Тау шағын кенгурусы (Тау кішкентай сумчаты жануары)

Кіріспе

Саябақтылар түрі

Таулық пигмей-поссум (Burramys parvus); сонымен қатар, жай ғана буррамис деп те аталады, Австралияның кішкентай, тышқандай (салмағы) түнгі саябақтысы. Ол негізінен Оңтүстік Викторияда және Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Косьюшко Ұлттық паркіндегі Косьюшко тауының маңындағы тығыз альпілік тас құлаған жерлерде және үлкен тасты далаларда кездеседі. Ол биіктігінен бастап альпілік ортаға ғана шектелген жалғыз австралиялық сүтқоректісі болып табылады. Бұрын бұл түрдің жойылып кеткені есептелген. Бірақ 1966 жылы Виктория штатындағы Маунт-Хотэм тау шаңғысы курортында тірі бір жеке данасы табылды. Осы уақыттан бері таулық пигмей-поссум Оңтүстік Австралияның альпілік аймақтарында үш оқшауланған, генетикалық тұрғыдан ерекшеленетін популяцияларда табылған. Сонымен қатар, таулық пигмей-поссумның алдыңғы жағынан ашылатын және 4 емшек безі бар қабы бар. Таулық пигмей-поссумның орташа ұзындығы 140 мм болатын, сирек түктері бар, ұзын және жабыса алатын құйрығы бар.

Тұрғылықты жері мен географиялық таралу аймағы

Таулық пигмей-поссум Оңтүстік Австралияның альпілік аймақтарында ғана кездесетін жануар. Қазіргі уақытта бұл түр үш оқшауланған таулы аймаққа шектелген: 1) Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Косьюшко ұлттық паркіндегі Көк сиыр тауы, 2) Виктория штатындағы Богонг таулы жазығындағы Богонг тауы және Хиггинботам/Лох тауы, және 3) Виктория штатындағы Булер тауы. Бұл таулы аймақтардағы әр түрлі мекендеу аумақтары еркектер мен әйелдер арасында айырмашылықтарды көрсетеді. Әйелдер шамамен 1400–2228 метр биіктікте, блок ағындары мен басқа да терең тас құрылымдарының жанында орналасады. Әйел таулық пигмей-поссумның мекендеу аумағы Богонг күбелегінің тығыздығымен байланысты, ол пигмей-поссумның басты тамақ көзі болып табылады және әртүрлі биіктікте өзгеріп отырады. Жоғары биіктіктегі әйелдердің мекендеу аумағы кішкентай, себебі Богонг күбелектерінің саны салыстырмалы түрде көп, ал төменгі биіктіктегі әйелдердің мекендеу аумағы үлкенірек, күбелектердің саны азайғандықтан. Ер таулық пигмей-поссумдар осы таулы аймақтардың төменгі биіктіктерінде, әдетте 1200–1300 метр аралығында мекендейді. Тамақ тапқанда, таулық пигмей-поссум алдымен тамақ көзін иіскеп, содан кейін оны алдыңғы тістерімен жинап алады. Одан кейін ол тамақты алдыңғы аяқтарына ауыстырып, оны манипуляциялап, етті жұлып алады. Осы себепті, ер таулық пигмей-поссумдар әйелдерге қарағанда жоғары өлім-жітімге ұшырайды, себебі тас далалар хищниктерден қорғаныш ұсынады. Торпидтік кезеңдегі жануарлар денелерін жиырып, басын кеудесіне немесе құрсағына тығып, дене жылуын сақтайды. Сонымен қатар, әйелдердің мох пен қар шөбінен жасалған ұяларды бөлісіп отырғаны байқалған. Климаттың өзгеруі таулық пигмей-поссумға төнген тағы бір қауіпті құрайды. Burramys parvus – Альпілік аймақтармен толығымен шектелген жалғыз австралиялық сүтқоректі жануар. Бұл түр Богонг күбелектерінің және басқа да тамақ ресурстарының маусымдық қолжетімділігіне жақсы бейімделген. Сонымен қатар, Виктория зообағы да таулық пигмей-поссумның қалған популяциясын сақтап қалуға белсенді түрде қатысуда. Виктория зообағы 2007 жылы Хелесвилл қорығында B. parvus-ты тұтқындықта өсіру бағдарламасын бастады. Бағдарлама қазіргі уақытта 45 таулық пигмей-поссумды қамқорлыққа алған. Олардың басты мақсаты – таулық пигмей-поссумның IUCN Қызыл тізіміндегі қауіп деңгейін төмендету. 2021 жылдан бастап Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Литгоу қаласында Secret Creek Sanctuary деп аталатын жаңа тұтқындықта өсіру жобасы жүргізілуде. Қорғау орталығын құруға 2019-2020 жылдарғы Австралиядағы орман өрттері кезінде қаржы жинаған Прага зообағының көмегі тиді. Австралияның жабайы табиғат қоғамы да бұл түрді жоқ болу қаупінен құтқару үшін қажетті қаржыны үлестірді. Косьюско тауынан шамамен 15 жануар тірідей ұсталып, арнайы қоршауларда бейімделіп, содан кейін қорғау орталығына босатылады.

The mountain pygmy possum is endemic to the alpine regions of southern Australia. The species is currently restricted to three isolated mountain regions: (1) Mount Blue Cow in Kosciuszko National Park in New South Wales, (2) Mount Bogong and Mount Higginbotham/Loch in the Bogong High Plains in Victoria, and (3) Mount Buller in Victoria. The typical home ranges within these mountain ranges differ for males and females. Females tend to reside at higher elevations of approximately 1400–2228 m near patches of block streams and other deep boulder formations. The home range of a female mountain pygmy possum is correlated with the density of Bogong moths, the pygmy possum's preferred food source, which varies at different elevations. Females at higher elevations have smaller home ranges due to a relatively greater abundance of Bogong moths, whereas females residing at lower elevations typically have much larger home ranges as the quantity of moths declines. Male mountain pygmy possums reside at low elevations, generally between 1200 1300m, of these mountain ranges. Upon finding food, the mountain pygmy possum will first smell the food source before picking it up with its incisors. It will then transfer the item to its forelimbs so that it may manipulate the food and tear off pieces of flesh. For this reason, male mountain pygmy possums generally suffer higher mortality than females as the boulder fields appear to offer some protection from predation. Individuals in torpid periods will curl their bodies up, tucking their heads into their chest or abdomen in order to retain body heat. In addition, females have been observed sharing nests constructed from moss and snow grass. Climate change is another serious threat to the mountain pygmy possum. Burramys parvus is the only Australian mammal which is completely restricted to the alpine regions. The species is well adapted to the seasonal availability of Bogong moths and other food resources. In addition, Zoos Victoria has also become involved in the effort to sustain the remaining populations of mountain pygmy possums. Zoos Victoria started a captive breeding programme for B. parvus in 2007 in the Healesville Sanctuary. The programme as of lc=yes cared for a population of 45 mountain pygmy possums. Their overall goal is to down list the mountain pygmy possum to a lower threat category on the IUCN Redlist. as of 2021 there is a new captive breeding project under way in Lithgow, New South Wales, called Secret Creek Sanctuary. The creation of the sanctuary has been aided by a donation of from Prague Zoo, which had set up a fund raiser during the 2019 20 bushfires in Australia. The Australian Wildlife Society also contributed much needed funds to help save this species from the risk of extinction. About 15 animals will be live captured from Mt Kosciusko, acclimatised in special enclosures, and released then into the sanctuary.

2016 жылғы ұлттық қалпына келтіру жоспары

2016 жылы осы түр үшін алғашқы ұлттық қалпына келтіру жоспары (1999 жылғы Ұлттастық қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау заңына сәйкес) жасалды. Бұл жоспар мекендеу ортасының жоғалуы мен фрагментациясы, жыртқыштар (мысықтар мен түлкілер) және, әсіресе, шағын Мт. Буллер популяциясына қауіп төндіретін климаттың өзгеруі салдарынан туындаған қауіптерге қарсы шаралармен күресу мақсатында дайындалды. Жоспарда түрдің таралу аймағы, мекендеу ортасы, қауіп-қатерлер, қалпына келтіру мақсаттары және оның ұзақ мерзімді сақталуын қамтамасыз етуге қажетті шаралар толыққанды сипатталған.

2018-19: богонг көбелектерінің саны азайды

Ғалымдар 2018–2019 жылдың жазында богонг көбелектерінің көбею орталарында климаттың өзгеруіне байланысты туындаған құрғақшылық салдарынан санының күрт төмендегенін байқады. 2018 жылдың көктемінде көбелектердің азық ретінде жеткіліксіз болуына байланысты, опсумалар жеткіліксіз тамақтанудан ұяларын жоғалтты. 2017 жылдың көктемінде де осыған ұқсас жағдай болғандықтан, ересек опсумалардың саны да азаяды деп күтілді. 2017–18 және 2018–19 жылдардың көктем және жаз айларында Альпі тауларындағы үңгірлердегі көбелектердің санының күрт төмендеуі байқалды. Әдетте, жаз бойы осы үңгірлердің қабырғалары миллиондаған көбелектермен жабылады, бірақ 2017–2018 жылдары кейбіреулерінде көбелектер мүлдем болған жоқ. Лунд университетінің Эрик Уоррант көбелектер санының азаюын олардың көбейетін аймақтарындағы қысқы құрғақшылыққа және климаттың өзгеруіне байланыстырады, жаңбырдың жетіспеуі гусеницаларды тамақтандыруға жеткіліксіз өсімдіктерге әкеп соқты. Басқа биологтар мен экологтар көбелектермен қоректенетін жануарларға тигізген күрт әсерге назар салды, олар жануарлар үшін маңызды ақуыз көзі болып табылады, соның ішінде таулық кішкентай опсумасы және басқа да жәндіктермен қоректенетін сүтқоректілер мен құстар. Дикин университетінің жабайы табиғат экологы Юан Ричи: «Австралия Альптарының климаттың өзгеруіне осалдығы әлемдегі ең жоғары деңгейде, себебі бізде осы қысқа таулар бар, сондықтан ауа температурасы жоғарылағанда, осы суыққа бейімделген түрлерге баруға еш жер жоқ».