Кіріспе

Мангейм мектебі – 18-шы ғасырдың екінші жартысында Мангеймдегі Пфальц курфюрстігінің сарай оркестрі тарапынан жасалған оркестрлік техникаларға және Мангейм оркестрі үшін шығармалар жазған ерте классикалық кезең композиторларының тобына қатысты. Мектептің негізін қалаушысы богемиялық композитор Иоганн Штамиц саналады. Одан басқа, оркестр үшін шығармалар жазған екі буын композиторлар болды, оның даңқы оркестрдің үлкен тәртібімен және оның музыканттарының жеке шеберлігімен байланысты болды; ағылшын саяхатшысы Чарльз Берни оны "генералдар армиясы" деп атады.

Тарих

Мангейм мектебінің тарихы 1720 жылы Хайдельбергтен Мангеймге көшіп келген, айналасындағы барлық сарайлардан үлкен оркестрі болған Сайлаушы Карл III Филипптің сарайына дейін жетеді. Оркестр келесі онжылдықтарда одан да өсіп, сол заманғы ең жақсы виртуоз музыканттарды өз қатарына қосты. Капельмейстер Карло Груа басшылығымен, 1741/42 жылдары Мангейм мектебінің негізін қалаушы саналатын Иоганн Штамиц сияқты таланттар шақырылды, ол 1750 жылы оркестр директоры болды. Мангейм оркестрінің ең маңызды жаңалықтарының бірі – жел аспаптарына көбірек тәуелсіздік беру болды, сондай-ақ оркестрдің әйгілі күшеюі (crescendo). Замандас музыканттар оркестрдің жоғары деңгейін атап өтті, олардың ішінде 1763 жылы Леопольд Моцарт, 1777/78 жылдарығы хаттарында В.А. Моцарт және ағылшын музыка тарихшысы Чарльз Берни болды. Олардың классикалық музыканың дамуына әсері, бір жағынан, ансамбльдің беделіне, екінші жағынан, Мангейм мектебі композиторларының шығармалары Париж бен Лондонда, тіпті кейбір туындылары әртүрлі баспалардан бірнеше рет жарияланғандығына байланысты.

Композиторлар

Мангейм мектебінің мүшелері Иоганн Стамиц, Франц Ксавер Рихтер, Игнац Холцбауэр, Карл Стамиц, Франц Игнац Бек, Игнац Френцл және Кристиан Каннабих болды, және ол сол кездегі көптеген көрнекті симфонистерге тікелей әсер етті, оның ішінде Йозеф Гайдн мен Леопольд Хофманн да бар. (Каннабих, Ж. Стамицтің қайтысынан кейін оркестр директорларының бірі, сонымен қатар 1777 жылдан бастап Вольфганг Амадей Моцарттың Мангеймге сапарынан бастап жақын досы болды.) Иоганн Стамиц Парижге сапар шекті, ал Мангейм мектебі 1754 жылдан бастап Концерт-спиритуалдың қасиетті концерттеріне әсер етті. Жозеф Легрос Париждегі концерттік серия Concert Spirituel-ді басқарған кезде Мангейм мектебімен байланыс дамыды және Гайднның музыкасы Парижде өте танымал болды. 1770 жылдардағы Париждегі маңызды концерттер – Concert de la Loge Olympique (Олимпиадалық ложаның концерті) және Concert des Amateurs (Әуесқойлар концерті) болды, олар Concert Spirituel-дің құрамына кірген болуы мүмкін. Клод Франсуа Мари Риголи (Огний графы) Йозеф Гайднның алты "Париж симфониясын", № 82–87, Concert de la Loge Olympique үшін жаздырды. Олардың әлемдік тұсаукесерін Шевалье де Сен-Жорж жүргізді. Бұл симфонияларда Мангейм мектебінің ықпалы анық байқалады.

Музыкалық жаңалықтар

Мангейм мектебінің композиторлары өз заманындағы оркестрлік музыкаға бірқатар жаңа идеяларды енгізді: кенеттен күшейтулер – Мангейм Crescendo (толық оркестр арқылы дамытылған күшейту) – және әлсіретулер; форте релиздерімен күшейтулер; Мангейм Rocket (әдетте арпеджиомен бірге жылдам жоғары көтерілетін мелодиялық желі және күшейту); Мангейм Құстары (соло бөлімдерінде құстардың сайрағанын еліктеу); Мангейм Климаксы (әдетте Мангейм Crescendo алдында, тек скрипкалар ғана ойнайтын, жоғары энергетикалық музыкалық бөлім); және Grand Pause, онда ойнау сәтке тоқталып, толық үнсіздік орнап, кейін қарқынды қайта басталады. Мангейм Rocket – бас партиясының ең төменгі диапазонынан сопрано партиясының ең жоғарғы шегіне дейін жылдам көтерілетін үзілген аккорд болуы мүмкін. Оның ықпалын Моцарттың 40-шы симфониясының төртінші бөлімінің басында, «Eine kleine Nachtmusik» және Бетховеннің №1 ф-минор, Op. 2, №1 фортепианолық сонатасының басында байқауға болады. Мангейм мектебінің мүшелері барокко дәуірінде кең таралған бассо континуо тәжірибесінен тез бас тартып, контрапункттік өңдеуді ең төменгі деңгейде қолданды. Олардың маңызды жаңалықтарының бірі – төрт бөлімді симфониялық форма, ол барокко сюитасының бөлігі болған менуэтті үшінші бөлім ретінде енгізді. Мангейм мектебі сонаталық форманың дамуында маңызды рөл атқарды, ол классикалық симфонияның бірінші бөлімінің негізгі формасы болып табылады. Орындаушылық практикада кларнет үрмелі аспаптар тобының бір бөлігі ретінде де, сондай-ақ жеке аспап ретінде де пайда болады. Карл Штамицтің жеті концерті; Франц Данци, Йозеф Фиала, Фредерик Бласиус, Себастьен Демар, Георг Фридрих Фукс [de], Франц Тауш, Питер Винтердің шығармалары; Карл Шлехта, кларнет және бассет-мүйіз; Курпфәльц камералық оркестрі [de], дирижер Жири Малат. Arte Nova 74321 37327 2, 5 диск. Мангейм симфонистерінің көптеген шығармалары қазір Chandos және Naxos лейблдерінде композиторлар бойынша әртүрлі томдарда жазылған. J. Stamitz 2 том, F. X. Richter 2 том, Карл Stamitz, Cannabich 2 том және т.б. Дирижер Саймон Мерфи Pentatone үшін Мангейм мектебінің алғашқы симфонияларын жазды, олардың ішінде J. Stamitz және F. X. Richter-дің төрт бөлімді, скрипкалық симфониялары бар.