Кіріспе

1973 жылғы Йом-Киппур соғысының теңіз шайқасы

Латакия шайқасы (معركة اللاذقية;) – 1973 жылдың 7 қазанында Израиль мен Сирия арасында болған Йом-Киппур соғысының шағын, бірақ революциялық теңіз шайқасы. Бұл, жер-жерге зымырандармен жабдықталған зымырандық катерлердің арасындағы және электрондық қимылдарды қолданудың тарихтағы алғашқы теңіз шайқасы болды.

Өмірбаян

Жаулық әрекеттер басталғанда, Израиль теңіз күштері советтік "Комар" және "Оса" классындағы зымырандық қайықтармен қаруланған сириялықтардың теңіз күштерін жоюға кірісті. Сириялық зымырандық қайықтар советтік өндірістің П-15 "Термит" (НАТО коды: SS-N-2 "Styx") кемеге қарсы зымырандарымен жабдықталған, олардың қашықтығы Израильдің "Габриэль" кемеге қарсы зымырандарынан екі есе артық болды.

Шайқас

Йом-Кипур соғысының басында Израиль теңіз күштері Сирияның Латакия портына шабуыл жасады. Осы мақсатта израильдіктер бес зымырандық катер мен төрт тікұшақпен жабдықталған екі десанттық кемені жіберді. Тікұшақтарда ESM, шала бұлттар мен механикалық-электрондық эхо күшейткіш құралдары орнатылған. Шабуыл тобының мақсаты – Сирия портына зымырандармен және артиллериямен шабуыл жасау болды. Тікұшақтар теңіздік бақылау, радиоэлектрондық күрес, артиллериялық нысананы табу және алдау мақсатында қолданылатын. Израиль теңіз күштерінің төрт «Саар-3» және бір «Саар-4» класты зымырандық катері екі параллель колоннамен Сирияның Латакия портына қарай бағытталды. Батыс колоннада «Мизнак» (Взрыв), «Гааш» (Шапқын) және «Ханит» (Сықпан) зымырандық катерлері, ал шығыс колоннада «Мивтах» (Рейлианс) және «Решеф» (Спарк) зымырандық катерлері болды. Израиль зымырандық катерлерін Сирияның патрульдік торпедалық катері байқап, базаға хабарлады. Бірақ күшейтеруге уақыт болмай, сағат 22:28-де израильдіктер Сирияның K 123 торпедалық катерімен кездесті. Оған «Габриэль» ССМ-дерімен шабуыл жасалып, «Мивтах» пен «Ханиттен» атылған 76 мм-лік артиллериямен батырылды. Жағалауға қарай бет алғанда, израиль кемелері 560 тонналық Сирияның Т43 класты мина іздеуші кемесімен кездесіп, оны да төрт «Габриэль» кемеге қарсы зымыранымен батырды. Сағат 23:30-да израильдік күштер Сирияның екі «Комар» және бір «Оса» класты зымырандық катерімен байланыс жасады. Израиль күштері шығыс-оңтүстік-шығысқа бұрылып, тікұшақтар Латакиядағы жағалау радарының анықтауы үшін биікке көтерілді. Осы уақытта Банс маңынан үш Сирия зымырандық катері жеті радарлық нысанаға (үш шала бұлт және төрт тікұшақ) шабуыл жасау үшін солтүстік-батысқа бағытталды. Сағат 23:30 шамасында Сириялықтар Израиль тобына 8-12 «Стикс» зымырасын ұшырды, олар кейін Сирия радарынан жоғалып кетті. Сирия зымырандық катерлері алыс қашықтықтан «Стикс» зымыраларын атып жіберді, бірақ зымырандар жақындағанда, израильдіктер электрондық қарсы шараларды қолданды және зымырандарды сәтті алдау үшін шала бұлттарды ұшырды. Израиль кемелері қашықтықты жақындатып, бес «Габриэль» зымырасын атып, бір «Комар» мен «Осаны» бірден батырып, екінші «Комарды» зақымдады. Аман қалған Сирия «Комар» катері қашуға тырысты, бірақ таяз суға тіреліп, 00:26 сағатта 76 мм-лік артиллериямен жойылды. Осы теңіз шайқасы кезінде Сирияның басқа зымырандық катерлері Латакия портының шегінен зымырандар ұшырды (шынында зымырандық катерлер порттағы сауда кемелері арасында бекітілген кезде ұшырылды). Алайда, бұл зымырандар істен шығып немесе бағытын жоғалтқандықтан, екі шетелдік (бір грек және бір жапон) сауда кемесінің қозғалтқыш бөліміне тиді. Сирия теңіз күштері соғыс аяқталғанға дейін өз порттарында қалып қойды. Латакия шайқасы – зымырандық катерлер арасындағы тарихтағы алғашқы теңіз шайқасы болғанымен, зымырандық катердің зымыралармен басқа кемені батыруының алғашқы оқиғасы емес. Бұл 1967 жылдың 21 қазанында, алты күндік соғыстан кейін, екі Мысыр теңіз күштерінің «Комар» класты зымырандық катері төрт «Р15 Термит» жер-ден-теңіз зымыраларын қолданып, британдық «Эйлат» эсминецін батырғанда болған.