Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әскери ұшақ түрі – әскери ұшақ түрі.
Type of military aircraft
a kind of military aircraft
Қарулы ұшақ – ауыр авиациялық қарулармен жабдықталған, негізінен әуе шабуылы немесе тікелей әуе қолдауы ретінде жердегі нысаналарды жоюға арналған әскери ұшақ. Қазіргі қолданыста "gunship" термині көбінесе бүйірден оқ атуға арналған ауыр қару-жарақтары бар (яғни, жанынан атуға) тұрақты қанатты ұшақтарды білдіреді, олар жердегі немесе теңіздегі нысаналарды шабуылдайды. Бұл ұшақтар нысананы тікелей атқылаудың орнына айналып өтуге бейімделген. Мұндай ұшақтардың қару-жарағы бір жағынан ұшақ пен жер арасындағы көзге көрінбейтін конус түзілімінің төбесіне бағытталған болады, осы конус ұшақ бұрылыс жасағанда (қисайған бұрылыс) пайда болады. "Gunship" термині 19-ғасырдың ортасында канонерлік кеме сөзінің синонимі ретінде пайда болды, сондай-ақ Америка Азаматтық соғысы кезінде қолданылған, ауыр қаруланған темір кемелерді де білдірді. Қаруланған тікұшақтарды сипаттау үшін "тікұшақ қарулы кемесі" термині жиі қолданылады.
A gunship is a military aircraft armed with heavy aircraft guns, primarily intended for attacking ground targets either as airstrike or as close air support. In modern usage the term "gunship" refers to fixed wing aircraft having laterally mounted heavy armaments (i. e. firing to the side) to attack ground or sea targets. These gunships are configured to circle the target instead of performing strafing runs. Such aircraft have their armament on one side harmonized to fire at the apex of an imaginary cone formed by the aircraft and the ground when performing a pylon turn (banking turn). The term "gunship" originated in the mid 19th century as a synonym for gunboat and also referred to the heavily armed ironclad steamships used during the American Civil War. The term helicopter gunship is commonly used to describe armed helicopters.
Бомбалаушыны алып жүру
1942 және 1943 жылдары Еуропа операциялар театрында АҚШ Әуе күштері үшін қолданысқа жарамды сүйемелдеуші истребительдің болмауы стандартты Боинг B-17F Flying Fortress, ал кейінірек Consolidated B-24D Liberator бомбалаушыларының қарулануын күрт арттыру тәжірибелеріне әкелді. Нәтижесінде, Боинг YB-40 Flying Fortress және Consolidated XB-41 Liberator әрқайсысы 14-16 Браунинг AN/M2 .50 калибрлі пулеметтермен жарақтандырылды. Бұл ұшақтар басып алынған Еуропа үстінен стратегиялық бомбалау шабуылдары кезінде алысқа сүйемелдеу міндетін орындау үшін "ұшақтардағы эсминец" рөлінде қолданылуы тиіс болды. YB-40 кейде қарулы кеме ретінде сипатталды, ал B-17 негізінде жасалған 25 ұшақтың партиясы құрастырылды, олардың оннан астамы Еуропаға жөнелтілді; XB-41 тұрақсыздық мәселелеріне тап болды және дамытылмады.
During 1942 and 1943, the lack of a usable escort fighter for the United States Army Air Forces in the European Theatre of Operations led to experiments in dramatically increasing the armament of a standard Boeing B 17F Flying Fortress, and later a single Consolidated B 24D Liberator, to each have 14 to 16 Browning AN/M2 .50 cal machine guns as the Boeing YB 40 Flying Fortress and Consolidated XB 41 Liberator respectively. These were to accompany regular heavy bomber formations over occupied Europe on strategic bombing raids for long range escort duties as "flying destroyer gunships". The YB 40 was sometimes described as a gunship, and a small 25 aircraft batch of the B 17 derived gunships were built, with a dozen of these deployed to Europe; the XB 41 had problems with stability and did not progress.
Шабуыл әуе кемесi
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шабуылға арналған, күшті соққы беретін шабуылдық ұшақтардың қажеттілігі Солтүстік Американың B-25 Mitchell ұшағының ауыр қаруланған нұсқаларын жасауға алып келді. Тынық мұхитындағы кемелерге қарсы қолдану үшін 405 B-25G ұшағы 75 мм (2,95 дюйм) M4 зеңбірегімен қаруландырылды, одан кейін 1000 B-25H ұшағы жасалды. 1943 жылдың тамызынан бастап жеткізілген H үлгілері, артқы мұнараны ұшқыш кабинасының артына жылжытты және жеңіл 75 мм T13E1 зеңбірегімен жабдықталды. B-25J нұсқасы 75 мм зеңбірегін алып тастады, бірақ он сегіз 0,50 калибрлі (12,7 мм) AN/M2 Браунинг пулеметін тасыды, бұл кез келген басқа заманауи американдық ұшағынан көп: сегіз мұрын бөлігінде, төрт кокпит астындағы бүйірлік орналасқан пулеметтік жиынтықтарда, екі арқалық мұнарада, әрқайсысы жамбас позицияларында және екі құйрықта, алға бағытталған ату кезінде максималды он төрт пулеметпен. Кейіннен B-25J 8 дюймдік (130 мм) жоғары жылдамдықты әуе шабуылына арналған ракеталармен (HVAR) жабдықталды. Британдықтар да көптеген қос қозғалтқышты шабуылдық ұшақтар жасады. De Havilland Mosquito FB.VI төрт 20 мм Hispano Mk.II зеңбірегімен және төрт .303 (7,7 мм) Браунинг пулеметімен, сондай-ақ бомба бөлімінде және әр қанаттың астындағы аэродинамикалық қаптамаларда орналасқан тіреулерде 4000 фунтқа дейін бомбалармен немесе сегіз "60 фунт" RP 3 ракеталарымен жабдықталған. De Havilland сонымен қатар 17 Mosquito FB Mk XVIII ұшағын 57 мм QF 6 pdr танкіге қарсы зеңбірекпен, автоматты зарядтағышпен қаруландырды, олар неміс кемелері мен U қайықтарына қарсы қолданылды. Немістер де ауыр қарулармен жабдықталған ауыр шабуылдық ұшақтарды ("Zerstörer" – "жойғыш") жасады. Ju 87G (Kanonenvogel) сияқты арнайы "танктерді жоюшы" ұшақтары қанат астындағы пулеметтік контейнерлерде екі BK 37 мм автозеңбірегімен қаруландырылды. Ju 88P шабуылдық ұшақтары 37 мм, 50 мм және 75 мм зеңбіректермен жабдықталды және танктерді жоюшылар мен бомбалаушыларды жоюшылар ретінде қолданылды. Hs 129 30 мм (1,181 дюйм) MK 101 немесе MK 103 зеңбірегін конформды орнатылған пулеметтік контейнерде (B 2/R 2) тасымалдай алатын. Me 410 Hornisse Ju 88P 4 сияқты BK 50 мм автозеңбірегімен қаруландырылды, бірақ тек бомбалаушыларды жою үшін ғана қолданылды. Неміс екі қозғалтқышты ауыр шабуылдық ұшақтарының ешқайсысы көптеп өндірілмеді немесе қайта жабдықталмады.
During World War II, the urgent need for hard hitting attack aircraft led to the development of the heavily armed gunship versions of the North American B 25 Mitchell. For use against shipping in the Pacific 405 B 25Gs were armed with a 75 mm (2.95 in) M4 cannon and a thousand B 25Hs followed. The H models, delivered from August 1943, moved the dorsal turret forward to just behind the cockpit and were armed with the lighter 75mm T13E1 cannon. The B 25J variant removed the 75mm gun but carried a total of eighteen 0.50 cal (12.7 mm) AN/M2 Browning machine guns, more than any other contemporary American aircraft: eight in the nose, four in under cockpit conformal flank mount gun pod packages, two in the dorsal turret, one each in the pair of waist positions, and a pair in the tail, giving a maximum of fourteen guns firing forward in strafing runs. Later the B 25J was armed with eight 5 in. (130 mm) high velocity aircraft rockets (HVARs). The British also made large numbers of twin engined fighter bombers. The de Havilland Mosquito FB. VI had a fixed armament of four 20 mm Hispano Mk. II cannon and four .303 (7.7 mm) Browning machine guns, together with up to 4,000 pounds of bombs in the bomb bay and on racks housed in streamlined fairings under each wing, or up to eight "60lb" RP 3 rockets. De Havilland also produced seventeen Mosquito FB Mk XVIIIs armed with a 57 mm QF 6 pdr anti tank gun with autoloader, which were used against German ships and U boats. The Germans also made a sizable number of heavy fighter types (Zerstörer—"destroyer") armed with heavy guns (Bordkanone). Dedicated "tankbuster" aircraft such as the Ju 87Gs (Kanonenvogel) were armed with two BK 37mm autocannon in underwing gun pods. The Ju 88P gunships were armed with 37mm, 50mm and 75mm guns, and were used as tankbusters and as bomber destroyers. The Hs 129 could carry a 30 mm (1.181 in) MK 101 cannon or MK 103 cannon in a conformally mounted gun pod (B 2/R 2). The Me 410 Hornisse were armed with the same BK 50mm autocannon as the Ju 88P 4, but were only used as bomber destroyers. None of the German twin engine heavy fighters types were produced or converted in large numbers.
Қалқымалы ұшақтар
Қазіргі заманғы, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі тұрақты қанатты ұшақтар санатында, қарулы кеме – бұл жердегі немесе теңіздегі нысаналарды шабуылдау үшін бүйірінен атуға арналған ауыр қару-жарақпен жабдықталған ұшақ. Бұл қарулы кемелер нысананы айналып шабуылдау үшін, тікелей атудан гөрі, айналып өтуге арналған конфигурацияда жасалған. Мұндай ұшақтардың қару-жарағы бір жағынан, ұшақ пен жер арасындағы көзге көрінбейтін конустың төбесіне бағытталған. Дуглас AC-47 Spooky – алғашқы заманауи қарулы кеме. 1964 жылы, Вьетнам соғысы кезінде, АҚШ Әуе күштері танымал Дуглас C-47 Skytrain көлігін үш жақты отқа арналған мини-пулеметтермен жабдықтау арқылы қарулы кемеге айналдырды. Сол кезде ұшақ "Dragonship", "Puff, the Magic Dragon" немесе "Spooky" (ресми тағайындамасы FC-47, кейін AC-47 деп түзетілді) деп аталды. Оның үш 7,62 мм мини-пулеметі секундына 50 немесе 100 оқтың бірін таңдап ату мүмкіндігіне ие болды. 120 түйіннің (шамамен 222 км/сағ) жылдамдықпен 914 метр биіктікте сол жақтан айналып ұшқанда, қарулы кеме футбол алаңының көлеміндегі кез келген жерге 10 секундтан аз уақыт ішінде оқ немесе қызыл түсті трассерді (әр бесінші оқ) жіберуге қабілетті болды. Оның 45 жарықшары мен 24 000 оқтың негізгі қоры жеткенше, ол нысананың үстінде сағаттап айналып, оқ жаудыра берді. Fairchild AC-119G Shadow және AC-119K Stingers – Вьетнам соғысы кезінде АҚШ жасаған екі қозғалтқышты поршеньді қарулы кемелер. Олар төрт 7,62 мм GAU-2/A мини-пулеметтерімен (және AC-119K нұсқасында екі 20 мм M61 Vulcan алты түтікшелі айналмалы пушкаларымен) қаруландырылған, Дуглас AC-47 Spooky-ді ығыстырып, AC-130 Spectre қарулы кемесінің алғашқы нұсқаларымен бірге жұмыс істеді. Кейіннен пайда болған және үлкен Lockheed AC-130 Gunship II – әскери авиацияда "қарулы кеме" терминінің қазіргі заманғы, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі мағынасын қалыптастырды. Бұл ауыр қаруланған ұшақтар 7,62 мм GAU-2/A мини-пулеметтері, 20 мм M61 Vulcan алты түтікшелі айналмалы пушкалары, 25 мм GAU-12/U Equalizer бес түтікшелі айналмалы пушкалары, 30 мм Mk44 Bushmaster II тізбекті пушкалары, 40 мм L/60 Bofors автопушкалары және 105 мм M102 гаубицалары сияқты әртүрлі қару жүйелерін қолданды. Дуглас AC-47 Spooky, Fairchild AC-119 және AC-130 Spectre/Spooky – осал болғандықтан, әуеде басымдыққа қол жеткізгеннен кейін ғана жұмыс істеуге арналған. Вьетнам соғысы кезінде АҚШ жасаған Fairchild AU-23 Peacemaker және Helio AU-24 Stallion сияқты кішкентай қарулы кемелер де болды. Бұл ұшақтар арзан және ұшуға, күтіп ұстауға оңай болу үшін жасалды және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы достық үкіметтерге көтерілісшілерге қарсы күреске көмектесу үшін берілді, соңында Кхмер Ұлттық Әуе күштері, Таиланд Корольдік Әуе күштері және Вьетнам Республикасының Әуе күштері қолданды, сондай-ақ АҚШ Әуе күштері де шектеулі түрде пайдаланды. Қарулы кемелер тұжырымдамасына қызығушылықтың қайта жануы Alenia C-27J Spartan қарулы кемесінің нұсқасын жасауға әкелді. АҚШ Әуе күштері AC-27J сатып алудан бас тартса да, Италия сияқты басқа елдер бұл ұшақты енгізуді жөн көрді. Сонымен қатар, 2013 жылы АҚШ Әуе күштерінің арнайы операциялар қолбасшылығы GAU-18 қос ұстағыштық .50 калибрлі пулемет жүйесімен жабдықталған C-145A Skytruck қарулы кемесінің нұсқасын сынақтан өткізді.
In the more modern, post World War II fixed wing aircraft category, a gunship is an aircraft having laterally mounted heavy armaments (i. e. firing to the side) to attack ground or sea targets. These gunships were configured to circle the target instead of performing strafing runs. Such aircraft have their armament on one side harmonized to fire at the apex of an imaginary cone formed by the aircraft and the ground when performing a pylon turn (banking turn). The Douglas AC 47 Spooky was the first notable modern gunship. In 1964, during the Vietnam War, the popular Douglas C 47 Skytrain transport was successfully modified into a gunship by the United States Air Force with three side firing Miniguns for circling attacks. At the time the aircraft was known as a "Dragonship", "Puff, the Magic Dragon" or "Spooky" (officially designated FC 47, later corrected to AC 47). Its three 7.62 mm miniguns could selectively fire either 50 or 100 rounds per second. Cruising in an overhead left hand orbit at 120 knots air speed at an altitude of 3,000 feet (914 m), the gunship could put a bullet or glowing red tracer (every fifth round) into every square yard of a football field–sized target in potentially less than 10 seconds. And, as long as its 45 flare and 24,000 round basic load of ammunition held out, it could do this intermittently while loitering over the target for hours. The lesser known Fairchild AC 119G Shadow and AC 119K Stingers were twin engine piston powered gunships developed by the United States during the Vietnam War. Armed with four 7.62 mm GAU 2/A Miniguns (and two 20 mm (0.787 in) M61 Vulcan six barrel rotary cannons in the AC 119K version), they replaced the Douglas AC 47 Spooky and operated alongside the early versions of the AC 130 Spectre gunship. It was the later and larger Lockheed AC 130 Gunship II that became the modern, post–World War II origin of the term gunship in military aviation. These heavily armed aircraft used a variety of weapon systems, including 7.62 mm GAU 2/A Miniguns, 20 mm (0.787 in) M61 Vulcan six barrel rotary cannons, 25 mm (0.984 in) GAU 12/U Equalizer five barreled rotary cannons, 30 mm Mk44 Bushmaster II chain guns, 40 mm (1.58 in) L/60 Bofors autocannons, and 105 mm (4.13 in) M102 howitzers. The Douglas AC 47 Spooky, the Fairchild AC 119, and the AC 130 Spectre/Spooky, were vulnerable, and meant to operate only after achieving air superiority. Smaller gunship designs such as the Fairchild AU 23 Peacemaker and the Helio AU 24 Stallion were also designed by the United States during the Vietnam War. These aircraft were meant to be cheap and easy to fly and maintain, and were to be given to friendly governments in Southeast Asia to assist with counter insurgency operations, eventually seeing service with the Khmer National Air Force, Royal Thai Air Force, and Republic of Vietnam Air Force as well as limited use by the United States Air Force. Renewed interest in the concept of gunships has resulted in the development of a gunship variant of the Alenia C 27J Spartan. Although the United States Air Force decided not to procure the AC 27J, other nations including Italy have chosen the aircraft for introduction. Additionally, in 2013 the US Air Force Special Operations Command reportedly tested a gunship version of the C 145A Skytruck armed with a GAU 18 twin mount .50 calibre machine gun system.
Ұшақ-құралдар
Ертедегі соғыс тікұшақтары да бүйірден ату конфигурациясында жұмыс істеді, алғашқы мысалы Aérospatiale Alouette III болды. 1960 жылдары Африкадағы теңізден тыс соғыстар кезінде Португалия әуе күштері кейбір Alouette III тікұшақтарында M2 Browning .50 калибрлі пулеметтерді екі жақты орнату түрінде орнату арқылы тәжірибе жүргізді. Кейіннен .50 калибрлі пулеметтер бір орнатудағы MG 151 20 мм зеңбірекпен алмастырылды. Бұл тікұшақтар португалдық қызметте "helicanhões (гели-зеңбіректер)" деп аталды және әуе шабуылы операцияларында қарусыз көлік тікұшақтарын сүйемелдеуде және жердегі әскерлерге оттық қолдау көрсетуде қолданылды. Оңтүстік Африка және Родезия әуе күштері кейіннен қаруланған Alouette III-ті португалдықтарға ұқсас конфигурацияларда, тиісінше Оңтүстік Африка шекарасында және Родезия Буш соғыстарында пайдаланды. Алжир соғысы кезінде француз әскері неміс 20 мм MG151 зеңбірегімен және екі .50 пулеметімен қаруланған Sikorsky H 34 "Pirate" тікұшағын қолданды. Вьетнам соғысының басында USMC H 34 тікұшақтары театрға келген алғашқы шабуылдық тікұшақтардың бірі болды, олар екі M60C пулеметінен және екі 19 оқты 2,75 дюймдік ракеталық модульдерден тұратын 1-ші уақытша жиынтықпен (TK 1) жабдықталған. Операциялар әртүрлі ынтамен қарсы алынды, ал "Stingers" деп аталған қаруланған H 34 тікұшақтары тез арада қолданыстан шығарылды. TK 1 жиынтығы кейіннен USMC UH 1E тікұшақтарында қолданылған TK 2 жиынтығының негізін құрады. АҚШ армиясы да H 34 тікұшақтарын M2 .50 калибрлі пулеметтермен және 2,75 дюймдік ракеталармен қаруландырды. 1971 жылдың қыркүйегінде CH 34 тікұшағы екі M2 .50 калибрлі пулеметпен, төрт M1919 .30 калибрлі пулеметпен, қырық 2,75 дюймдік ракетамен, екі 5 дюймдік жоғары жылдамдықты әуе ракетасымен (HVAR), сол жақ артқы терезелерде екі қосымша .30 калибрлі пулеметпен және оң жақ жүк есігінде бір .50 калибрлі пулеметпен жабдықталды. Нәтижесінде сол кездегі әлемдегі ең көп қаруланған тікұшақ жасалды. Вьетнам соғысы кезінде кең таралған Bell UH 1 Iroquois тікұшақтары АҚШ тікұшақ қаруландыру жүйелерін орнату арқылы шабуылдық тікұшақтарға айналдырылды – бұл 1962–1963 жылдары пайда бола бастаған пулеметтер, ракеталар және автокөліктік зеңбіректер сияқты алға бағытталған қарулар болды. Айналмалы қанатты ұшақтар (тікұшақтар) нысанаға жақындау үшін әртүрлі шабуылдық маневрлерді қолдана алады. Олардың жағдайында "шабуылдық тікұшақ" термині көп қаруланған тікұшақпен синонимді. Атап айтқанда, Bell AH 1 Cobra сияқты арнайы шабуылдық тікұшақтар да осы мағынаға сәйкес келеді. Қалай болғанда да, шабуылдық тікұшақтың қару-жарағына пулеметтер, ракеталар және зымырандар кіреді. Советтік Ми-24 (НАТО коды: Hind) – үлкен, көп қаруланған және брондалған шабуылдық тікұшақ және әскер тасымалы. Ол 1970 жылдары енгізілді және 1991 жылға дейінгі Кеңес әуе күштері мен 1991 жылдан кейінгі оның мұрагерлерімен, сондай-ақ 30-дан астам басқа елдермен пайдаланылды. Ол .50 калибрлі (12,7 мм) пулемет атысына төтеп беруге арналған нығайтылған фюзеляжбен жабдықталған. Оның брондалған кабинасы мен титан роторлық басы 20 мм зеңбірек оқтарына төтеп бере алады.
Early helicopter gunships also operated in the side firing configuration, with an early example being the Aérospatiale Alouette III. During the Overseas wars in Africa in the 1960s, the Portuguese Air Force experimented with the installation of M2 Browning .50 caliber machine guns in a side firing twin mounting configuration in some of its Alouette III helicopters. Later, the .50 caliber machine guns were replaced by a MG 151 20mm cannon in a single mounting. These helicopters were known in Portuguese service as "helicanhões (heli cannons) and were used in the escort of unarmed transport helicopters in air assault operations and in the fire support to the troops in the ground. The South African and Rhodesian air forces later used armed Alouette III in similar configurations as the Portuguese, respectively in the South African Border and Rhodesian Bush wars. During the Algerian War, the French operated Sikorsky H 34 "Pirate" armed with a German 20mm MG151 cannon and two .50 machine guns. During the early days of the Vietnam War, USMC H 34s were among the first helicopter gunships in theater, fitted with the Temporary Kit 1 (TK 1), comprising two M60C machine guns and two 19 shot 2.75 inch rocket pods. The operations were met with mixed enthusiasm, and the armed H 34s, known as "Stingers", were quickly phased out. The TK 1 kit would form the basis of the TK 2 kit used later on the UH 1E helicopters of the USMC. The U. S. Army also experimented with H 34 gunships armed with M2 .50 caliber machine guns and 2.75 inch rockets. In September 1971, a CH 34 was armed with two M2 .50 caliber machine guns, four M1919 .30 caliber machine guns, forty 2.75 inch rockets, two 5 inch high velocity aerial rockets (HVAR), plus two additional .30 caliber machine guns in the left side aft windows and one .50 caliber machine gun in the right side cargo door. The result was the world's most heavily armed helicopter at the time. Also, during the Vietnam War, the ubiquitous Bell UH 1 Iroquois helicopters were modified into gunships by mounting the U. S. Helicopter Armament Subsystems—these were forward firing weapons, such as machine guns, rockets, and autocannons, that began to appear in 1962–1963. Rotary wing aircraft (helicopters) can use a variety of combat maneuvers to approach a target. In their case, the term gunship is synonymous with heavily armed helicopter. Specifically, dedicated attack helicopters such as the Bell AH 1 Cobra also fit this meaning. In any case, the gunship armaments include machine guns, rockets, and missiles. The Soviet Mil Mi 24 (NATO code name: Hind) is a large, heavily armed and armored helicopter gunship and troop transport. It was introduced in the 1970s and operated by the pre 1991 Soviet Air Force and its successors post 1991, and more than 30 other nations. It was heavily armed with a reinforced fuselage, designed to withstand .50 caliber (12.7 mm) machine gun fire. Its armored cockpits and titanium rotor head are able to withstand 20 mm cannon hits.