 наурызының таңғы сағаттарында, Кальдас-да-Райнада орналасқан Бесінші жаяу әскер полкі (Regimento de Infantaria 5), қазіргі Армия сержанттары мектебінде (Escola de Sargentos do Exército), елдің авторитарлық Estado Novo режиміне қарсы төңкеріс жасауға тырысты. Полктен отыз офицер және 300-ге жуық сержанттар мен қатардағы әскерлер таңғы сағат 4-те казармаларынан шығып, Лиссабонға бет алды, онда олар әуежайды басып алуды жоспарлады. Елордаға жақындағанда Кальдас полкі өздерін жалғыз сезінді, төңкеріске қатысуға тиіс басқа бөлімшелер төңкеріске қосылмағанын түсінді. Полк кері қайтып, таңғы сағат 10-ға қарай Кальдастағы казармасына жетіп, қоршауға алуды күтіп, ішінде бекінді. Құрама әртүрлі күштермен қоршалған, олар базаға сағат 17:00-де енді. Көтерілісшілер тұтқындалып, әртүрлі әскери түрмелерге жіберілді, олар 40 күннен кейін 1974 жылдың 25 сәуірінде болған Карнеол революциясына дейін ұсталды.

In 1901 and 1902, Caldas da Rainha welcomed 350 Boer men, women, and children who sought refuge from the ravages of the Second Boer War in their South African homeland. Initially housed in the thermal hospital, the refugees were transferred to the park pavilions at the onset of the bathing season. Some rented rooms in town, marveling at the low rates. During World War I, in which Portugal joined the Allies, Caldas had one of three internment camps in the country. In 1916, most Germans in Portugal were deported, but men aged 15–45 were imprisoned to prevent their joining the German military. Originally, all of the approximately 700 prisoners were shipped to Angra do Heroísmo, on Terceira Island in the Azores, where they were held at the Fortress of São João Baptista. In 1918, to reduce overcrowding at the fortress, 168 internees were moved to Caldas, where they stayed in military barracks located at the Parque D. Carlos I (Pavilhões do Parque). The prisoners were released the following year, after the end of the war. On 26 April 1919, President João do Canto e Castro granted the town the title of Dame of the Military Order of the Tower and of the Sword, of Valour, Loyalty and Merit (Ordem Militar da Torre e Espada do Valor, Lealdade e Mérito). Unlike other places similarly honoured, Caldas did not add the honour's collar to its coat of arms. The town was elevated to the status of city (cidade) in August 1927. During World War II, in which Portugal remained neutral, hundreds of Jewish refugees came to Caldas da Rainha to escape Nazism. Caldas also served as home to British and American airmen who landed or crashed in Portugal or off its coast. In January 1943, 230 Britons resident in Axis power Italy were evacuated to Caldas, where they were expected to stay until the end of the war. Most of these evacuees were over 65 years of age and had resided in Italy for a long time. In a prelude to the Carnation Revolution, in the early morning of 16 March 1974, the Fifth Infantry Regiment (Regimento de Infantaria 5), based in Caldas da Rainha in what is now the School of Army Sergeants (Escola de Sargentos do Exército), attempted to stage a coup d'état against the country's authoritarian Estado Novo regime. Thirty officers and about 300 sergeants and enlisted men from the regiment left their quarters at 4:00 a. m., heading for Lisbon, where they planned to occupy the airport. On approaching the capital, the Caldas regiment found themselves alone, realizing that the other units supposed to participate in the coup had not joined the upheaval. The regiment turned back and reached their Caldas quarters at around 10:00 a. m., locking themselves in and awaiting a siege. The compound was surrounded by various forces, which penetrated the base at about 5:00 p. m. The revolters were arrested and sent to various military prisons, where they were held until the Carnation Revolution on 25 April 1974, 40 days later.

Таңбалар

Кальдас да Рейнаның гербін Португалияда муниципалдық гербтер кеңінен қолданылмас бұрын королева Леонор сыйлаған. Қала гербінің орталық бөлігі королеваның жеке гербінен тұрады, оң жағында оның батып бара жатқан ұлын, принц Афонсоны құтқарған балықшыларды еске алу үшін балық аулау торы бейнеленген, ал сол жағында күйеуі король Жоан II-нің символы – балапандарын тамақтандыратын пеликан суреті бар. Гербтің ерте пайда болуына байланысты, оның бірнеше элементтері португалиялық геральдикалық стандарттарға сәйкес келмейді. Муниципалдық ту – қызғылт сары түсті гирондыдағы гербтен тұрады. Муниципалитет маркетингтік мақсаттар үшін «маңызды тарихи дәстүр», «қазіргі динамизм» және «мәдениет, экономика, сауда және туризм саласындағы зор әлеует» имиджін қалыптастыруға арналған логотипті қабылдады. Логотипте көк түсті тонмен бейнеленген королева Леонордың таж киген басы суреті бар, ол қаланың сумен байланысын көрсетеді. Королеваның суретінің астында муниципалитет атауы Eras Light шрифтінде толық әріптермен жазылған. Одан төменде Gill Sans шрифтінде «Câmara Municipal» деп жазылған. және Jornal das Caldas. қаласы Португалияның батыс-орталық бөлігінде орналасқан. Лиссабон астанасынан солтүстікке қарай шамамен, немесе A8 тас жолымен орналасқан. Муниципалитеттің үш азаматтық приходы – Фоз-ду-Арельхо, Салир-ду-Порто және Серра-ду-Буру Атлант мұхитының жағалауында орналасқан, бірақ қаланың өзі N360 тас жолымен Фоз-ду-Арельхоға дейін шамамен қашықтықта жатыр. Кальдас да Рейна муниципалитетінің ауданы құрайды. Муниципалитет теңіз деңгейіндегі ең төмен нүктесінде орналасқан. Кальдас да Рейна Батыс муниципалитеттер аралық қауымдастығының (OesteCIM) орталығы болып табылады. Статистикалық мақсаттар үшін Кальдас NUTS III Oeste (Батыс) кіші аймағында орналасқан, бұл OesteCIM-мен шектесетін NUTS II Centro (Орталық) аймағының құрамында, ал ол NUTS I Continente (Континенттік Португалия) деп аталатын бөлімге кіреді. Муниципалитет Лиссабон және Тахо өзенінің аймақтық координация және даму комиссиясының (CCDR LVT) құрамына кіреді. Кальдас да Рейна тарихи Эстремадура провинциясы және Лейрия ауданына жатады. Континенттік Португалияның қалған бөлігімен бірге Кальдас да Рейна Батыс Еуропа уақыт белдеуінде (UTC±00:00) орналасқан және наурыздың соңынан қазанның соңына дейін Батыс Еуропа жазғы уақытын (UTC+01:00) сақтайды. Оның телефон коды 262.

Caldas da Rainha's coat of arms was granted by Queen Leonor, before municipal coats of arms were typically used in Portugal. The centre of the city's arms consist of the queen's personal arms, flanked on the right by a shrimping net, to commemorate the fishermen who rescued her drowning son Prince Afonso, and on the left a pelican feeding its young, a symbol of her husband, King João II. Because of its early introduction, several elements of the arms violate Portuguese heraldic standards. The municipal flag consists of the coat of arms on a purple and yellow gyronny. The municipality adopted a logo for marketing purposes, to project an image of "relevant historical tradition", "current dynamism", and "enormous potential in culture, economy, commerce, and tourism". The logo shows a stylised outline of Queen Leonor's crowned head in blue tones, representing the city's historical connection with water. Below the queen's image, the municipality's name appears in all caps in Eras Light. Below this "Câmara Municipal" is written in Gill Sans. and Jornal das Caldas. is located in western central Portugal at The city lies approximately as the crow flies, or by the A8 motorway, north of the Portuguese capital, Lisbon. Although three of the municipality's civil parishes—Foz do Arelho, Salir do Porto, and Serra do Bouro—lie on the Atlantic Ocean, the city proper lies about from the ocean via the N360 road to Foz do Arelho. The municipality of Caldas da Rainha comprises an area of At its lowest point, the municipality lies at sea level,

Caldas da Rainha is the seat of the Comunidade Intermunicipal do Oeste (OesteCIM, Intermunicipal Community of the West). For statistical purposes, Caldas is in the NUTS III Oeste (West) subregion—coterminous with OesteCIM—within the NUTS II Centro (Centre) region, which is part of the NUTS I division called Continente (Continental, or Mainland, Portugal). The municipality is part of the Comissão de Coordenação e Desenvolvimento Regional de Lisboa e Vale do Tejo (CCDR LVT, Regional Commission for Coordination and Development of Lisbon and Tagus Valley). Caldas da Rainha belongs to the historical province of Estremadura and to the district of Leiria. Along with the rest of Continental Portugal, Caldas da Rainha is in the Western European time zone (UTC±00:00), observing Western European Summer Time (UTC+01:00) from late March to late October. and its telephone area code is 262.

Көршіліктер

Кальдас-да-Райна қаласында бірнеше атаулы аудандар (баирро) бар. Centro (қала орталығы), Nossa Senhora do Pópulo ортасында, қаланың жүрегі. Кальдас-да-Райнаның дүкендері, тамақтанатын орындары, бизнесі, қызмет көрсету орындары, үкіметтік мекемелер және көлік инфрақұрылымының көп бөлігі осы жерде шоғырланған. Қала орталығындағы қоғамдық алаңдарға Praça da República (Республика алаңы) және Praça 5 de Outubro (5 қазан алаңы) жатады. Zona Histórica (Тарихи аймақ) қаланың ең көне бөлігі болып табылады. Ауданның ішінде жылу ауруханасы, Igreja de Nossa Senhora do Pópulo (Біздің халық анамыздың шіркеуі) және Parque D. Carlos I (Король Карл I саябағы) орналасқан. Nossa Senhora do Pópulo қала орталығынан батысқа қарай орналасқан Bairro Azul (Көгілдір аудан) көптеген көгілдір плиткамен қапталған ғимараттарымен танымал. Бұл ауданда бұрын астық сақтауға пайдаланылған, қазір инновациялық стартаптардың орталығына айналған қаланың элеваторлары орналасқан. Bairro Azul-да бірнеше дүкен, мейрамхана, ішімдік орны және қызмет көрсету орындары бар. Parque D. Carlos I-нің оңтүстігінде, Nossa Senhora do Pópulo ауданында орналасқан Bairro Avenal, бірнеше сарайларды қамтитын тұрғын үй ауданы. Ауданның ішінде керамика мұражайы және көппрофильді өнер орталығы бар. Авеналда тамақтану және сусын ішуге арналған орындар бар. Nossa Senhora do Pópulo қала орталығынан шығысқа қарай орналасқан Bairro da Encosta do Sol (Күн төбесі ауданы) бірнеше кәсіпорынмен бірге тұрғын үй ауданы болып табылады. Аурухана ауданның шетінде орналасқан. Bairro Além da Ponte (Көпір ар жағындағы аудан; көбінесе Bairro da Ponte, яғни Көпір ауданы деп аталады) Санто Онофре орталығында орналасқан және қаланың екі азаматтық приходтарын бөліп тұратын теміржолдың батысында жатыр. Бұл аудан 19 ғасырдың соңында дамыды және қаладағы көптеген керамика жұмысшыларының мекені болды. Санто Онофренің солтүстік аймағындағы Bairro Cidade Nova (Жаңа қала ауданы) негізінен тұрғын үйлерден тұрады, бірақ Кальдас-да-Райнадағы ең ірі көрме орталығы – Expoeste осы ауданда орналасқан. Ауданның ішінде бірнеше кәсіпорын бар. Санто Онофренің оңтүстік аймағындағы Bairro das Morenas (Моренас ауданы, сөзбе-сөз "қоңыр шаштылар" немесе "қоңыр терілілер") бастапқыда әлеуметтік тұрғын үйлер үшін салынған, бірақ қазір басқа да үйлерді қамтиды. Санто Онофренің батыс бөлігіндегі Bairro dos Arneiros (Арнейрос ауданы, сөзбе-сөз "құмды аймақ") 96 пәтерден тұратын әлеуметтік тұрғын үй кешені ретінде бастау алды, ол алты төрт қабатты ғимаратқа бөлінген, әр қабатында төрт пәтер бар. 1998 және 1990 жылдары екі кезеңде салынған ғимараттар негізінен ақ түсті, әрқайсысы әртүрлі түстегі безендірумен. Аудан бастапқы дамудан асып, қазір көптеген кәсіпорындарға ие.

The city of Caldas da Rainha has several named neighbourhoods (bairros). Centro (City Centre), in the middle of Nossa Senhora do Pópulo, is the heart of the city. Most of Caldas da Rainha's shops, eateries, businesses, services, government, and transportation are concentrated here. Public squares in the city centre include Praça da República (Republic Square) and Praça 5 de Outubro (5 October Square). Zona Histórica (Historic Zone), in Nossa Senhora do Pópulo adjacent to the city centre, is the oldest part of the city. The neighbourhood includes the thermal hospital, Igreja de Nossa Senhora do Pópulo (Church of Our Lady of the Populace), and Parque D. Carlos I (King Charles I Park). Bairro Azul (Blue Neighbourhood), west of the city centre in Nossa Senhora do Pópulo, was named for its many blue tiled buildings. The neighbourhood is home the city's silos, formerly used for storing grain, now a centre for innovative start ups. Bairro Azul has several shops, restaurants, drinking establishments, and services. Bairro Avenal, south of Parque D. Carlos I in Nossa Senhora do Pópulo, is a residential area that includes some mansions. The neighbourhood is home to the ceramics museum and the multi museum arts centre. Avenal contains some eating and drinking establishments. Bairro da Encosta do Sol (Sun Hill Neighbourhood), east of the city centre in Nossa Senhora do Pópulo, is a residential area with a few businesses. The hospital lies at the edge of the neighbourhood. Bairro Além da Ponte (Beyond the Bridge Neighbourhood; commonly called Bairro da Ponte, or Bridge's Neighbourhood), in the centre of Santo Onofre, lies west of the railroad tracks that divide the city's two civil parishes. The neighbourhood developed during the late 19th century and was home to many of the city's ceramics workers. Bairro Cidade Nova (New City Neighbourhood), in the northern area of Santo Onofre, while mostly residential, is home to Expoeste, the largest exhibition centre in Caldas da Rainha. The neighbourhood is home to a few businesses. Bairro das Morenas (Morenas Neighbourhood, literally "brunettes" or "dark skinned"), in the southern area of Santo Onofre, was originally built for social housing, but now includes other homes. Bairro dos Arneiros (Arneiros Neighbourhood, literally "sandy area"), in the western part of Santo Onofre, started out as a social housing estate comprising 96 flats, spread among six four storey buildings, with four flats per floor. The edifices, built in two phases in 1998 and 1990, are predominantly white, each with a different colour trim. The neighbourhood has grown beyond the initial development and now has numerous businesses.

Климат

Кальдас-да-Райньяда Жерорта теңізі климаты (Köppen: Csb) басым, жазда ыстық және құрғақ, қыста жұмсақ және жаңбырлы болады.

Статистика

Caldas da Rainha-да он жатақ орны бар, оның алтауы қонақүй (бір 4 жұлдызды, үш 3 жұлдызды және екі 2 жұлдызды), ал төртеуі – қонақ үйлер (пенсия). Жатақ орнының жалпы саны 948, оның ішінде қонақүйлерде 790, ал қонақ үйлерде 158. 2012 жылы муниципалитетте 25 банк болды. 2011 жылғы деректер бойынша муниципалитеттегі орташа айлық табыс 894,81 евроны құрайды. Nova Serviços компаниясы 1504 қызметкерімен Caldas-тың ең ірі жұмыс берушісі және Leiria округінің екінші ірі жұмыс берушісі болып табылады. Schaeffler Portugal 387 қызметкерімен Caldas-та екінші, ал округте он бірінші жұмыс беруші болып табылады.

Caldas da Rainha has ten lodging establishments, six of which are hotels (one 4 star, three 3 star, and two 2 star), and four of which are guest houses (pensões). Lodging capacity totals 948, with 790 in the hotels and 158 at the guest houses. In 2012, there were 25 banks in the municipality. Average monthly earnings in the municipality is €894.81 according to 2011 data. Nova Serviços, with 1,504 employees, is the largest employer in Caldas and the second largest in the district of Leiria. Schaeffler Portugal, with 387 employees, is the second largest employer in Caldas and tenth largest in the district. Rank (Caldas) Rank (Oeste) Company Industry 2018 Sales 1 4 Auto Júlio, S. A. light vehicle sales €110,710,627 2 8 Schaeffler Portugal, Unipessoal, Lda manufacture of bearings, gears, etc. €78,571,304 3 24 TS Thomaz dos Santos, S. A. wholesale minerals and metals €42,260,205 4 35 Transwhite Transportes, Unipessoal, S. A. road shipping of goods €28,013,897 5 38 AL Automóveis, Unipessoal Lda light vehicle sales €26,819,785 6 63 Promol Indústria de Velas, S. A. candle manufacturing €16,643,889 7 65 LogiQueen, Lda transport logistics €16,337,745 8 88 LFG Comércio de Veículos e Combustíveis, Lda motor vehicle fuel sales €13,596,033 9 93 RDO Rodoviária do Oeste, Lda interurban bus transport €12,848,812 10 94 Auto Júlio II, Combustíveis, S. A. wholesale petroleum products €12,809,998 11 106 Manuel Rodrigues Ferreira, S. A. wholesale construction materials €11,458,575 12 116 Frutas Classe Comércio de Frutas, S. A. wholesale fruit and horticultural products €10,887,194 13 125 Frigosto Indust. Transf. Prep. Prod. Congelados, Lda fish and seafood €10,275,035 14 132 Becosa Comércio e Distribuição de Bebidas, S. A wholesale beverages €9,630,905 15 133 Santos, Monteiro & Cia, Lda. wholesale furniture, carpets, rugs, and lighting €9,619,714 16 134 Casa Queridos, Produtos para a Agricultura, Lda flowers, plants, seeds, and fertilizer €9,613,627 17 138 PetroCaldas Comércio de Combustíveis, Lda motor vehicle fuel sales €9,260,876 18 140 IVO Cutelarias, Lda. cutlery manufacturing €9,096,136 19 175 Aki D'el Mar, Comércio de Mariscos Lda wholesale fish, crustaceans, and mollusks €7,656,229 20 183 Rodrigues & Lourenço, Lda wholesale chemical products €7,128,657

| Rank (Caldas) | Rank (Oeste) | Компания | Саласы | 2018 жылғы сату көлемі |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 4 | Auto Júlio, S. A. | Жеңіл көліктер сату | €110,710,627 |
| 2 | 8 | Schaeffler Portugal, Unipessoal, Lda | Подшипниктер, тісті дөңгелектер және т.б. өндіру | €78,571,304 |
| 3 | 24 | TS Thomaz dos Santos, S. A. | Кендер мен металдарды көтерме сауда | €42,260,205 |
| 4 | 35 | Transwhite Transportes, Unipessoal, S. A. | Жүк тасымалдау | €28,013,897 |
| 5 | 38 | AL Automóveis, Unipessoal Lda | Жеңіл көліктер сату | €26,819,785 |
| 6 | 63 | Promol Indústria de Velas, S. A. | Шам өндіру | €16,643,889 |
| 7 | 65 | LogiQueen, Lda | Көлік логистикасы | €16,337,745 |
| 8 | 88 | LFG Comércio de Veículos e Combustíveis, Lda | Автокөліктерге отын сату | €13,596,033 |
| 9 | 93 | RDO Rodoviária do Oeste, Lda | Қалааралық автобус тасымалы | €12,848,812 |
| 10 | 94 | Auto Júlio II, Combustíveis, S. A. | Мұнай өнімдерін көтерме сауда | €12,809,998 |
| 11 | 106 | Manuel Rodrigues Ferreira, S. A. | Құрылыс материалдарын көтерме сауда | €11,458,575 |
| 12 | 116 | Frutas Classe Comércio de Frutas, S. A. | Жеміс-жидектер мен бақша өнімдерін көтерме сауда | €10,887,194 |
| 13 | 125 | Frigosto Indust. Transf. Prep. Prod. Congelados, Lda | Балық және теңіз өнімдері | €10,275,035 |
| 14 | 132 | Becosa Comércio e Distribuição de Bebidas, S. A. | Ішімдіктерді көтерме сауда | €9,630,905 |
| 15 | 133 | Santos, Monteiro & Cia, Lda. | Үй жиһазы, кілемдер және жарықтандыру құралдарын көтерме сауда | €9,619,714 |
| 16 | 134 | Casa Queridos, Produtos para a Agricultura, Lda | Гүлдер, өсімдіктер, тұқымдар және тыңайтқыштар | €9,613,627 |
| 17 | 138 | PetroCaldas Comércio de Combustíveis, Lda | Автокөлік отынын сату | €9,260,876 |
| 18 | 140 | IVO Cutelarias, Lda. | Шабуыр өндіру | €9,096,136 |
| 19 | 175 | Aki D'el Mar, Comércio de Mariscos Lda | Балық, шаян және моллюсктерді көтерме сауда | €7,656,229 |
| 20 | 183 | Rodrigues & Lourenço, Lda | Химиялық өнімдерді көтерме сауда | €7,128,657 |

Өнер және мәдениет

2019 жылы ЮНЕСКО Кальдас да Рейна қаласын қолөнер мен халықтық өнер саласындағы шығармашылық қалалар желісіне енгізді.

Мекемелер

Centro Cultural e de Congressos (CCC, Мәдени және Конференциялық Орталық), 2008 жылғы 15 мамырда Президент Анибал Кавако Сильва және Мэр Фернандо Жозе да Коста тарапынан салтанатты түрде ашылды. Бұл мәдени, сахналық өнер және конференциялық орталық, онда музыка, театр, би және кино, сондай-ақ түрлі көрмелер (экспо) мен конференциялар өткізіледі. Expoeste – Centro de Exposições do Oeste (Батыс Көрмелер Орталығы) – жабық іс-шаралар алаңы. Орталықта түрлі шаралар ұйымдастырылады, оның ішінде келін тойының көрмелері, маусымдық фестивальдер, жеміс көрмелері, автомобиль және жануарлар көрмелері. Жыл сайынғы Expotur – Festa de Verão (Жаздық той), халық арасында «tasquinhas» деп аталатын, тамыз айының басында шамамен бір жарым аптаға созылатын шара кезінде, аймақтың әрбір қалалық округінен әкелінген тағамдарды сатып алып, сол жерде жеуге болады. Кальдас да Рейньяда керамика өнері, сурет, мүсін, жергілікті тарих және велосипед спорты салаларын қамтитын тоғыз мұражай бар. Centro de Artes (Өнер орталығы) – бірнеше ғимараттан тұратын кешенде үш мүсін мұражайы орналасқан: Museu Atelier António Duarte, Museu Atelier João Fragoso және Museu Barata Feyo. Өнер орталығында суретшілерге жұмыс істеу және тұруға арналған жағдай жасайтын Pavilhão de Ateliers (Студиялар павильоны) бар. Сондай-ақ, Maria da Conceição Nunes, Concas деп белгілі суретшінің туындыларын көрсететін O Espaço da Concas да бар. Өнер орталығында екі жылда бір рет SIMPPETRA – Халықаралық Тас Мүсіндер Симпозиумы өтеді, ал оның нәтижесінде жасалған туындылар муниципалитет аумағында тұрақты түрде көрсетіледі. Ескі сарайда орналасқан Museu de Cerâmica (Керамика мұражайы) Кальдастан, Португалияның түкпір-түкпірінен және халықаралық көздерден әкелінген керамикалық бұйымдарды көрсетеді. Casa Museu de São Rafael Рафаэль Бордало Пиньейро фабрикасының керамикалық туындыларына арналған. Museu do Hospital e das Caldas (Аурухана және Кальдас мұражайы) королева Леонор Кальдасқа келген кезде тұрған Caza Real (патша үйі) ішінде орналасқан және жылыжай ауруханасы мен қалаға қатысты экспонаттарды ұсынады. Parque D. Carlos I ортасындағы Museu de José Malhoa сол аттас суретшінің және оның замандастарының суреттерін, сондай-ақ мүсіндер мен керамикалық бұйымдарды көрсетеді. Мұражай ғимараты 2002 жылы қоғамдық мүддеге жататын мүлік (imóvel de interesse público, IIP) деп жарияланды. 1999 жылы ашылған Museu do Ciclismo (Велосипед мұражайы) Rua de Camões көшесіндегі Арт-Нуво стиліндегі ғимаратта орналасқан және велосипед спортының тарихы мен велосипедтерге арналған экспонаттарды ұсынады.

The Centro Cultural e de Congressos (CCC, Cultural and Conference Centre), inaugurated on 15 May 2008 by President Aníbal Cavaco Silva and Mayor Fernando José da Costa, is a cultural, performing arts, and conference centre that hosts music, theatre, dance, and cinema, as well as various expositions (expos) and conferences. Expoeste Centro de Exposições do Oeste (Exhibition Centre of the West), is an indoor event space. The centre hosts various events, including bridal expos, seasonal festivals, fruit expos, car shows, and animal shows. During the annual Expotur Festa de Verão (Summer Party), popularly called "tasquinhas", which takes place over the span of about week and a half at the beginning of August, food from each of the civil parishes is available for purchase and on site consumption. Caldas da Rainha has nine museums, covering ceramic art, painting, sculpture, local history, and cycling. The Centro de Artes (Arts Centre), a multi building complex hosts three museums of sculpture: the Museu Atelier António Duarte, the Museu Atelier João Fragoso, and the Museu Barata Feyo. The arts centre contains the Pavilhão de Ateliers (Studios Pavilion)—providing workspace and residence for active artists—and O Espaço da Concas, exhibiting the paintings of Maria da Conceição Nunes, known as Concas. The Arts Centre hosts the biennial SIMPPETRA–International Stone Sculpture Symposium, with the resulting works being permanently displayed outdoors throughout the municipality. The Museu de Cerâmica (Museum of Ceramics), in an old manor house, exhibits ceramic pieces from Caldas, from throughout Portugal, and from international sources. Casa Museu de São Rafael concentrates on the ceramic creations of Rafael Bordalo Pinheiro's factory. The Museu do Hospital e das Caldas (Museum of the Hospital and of Caldas), installed in the Caza Real (royal house) where Queen Leonor stayed during her visits to Caldas, features exhibits related to the thermal hospital and the city. The Museu de José Malhoa, in the middle of Parque D. Carlos I, displays paintings by the namesake artist and his contemporaries, as well as sculptures and ceramics. The museum building was declared a property of public interest (imóvel de interesse público, IIP) in 2002. The Museu do Ciclismo (Museum of Cycling), opened in 1999 and sited in an Art Nouveau building on Rua de Camões across from Parque D. Carlos I, contains exhibits on the history of cycling and bicycles.

Дәстүрлер

Кальдас да Рейна өзінің глазурлы керамикалық ыдыстарымен (louça das Caldas) әйгілі. "Нью-Йорк Таймс" газеті Кальдасты "[п]ортугалдық керамиканың астанасы" деп атады. Фабриканың өнімдеріне ірі декоративтік бұйымдар, жемістер, көкөністер және жануарлар пішіндес үстел ыдыстары, сондай-ақ сақалды шаруаның қарапайым бейнесі – Зе Повиньоның (Zé Povinho) мүсіндері кіреді. Кальдас қаласында 15 ғасырға дейін сонатын кестелеу (bordado) дәстүрі бар. Аңыз бойынша, патшайым Леонордың қызметшілері оның әшекейлерін сатқаннан кейін, патшайымның әдеттегідей сұлулығын жоғалтқанын көріп, оның плащын алтын жіптей көрінетіндей етіп кестелеген. Кальдас кестесі көбінесе ақ матаға үш түрлі қара құрма жіппен тігіледі, сирек жағдайларда қоңыр матаға ақ жіппен тігіледі. Симметриясымен танымал бұл өнердің тақырыптарына өрмекшілер, спиральдар, бұрыштар, құстар, жүректер, тәждер және креветка торлары кіреді. Кальдаста бірнеше дәстүрлі тәттілер бар. Кавакас дас Кальдас (Cavacas das Caldas) – ұн мен жұмыртқадан жасалған, үстіне қант жағылған, кішкентай шүрек пішіндес тәтті. 2005 жылдың маусым айында қала әкімдігі алдындағы 25 сәуір алаңында 48 900 кавакадан тұратын пирамида орнатылды. Бейжинхос дас Кальдас ("кішкентай сүйістер") оған ұқсас, бірақ кішкентай және шар пішіндес. Басқа жергілікті тәттілерге трушас де овос (truxas de ovos) (қуырылған жұмыртқалар), лампреяс де овос (lampreias de ovos) (жұмыртқадан жасалған балықтар) және ПАО де ло ду Ландал (pão de ló do Landal) (Ландал бисквиті) жатады. Кальдасқа тән дәмді тағамдар: лагуналық балықтан жасалған сорпа (ensopado de enguias da lagoa), зәйтүн майымен дайындалған бакалау (bacalhau à lagareiro), зәйтүн майымен дайындалған сегізаяқ (polvo à lagareiro) және Ландал стилінде кесілген қуырылған ет (fatias de carne frita à moda do Landal).

Қала

Igreja de Nossa Senhora do Pópulo (Біздің халық ханымның шіркеуі), термальдық ауруханаға іргелес, Мудехар және Мануэлин ерекшеліктері бар кеш готикалық шіркеу. Ол Кальдастың бас шіркеуі (igreja matriz) болып табылады. 1500 жыл шамасында Леонор патшайымның бұйрығымен және Матеус Фернандес жобасымен салынған. 1910 жылы шіркеу ұлттық ескерткіш (monumento nacional) деп жарияланды. Igreja de Nossa Senhora da Conceição (Біздің Әйелдің ұғымы шіркеуі) – 20-ғасыр шіркеуі, Praça 25 de Abril алаңында, қалалық әкімдік пен сот үйінің жанында орналасқан және үш жағынан Жоао Пауло II жартылай шеңберімен (Hemiciclo João Paulo II) қоршалған. Лиссабон патриарх-кардиналы 1950 жылдың 20 тамызында құрылысын бастады, ал шіркеу 1951 жылдың 21 қазанында ашылды. Ermida de São Sebastião (Қасиетті Себастьян шіркеуі) – 16 ғасырға тән маньеризм және барокко стиліндегі шағын шіркеу, Praça da República алаңының жанында орналасқан. 18 ғасырдағы қайта құру кезінде шіркеудің қамқоршысының өмірін бейнелейтін плиткалар қосылды. 1984 жылы бұл шіркеу қоғамдық мүддедегі мүлік (imóvel de interesse público, IIP) деп жарияланды. Ermida do Espírito Santo (Киелі Рух шіркеуі) – Largo João de Deus алаңында, термальдық ауруханадан жоғары орналасқан маньеризм және барокко стиліндегі шағын шіркеу. Алғашқыда 16 ғасырда салынған, кейін 18 ғасырда қайта жаңартылған. 1984 жылы бұл шіркеу де қоғамдық мүддедегі мүлік деп жарияланды. Praça da República (Республика алаңы) – қала орталығындағы қоғамдық алаң. Бұл алаңда Португалиядағы жалғыз күнделікті ашық ауадағы фермерлер базары орналасқан. Алаңды ғимараттар қоршап тұр, олардың көпшілігінің бірінші қабатында дүкендер, банктер және кафелер орналасқан. 1747-1750 жылдары алаңның солтүстік жағында салынған барокко стиліндегі бұрынғы қалалық әкімшілік ғимараты (paços do concelho), қазір União das Freguesias de Caldas da Rainha — Nossa Senhora do Pópulo, Coto e São Gregório (Калдас-да-Раинья, Носса-Сеньора-ду-Популу, Коту және Сан-Грегориу қауымдастығы) аймақтық кеңесінің (civil parish council) кеңсесі ретінде пайдаланылады. 1984 жылы бұл ғимарат қоғамдық мүддедегі мүлік деп жарияланды. Praça 5 de Outubro (5 қазан алаңы), сондай-ақ Antiga Praça do Peixe (Ескі Балық алаңы) деп те аталады, бұрын қаланың ашық ауадағы балық базары болған, бірақ ол кейін жабық ғимаратқа (Mercado do Peixe) көшірілді. Қазіргі уақытта алаң ашық ауада кафелерге арналған орындар мен тегін мәдени шараларды өткізу үшін пайдаланылады. Королева Леонордың мүсіні Largo Conde de Fontalva (Фонтальва графы алаңы) айналымының ортасында орналасқан, бірақ ол көпшілікке Largo da Rainha (Королева алаңы) деп белгілі. Parque D. Carlos I – қала орталығындағы үлкен саябақ. Саябақта ортасында кішкентай арал бар, донат тәрізді көл бар. Көліште қайықтарды жалға алуға болады. Жозе Мальхоа мұражайы саябақтың ортасында орналасқан. Jardim da Água (Су бағы) – бетон, керамикалық плиткалар мен суды үйлестіретін кең ауқымды ашық аспандағы мүсін. Кальдаста 1982 жылы қоғамдық мүддедегі мүліктер деп жарияланған үш 18 ғасырдың ортасындағы барокколық фонтан бар: Chafariz da Estrada da Foz (Фоз-ду-Арельхо жолының фонтаны), Chafariz da Rua Nova (Жаңа көшенің фонтаны) және Chafariz das Cinco Bicas (Бес бұрқақтың фонтаны).

Igreja de Nossa Senhora do Pópulo (Church of Our Lady of the Populace), adjacent to the thermal hospital, is a late gothic church with Mudéjar and Manueline characteristics. It serves as the mother church (igreja matriz) of Caldas. It was built c. (circa (around the year)) 1500 by order of Queen Leonor and designed by Mateus Fernandes. The church was declared a national monument (monumento nacional) in 1910. Igreja de Nossa Senhora da Conceição (Church of Our Lady of the Conception) is a 20th century church located on Praça 25 de Abril, near the city hall and the courthouse, and surrounded on three sides by Hemiciclo João Paulo II (John Paul II Semicircle). The Cardinal–Patriarch of Lisbon broke ground on 20 August 1950, and the church was inaugurated on 21 October 1951. Ermida de São Sebastião (Hermitage of Saint Sebastian) is a mannerist and baroque 16th century chapel located just off Praça da República. An 18th century reconstruction added tiles about depicting the life of the chapel's namesake saint. The chapel was declared a property of public interest (imóvel de interesse público, IIP) in 1984. Ermida do Espírito Santo (Hermitage of the Holy Spirit) is a mannerist and baroque chapel located on Largo João de Deus, uphill from the thermal hospital. Originally built in the 16th century, the hermitage was rebuilt in the 18th century. The chapel was declared a property of public interest in 1984. Praça da República (Republic Square) is a public square in the centre of town. The plaza, popularly known as Praça da Fruta (Fruit Square), hosts Portugal's only daily outdoor farmers' market. The square is surrounded by buildings, most containing shops, banks, and cafés on the ground floor. Built 1747–1750 on the northern side of the square, the baroque former city hall (paços do concelho), now used by the junta de freguesia (civil parish council) of the União das Freguesias de Caldas da Rainha — Nossa Senhora do Pópulo, Coto e São Gregório, was declared a property of public interest in 1984. Praça 5 de Outubro (5 October Square), also known as Antiga Praça do Peixe (Old Fish Square), formerly hosted the city's open air fish market, which has since moved to an indoor location (Mercado do Peixe). The plaza is now used for outdoor café seating and free cultural events. A statue of Queen Leonor stands in the middle of the roundabout at Largo Conde de Fontalva (Count of Fontalva Square), popularly called Largo da Rainha (Queen's Square). The Parque D. Carlos I is a large park in the centre of town. The park contains a doughnut shaped lake with a small island in the middle. Visitors can rent rowboats on the lake. The José Malhoa Museum sits in the middle of the park. The Jardim da Água (Water Garden) is a large scale outdoor sculpture combining concrete, ceramic tiles, and water. Caldas has three mid 18th century baroque fountains which were declared properties of public interest in 1982: Chafariz da Estrada da Foz (Fountain of Foz do Arelho Road), Chafariz da Rua Nova (Fountain of the New Street), and Chafariz das Cinco Bicas (Fountain of the Five Spouts).

Ауылдық азаматтық приходтар

Фос-ду-Арельхо азаматтық округінің қала орталығынан Атлант мұхитына жағажайы бар. Обидос муниципалитетімен шекаралас орналасқан Лагуа-де-Обидос – Фос-ду-Арельхоның жанында Атлант мұхитына құятын лагуна. Океан жағажайы мен лагуна жағажайының екеуі де Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі білім беру қорынан Көк ту марапатын алды. Салир-ду-Порто азаматтық округінде Атлант мұхитындағы Сан-Мартиньо шығанағына құятын Торнада өзенінің жағажайлары бар. Reserva Natural Local do Paul de Tornada (Торнада батпағының жергілікті табиғи қорығы) – қорғалатын ылғалды жерлер аймағы. А-дус-Франкуш азаматтық округінде 19 ғасырда салынған Estação da Mala Posta do Casal dos Carreiros (Касал-душ-Каррейруш пошта коч станциясы) 1977 жылы жалпыға бірдей маңызы бар мүлік деп жарияланды. Санта-Катарина азаматтық округінде орналасқан Пелуринью-де-Санта-Катарина (Санта-Катаринаның пилори) 16 ғасырда салынды және 1933 жылы жалпыға бірдей маңызы бар мүлік деп жарияланды. Коту азаматтық округіндегі Касаиш-де-Сан-Жасинтуда орналасқан Сан-Жасинту капелласы (Сан-Жасинту шіркеуі) бастапқыда 16 ғасырда салынды және 18 ғасырда барокко стилінде қайта жаңартылды. Шіркеу 2009 жылы жалпыға бірдей маңызы бар мүлік деп жарияланды.

Қоғамдық көлік

Кальдас-да-Райньяда Португалияның Комбоиос-де-Португалияның Linha do Oeste (батыс желісі) қызмет көрсететін теміржол станциясы бар. Жергілікті пойздар жиі тоқтап тұрады, оңтүстікке Лиссабонға, оның маңындағы қалаларға немесе Торрес-Ведрасқа, солтүстікке Лейрияға жүреді. Кальдас-да-Райньяда қала орталығында орналасқан автобус станциясы (терминал rodoviário) бар. Rede Nacional de Expressos Португалияның әртүрлі бағыттарына жедел автобус қызметін көрсетеді. Rodoviária do Tejo (Rodotejo деп те аталады) Кальдас қаласына жақын және оның айналасындағы қалалар, кенттер, ауылдар мен шағын елді мекендерге қалааралық қызметтер көрсетеді. Rodotejo сонымен қатар Кальдастан үш Rápida (сөзбе-сөз "тез", экспресс сияқты, шектеулі аялдама) қызметін ұсынады: Лиссабондағы Кампо-Гранде, Обидос және Бомбарралға (Rápida Verde, Жасыл Жедел); Лейрия, Сан-Мартиньо-ду-Порто және Назаре (Rápida Rosa, Қызғылт Жедел); және Сантарем және Рио-Майорға (Rápida Caldas da Rainha–Santarém). Caldas-тағы Rodotejo операциялары 2015 жылдың 1 шілдесінде RDO Rodoviária do Oeste, Lda деп аталатын жеке компанияға айналды. 2007 жылдың 15 мамырында, қалалық мереке күні, қалалық кеңес TOMA деп аталатын жергілікті автобус қызметін іске қосты. Атауы португал тілінде "осыны қабылдаңыз" дегенді білдіреді және автобустарда бейнесі бейнеленген Zé Povinho халық қаһарманының есімін сақтайды. TOMA қызметі үш бағыттан тұрады: Linha Azul (Көк желі), Linha Laranja (Қызғылт сары желі) және Linha Verde (Жасыл желі). Көк желі екі шағын автобусты пайдаланады және қаланың батыс және шығыс шеттері арасында қатынайды. Қызғылт сары және Жасыл желілер әрқайсысы 29 орындық бір шағын автобуспен айналма маршруттарда жұмыс істейді. "Projecto Tornada" Tornada ауылындағы, қаланың солтүстігінде орналасқан, N8 тас жолы бойындағы автобус қызметін жақсартуға бағытталған. Муниципалдық үкімет, Rodoviário do Tejo және Rocaldas Empresa de Transportes Auto Penafiel компанияларымен келісе отырып, қызметтердің біріктірілген кестесін тарату және автобус аялдамаларын жақсартуға міндеттенді. Rede RoCaldas – бұл қаланың сыртындағы муниципалдық автобус қызметтерін бірыңғай таңба мен баға схемасымен біріктіруге бағытталған бастама. 2013 жылдың қыркүйегінде енгізілген Rede RoCaldas, Rocaldas Empresa de Transportes Auto Penafiel компаниясының барлық қызметтерін Rodotejo компаниясының қала маңындағы қызметтерімен біріктіреді. Rocaldas – Rodotejo компаниясының толық меншігіндегі еншілес компания, ол жеке бренд ретінде жұмыс істейді. Бірлескен қызмет әртүрлі артықшылықтарды ұсынады, соның ішінде Rodotejo компаниясының орталық автобус терминалын пайдалану, қала орталығындағы автобус аялдамаларын қайта құру, қызметтердің жиілігін арттыру және билеттерді сатып алуды жеңілдету.

Caldas da Rainha has a railway station served by the Linha do Oeste (western line) of Comboios de Portugal. Regional trains, which make frequent local stops, run south to Lisbon, to its suburbs, or to Torres Vedras, and north to Leiria. Caldas da Rainha has a bus station (terminal rodoviário) located in the city centre. Rede Nacional de Expressos provides express bus service to various destinations within Portugal. Rodoviária do Tejo (also known as Rodotejo) provides interurban services to the cities, towns, villages, and hamlets near and around Caldas. Rodotejo also provides three Rápida (literally "rapid", express like, limited stop) services from Caldas, serving Campo Grande in Lisbon, Óbidos, and Bombarral (Rápida Verde, Green Rapid); Leiria, São Martinho do Porto, and Nazaré (Rápida Rosa, Pink Rapid); and Santarém and Rio Maior (Rápida Caldas da Rainha–Santarém). The Caldas based operations of Rodotejo became a separate company called RDO Rodoviária do Oeste, Lda on 1 July 2015. On 15 May 2007, the municipal holiday, the city council inaugurated local bus service called TOMA. The name means "take this" in Portuguese and commemorates everyman figure Zé Povinho, whose image appears on the buses. TOMA service consists of three routes: Linha Azul (Blue Line), Linha Laranja (Orange Line), and Linha Verde (Green Line). The Blue line uses two minibuses and runs between the western and eastern ends of town. The Orange and Green lines each operate using a single twenty nine seat minibus on loop routes. "Projecto Tornada" seeks to improve bus services along the busy N8 road in Tornada, the civil parish just north of the city. The municipal government, in coordination with Rodoviário do Tejo and Rocaldas Empresa de Transportes Auto Penafiel, has undertaken to distribute a combined schedule of services and to improve bus stops. Rede RoCaldas is an initiative to join intra municipal bus service outside the city proper under a single banner and pricing scheme. Introduced in September 2013, Rede RoCaldas combines all services of Rocaldas Empresa de Transportes Auto Penafiel with the short haul services of Rodotejo. Rocaldas is a wholly owned subsidiary of Rodotejo, operating as a separate brand. The combined service promises various benefits, including use of the Rodotejo's central bus terminal, restructuring city centre bus stops, more frequent service, and streamlined ticketing.

Жолдар

Кальдас да Рейнаға жолдардың кең желісі қызмет көрсетеді. Auto Estradas do Atlântico компаниясы басқаратын екі автокөлік жолы (autoestradas) муниципалитетке қызмет көрсетеді. A8 автожолы, сондай-ақ Autoestrada do Oeste деп аталады, оңтүстікке қарай Óbidos, Bombarral, Torres Vedras, Loures және Лиссабонға, ал солтүстікке қарай Nazaré, Alcobaça, Marinha Grande және Leiria-ға дейін барады. A15 автожолы Рио-Майор арқылы Сантаремге шығысқа қарай бағытталған. IP6 жолының көп бөлігі әртүрлі автокөлік жолдарымен бірге өтеді, оның ішінде A15 автожолының толық ұзындығы және A8 автожолының Óbidos-тағы бөлігі. IC1 жолы – елдің солтүстігіндегі Валенсадан оңтүстігіндегі Гуаяға (Альбуфейра) дейін Порту және Лиссабон арқылы өтетін қосымша маршрут (itinerário complementar). Лиссабонның солтүстігінде IC1 бірнеше автокөлік жолдарымен қатар жүреді, соның ішінде A8 автожолының шамалы бөлігі. Муниципалитеттің орталық және оңтүстік-шығыс бөлігінде N114 жолы (EN 114) Пениш, Рио-Майор және Сантаремге барады. N114 1 жолы (EN 114 1), муниципалитеттің орталық және шығыс бөлігінде, қала орталығын N114 жолымен байланыстырады. N115 жолы (EN 115), муниципалитеттің оңтүстік және оңтүстік-батыс шекарасы бойымен, оңтүстікке қарай Loures қаласына барады. N360 жолы (EN 360) қала арқылы оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай өтеді, Фос-ду-Арельхоны Алькобаса муниципалитетіндегі Бенедитамен байланыстырады. N361 жолы (EN 361), муниципалитеттің оңтүстік-батысында, Луринья мен Рио-Майорды байланыстырады. Avenida Atlântica (немесе Variante Atlântica), сандық белгісі жоқ, қаланың батыс бөлігін Фос-ду-Арельхо жағажайымен байланыстырады және N360 жолына балама ретінде қызмет етеді.

Білім

Кальдас-да-Райнада көптеген білім беру мекемелері бар. 2012–2013 оқу жылында мектепке дейінгі білім беруден бастап, кәсіптік және жоғары білімге дейінгі әртүрлі деңгейдегі мектептерде 10 882 студент оқыды.

Міндетті білім беру

Португалияның қалған бөлігіндегідей, мемлекеттік міндетті білім беру негізгі білімнен (ensino básico) және орта білімнен (ensino secundário) тұрады, олар тиісінше «негізгі» мектептерде (escolas básicas) және орта мектептерде (escolas secundárias) оқытылады. Негізгі білім үш «циклге» (ciclos) бөлінеді: бірінші цикл (primeiro [1°] ciclo) – бірінші сыныптан төртінші сыныпқа дейін, екінші цикл (segundo [2°] ciclo) – бесінші және алтыншы сыныптар, үшінші цикл (terceiro [3°] ciclo) – жетінші сыныптан тоғызыншы сыныпқа дейін. Орта мектептерде оныншыдан он екінші сыныптар оқытылады. Кальдас да Рейньяда екі мемлекеттік орта мектеп бар, екеуінде де негізгі білімнің үшінші циклі бар. Escola Secundária com 3º CEB (terceiro (3°) ciclo de educação básica (негізгі білімнің үшінші циклы)) Rafael Bordalo Pinheiro (Рафаэль Бордало Пиньейро негізгі білімнің үшінші циклымен орта мектебі) Nossa Senhora do Pópulo қаласында орналасқан, ал Escola Secundária com 3º CEB Raul Proença (Рауль Проэнса негізгі білімнің үшінші циклымен орта мектебі) Santo Onofre-дегі Bairro do Arneiros ауданында. Рауль Проэнса мектебі 2014 жылы елдегі ең үздік мемлекеттік орта мектеп деп танылды. Муниципалитетте негізгі білімнің екінші және үшінші циклдерін ұсынатын үш мемлекеттік мектеп бар, бірақ орта білімді қамтымайды. Nossa Senhora do Pópulo-дағы Escola Básica 2, 3 D. João II (King John II Second and Third Cycle Basic School) тек екінші және үшінші цикл студенттеріне сабақ береді. Bairro das Morenas ауданындағы Escola Básica Integrada Santo Onofre (Santo Onofre интеграцияланған негізгі мектебі) негізгі білімнің барлық үш циклін ұсынады. Escola Básica Integrada de Santa Catarina (Санта-Катарина интеграцияланған негізгі мектебі) негізгі білімнің барлық үш циклін, сондай-ақ балабақшаны ұсынады. Муниципалитет аумағында негізгі білімнің бірінші циклі үшін 27 мемлекеттік мектеп бар. Муниципалитетте 28 мемлекеттік балабақша (jardins de infância) бар. Бірнеше жеке мектептер балабақша және бірінші цикл сабақтарын ұсынады. A dos Francos-та Colégio Frei Cristóvão (Friar Christopher College) бесінші сыныптан тоғызыншы сыныпқа дейін жеке басқарудағы мемлекеттік білім береді.

As in the rest of Portugal, compulsory public education consists of basic education (ensino básico) taught in "basic" schools (escolas básicas) and of secondary education (ensino secundário) taught in secondary schools (escolas secundárias). Basic education is divided into three "cycles" (ciclos): the first cycle (primeiro [1°] ciclo) for years one though four, the second cycle (segundo [2°] ciclo) for years five and six, and the third cycle (terceiro [3°] ciclo) for years seven through nine. Secondary schools teach years ten through twelve. Caldas da Rainha has two public secondary schools, both of which also include the third cycle of basic education. The Escola Secundária com 3º CEB (terceiro (3°) ciclo de educação básica (third cycle of basic education)) Rafael Bordalo Pinheiro (Rafael Bordalo Pinheiro Secondary School with Third Cycle of Basic Education) is in Nossa Senhora do Pópulo, and the Escola Secundária com 3º CEB Raul Proença (Raul Proença Secondary School with Third Cycle of Basic Education) is in the neighbourhood of Bairro do Arneiros in Santo Onofre. The Raul Proença school ranked as the best public secondary school in the country in 2014. The municipality has three public schools which offer the second and third cycles of basic education without including secondary education. The Escola Básica 2, 3 D. João II (King John II Second and Third Cycle Basic School), in Nossa Senhora do Pópulo, offers classes to second and third cycle students only. The Escola Básica Integrada Santo Onofre (Santo Onofre Integrated Basic School), in the neighbourhood of Bairro das Morenas, offers all three cycles of basic education. The Escola Básica Integrada de Santa Catarina (Santa Catarina Integrated Basic School) offers all three cycles of basic education, as well as kindergarten. There are 27 public schools for the first cycle of basic education throughout the municipality. The municipality has 28 public kindergartens (jardims de infância). Several private schools offer kindergarten and first cycle classes. Colégio Frei Cristóvão (Friar Christopher College) offers privately managed public education in years five through nine in A dos Francos.

Жоғары, кәсіптік және басқа да білім беру

Caldas da Rainha жоғары өнер және дизайн мектебі (ESAD. CR, Өнер және дизайн жоғары мектебі), 1990 жылы құрылған, Instituto Politécnico de Leiria (IPL, Лейрия политехникалық институты) бөлімшесі болып табылады. ESAD. CR пластикалық өнер, кеңістіктік дизайн, өнеркәсіптік дизайн, керамика және шыны дизайн, графикалық және мультимедиалық дизайн, өнім дизайны, типографиялық дизайн, театр, дыбыс, бейне және мәдени басқару салаларында курстар ұсынады. Кальдастағы бұрынғы жоғары оқу орындарының қатарында Universidade Autónoma de Lisboa (UAL, Лиссабон автономды университеті) кампусы және 1999 жылдан 2011 жылға дейін Universidade Católica Portuguesa (UCP, Португалия католик университеті) Escola Superior de Biotecnologia (ESB, Биотехнология жоғары мектебі) филиалы болды. Кальдас да Рейнада кәсіби даму және кәсіптік білім беруді ұсынатын бес мекеме бар. Escola Técnica Empresarial do Oeste (ETEO, Батыс техникалық бизнес мектебі) бизнес және технология салаларында курстар ұсынады. Керамика өнеркәсібі үшін кәсіптік оқыту орталығы (CENCAL, Керамика өнеркәсібі үшін кәсіптік оқыту орталығы) керамика өнеркәсібіне қатысты оқытуды ұсынады. Металлургия және металл өңдеу өнеркәсібінің кәсіптік оқыту орталығы (CENFIM) металлургия және металл өңдеу салаларында курстар ұсынады. Escola de Sargentos do Exército (ESE, Армия сержанттары мектебі) Португалия армиясы үшін сержанттар даярлайды. Escola de Hotelaria e Turismo do Oeste Caldas da Rainha (EHTO, Батыс қонақжайлылық және туризм мектебі) қонақжайлылық және туризм саласында білім береді. Queen Leonor арнайы білім беру орталығы (CEERDL) арнайы білім береді. Caldas da Rainha консерваториясы (CCR, Caldas da Rainha консерваториясы) – музыка консерваториясы. "Os Pimpões" би кәсіби мектебі ("Os Pimpões" би кәсіби мектебі) биге арналған оқытуды ұсынады.

Денсаулық және қауіпсіздік

Кальдас-да-Райньяда Кальдас-да-Райнья аудандық ауруханасы орналасқан, оны көп қалалық Centro Hospitalar do Oeste (CHO, Батыс аурухана орталығы) басқарады. Аурухана Bombarral, Caldas da Rainha және Óbidos азаматтық приходтарының барлық тұрғындарының жалпы медициналық және шұғыл жағдайларына, сондай-ақ Alcobaça аймақтарына қызмет көрсетеді; аталған муниципалитеттер үшін педиатриялық шұғыл жағдайлар, сонымен қатар Peniche; және аталған муниципалитеттер үшін акушерлік және гинекологиялық шұғыл жағдайлар, сонымен қатар Cadaval, Lourinhã, Mafra және Torres Vedras қалаларына көмек көрсетеді. 2012 жылы муниципалитетте әр дәрігерге 326 тұрғын шақ келді. Termal Rainha D. Leonor ауруханасы (Queen Leonor Spring Water Hospital, немесе Thermal Hospital), күкіртті суларда дәрігердің тағайындаған емін ұсынатын медициналық курорт, CHO (Centro Hospitalar do Oeste (Батыс аурухана орталығы)) басқарады. Бұл аурухана әлемдегі ең көне, мақсатты түрде салынған термальді медициналық мекеме болып табылады. Королева Леонордың Centro Hospitlar ұйымының медициналық емес иеліктерінің арасында Museu do Hospital e das Caldas (Аурухана және Спа мұражайы); Igreja de Nossa Senhora do Pópulo және Igreja de São Sebastião шіркеулері; Parque D. Carlos I, қоғамдық саябақ; және Mata Rainha D. Leonor, саябаққа жақын орналасқан ормандар бар. 1512 жылы королева Леонора мұқтаж адамдарға көмек көрсетуге арналған қайырымдылық мекемесі – Santa Casa da Misericórdia das Caldas da Rainha (Қайырымдылықтың қасиетті үйі) құрды. Қайырымдылық үйі басқа қалаларға да тарағандықтан, бүгінгі күнге дейін өз жұмысын жалғастыруда. Кальдас-да-Райньяда алғашқы және шұғыл емес медициналық көмек көрсететін Centro de Saúde Caldas da Rainha денсаулық сақтау орталығы бар. Негізгі денсаулық сақтау орталығымен бірге орналасқан бірнеше бөлімшелерден басқа, A dos Francos, Alvorninha, Foz do Arelho, Landal, Santa Catarina, Tornada және Vidais шетіндегі азаматтық приходтарда орналасқан филиалдары да бар. Муниципалитетте он бес дәріхана бар. Қалада жеті дәріхана, ал келесі азаматтық приходтардың әрқайсысында бір-бірден: A dos Francos, Alvorninha, Foz do Arelho, Landal, Salir de Matos, Santa Catarina, Tornada және Vidais. Өртке қарсы қорғаныс Caldas da Rainha Bombeiros Voluntários (BVCR, Кальдас-да-Райнья ерікті өрт сөндірушілері) арқылы қамтамасыз етіледі. Қалалық аудандарда полиция қорғауын Polícia de Segurança Pública (PSP, Қоғамдық қауіпсіздік полициясы) жүзеге асырады. Муниципалитеттің ауылдық аймақтарын Guarda Nacional Republicana (GNR, Республикалық Ұлттық гвардиясы) патрульдейді. GNR базасы қаланың ішінде орналасқан.

Caldas da Rainha is home to the Hospital Distrital Caldas da Rainha (Caldas da Rainha District Hospital), which is managed by the multi city Centro Hospitalar do Oeste (CHO, Hospital Centre of the West). The hospital serves all general emergency needs of residents in all civil parishes of Bombarral, Caldas da Rainha, and Óbidos, plus parts of Alcobaça; paediatric emergencies for the aforementioned municipalities, plus Peniche; and obstetric and gynecological emergency needs for the aforementioned municipalities, plus Cadaval, Lourinhã, Mafra, and Torres Vedras. In 2012, the municipality had 326 inhabitants per physician. The Hospital Termal Rainha D. Leonor (Queen Leonor Spring Water Hospital, or Thermal Hospital), a medical spa offering physician prescribed treatment in sulphurous waters, is managed by CHO (Centro Hospitalar do Oeste (Hospital Centre of the West)). The hospital is the world's oldest purpose built thermal medical institution. Among the non medical holdings of the Centro Hospitlar–legacies of Queen Leonor–are the Museu do Hospital e das Caldas (Museum of the Hospital and Spa); the Igreja de Nossa Senhora do Pópulo and Igreja de São Sebastião, churches; Parque D. Carlos I, a public park; and Mata Rainha D. Leonor, woods adjacent to the park. In 1512, Queen Leonor established the Santa Casa da Misericórdia das Caldas da Rainha (Holy House of Mercy), a charitable institution dedicated to helping those in need. Having expanded to other cities, the Holy House continues its work to the present day. Caldas da Rainha is served by a health centre, Centro de Saúde Caldas da Rainha, which offers primary and non urgent care. In addition to several units co located with the main health centre, there are extensions located in the outlying civil parishes of A dos Francos, Alvorninha, Foz do Arelho, Landal, Santa Catarina, Tornada, and Vidais. The municipality has fifteen pharmacies. Seven are found in the city, and each of the following civil parishes has one: A dos Francos, Alvorninha, Foz do Arelho, Landal, Salir de Matos, Santa Catarina, Tornada, and Vidais. Fire protection is provided by the Bombeiros Voluntários de Caldas da Rainha (BVCR, Volunteer Firefighters of Caldas da Rainha). Police protection in the urban areas of the municipality is provided by the Polícia de Segurança Pública (PSP, Public Security Police). Rural areas of the municipality are patrolled by the Guarda Nacional Republicana (GNR, Republican National Guard). The GNR's base is located within the city proper.

Спорт

Санто Онофре қаласының батыс шетінде орналасқан муниципалды Комплекс Деспортиво (Спорт кешені) регби алаңы мен жүгіру жолына ие. Бұл алаң Кальдас регби клубының үйі болып табылады және оны футбол ойнау үшін де пайдалануға болады. 2008 жылы муниципалитет көршілес жайға бес теннис кортын (оның екеуі жабық) қосты. Қалалық бассейндер жақын жерде орналасқан. Қаланың әртүрлі жерлерінде төрт көп мақсатты спорт павильоны бар. Санто-Онофреде скейтборд паркі орналасқан. Кальдас да Рейнада Носса Сеньора до Популода бұқа сарайы (praça de touros) бар, ол 1883 жылдың 13 маусымында ашылды. Сегізбұрышты арена бастапқыда 4000 көрерменге арналған, бірақ қазір 3250 адам отыра алады. Әдеттегі жылы, бұл аренада 3-6 бұқа күресі өтеді. Аренада концерттер де ұйымдастырылады. Caldas da Rainha әуесқой форкадо тобы (Grupo de Forcados Amadores das Caldas da Rainha) португалдық бұқа күресінің бір кезеңіне қатысады, онда олар қолдарын және денелерін ғана пайдаланып, бұқаны ұстап, оны қозғалмай тоқтатуға тырысады. Кальдас спорт клубы (CSC) 1916 жылдың 15 мамырында құрылған. Клуб футбол және футзалдан бірнеше лигадағы командаларды демеушілік етеді. Команданың негізгі алаңы – 13000 орындық Campo da Mata, ол Parque D. Carlos I-ге жақын орман ішінде орналасқан. Португалия Бадминтон федерациясының (Federação Portuguesa de Badminton) бас кеңсесі Кальдас да Рейнада орналасқан. Жоғары өнімділік бадминтон орталығы (Centro de Alto Rendimento de Badminton) 2010 жылдың 6 ақпанында Санто Онофреде ашылды.