Кіріспе

Америкалық ақын және психик (1929–1984)

Дороти Джейн Робертс (8 мамыр 1929 – 5 қыркүйек 1984) – американдық жазушы және ақын, өзін "Сет" деп атаған бір тұлғаның арнасы болған психик және рух медиумы екенін мәлімдеген. Оның "Сет материалы" деп белгілі Сет мәтіндерін жариялауы, оны паранормальды құбылыстар әлеміндегі көрнекті тұлғалардың бірі ретінде бекітті.

Ерте өмір және мансап

Робертс Нью-Йорк штатының Олбани қаласында дүниеге келді және жақын маңдағы Саратога-Спрингс қаласында өсті. Оның ата-анасы, Делмер Хаббелл Робертс және Мари Бурдо, ол екі жаста болғанда ажырасты. Жалғыз баласымен бірге жас Мари өз ата-анасына және отбасы бірнеше жыл бойы жалға алған үйге оралды: кедей аудандағы екі пәтерлі үйдің жартысы. Мари 1932 жылы ревматоидты артриттің алғашқы белгілерін сезіне бастады, бірақ мүмкіндігінше көп жұмыс істеді. Соңында Робертстің әкесінің әкесі, Джозеф Бурдо, ол терең мистикалық байланысқа ие болған, екі қосымша адамды асырауға шамасы келмеді, ал отбасы мемлекеттік жәрдемге мұқтаж болды. Робертстің анасының анасы 1936 жылы автокөлік апатында қаза тапты. Келесі жылы оның әкесі үйден шығып кетті. Сол кезде Маридің денсаулығы нашарлап, әлеуметтік қызметтер департаменті ана мен қызына уақыт-уақыт көмектесетін, бірақ оған толығымен сенім болмады. Мари төсекке жатқанда, оған күтім жасау Джейннің міндеті болды. Оның ашулы анасы Джейнге түнгі уақытта газды жағып, екеуін де өлтіретінін айтатын. Бесінші рет өзіне-өзі зиян келтіруге тырысқан анасы ұйықтар дәрі ішіп, ауруханаға түсті. Джейн әлеуметтік қызметкерге барып: "Мен енді шыдай алмаймын. Мен кетуге тиіспін" деді. Мари Джейнге қайта-қайта өзінің жақсы емес екенін, қызының дүниеге келуі анасының ауруына себеп болғанын, одан бас тартқанын және енді оны қызы деп санамайтынын айтты. 10 жасқа толғанға дейін Джейнде ішек қабынуының тұрақты белгілері пайда болды. Жасөспірім шағында қалқанша безінің қызметі күшті болды. Оның көру қабілеті нашар болды, өте күшті көзілдірік қажет еді (ол оны сирек тағайтын). 1940 жылдың көп бөлігінде және 1941 жылдың жартысында Джейн Нью-Йорк штатының Трой қаласындағы католиктердің жетімханасында болды, ал анасы артритке байланысты басқа қаладағы ауруханада емделді. Діни қызметкерлер үнемі үйге келіп, әкесіз отбасыға қолдау көрсетті. Джейннің діннің мәдени сенімдеріне деген алғашқы байланысы, сүйіспеншілік пен қамқорлық көрмейтін отбасының орнын толтыру үшін өте күшті болды. Бір кезде ол екі түрлі сенімнің арасында қалды. 1945 жылдың жазында, 16 жасында Джейн түрлі-түрлі тауарлар сататын дүкенде жұмыс істей бастады. Бұл оның алғашқы жұмысы еді. Сол күзде ол мектептен кейін де, кейде сенбі күндері де жұмыс істеді. Мемлекеттік мектептерде оқығаннан кейін ол 1947 жылдан 1950 жылға дейін поэзия бойынша стипендия алып Скидмор колледжінде оқыды. Робертстің әкесінің әкесі 19 жасында қайтыс болды. Бұл оның үшін қатты соққы болды. Ол діни сенімдерін ғылыми көзқараспен алмастыра бастады. Сол кезде Джейн Саратога-Спрингстің досы Уолт Земен кездесіп жүрді. Олар бірге мотоциклмен батыс жағалауға Джейннің әкесіне барды, ол да үйден шыққан еді. Кейін Джейн Уолтке үйленді және басқа да түрлі жұмыстар істеп, жазуын жалғастырды, соның ішінде Саратога газетінің қоғамдық жаңалықтар бөлімінің редакторы және радио фабрикасының басшысы болып жұмыс істеді. Уолт пен Джейн үш жыл бірге тұрды. 1954 жылдың ақпан айында, "билеп, ойын-қуанышпен әлек болып жүргенде" Джейн бұрынғы коммерциялық суретші Роберт Фабиан Баттс, кішімен алғаш рет кездесті. Төртінші рет олар басқа бір кеште кездескенде Джейн "оған қарап: "Мен Уолттан кетіп барамын, мен өзім ғана өмір сүремін немесе сізбен бірге тұрамын, сондықтан маған хабарлаңыз" деді. Соңында екеуі қаладан кетіп, Джейн ажырасуға өтініш берді. Джейн мен Роб 1954 жылдың 27 желтоқсанында Пенсильвания штатының Сайр қаласында оның ата-анасының үйінде үйленді. Робертс әр түрлі жанрларда жазды: поэзия, әңгімелер, балалар әдебиеті, ғылыми фантастика, қиял-фантастика және романдар. Ол 1956 жылы Милфордта (Пенсильвания) өткен алғашқы ғылыми фантастика жазушылар конференциясына шақырылған жалғыз әйел болды. 1960 жылы олар Эльмираға (Нью-Йорк) көшіп барды, тұрақты жартылай штат жұмысын табу үшін – Робт жергілікті әйнелмелер компаниясында, Джейн өнер галереясында жұмыс істеді. Қазір 30-ға толған ол және оның күйеуі "Сет" деп аталатын тұлғадан келген хабарларды жазып, осы тәжірибе туралы бірнеше кітап жазды.

Сет материалдары

1963 жылдың қыркүйек айының бір кешінде Робертс үстеліне отырып, поэзиямен айналысты; Бетс артқы бөлмедегі студиясында сурет салып отырды. "Бұл өте үйлі, өте қалыпты, ешқандай психоделикалық емес жағдай болды", - деп есіне алды ол кейін. Содан кейін "бір минуттан екіншісіне дейін, менің басыма күшті күшпен жаңа, радикалды идеялардың қатты құлаған ағыны кірді. Денелі әлем шынымен қағаз сияқты жұқа болғандай, шындықтың шексіз өлшемдерін жасырып, мен үлкен жыртылыс дыбысымен қағаздың ішіне лақтырылып кеттім". "Есін жиғанда" Робертс өзінің жазбаларының тақырыбын: "Физикалық ғалам – идеялық құрылыс ретінде" деп жазып жатқанын көрді. Бұған дейін оның көркем шығармалары көбінесе көрегендік және реинкарнация сияқты тақырыптармен айналысса, зияткерлік тұрғыдан ни Робертс, ни Бетс сезімнен тыс қабілеттерге сенбеген. Бірақ осы оқиғадан кейін көп ұзамай Робертс түстерін еске түсіре бастады, оның ішінде екісі болашақты болжады. Олардың қызығушылығы оянған соң, жұбайлар одан әрі зерттеуді шешті, ал ол Нью-Йорк баспасымен қосымша сезімдік қабылдау туралы өзіңіз жасай алатын кітап үшін келісімшарт жасады. 1963 жылдың соңында Робертс пен Бетс кітапқа Робертстің зерттеулерінің бөлігі ретінде Уиджа тақтасымен тәжірибе жүргізе бастады. Робертс пен Бетс айтқандай, 1963 жылдың 2 желтоқсанында олар өзін Сет деп таныстырған еркек тұлғадан түсінікті хабарлар ала бастады. Көп ұзамай Робертс оның есінде хабарлар пайда болатынын айтты. Алғашқы жеті сеанс толығымен Ouija тақтасымен өтті. 1964 жылдың 2 қаңтарындағы үш сағаттық сеанс Ouija тақтасын қолданбай, хабарларды диктанттауды бастаған алғашқы сеанс болды. Біраз уақыт ол кеңеспен кездесулерді бастады, бірақ ақыры 1964 жылдың 19 ақпанындағы 27-ші сеанстан кейін одан бас тартты. Робертс Сет кітаптарын жазу процесін транс күйіне ену деп сипаттады. Ол Сеттің оның денесін бақылауға кірісіп, ол арқылы сөйлейтінін, ал күйеуі оның айтқан сөздерін жазып отыратынын айтты. Олар мұндай оқиғаларды "оқулар" немесе "сеанстар" деп атады. 1964 жылдың 18 ақпанында өткен 26-шы сеанс басқа адамның – досының қатысуымен өткен алғашқы сеанс болды. 1964 жылдың 17 қаңтарында Робертс жақында қайтыс болған әйелге хабарласып, ол Бетске олардың Сетпен бірге жасаған жұмысы өмір бойына созылатынын, оның қолжазбаларын жариялайтынын және оның идеяларын таратуға көмектесетінін айтты. 27-ші сеанста Сет жұбайларға пәтердегі жиһаздарды олардың энергиясына сәйкес етіп қайта орналастыру туралы айтты. Екі хабарға да сенбеушілік сезімін сезіне отырып, жұбайлар біршама қарсылық білдіріп келісті. Екі күннен кейін олар үш апта бұрын хат жазған реинкарнацияға қызығушылық танытқан психологтан жауап алды. Психолог оларға материалдың өте еркін айтылуы оның Робертстің санасынан шыққанын білдіреді, бірақ оны анықтау мүмкін емес екенін айтты. Ол сондай-ақ кейбір жағдайларда әуесқой медиумдық әрекет психикалық проблемаларға әкелуі мүмкін екенін ескертті. Хат оның көңілін қалдырды, бірақ күмәндануын жеңуге көмектесті. Ол өзінің мінез-құлқында "алаңдатарлық өзгерістер" болмағанын сезді. "Мен бұрын жасаған шығармашылық жұмысымнан екі есе көп жұмыс істедім. Мен Сет материалының сапасына қанағаттандым, ол мен өз қолыммен жасай алатын кез келген нәрседен әлдеқайда жоғары болды. Ең болмаса, мен бұл сеанстар терең санадағы білімді үнемі қолжетімді етудің бір жолы деп ойладым". "Бізге жын-перілер туралы әдебиеттер қатты ұнамайтындықтан, мұндай құбылыстардан қорқатын ырым-жырымдар бізге кедергі болмады. Мен құдайлар мен жындарға сенбейтіндіктен, олардан қорықпайтынмын. Мен үйренгім келді. Роб екеуміз жаңа әлемді бірге таптық, біз оны зерттеуге барамыз". Робертс Сетті сананың астындағы қиял деп есептеді, өйткені ол рухтарға немесе өлімнен кейінгі өмірге сенбейтін. Ол өзінің мінез-құлқын бақылап, психологқа барды. Бірақ ол: "Сет психологқа қарағанда әлдеқайда жетілген және теңгерімді болып көрінді, сондықтан мен ақырында уайымдамай қалдым. Бұл тәжірибе жаңа салаға жасалған кез келген пайдалы іске ілесе алатын белгілі бір қиындықтар мен стресстерді тудырмады деген сөз емес". Робертс сонымен қатар басқа бірнеше адамдардың, Рембрандт пен импрессионист суретші Пауль Сезаннның дүниетанымын "автоматты түрде" жазу үшін жазу машинасын пайдалану процесі арқылы өткізді. Робертс 1984 жылы қайтыс болғанға дейін 21 жыл бойы (оның соңғы ауруына байланысты бір жылдық үзіліспен) Робертс 1500-ден астам тұрақты немесе жеке "ESP сынып" транстық сеанстарын өткізді, онда ол Сеттің атынан сөйледі. Бетс стенограф ретінде қызмет етіп, хабарларды өзі ойлап тапқан қысқаша жазумен жазып, кейде сеанстардың жазбаларын жасау үшін басқаларды шақыратын. Сеттен Робертс арқылы жеткен хабарлар көбінесе әртүрлі тақырыптар бойынша монологтардан тұрды. Олар Prentice Hall баспасынан "Сет материалы" деген атаумен жарияланды. Арада жылдар өткен соң, жүздеген адамдар Робертстің "Сетті" шақыруын көрді. Кейбіреулері Робертстің өткізген ESP сыныптарына (қыркүйек 1967 – ақпан 1975 ж. сейсенбі және кейбір бейсенбі кештері) бір кешке келді, ал басқалары ұзақ мерзімге қатысты. (Осы уақытқа қарай Джейн галереядағы жұмысын тастап, біршама уақыт балалар бағында оқытқан). ESP сыныптарының құрылымынан тыс Робертс әртүрлі адамдарға көмек сұрап хат жазғандарға көптеген жеке Сет сеанстарын өткізді. Ол олар үшін ақы алған жоқ; алайда, бір кезде ол 5-тен 40 адамға дейінгі ESP сыныбы үшін 2,50-ден 3,50 долларға дейін ақы алды. Кітаптар жеткілікті санда сатыла бастағанда, ол бұл төлемді тоқтатты. Кітап сеанстары көбінесе жеке өткізілді, 1967 жылдан 1982 жылға дейін дүйсенбі және сәрсенбі кештері куәгерлерсіз (1981 жылдың тамызынан қарашасына дейін сейсенбі және бейсенбі күндерінен басқа). 1969 жылға дейінгі материал Робертс жазған "Сет материалы" кітабында жинақталған. 1970 жылдың қаңтарынан бастап Робертс Сеттің диктанттаған кітаптарын жазды. Робертс осы кітаптардың авторы емес екенін, оның рөлі тек медиум екенін мәлімдеді. Осы "Сет кітаптарының" сериясы он томнан тұрады. Соңғы екі кітап Робертстің ауруына байланысты толық емес болып көрінеді. Бетс барлық Сет кітаптарына кеңейтілген түсіндірмелер, қосымшалар және басқа да түсініктемелер берді, осылайша олардың барлығында бірлескен автор болды. Бұл қосымшалар Робертс пен оның өміріндегі сеанстар кезінде болған жағдайларды, олармен бірге оқыған материалдар мен қазіргі сенімдерге сәйкес сипаттайды, кейбір жанкүйерлердің хаттары мен Сеттің материалдары туралы өз салаларынан мамандардың пікірлерін келтіреді және, әсіресе кейінірек, көптеген кітаптарды баспагермен бірге өндірудің көптеген қадамдары туралы түсінік береді. 1982 жылдың ақпанына қарай олар әлі де өздерінің әртүрлі кітаптарының оқырмандарынан "аптасына 30-дан 50 хат пен жұмсақ пакеттер" алып отырды. Робертстің ертерек және кейінгі поэзиясының кейбір үлгілері Сеттің кейбір тұжырымдамаларына оның қалай тигенін көрсету үшін енгізілді. Робертс сондай-ақ Сеттің реинкарнация және жоғарғы жандар туралы ұғымдарына қатысты ойларды көркем шығарма арқылы зерттеу үшін "Жоғарғы жан жетілік" трилогиясын жазды. Робертс айтуынша, Сет өзін "қазір физикалық материяда шоғырланбаған энергиялық тұлғалық мән" деп сипаттаған және Робертстің санасынан тәуелсіз болған. Робертс бастапқыда Сеттің шығу тегіне күмәнмен қарады, ол өзінің жеке тұлғасының бір бөлігі ме деп ойлады. Оның үй мысықтары өзгерісті байқады. Транс күйінде сөйлейтін Эдгар Кейстің синтаксисі ескірген және күрделі болғанымен, Робертстің Сет ретінде сөйлейтін синтаксисі мен сөйлем құрылымы заманауи және анық болды. Кейінгі кітаптар бұрынғы жұмыстарда ұсынылған материалды дамыта берді, бірақ оған қайшы келмеді. Кейбір "Тәжірибелік элементтер" осы ұғымдардың бірнешеуін тәжірибелік түрде сезінуге қалай көмектесетіні туралы да қосылды. Кейбір қазіргі заманғы әлемдік оқиғаларға, мысалы, Джонстаун, Гайанадағы өлім және Үш шақырым аралындағы апат туралы пікір білдірілді. Сет де...

Қабылдау және ықпал

Сеттің Жаңа дәуір ойшылдарына тигізген әсері зор болды. 1994 жылы қайта басылған "Жеке тұлғаның шындығының табиғаты, Сет кітабы" кітабының сыртында (Amber Allen/New World Library) қозғалыстағы ең белгілі ойшылдар мен жазушылардың куәліктері бар. Марианна Уильямсон, Дипак Чопра, Шакти Гауэйн, Дэн Миллман, Луиза Хей, Ричард Бах және тағы басқалар Сет Материалының олардың рухани оянуына тигізген әсерін білдірді. Уильямсонның сөздерімен саякес, олар былай деді: "Сет менің алғашқы метафизикалық ұстаздарымның бірі болды. Ол мен үшін білім мен шабыттың тұрақты көзі болып қала береді". Чикаго университетінің дінтану профессоры Кэтрин Л. Албанес 1970 жылдары Сет Материалы "жалпыұлттық деңгейде хабардарлық дәуірін" бастады деп мәлімдеді. Ол бұл Жаңа дәуір қозғалысының өзіндік ерекшелігін қалыптастырғанын және оның қатарын арттырғанын айтады. Джон П. Ньюпорт, Жаңа дәуір сенімдерінің қазіргі мәдениетке тигізген әсерін зерттей келе, Сет Материалының негізгі идеясы әрбір адам үшін: "сен өзіңнің шындығыңды жасайсың" екенін атап көрсетті. (Қысқаша айтқанда, біздің сенімдеріміз эмоцияларды тудырады, олар естеліктерімізді оятып, ассоциацияларымызды ұйымдастырады. Соңында, бұл сенімдер физикалық өмірімізге және денсаулығымызға көрініс береді.) Ньюпорттың сөзіне қарағанда, Жаңа дәуір қозғалысының бұл негізгі тұжырымдамасы алғаш рет "Сет Материалында" дамыды. Брэдли университетінің дінтану профессоры Роберт Фуллер Сеттің "дінге жатпайтын американдық руханилығының" негізін қалағанын жазды, ол қайта туу, карма, еркін таңдау, ежелгі метафизикалық білім және "Христос санасы" сияқты ұғымдармен байланысты. Кейбір жазушылар Роберт Баттс, күйеуі, Сеттің идеялары мен Жақын, Орта және Шығыс Азияның түрлі діни, философиялық және мистикалық ілімдерінің арасындағы ұқсастықтарды айтқанын, ал олар буддизм, индуизм, Дзен және даосизм туралы, сондай-ақ шаманизм, вудуизм және оба сияқты тақырыптар туралы оқығандарын атап өтті. Жаңа дәуір жазушысы Майкл Талбот былай деп жазды: "Менің үлкен таңғалуым мен аздап ренжігенімге орай, Сет шындыққа деген көзқарастың өте көрнекті және анық түсіндірмесін берді, оған мен паранормальды құбылыстар мен кванттық физиканы жан-жақты зерттегеннен кейін ғана қол жеткіздім". Йель университетінің кітапханалық қолжазбалар мен мұрағаттары Джейн Робертстің материалдарынан (MS 1090) тұратын жинақты сақтайды, онда Джейн Робертстің мансабы мен жеке өмірі туралы, соның ішінде күнделіктері, өлеңдері, хат алмасуы, аудио және бейне жазбалары және оның күйеуі мен басқа да тұлғалар мен ұйымдар сыйлаған басқа материалдар бар. Йель университетінің "Джейн Робертс материалдары" деп аталатын жинағы 498 қорапта орналасқан және 164,08 сызықтық фут сөре кеңістігін алып жатыр.

Дәйексөздер

Джейн Робертстің корпусы панпсихизмді және денеден тыс уақыттан тыс шындық құруды қолдайды. Ол ғалымдарға "жасушалар болашақты сезеді" деген түсінікпен эволюциядан ары қарауға кеңес береді және қиналған адамдарға "қуат нүктесі – қазіргі сәтте" және "сенімдер шындықты жасайды" деп сену арқылы өздерін-өздері емдеуді ұсынады. 1970 жылдардың соңында ғалымдар вирустарды ешқандай әрекеті жоқ зиянды жәндіктер және тіршілік емес деп есептегенде, Сет "біз білетін өмір үшін вирустар қажет" деп мәлімдеді. Содан бері ғалымдар көптеген органикалық ДНҚ-ның вирус текті екенін және пайдалы вирустардың тобы көпжасушалы организмдерді эндосимбиоз арқылы сақтайтынын анықтады.