Солтүстік Атлант мұнайтығы: Тұқымдастығы, өмірі мен қорғалуы

Кіріспе

Солтүстік Атлант мұхитында кездесетін кит түрлері

Солтүстік Атлант мұхитындағы оң жақ кит (Eubalaena glacialis) – Eubalaena туысына жататын үш оң жақ кит түрінің бірі. Олар Батыс Солтүстік Атлант мұхитында таралған, Лабрадор теңізіндегі жем алатын жерлер мен Грузия және Флорида жағалауларындағы қысқы шағылысу аймақтары арасында көшіп-қонып жүреді. Бұл аймақ кемелер қозғалысы өте жоғары мұхиттың бөлігі. Ал Солтүстік Атлант мұхитының шығысында олардың саны оннан аспайды, ғалымдар олардың функционалды түрде жойылып кеткен болуы мүмкін деп санайды.

Дауыстау

Солтүстік Атлантика құйрықты киттерінің дыбыс жазбалары онлайн режимінде қолжетімді. Олардың дауыстарын анықтау және жіктеу үшін сигналды өңдеу, деректерді талдау және машиналық оқыту сияқты көптеген тиімді автоматтандырылған әдістер қолданылады.

Көбею

Солтүстік Атлантикадағы құйрықты киттер көбейтінуге бейім. Олар бір жылдық жүктіліктен кейін тоғыз немесе он жасында алғаш рет туады; туыстар арасындағы интервал 1990 жылдардан бері ұлғайған сияқты, қазір орташа есеппен үштен алты жылға дейін. Бұзаулар туғанда ұзын болып келеді және салмағы шамамен құрайды, бірақ осы түрлер арасында ешқандай қақтығыс байқалған жоқ.

Таксономия

Киттің ғылыми атауы Eubalaena glacialis, яғни "мұздың жақсы немесе нағыз киті" дегенді білдіреді. Кладограмма – таксондар арасындағы эволюциялық байланыстарды көрнекілеу және салыстыру құралы. Тораптың тармақталу нүктесі эволюциялық тармақталуға ұқсас, ал диаграмманы уақыт сызығы сияқты солдан оңға қарай оқуға болады. Баланидтер тұқымдасының келесі кладограммасы Солтүстік Атлантикадағы оң кит пен оның басқа мүшелері арасындағы қарым-қатынасқа қатысты қазіргі ғылыми консенсусты көрсетуге арналған. 18 ғасырда Эммануэль Шведенборг ұсынған, "Шведенборг киті" деп аталған тағы бір түр, ғылыми консенсус бойынша, бұрын Солтүстік Атлантикадағы оң кит деп есептелген. Алайда, 2013 жылы осы қазба сүйектердің ДНК-сының талдау нәтижесінде олардың іс жүзінде балық киттерге (боухед китіне) жататыны анықталды.

Киттер аулау

"Тілсіз" кит өлтірілгеннен кейін де ұзақ уақыт бойы суда қалқып жүргендіктен, оны кемеге көтерудің қажеті болмады. Оның суда баяу қозғалуы, тамақтану әдеттері және жағалауға жақын тіршілік етуі оларды тіпті ағаш қайықтармен және қол арқандарымен жабдықталған кит аулаушылардың да оңай ұстауына мүмкіндік берді. Басктар бұл түрді коммерциялық мақсатта аулауды бастаған алғашқы халық болды. Олар Бискай шығанағында кит аулауды XI ғасырдың басында-ақ бастады. Массачусетс штатындағы Нантакет және Нью-Бедфорд қалаларынан, сондай-ақ Нью-Йорк штатындағы Лонг-Айлендтен шыққан американдықтар жыл сайын жүзге дейін "тілсіз" кит аулап, тіркелген деректерде 1700 жылдың қаңтар айында Кейп-Код шығанағында бір күні ішінде 29 кит өлтірілгені туралы мәлімет бар. 1750 жылға қарай Солтүстік Атлантикадағы "тілсіз" киттердің саны коммерциялық тұрғыдан азайып кетті. 18 ғасырдың соңында янки кит аулаушылары Оңтүстік Атлантикаға көшті. 19 ғасырдың ортасына қарай олардың саны соншалықты азайды ki, әйгілі Уитби кит аулаушысы, сәтті британдық кит аулаушы Уильям Скорсбитің (1760–1829) ұлы, пастор Уильям Скорсби "тілсіз" китті ешқашан көрмегенін мәлімдеді (дегенмен ол негізінен Гренландияның шығысында "тілсіз" киттердің табиғи ареалынан тыс жерде кит аулаған). Қазіргі халықтың саны мен өсу қарқынына сүйене отырып, есептеулер бойынша 1935 жылы олардың саны 100-ден аспаған болуы мүмкін.

Қауіптер

1970 жылдан 2006 жылдың қазанына дейінгі кезеңде Солтүстік Атлантикалық киттердің құжатталған 73 өлімінің 48%-ы адамдардың әрекетінен болған. 2001 жылғы болжам 1990 жылдардың соңында популяцияның төмендеп бара жатқанын көрсетті және егер сол кездегі адамның салдарынан болатын өлім-жітім деңгейі төмендетілмесе, Солтүстік Атлантикалық киттер 200 жыл ішінде жойылып кетуі мүмкін екенін көрсетті. Киттердің аз популяциясы және төмен жылдық көбею деңгейі бір киттің өлімі өлім-жітім көрсеткішінің маңызды өсуін білдіреді. Керісінше, өлім-жітім деңгейін айтарлықтай төмендету үшін бірнеше өлімді болдырмау жеткілікті. Жыл сайын тек екі ана киттің өлімін болдырмау популяцияны тұрақтандыруға мүмкіндік береді деп есептелді.

Кеме соққылары

Бұл түрге ең үлкен қауіп – кемелердің соқтығысынан туындаған жарақаттар. 1970 жылдан 2006 жылдың қазанына дейін Солтүстік Атлантикада тіркелген жоржина киттердің өлімінің 37% кемелермен соқтығысу нәтижесінде болды. Бұл – Халықаралық теңіз ұйымының (IMO) теңіз сүтқоректілерін қорғау мақсатында трафик айыру жүйесін (TSS) алғаш рет өзгерткені. 2006 жылы АҚШ Ұлттық мұхитты зерттеу және атмосфера басқармасы (NOAA) АҚШ-тың шығысындағы маңызды төрт жоржина кит мекендеу орындарында кемелердің соқтығысын азайту үшін ұсынылатын кеме бағыттары жиынтығын белгіледі. 2007 жылы және 2009 жылдың 1 маусымында NOAA Бостонға қызмет ететін TSS-ті жоржина киттер және басқа кит түрлерімен соқтығысуды азайту үшін өзгертті. NOAA «Соқтығысудан сақтау аймағын» (ATBA) енгізу және TSS-ті тарылту арқасында сәуір-шілде айларында жоржина киттердің кемелермен соқтығысу қаупі 74%-ға дейін төмендейді деп бағалады (ATBA есебінен 63%, TSS-ті тарылту есебінен 11%). 2008 жылы Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметі (NMFS) және NOAA АҚШ-тың Шығыс жағалауындағы белгілі бір аймақтарда жоржина киттермен кемелердің соқтығысуын азайту үшін кемелердің жылдамдығын шектеу туралы бірқатар ережелерді қабылдады, осылайша қазаға ұшырау ықтималдығын төмендетуге тырысты.

Балық аулау құралдарымен араласу

Адамның өлім-жітіміне себеп болатын екінші ең ірі фактор – балық аулау құралдарына түйіліп қалу, мысалы, теңіз түбіндегі балық аулауға арналған тұйық торлар, балық аулау қаптары және омар қаптары. 1970 жылдан 2006 жылдың қазанына дейін Солтүстік Атлантикалық мұхитындағы киттердің тікелей өліміне себеп болған 8 жағдай тіркелді. Бұл сол кезеңде тіркелген барлық өлімнің 11% құрайды. 1986 жылдан 2005 жылға дейін, жоғарыда аталған өлім-жітімдерді қоса алғанда, түйіліп қалу туралы 61 расталған хабарлама болды. Ресми статистика түйіліп қалудың нақты салдарына толыққанды баға бермейді. Түйіліп қалу жануар үшін стресстік жағдай, ал қайталап түйіліп қалу май қорының азаюына әкелуі мүмкін. Созылмалы түйіліп қалуға ұшыраған жануарлар, май қорының азаюынан суға бату қабілетін жоғалтып, өлімінен кейін анықталмай қалуы мүмкін. Түйіліп қалудан құтылған кит әлсіреп, көбелек қабілеті төмендеп, қосымша жарақат алуға осал болуы мүмкін. Киттер көбінесе түйіліп қалғаннан кейін құралдан өзіндік құтылып алатындықтан, денесіндегі іздер балық аулаумен байланысты екенін көрсететін сенімді көрсеткіш болуы мүмкін. 1980 жылдан 2009 жылға дейінгі ақ киттердің денесіндегі іздерді 2012 жылы талдау көрсеткендей, Солтүстік Атлантикалық мұхитындағы барлық ақ киттердің 82,9% кем дегенде бір рет балық аулау құралдарына түйіліпті, 59,0% бірнеше рет осындай жағдайға тап болған, ал орташа есеп бойынша жыл сайын халықтың 15,5% балық аулау құралдарына түйіледі. 2007 жылы АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы Атлант мұхитындағы киттердің туып өсу аймағында жұлдызды киттерді балық аулау құралдарына түйілуден қорғау мақсатында Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметі (NMFS) Атлант мұхитындағы ірі киттерді сақтау жоспарына (ALWTRP) қатысты ережелерді қайта қарады. Бұл жоспар шектеулі аймақты Оңтүстік Каролина, Джорджия және Солтүстік Флорида суларын қамту үшін кеңейтті. Сондай-ақ, ол әр жылдың 15 қарашасынан бастап бес айға созылатын кезеңде осы суларда желкенді торларды қолдануға немесе иеленуге тыйым салады, бұл ақ киттердің жылдық туып өсу маусымымен сәйкес келеді. Түйіліп қалудың алдын алу шаралары сәтсіз болған жағдайларда, түйіліп қалған китті құтқару әрекеттері кейде сәтті аяқталады, бірақ мұндай әрекеттер көбінесе мүмкін емес немесе нәтижесіз болады. Дегенмен, бұл маңызды, өйткені 400-ге жуық киттерден бірнешеуін құтқару өлім-жітім көрсеткіштеріне оң әсер етеді. 2004–2008 жылдар аралығында түйіліп қалудың кем дегенде төрт жағдайы тіркелді, онда құтқару топтарының араласуы киттің өліміне жол бермеді, соның ішінде 2015 жылдың 24 маусымы мен 13 шілдесі аралығында үш кит қатысқан өлімге әкелген жағдайлар да болды. Snow Cone деген атпен таныс әйел кит 2022 жылдың қыркүйегінде Массачусетс жағалауында балық аулау құралдарын сүйреп келе жатқан күйде табылғаннан кейін назар аударды. Кем дегенде 18 ай бойы үздіксіз түйіліп, денесі құрттарға толып, баяу қозғалған 17 жастағы кит ғалымдар тарапынан құтқаруға келмейтін жағдай деп танылды. 2022 жылы Теңіз басқару кеңесі Солтүстік Америкалық киттердің лобстер балық аулау құралдарына түйілу қаупіне байланысты Мэн шығанағындағы коммерциялық лобстер балық аулауға берген сертификатын жойды. Сол жылы Seafood Watch американдық және канадтық Мэн лобстерін де осы себеппен теңіз өнімдерінің "қызыл тізіміне" қосты. MSC және Seafood Watch кейбір саудагерлерді Мэн лобстерін сатудан бас тартуға итермеледі. Бұл шешім киттерді сақтау жөніндегі ұйымдар тарапынан қолдау тапты, бірақ Мэндегі лобстер өндірушілері мен Мэндегі сайланған шенеуніктер қарсылық білдірді, себебі балық шаруашылығы аймақтың экономикасы үшін маңызды.

The next greatest source of human induced mortality is entanglement in fixed fishing gear such as bottom set groundfish gillnet gear, cod traps and lobster pots. Between 1970 and October 2006, there have been 8 instances where entanglements have been the direct cause of death of North Atlantic right whales. This represents 11% of all deaths documented during that period. From 1986 to 2005, there were a total of 61 confirmed reports of entanglements, including the aforementioned mortalities. It is likely that official figures underestimate the actual impacts of entanglement. Entanglement is stressful on the animal, and repeated entanglement can lead to depleted blubber reserves. It is believed that chronically entangled animals may in fact sink upon death due to loss of buoyancy from depleted blubber reserves, and therefore escape detection. A whale that survives an entanglement episode may be weakened, have reduced fertility, or become vulnerable to further injury. Because whales often free themselves of gear following an entanglement event, scarring may be a better indicator of fisheries interaction than entanglement sightings. A 2012 analysis of the scarification of right whales over the years 1980 to 2009 showed that 82.9% of all North Atlantic right whales experienced at least one fishing gear entanglement, 59.0% have had more than one such experience, and an average of 15.5% of the population are entangled in fishing gear annually. In 2007, so as to protect northern right whales from serious injury or mortality from entanglement in gillnet gear in their calving area in Atlantic Ocean waters off the southeast United States, the National Marine Fisheries Service (NMFS) revised regulations implementing the Atlantic Large Whale Take Reduction Plan (ALWTRP). This plan expands the restricted area to include the waters off of South Carolina, Georgia, and Northern Florida. It also prohibits gillnet fishing or even gillnet possession in those waters for a period of five months, beginning on November 15 of each year, which coincides with the annual right whale calving season. When entanglement prevention efforts fail, disentanglement efforts occasionally succeed, despite the fact that such efforts are more frequently impossible or unsuccessful. Nevertheless, they do in fact make a significant difference because saving a few whales in a population of only 400 has a large positive effect against mortality rates. Between 2004–2008 there were at least four documented cases of entanglements for which the intervention of disentanglement teams averted a likely death of a right whale. as well including serious fatal cases involving three whales between June 24 and July 13, 2015. A female known as Snow Cone gained attention in September 2022 after being spotted off the coast of Massachusetts dragging fishing gear. The 17 year old whale, who had been continuously entangled for at least 18 months, and was covered in lice and swimming slowly, was considered beyond saving by scientists. In 2022, the Marine Stewardship Council revoked its certification for the commercial Gulf of Maine lobster fishery, citing risks of entanglement of North American right whales in lobster fishing gear. The same year, Seafood Watch added the American and Canadian Maine lobster fisheries to its "red list" of seafood species to avoid, for the same reason. The MSC and Seafood Watch led some retailers to stop selling Maine lobster. The decision was welcomed by whale conservation groups, but opposed by the Maine lobster industry and elected officials in Maine, where the fishery is economically important.

Шу

2011 жылы Фанди шығанағында жиналған деректерді талдау, кемелердің төмен жиілікті шуына ұшыраудың Солтүстік Атлантикадағы оң киттерде созылмалы физиологиялық стресске байланысты болуы мүмкін екенін көрсетті. 11 қыркүйектегі трагедиялық оқиғалардан кейін, оң киттердің шағылысуы мен баланы күтімі үшін маңызды аймақ болып табылатын Фанди шығанағындағы теңіз көлігі, кемелердің қозғалысы мен тығыздығы айтарлықтай төмендеді. Аймақтағы оң киттерден алынған нәжіс үлгілерін талдау, 11 қыркүйектен кейін нәжіс глюкокортикоидтарының (fGC) деңгейі 11 қыркүйектен бұрынғы деңгейге қарағанда айтарлықтай төмендегенін көрсетті. Бұл деректер кемелердің шуы мен оң киттер популяциясындағы стресс деңгейі арасындағы байланысты көрсетеді. Кемелердің қызметінің артуынан қоршаған ортаның шуының күшеюі осы теңіз сүтқоректілерінде созылмалы стресске әкелуі мүмкін. fGC стресс гормондарының ұзаққа созылған жоғары деңгейі өсу жылдамдығына, көбеюге және жалпы иммундық денсаулыққа кері әсер етеді, бұл антропогендік шудың бұзылуынан туындайтын қауіпті, осы қазірдің өзінде жойылу қаупі төніп тұрған түрдің денсаулығына ерекше назар аударады.

Ұрғашылық алаңына жақын жердегі әскери-теңіз жаттығулары

АҚШ Әскери-теңіз күштері Флорида және Джорджия шекарасының жағалауындағы ағыс суларда, солтүстік киттердің шараналайтын жерлеріне тікелей іргелес жаңа теңіз астындағы әскери-теңіз сонарлық оқу полигонын салу жоспарларын ұсынды. 2012 жылдың қыркүйегінде 12 экологиялық ұйымның сотқа шағымдары федералды сотта қарастырылмай, Әскери-теңіз күштеріне жұмысты жалғастыруға рұқсат берілді.

Климаттың өзгеруі

Адамның қызметінен туындаған климаттың өзгеруі киттерге анық және күшейіп келе жатқан қауіп төндіреді. Климаттың салдарынан мұхит ағындары мен су температурасының өзгеруі олардың азық іздеу және мекендеу ортасын пайдалану әдеттеріне әсер етті, осының нәтижесінде көптеген зиянды салдарлар туды. Судың жылынуы маңызды жемтігі – Calanus finmarchicus зоопланктонының мөлшерінің азаюына алып келеді. Бұл жемнің жетіспеуі киттер популяциясының денсаулығына түрлі жолдармен әсер етеді. Ең тікелей әсері – жеке киттердің тірі қалуы мен көбеюге сәттіліктеріне, себебі C. finmarchicus мөлшерінің төмендеуі тамақтанумен байланысты денсаулық проблемаларына және ұрпақ тудыру мен баланы өсірудегі қиындықтарға себеп болады. 1998 жылы климаттың өзгеруінен кейін зоопланктон популяциясы күрт төмендеді. 1999 жылы зоопланктон мөлшері қайтадан артуға басталса да, киттердің көбею және қоныс аудару циклы өте ұзақ болғандықтан, өткен жылғы азық тапшылығы популяцияға зор әсер етті. 1999 жылы климаттың өзгеруінен бұрын 1996 жылы 21 кит туған болса, 1999 жылы тек бір ғана кит туды. 2001 жылы зоопланктон популяциясы қалпына келгеннен кейін 30 кит туды. Зоопланктон мөлшерінің артуы Солтүстік Атлантика осцилляциясымен (NAO) байланысты екені анықталды, ол Солтүстік жарты шардың ең ықпалды климаттық күші болып табылады. Жүйедегі қысымның өзгеруі NAO индексі бойынша оңнан теріске қарай ауысып, температура мен жел ағындарына әсер етеді. Зоопланктонның көп болуы NAO индексінің оң мәнімен байланысты. Жалпы температураның жоғарылауына байланысты NAO жиірек және күштірек ауысады деп күтілуде (теңіздік жылу толқындары деп аталады). Бұл өзгерістер зоопланктон мөлшеріне әсер етеді, жаңа жемге жылдам бейімделе алмайтын киттер үшін үлкен қауіп тудырады. C. finmarchicus мөлшерінің азаюы, сондай-ақ маусымдық температура мен мұхит ағындарының өзгеруі киттерді тарихи деректермен салыстырғанда әртүрлі жерлерде және уақытта жем іздеуге мәжбүр етті. Бұл киттердің мекендеу орталарында және жыл мезгілінде болуын білдіреді, бұл оларды кеме соққысы және құралдарға іліну сияқты қауіптерден қорғауға арналған қазіргі ережелерге сәйкес келмейді. Бұл киттердің өліміне және туу көрсеткішінің төмендеуіне әкелді, олардың екеуі де популяцияның соңғы кездегі азаюына себепкер болды. Тіркелмеген және құжатталмаған өлім-жітімдерді есепке алмағанда да, 2017 мен 2020 жылдар аралығындағы киттердің өлімі туған киттерден асып түсті, бұл тенденция шешілмесе жойылуға әкелуі мүмкін. Солтүстік Атлантика киттерінің популяциясы үшін UME (белгілі бір аурудың күрт өсуі) 2017 жылдан бері жалғасуда, сол жылы 400-ден аз киттердің 35-і өлім мен ауруға шалдықты. Соңғы UME-мен байланысты өлім мен жарақаттардың ең көп таралған тікелей себептері бұрынғыдай – кеме соққысы және құралдарға іліну болды, бірақ зерттеулер көрсеткендей, киттер осы аймақты тұрақты түрде пайдалана бастағандары бұрын болған емес.

Anthropogenic climate change poses a clear and growing threat to right whales. Climate driven changes to ocean circulation and water temperatures have affected the species' foraging and habitat use patterns, with numerous harmful consequences. Warming waters lead to decreased abundance of an important prey species, the zooplankton Calanus finmarchicus. This reduction in prey availability affects the health of the right whale population in numerous ways. The most direct impacts are on the survival and reproductive success of individual whales, as lower C. finmarchicus densities have been associated with malnutrition related health issues and difficulties successfully giving birth to and rearing calves. In 1998, zooplankton populations dropped dramatically following a climate shift. Though zooplankton abundance began to rise again in 1999, right whales have such a long reproduction and migratory cycle that the population was greatly affected by the minimal food availability from the year before. In 1999, only one right whale calf was born, compared to the 21 that were born in 1996, before the climate shift. In 2001, after the zooplankton populations greatly recovered, 30 calves were born. Zooplankton abundance has been found to be associated with the North Atlantic Oscillation (NAO), the most influential climate force in the Northern Hemisphere. Periodically, pressure anomalies in the system shift from positive to negative as determined by the NAO Index, affecting temperatures and wind patterns. Abundant zooplankton populations have been linked to a positive NAO Index. As global temperatures increase, the NAO is predicted to shift more often and to greater intensities (so called marine heatwaves). These shifts will likely greatly affect the abundance of zooplankton, posing a great risk for right whale populations that cannot rapidly adapt to a new food source. Decreased abundance of C. finmarchicus as well as shifting seasonal temperature and ocean circulation patterns have also driven right whales to feed in different places and at different time of years compared to historical data. This has meant whales are present in habitats and times of year that are not accounted for by existing regulations intended to protect them from threats such as vessel strikes and gear entanglements. This has led to an increase in whale deaths alongside the decrease in births, which together account for recent population decline. Even without accounting for deaths which are unreported and undocumented, the number of whale deaths between 2017 and 2020 exceeded the number of births, a trend that could lead to extinction if unaddressed. A UME for the North Atlantic right whale population has been active since 2017, a year where the population of under 400 individuals experienced 35 mortalities and morbidities. The most common direct causes of the deaths and injuries associated with the recent UME have been the same as ever (vessel strikes and entanglements), research has since shown that whales had recently begun using the region consistently for the first time.

Халық саны мен таралуы

Солтүстік Атлантикада киттерді аулаудан бұрын қанша популяция болғаны белгісіз, бірақ көптеген зерттеулер тарихи тұрғыдан екі популяция болғанын қабылдайды, олардың әрқайсысы Солтүстік Атлантиканың шығыс және батыс бөліктерінде болған. Дегенмен, тағы екі гипотеза бар, олардың бірі бүкіл Солтүстік Атлантикада бір супер-популяция болғанын (Дания түзілімі сияқты салыстырмалы түрде жоғары ендіктерде шығыс және батыс көші-қон жолдары араласып) ал екіншісі шығыс, батыс және орталық Атлантикадағы оң киттердің үш кіші популяциясын (оның орталық тобы жазда Гренландияның Кейп-Фэрвелл мүйісінен қыста Азор, Бермуда және Багама аралдарына дейін көшіп жүрген, бірақ соңғы зерттеулер Азор аралдарының қыстау орны емес, көші-қон дәлізі болғанын көрсетеді) алға тартады. Жақындағы зерттеулер шығыс және батыс популяцияларының қазіргі кездегі өкілдерінің генетикалық жағынан бұрынғы ойларға қарағанда бір-біріне жақын екенін анықтады. Климаттың өзгеруі қасқабақ киттермен қатар оң киттердің де мекендеу ортасына елеулі әсер етіп, өзгерістер енгізе алады.

Батыс халық

Көктем, жаз және күз айларында Солтүстік Атлантиканың батыс популяциясы Массачусетстен Ньюфаундлендке дейінгі аумақта тамақтанумен айналысады. Әсіресе танымал тамақтану орындары – Фанди шығанағы, Мэн шығанағы және Кейп-Код шығанағы. Қыс айларында олар көбейіп өсіп-өну үшін оңтүстікке қарай, Джорджия және Флоридаға бет бұрады. Фото идентификациясы арқылы анықталған жеке киттердің санағына сәйкес, соңғы қолжетімді қорды бағалау деректері (2012 жылдың тамызы) 2010 жылы батыс Солтүстік Атлантикада кемінде 396 жеке кит тірі екенін көрсетті, бұл 2005 жылғы 361 киттен (немесе Кампобелло аралында) көп. Олардың саны әлі де аз болғанымен, кейбір ақ киттер тұрақты түрде Сент-Лоуренс шығанағына, әсіресе Гаспе түбегі мен Шалеур шығанағына, Антикости аралына, Тадуссакқа және Сент-Лоуренс өзеніне, мысалы Руж аралына келіп тұрады. 1994 жылға дейін бұл киттер Сент-Лоуренс аймағына көшпенді киттер ретінде қарастырылған, бірақ 1995 жылы Перседен жыл сайын киттердің шоғырланғаны анықталды, ал 1998 жылдан бері бүкіл Сент-Лоуренс аймағында байқаулар біртіндеп артты. Мысалы, 2006 жылы Канадалық кит институты жүргізген зерттеуде жарым аралда үш кит анықталды. Кейбір киттер, анасы мен баласы жұптары да Кейп-Бретон аралының маңында жиірек кездеседі, әсіресе 2014 жылдан бері, ал 2015 жылы Принс-Эдуард аралы мен Гаспе түбегінің маңында шамамен 35-40 кит тіркелді. Батыс топтың бір бөлігі, әсіресе Сент-Лоуренс шығанағында тұрақты түрде көрінетіндері, басқа киттерге қарағанда өзге көшіп-қону немесе көбейіп өсу жолдарына ие, олар "Ашық теңіз киттері" деп аталады. Батыс жағалауында немесе оның жанында киттердің жиі кездесетін және болашақта қайта отарланатын әртүрлі аймақтар болуы мүмкін, мысалы Квадди, Истпорт, Плимут порты, Сагамор жағажайы, Нантакет аралы, Флорида шығанағы, Памлико саунд, Мексика шығанағы (Техасқа дейін), Багам аралдары, Лонг-Айленд саунд және Нью-Йорк қаласына жақын жерлер, Потомак өзенінің сағасы, Делавэр және Чесапик шығанақтары, Алтамаха өзенінің сағасы, Канаверал мүйісі, Себастьян шығанағы және Мельбурн маңы. Популяция өскен сайын, киттер өзендерді, өзен сағаларын, терең емес лагуналарды, кішігірім шығанақтарды немесе шығанақтарды пайдалана бастауы мүмкін. Олардың көптеген жерлерінде, мысалы Индиан өзені, Делавэр өзені, Кейп-Код каналы және Джексонвилл барабанында байқалды. 2009 жылдың басында ғалымдар Солтүстік Атлантиканың батыс популяциясында рекордтық туу санын тіркеді. Флорида мен Джорджияның Атлантикалық жағалауында 39 жаңа бұзау дүниеге келді. 2012 жылы 2000 жылдан бері ең нашар туу маусымы болды, тек жеті бұзау байқалды, ал олардың біреуі өлген деп есептелді. Бұл соңғы он жылдағы жылына 20 бұзаудың орташа көрсеткішінен айтарлықтай төмен. 2013 жылы Солтүстік Атлантикадағы киттердің саны 500-ге жеткені есептелді. Киттердің саны жылына шамамен 2,5 пайызға өсіп келеді, бірақ бұл зерттеушілер күткен 6-7 пайыздық оптималды мақсаттан төмен. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, популяцияның саны 350 китке дейін төмендеді. Солтүстік Атлантикадағы ақ киттердің Солтүстік-Шығыс және Оңтүстік-Шығыс АҚШ жағалауындағы маусымдық таралуын анықтау және тіркеу үшін жыл сайын әуе және кемедегі зерттеулер жүргізіледі. Зерттеушілер жеке киттерді анықтайды, олардың мінез-құлқын зерттейді, жаңа туған бұзауларды бақылайды және қаптап кеткен киттерге жауап береді. Зерттеулер АҚШ-тың шығыс жағалауы мен Новая Шотландиядағы ақ киттердің тығыздығын (бір шаршы километрге жануарлардың саны) көрсететін маусымдық карталар жасауға пайдаланылады. NOAA Балық шаруашылығында соңғы кезде байқалған ақ киттердің интерактивті картасы бар.

In spring, summer and autumn, the western North Atlantic population feeds in a range stretching from Massachusetts to Newfoundland. Particularly popular feeding areas are the Bay of Fundy, the Gulf of Maine and Cape Cod Bay. In winter, they head south towards Georgia and Florida to give birth. According to census of individual whales identified using photo identification techniques, the latest available stock assessment data (August 2012) indicates that a minimum of 396 recognized individuals were known to be alive in the western North Atlantic in 2010, up from 361 in 2005. or at Campobello Island. Though their numbers are still scarce, some right whales migrate regularly into the Gulf of St. Lawrence, notably around the Gaspé Peninsula and in the Chaleur Bay, and up to Anticosti Island, Tadoussac and in the St. Lawrence River such as at Rouge Island. Until 1994, whales were regarded as rather vagrant migrants into St. Lawrence region, however annual concentrations of whales were discovered off Percé in 1995 and sightings in entire St. Lawrence regions have been shown gradual increases since in 1998. For example, in the survey conducted by the Canadian Whale Institute in 2006, three whales were detected off the peninsula. Some whales including cow and calf pairs also appear around Cape Breton Island with notable increasing regularities in recent years, notably since in 2014, and about 35 to 40 whales were confirmed around Prince Edward Island and Gaspe Peninsula in 2015. Parts of the western group, especially for those seen regularly in the Gulf of St. Lawrence, display different migratory or calving routines than other whales and these are so called "Offshore Whales". There could be various areas along or off the west coasts where could have been frequented by whales potentially and might be re colonized in the future such as Quoddy, Eastport, Plymouth Harbor, Sagamore Beach, Island of Nantucket, Florida Bay, Pamlico Sound, Gulf of Mexico (as far as to Texas), Bahamas, Long Island Sound and vicinity to New York City, the mouth of Potomac River, Delaware and Chesapeake Bay, the mouth of Altamaha River, Cape Canaveral, Sebastian Inlet and around Melbourne. As the population grows, it's also highly possible that more whales would start using rivers or river mouths, shallow estuaries, smaller inlets or bays. Whales have already seen repeatedly at various of these such as Indian River Inlet, Delaware River, Cape Cod Canal, and Jacksonville Drum. In early 2009, scientists recorded a record number of births among the western North Atlantic population. 39 new calves were recorded, born off the Atlantic coast of Florida and Georgia:

In contrast, 2012 was the worst calving season since 2000, with only seven calves sighted – and one of those was believed to have died. This is significantly below the annual average of 20 calves per year over the last decade. The right whale was purported to have reached a population of 500 in the North Atlantic, which was assumed to have been achieved for the first time in centuries, when counted in 2013. The population of the whale has been increasing at about 2.5 percent per year, but this is below the optimal goal of 6 or 7 percent that researchers were hoping to attain. As of 2021, the population is estimated to be down to 350 whales. Aerial and shipboard surveys are conducted annually to locate and record seasonal distribution of North Atlantic right whales along the northeast and southeast United States coast. Researchers identify individual right whales, document whale behavior, monitor new calves, and respond to entangled whales. The surveys have been used to produce seasonal maps showing the density of right whales (number of animals per square kilometer) throughout the U. S. east coast and Nova Scotia. NOAA Fisheries maintains an interactive map of recent right whale sightings.

Шығыс халық

Солтүстік Атлантиканың шығысында ақ киттер популяциясы ең жақсы жағдайда оннан аспайды, олардың таралуы мен қозғалыс жолдары туралы мәліметтер өте аз. Ғалымдар бұл популяцияның функционалды түрде жойылғанын санайды. Батыс Сахарадағы Вилла-Сиснерос қаласынан оңтүстікке қарай 150 шақырымдай жерде орналасқан Cintra шығанағы мен Bahia Gorrei, бұл топтың тарихи бозалау орны ретінде белгілі болған, қазірде киттерден толық бос (немесе болса, өте сирек). Бұл жағдай Біскай шығанағындағы жағдайға ұқсас, онда киттер жылдар бойы жиналатын. 20 ғасырдың соңында бірнеше байқаулар тіркелген (Бискай шығанағын қараңыз), ал аулау деректері киттердің бұл шығанақты тамақтану және қыстау үшін пайдаланғанын көрсетеді, бірақ Бискайн жағалаулары бозалау орны ретінде пайдаланылған-пайдаланбағаны әлі анық емес. Иберия түбегі мен Португалиядан Мароккоға дейін, солтүстіктен оңтүстікке қарай, тіпті Мавритания мен Сенегалға дейін созылған жағалаулар мен мұхит аралдарында да олар кездесуі мүмкін. Dakhla түбегі мен Arguin шығанағы Cintra және Gorrei шығанақтары сияқты қыстау орындары ретінде қызмет еткен болуы мүмкін. Жерорта теңізі бассейнінде, оның ішінде Қара және Азов теңіздерінде жазғы немесе қыстау орындарының тарихи болуы белгісіз, бірақ мұндай мүмкіндік қарастырылып келеді. Франция жағалаулары, Гебрид аралдары, Солтүстік және Балтық теңіздері, тіпті Швеция және Норвегия аймақтарына дейін созылған Еуропаның барлық аймақтарында киттер кездесетін. 20 ғасырдың басындағы скандинавиялық елдердегі аулау деректерінің динамикасы көрсетіп тұрғандай, маусым айында солтүстік суларда киттердің саны ең жоғары деңгейге жеткен. Бұл киттердің Ирландия жағалауымен көшіп жүргенін көрсетеді. Еуропалық сулардағы қазіргі заманғы кит аулау орындарының ішінде Хебрид аралдары мен Шетланд аралдары 20 ғасырдың басында кит аулаудың орталығы болды, ал кейіннен шығыс Атлантикада осы аулаулар туралы деректер азайып, тек екі аналық киттен жас киттер жұбы тіркелді. 1999 жылы Корнуолл жағалауында, Морей-Фертте және Ирландия теңізінде байқалған, бірнеше апта бойы фьордта болған кит, бұл аймақтың жазғы демалысқа қолайлы жағдай ұсынғанын көрсетеді. Тарихи деректер жазғы демалыс орындары Скандинавия түбегінің солтүстік жағалауларына дейін жеткенін, ал кейбіреулері Гудзон шығанағының аузына дейін жеткен болуы мүмкін екенін болжайды. Болжамды жазғы ареал модельдері Жерорта теңізінде жыл бойы ақ киттердің шағын саны болуы мүмкін екенін көрсетеді, бірақ киттердің Түрік бұғазы арқылы Мармара, Қара және Азов теңіздеріне енгені белгісіз (осы зерттеуде Эгей теңізінің солтүстігіндегі тарихи кездесулер қарастырылды, бірақ зерттеу аймақтарындағы ең солтүстік бассейндер кірген жоқ).

In the eastern North Atlantic, the right whale population probably numbers in the low double digits at best, with little information known about their distribution and migration pattern. Scientists believe that this population may be functionally extinct. Cintra Bay and Bahia Gorrei, about 150 kilometers south of Villa Cisneros in the Western Sahara, the only known historical calving ground for this group, host no animals (or if any, then likely very few) nowadays, holding a situation similar to the Bay of Biscay area where many whales once congregated throughout years. Although there were several sightings in the late 20th century (see Bay of Biscay) and catch records indicate whales historically used the bay for both feeding and wintering, it is still unclear whether or not the Biscayne coasts were ever used as calving grounds. Other parts of coastlines or oceanic islands from Iberian Peninsula and Portugal to Morocco in north to south possibly reaching even Mauritania to Senegal. Locations such as Dakhla Peninsula and Bay of Arguin had been served potentially as wintering grounds similar to the Cintra and Gorrei Bays region. Historic presence of any summering or wintering grounds within the Mediterranean Basin including Black and Azov Sea is unknown although it has been considered to be feasible. Entire European regions including French coasts, Hebrides, North and Baltic Seas, and further north up to Swedish, and Norwegian areas were once ranged by whales. Phenology of catch records in the early twentieth century in Nordic countries shows that whale presences in northern waters was at peak in June. which were concentrated in the second half of June and July, and this indicates that those whales were likely to migrate along Irish coasts. Of all modern whaling grounds in European waters, Hebrides and the Shetland Islands were the center of whaling in the early 20th century, and any records afterwards these catches became scarce in eastern Atlantic where only two cow calf pairs had been documented. Cornwall coasts, Moray Firth and in Irish Sea recorded in 1999 when he stayed in the fjord for several weeks, indicating the area provided to him a feasible condition for summering. Historical records suggest that summering grounds could have reached further north to northern coasts of Scandinavian Peninsula, and some might have turned up at the mouth of Hudson Bay. Predicted summering range models suggest that small numbers of right whales could have been present year round in the Mediterranean Sea although it is unclear whether whales ever penetrated Turkish Straits to Marmara, Black, and Azov Seas (historical presences at northern Aegean Sea were considered in this study which didn't include the northernmost basins in study areas).

Мүмкін орталық популяция

Бірнеше биологтар үшінші популяцияның болу мүмкіндігін айтты, ол солтүстікте Исландия мен Гренландиядан басталып, оңтүстікте Бермуд аралдары мен Багам аралдарына дейін созылады. 2003 жылдың шілдесінде Нью-Англия аквариумының зерттеу тобы Кейп-Феривел аймағында оң киттердің болу мүмкіндігін зерттеді. Олар Исландия жағалауының оңтүстік-батысындағы Ирмингер теңізінде аналық китті байқады. Кейіннен оның басындағы жылқыға ұқсайтын даққа байланысты оған "Идальго" деген ат қойылды. 2009 жылы Гренландия суларында оң киттер пайда болды, бірақ олардың тегі расталмады. Бұрын Гренландия жағалауында 200 жылға жуық уақыттан бері ешқандай кит өлтірілмеген немесе табылған жоқ, тек "1718" деп аталған ерекше кит екі рет байқалған (1987 жылдың шілдесінде Кейп-Феривел маңында және 1989 жылдың маусымында Нова-Шотландия шельфінде). 1970 жылдардағы аймақтағы бірнеше байқаулар оң киттерге қатысты болуы мүмкін, болмауы мүмкін, себебі аймақта қатерлі түрде жойылып бара жатқан Боухед китінің популяциясы да бар. Оңтүстікке қарай көшіп-қону кезінде, 1970 жылдың сәуірінде Роджер Пэйн және басқа зерттеушілер Бермудада жұптасу мінез-құлқы көрсеткен екі китті байқады. Бұл түр Теңіз сүтқоректілерін қорғау туралы заң бойынша "азайған" деп саналады. Канадада бұл түр Қауіп төнген түрлер туралы заңға (SARA) сәйкес федералды түрде қорғалады. 2022 жылы жүзу құралдарына іліну оң киттердің өлімінің 82% құрады, сондықтан Канаданың жабайы табиғат федерациясы Сент-Лоуренс шығанағында және оның айналасында қарлы краб аулаушыларына арқансыз жабдықтармен қамтамасыз етіп келеді. Бұл мүше мемлекеттерді осы жануарларды қатаң қорғауға, олардың мекендеу орындарын сақтауға немесе қалпына келтіруге, көші-қонға кедергі келтіретін факторларды азайтуға және оларды қауіпке ұшыратуы мүмкін басқа да факторларды бақылауға міндеттейді. Сонымен қатар, CMS көптеген I қосымшадағы түрлердің ареалдарында бірлескен шаралар қабылдауға ынталандырады. Осы мақсатта, Атлантика мұхитының шығыс бөлігіндегі популяцияның бір бөлігі Қара теңіз, Жерорта теңізі және Атлантика мұхитының іргелес аймағындағы киттерді қорғау туралы келісіммен (ACCOBAMS) қамтылған. Атлантикалық аймақ батысында Португалияның оңтүстік-батысындағы Кейп-Сент-Винсенттен Мароккодағы Касабланкаға дейінгі сызықпен, ал шығысында Гибралтар бұғазымен шектеледі. Тағы бір көпжақты келісім – Құрып бара жатқан жабайы флора мен фауна түрлерінің халықаралық саудасы туралы конвенция (CITES немесе "Вашингтон конвенциясы") Солтүстік Атлантикадағы оң китті өзінің I қосымшасына енгізеді. Осы тізімге енгізілуі осы түрдің үлгілерін немесе олардан алынған кез келген өнімдерді (мысалы, тағамдық немесе фармацевтикалық өнімдер, сүйектер, трофейлер) халықаралық саудаға (импорт немесе экспорт) тыйым салады, бірақ ғылыми зерттеулер және осы үлгіге арналған арнайы рұқсаттармен басқа да ерекше жағдайларда рұқсат етіледі.

Several biologists have mentioned the possibility that a third population exists, which ranges from near Iceland or Greenland in the north to Bermuda or the Bahamas in the south. In July 2003, a research team from the New England Aquarium investigated the possibility of right whales inhabiting the Cape Farewell region. They recorded a sighting of a female right whale in the Irminger Sea, southwest of the Iceland coast. She was later named "Hidalgo" due to a scar mark on her head resembling a horse. In 2009, right whales appeared in waters around Greenland although their origin was not confirmed. Prior to this, no right whales had been killed or confirmed present off the coast of Greenland for around 200 years except for the sighting of "1718", a unique animal seen only twice (off Cape Farewell in July 1987 and at the Nova Scotian Shelf in June 1989). Several sightings in the area made in the 1970s may or may not be of right whales, as the critically endangered population of Bowhead whales are also present in the area. For southward migration, the sighting of two whales displaying courtship behaviors in the Bermuda was recorded by a team of researchers including Roger Payne in April, 1970. It is also listed as "depleted" under the Marine Mammal Protection Act. In Canada the species is federally protected under the Species at Risk Act (SARA). Since entanglement in floating gear accounted for 82% of documented right whale deaths in 2022, the Canadian Wildlife Federation has been providing ropeless equipment to snow crab fishers in and around the Gulf of St Lawrence. This obligates member nations to strive towards strict protection of these animals, habitat conservation or restoration, mitigation of obstacles to migration, and control of other factors that might endanger them. Additionally, CMS encourages concerted action among the range states of many Appendix I species. To that end, a small portion of the eastern Atlantic population's range is covered by the Agreement on the Conservation of Cetaceans in the Black Sea, Mediterranean Sea and Contiguous Atlantic Area (ACCOBAMS). The Atlantic area bounded on the west by a line running from Cape St. Vincent in southwest Portugal to Casablanca, Morocco, and on the east by the Strait of Gibraltar. Another multilateral treaty, the Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora, (CITES, or the “Washington Convention”), also lists the North Atlantic right whale on its own Appendix I. Being so listed prohibits international trade (import or export) in specimens of this species or any derivative products (e. g. food or drug products, bones, trophies), except for scientific research and other exceptional cases with a permit specific to that specimen.

Киттерді бақылау

Құрлықта немесе ұйымдастырылған киттерді бақылау іс-шаралары Канаданың солтүстік жағалауларынан бастап Вирджиния, Солтүстік Каролина, Джорджия, Флоридаға дейін, шығыс жағалауларында қолжетімді. Бұл түрді бақылау үшін Stellwagen Bank Sanctuary да белгіленген. Бақытты көрермендер киттердің көші-қон кезеңдерінде, әсіресе тамақтану маусымдарында (мысалы, Кейп-Код маңындағы Race Point және Brier Island сияқты жерлерде) және көбейіп-өсу маусымдарында (Джорджия мен Флорида жағалауларында) жағаға жақын жерлерде немесе өзендер мен лагуналарға кіргенде (Outer Banks, Pamlico Sound, Indian River Inlet, Cape Lookout, Virginia Beach, Virginia, Georgia-ның Golden Isles аралдары, Флоридадағы жағажайлар, мысалы, Flagler, Jacksonville, St. Augustine, Ponte Vedra, Satellite, Crescent, Cocoa және Ormond, New Smyrna, South Melbourne, Wrightsville, Vero сияқтылар) оларды көруге мүмкіндік алады. Jacksonville және Wrightsville сияқты жерлерде қарау пунктері ретінде пайдаланылатын кейбір пирстер бар. Суда төмен бейнелі болуына байланысты, оң киттерді көру қиын болуы мүмкін, сондықтан потенциалды оң киттер мекендейтін аймақтардан өтетін барлық балықшылар мен қайық жүргізушілердің сақ болуы қажет. Қайық жүргізушілерге NOAA Балық шаруашылығының "500 ярд ережесі" туралы ескертілуі керек, бұл ереже Солтүстік Атлантикадағы оң китке 500 ярдтан жақынға жақындауға тыйым салады. Бұл ережеге барлық қайық жүргізушілер, балық аулау кемелері (коммерциялық балық аулау кемелері құралдарын қайтарып алып жатқандағыларды қоспағанда), каякшылар, серферлер және паддлбордшылар кіреді, ал АҚШ Жағалау күзеті және Массачусетс экологиялық полициясы сияқты агенттіктер оны күшіне енгізуге уәкілдік алған. Оң киттерді көру зерттеушілер үшін құнды ақпарат болып табылады, сондықтан барлық көру туралы хабарлау ұсынылады. Флоридада Теңіз ресурстарын басқару кеңесі еріктілер желісін ұстап тұрады, ол халықтан ақпарат алады және оқытылған еріктілермен көру фактілерін растайды. Түрдің мәртебесіне байланысты, 2014 жылға дейін Атлантиканың шығыс және орталық бөлігінде және мұхит аралдарында оң киттерді үнемі бақылауға болатын киттерді бақылау орны болған жоқ. Олардың ішінде тек Исландия жағалауында ғана киттерді бақылау турлары кезінде оң киттер кездесті (құстар мен басқа да жануарларды іздеуге бағытталған экспедициялар мен құрлықтағы бақылаулардан басқа), және 2000-ші жылдары Исландияда бірнеше бақылаулар жасалды.

Either land based or organized whale watching activities are available along east coasts from Canada in north to Virginia, North Carolina, Georgia, Florida to south. Stellwagen Bank Sanctuary has also been designated for watching this species. Onlookers lucky enough can spot them from shores time to time on whales' migration seasons especially for feeding (vicinity to Cape Cod such as at Race Point and Brier Island), and breeding/calving (off Georgia to Florida coasts) when whales strongly approach shores or enters rivers or estuaries such as at Outer Banks, Pamlico Sound, Indian River Inlet, Cape Lookout, Virginia Beach, Virginia, Golden Isles of Georgia, beaches on Florida (e. g. most notably at Flagler, Jacksonville, St. Augustine, Ponte Vedra, Satellite, Crescent, and Cocoa, and any others like Ormond, New Smyrna, South Melbourne, Wrightsville, Vero), Boynton, and so on. There are some piers used for lookout points such as at Jacksonville and Wrightsville. With their low profile on the water, right whales can be difficult to spot, so all fishermen and boaters transiting through potential right whale habitat should keep a sharp lookout. Boaters should be advised that NOAA Fisheries has a "500 yard rule", prohibiting anyone from approaching within of a North Atlantic right whale. The regulations include all boaters, fishing vessels (except commercial fishing vessel retrieving gear), kayakers, surfers, and paddleboarders, and agencies such as the United States Coast Guard and the Massachusetts Environmental Police have been authorized to enforce it. Right whale sightings can be valuable to researchers, who recommend all sightings be reported. In Florida, the Marine Resources Council maintains a volunteer sighting network to receive sighting information from the public and verify sightings with trained volunteers. Due to the species' status, as of 2014, there is no whale watching location in eastern and mid Atlantic, and oceanic islands feasible to observe right whales regularly. Among these, only off Iceland right whales have been encountered during watching tours (save for expeditions and land based observations targeting for birds and other faunas), and several observations were made in Iceland during the 2000s.