Кіріспе

115 жылы римдік сенаттың алғашқысы (princeps senatus) және консул.

Отбасылық негіздер

Скавр б.з.д. 161 жылы танымал Эмилия туысында, Республиканың ең сәтті патриций туыстарының бірі болып дүниеге келді. Дегенмен, патриций мәртебесіне қарамастан, Эмилия Скаврдың басқа тармақтары осыншалық деңгейге жете алмады. Скаврдың ешбір атасының магистрат лауазымын атқарғаны белгісіз, бірақ ол б.з.д. 317 және 230 жылдар аралығында бірнеше консул шығарған Эмилия Барбуладан тараған болуы мүмкін. Скаврдың әкесі, сондай-ақ Марк есімді, тіпті көмір саудагері болған деседі. Скавр өзінің өмірбаянды жазғанда, әкесінен 35 000 сестерций және алты құл мұраға қалғанын, сондай-ақ банктік қызметпен айналысуы керек пе, әлде саясатқа қатысуы керек пе деп ойланғанын айтты. Цицерон Скаврдың өте кедей болғанын, сондықтан "ол жаңа адам сияқты өзін-өзі жоғары көтеруге мәжбүр болды" деді.

Ерте мансап

Скаурустың ерте мансабы туралы аз мәлімет бар. Скаурус Испанияда қарапайым сарбаз ретінде қызмет етті, онда Республика бірнеше ұзақ және беймәлім соғыстар жүргізді. Рональд Сайм оның Сципион Эмилианның Нумантияға қарсы сәтті басшылық еткен армиясына қосылған көптеген амбициялы жастардың бірі болуы мүмкін екенін айтты, мысалы Гай Мариус, Публий Рутилий Руф және Гай Меммий – барлығы кейіннен Скаурустың қарсыластары болды. Испаниядағы еңбегі Скауросты саясатқа тартуға себеп болған болуы мүмкін. Скаурус 126-124 жылдар аралығында Сардинияда консул және проконсул болған Луций Аврелий Оресттің штабында қызмет етеді. Осы кезде ол Оресттің жорығының квесторы болған Гай Гракхтың жауына айналды. Скаурус Оресттің штабындағылардың бірі болуы мүмкін, олар Гракхтың Сардиниялықтардан азық-түлік, ал Нумидия патшасы Миципсадан астық алудағы табыстарына наразы болды. 124 жылы Скаурус Гракхты цензорлар алдында 123 жылғы трибун сайлауына қатысу үшін лауазымын ерте тастағаны үшін айыптады. Б.з.д. 123 жылы ол аугерлер коллегиясына қабылданды. Одан кейін б.з.д. 122 жылы қоғамдық ойындарға жауапты курул эдил болып қызмет етті, содан кейін б.з.д. 120 немесе 119 жылы претор болып сайланды (бірақ Бейтс б.з.д. 119 жылын ұсынады, сондай-ақ Рим Республикасының магистраттарындағы Броугтон да). 119 жылы Скаурус Гай Мариус ұсынған дауыс беру реформасы заңына қарсы шықты, бұл меценаттардың комициядағы дауыс беруге ықпал етуін қиындатар еді. Сол жылы ол Югуртаның Нумидия тағына талап етуіне де қарсылық көрсетті.

Консулдық қызмет

Скавр б.з.д. 116 жылы консулдыққа сайлануға түсті, бірақ Квинт Фабий Максимус Эбурннан жеңілді; келесі жылы ол саяси консерватор ретінде аристократиялық қолдаумен сәтті сайланды, б.з.д. 115 жылы Марк Цецилий Метеллмен бірге консул болды. Оның қарсыластарының бірі Публий Рутилий Руф Скаврды амбитус (сайлаудағы сыбайлас жемқорлық) үшін қудалады; Скавр оған жауап ретінде Руфты дәл сол айыппен қарсы қудалады. Екеуі де ақталды. Ол белгілі бір аристократиялық тағамдарды және банкеттерге жұмсалатын шығыстарды шектеуге бағытталған тұтыну заңын қабылдады; сондай-ақ, азат етілгендердің дауыс беру құқығы туралы заң қабылдады, оның мазмұны туралы көп мәлімет жоқ. Ол Галлия және Лигурия тайпаларына қарсы сәтті әскери науқан жүргізді, осының нәтижесінде оған жеңіс тойы (triumph) берілді. "Скаврдың консулдығының ең танымал оқиғасы – претор Публий Деций Субулоны жазалауы" болды, онда Скавр Децийдің киімдерін жыртып, оның курулдік креслосын қиратты және консулды қабылдамағандықтан, оның алдына істерді әкелуге тыйым салды. Бұл, әдетте, саяси амал болды: Деций бұрын Скаврдың одақтасы Опимийді қудалаған еді. Осы жылы Скаврды Луций Цецилий Метелл Диадемат немесе Луций Цецилий Метелл Дельматик ұсынды және сенат оны princeps senatus лауазымына бекітті, ол өмірінің соңына дейін осы лауазымды иеленді. Бұл сол кездегі ең жоғары құрметті лауазым еді және көбінесе ең тәжірибелі патрицийге берілетін. Жасы келмеген Скаврдың оны алуы төңкеріс саналды. Осы шамада Скавр Метеллаға, Метелл Дельматик қызына үйленді. Консулдығынан кейін Скавр б.з.д. 114 жылы Весталь қыздарының ісін қараған сотта понтификтердің бірі ретінде қазылар құрамында болған болуы мүмкін. Сондай-ақ, Марк Брут оны қысым көрсетуде айыптады, бірақ ол ақталды және "өзінің auctoritas-ын сақтап қалды".

Югурт соғысы

Югурт соғысының алдында (б.з.д. 112–106 ж.), Югуртаның Нумидия патшасы Адхербальға қарсы әрекеттерін тоқтатуды талап етіп, ол Нумидияға елші ретінде жіберілді. Дәлелдер Скаурустың "Югуртқа немесе оның саясаттарына жақсы қарамағанын" көрсетеді. Югурта талаптарды қабылдамаған соң, соғыс жарияланды және консул Луций Кальпурний Бестия Африкаға жіберілді. Скаурус соғыстың алғашқы жылында (б.з.д. 112 ж.) Бестияның легаттарының бірі болды. Тарихшы Саллюсттың мәлімдемесіне сәйкес, Бестия мен Скаурус соғысты ертерек аяқтау үшін Югурттан пара алған. Бейтс Бестия мен Скаурустың Югуртқа өтемақы және дипломатиялық келісім алмасу шартымен бітімгершілік жасағанын айтады, бұл б.з.д. 113 ж. Норей шайқасындағы жеңілістен кейін римдік әскердің әлсіздігін көрсетеді. Римде бұл келісім жайлы хабар таралғанда, трибун Гай Мамилий Лиметан б.з.д. 109 ж. "ақсүйектерге қарсы жалпы шабуылға" кірісті. Мамилий пара алу айыптауларын қарау үшін арнайы сот – Мамилий комиссиясын құру туралы заң қабылдады. Саллюстқа сәйкес, Скаурус айыптаудан тек қана қашып шыққан ғана емес, тіпті сот процесінің үш судьясының (quaesitores) бірі болып сайлануға қол жеткізді. Кейбір ғалымдар Саллюст Скаурусты Марк Аврелий Скауруспен шатастырғанын айтады. Дегенмен, Бейтс "Скаурустың тағайындалуын сұраққа салудың қажеті жоқ" деп, біздің Скаурустың бұрын Югуртқа қарсылық білдіргендігі үшін сайланғанын болжады.

Цензура және "сенат атасы"

109 ж.б.д., Скавр Марк Ливий Друз Ескісімен бірге цензор болып сайланды. Алайда, Друз билік еткен жылы күрт қайтыс болғандықтан, Скавр өзінің ниетіне қарсы цензурадан бас тартуға мәжбүр болды, тек трибундар оны түрмеге сүйреп әкетуге бұйрық бергенде ғана ол қызметтен кетті. 104 ж.б.д., Скавр Римнің астықпен қамтамасыз етілуіне жауапкер болды, бұл құрмет Луций Аппулей Сатурниннің сол кездегі квесторлығына нұқсан келтірді. Цицерон пікірінше, астықпен қамтамасыз ету құрметінен айырылу Сатурниннің популарларға бет бұруына себеп болды, бірақ бұл, мүмкін, «Сатурниннің саяси өзгерісіне итермелеудің алғашқы қадамы емес, бұрыннан жарияланған популарға жасалған шабуыл, мүмкін, беделді ұрлау» болды. Скаврдың саяси көзқарастары, әсіресе, күнделікті төрт маңызды мәселе бойынша: (1) жер реформасы, (2) сот реформасы, (3) итальяндықтарға азаматтық беру және (4) майестас мәселелері – жақсы белгілі емес; көптеген ғалымдар оны консерваторлар қатарына жатқызып, одан әрі түсіндірмейді. Мүмкін, Скавр жер реформасын, немесе кем дегенде Гракхтардың мемлекеттік жерді (ager publicus) пайдалану шектерін сақтау туралы ұсыныстарын қолдаған, бірақ популарлық әдістерге емес, саясаттың өзіне қарсы болған. Оның майестасқа қатысты көзқарасы анық, ол опасыздық қылмыстарын қудалау үшін Мамилиан комиссиясы сияқты ұсыныстарды қолдады, бірақ селективті қудалауға қарсы болды. Бейтс Скаврдың Мамилиан комиссиясының қатаң үкімдеріне әсер еткенін болжайды, бірақ оның тікелей дәлелі жоқ екенін мойындайды. 104 ж.б.д., Гней Домиций Аенобарб – плебстің трибундарының бірі – ағайындылар кеңесіне қабылданбағандықтан, Скаврды сотқа берді. Алайда, «Аенобарбтың ар-ұжданы оны Скаврдың құлы ұсынған дәлелдерді пайдалануға келісім бермеді» және сот ақталды. Оған жауап ретінде Домиций діни қызметкерлерді тайпалық жиналысқа тағайындау құқығын беретін заң жобасын қабылдады. Келесі жылы, 103 ж.б.д., сенаторлық элитаның сыбайлас жемқорлығы мен көрегендігі жұртшылыққа жария болды, бұл Гай Марийдің үшінші консулдығына қайта сайлануымен басталды, бұл «сенаторлық әскери шеберліктің ең нашар көрсеткіші» болған кезеңде болды. Скавр популарлық трибун Гай Норбанның Квинт Сервилий Кепиоға (б.з.д. 106 ж. консул) қарсы шабуыл жасауына қарсы оппозицияны басқарды, Кепио проконсул ретінде сол кездегі консул Гней Маллий Максимуспен ынтымақтастықтан бас тартқаннан кейін, бұл 105 ж.б.д. Араузио шайқасындағы апатты жеңіліске әкелді. Сенаттан Кепионың қуғынын бекітетін заң қабылдағаннан кейін, Норбан Кепионың Римге жеткізіліп жатқан кезде жоғалып кеткен Толоса алтынын ұрлағаны үшін халық жиналысының алдында сәтті қудалады. Кепионың қорғанысы нашар сәттілік туралы әлсіз мәлімдеме болғандықтан, соттың нәтижесі күмән тудырмады. Трибун Титус Дидий мен Луций Аврелий Коттамен бірге Скавр сот процесіне вето қоюға тырысты, бірақ зорлық-зомбылықпен кері қайтарылды: Скаврға тіпті басына тас тиді. Скаврдың Кепионың қудалануына қарсылық білдіруінің себебі аристократтарды қудалау принципімен байланысты болмауы мүмкін – Скавр бұрын мұны жасаған Мамилиан комиссиясына қатысқан – бірақ сенаттың беделін жою үшін халық жиналыстарын пайдаланумен байланысты. Норбан бұл зорлық-зомбылық үшін шамамен 95 ж.б.д. сотталды. Скавр Гай Меммий мен Гай Флавий Фимбрияны сәтсіз қудалауға қатысты. Ол сонымен қатар Митрадаттың елшілерін Сатурнинге дипломатиялық қол сұғылмаушылықты бұзғаны үшін бас бостандығынан айыруға шақыруға ынталандырды. Екі қудалау да сәтсіз аяқталды. 102 ж.б.д., Скавр қайтадан сенаттың басшысы болып тағайындалды, мүмкін Сатурнинге қарсы қатал ұстанымын қолдау үшін, немесе бұл әдеттегі жағдай болды (сенат басшысының өмірінде қайта тағайындалмағаны туралы жазбалар жоқ). 100 ж.б.д., Сатурнин мен Гай Сервилий Глаукияның тудырған зорлық-зомбылықтың ең биігінде Скавр «сенаттың соңғы кеңесі» деп аталатын ұсынысты жасады, ол Сатурнин мен Глаукияның өліміне әкелді.

90 жылдар б.з.д.

Скавр біздің заманымыздан бұрын 96-98 жылдар аралығында шығысқа (Азияға) жіберілген миссияға қатысқан болуы мүмкін. Алайда, оның саяхаттағаны немесе тек миссияны қолдағаны белгісіз. Миссияға, мүмкін, Гай Марий кірген болар, ол magna mater-ге берген уәдесін орындау сылтауымен саяхаттаған, бірақ күдік тудырмай, Митридат VI-ның Каппадокиядағы науқандарын зерттеуге көбірек мүмкіндік алған. Миссиядан кейін сенат Квинт Муций Скевола понтификс пен Публий Рутилий Руфусты Азияға провинцияны табысты басқаруға жіберді. Бірнеше жылдан кейін, б.з.д. 92 жылы, Луций Корнелий Сулла да Киликияға пропретор ретінде шығысқа жіберілді, онда ол Митридаттың Каппадокияға басып кіруіне қарсылық көрсетті. Скавр Каепионың сотында зорлық-зомбылық қолданғаны үшін Норбанды айыптауды қолдады және айыптау тарапынан басты куә ретінде куәлік берді. Сондай-ақ, ол римдік азаматтардың құқықтарын өздеріне тартып алған итальяндықтарды тергеу туралы Lex Licinia Mucia заңын қолдады, бұл, әдетте, сенаттың мемлекеттегі беделін нығайту мақсатында жасалған қадам болды. Б.з.д. 92 жылы Скавр, Азия провинциясындағы легат қызметін атқарган кезінде адал басқаруымен эквиттердің наразылығын тудырған Публий Рутилий Руфты қорғауға қатысқан болуы мүмкін. Оның кінәсіздігі бәріне мәлім болғанымен, ол кінәлі деп танылды. Руфтың сотынан кейін Скаврды Квинт Сервилий Кепио Кіші репетундi (ақша жымқыру) бойынша қудалады, атап айтқанда, басқа біреуден жымқырылған ақшаны алғаны үшін. Алайда, Скавр жас Кейпиоға қарсы сот процесін бастауға сәттілік танытты, бірақ оған қарамастан, Скавр да, жас Кейпио да ақталды. Бұл жағдай Скаврды Марк Ливий Друздың заңдық реформаларын қолдауға итермеледі. Друз б.з.д. 91 жылы плеббтердің трибуны болып сайланды. Оның мақсаты сенатты шамамен 300 эквитпен кеңейту және сот присяжныйларын эквиттерден сенатқа қайтару болатын. Скавр Друздың негізгі кеңесшілерінің бірі болды. Луций Лициний Красспен бірге Скавр Друздың басты консервативті жақтаушысы болды және оның кең көлемді заңнамалық бағдарламасын қабылдауға көмектесті. Алайда, 91 жылы қыркүйекте Красс кенеттен қайтыс болғаннан кейін, Друз сенаттағы қолдауын тез жоғалтты, ал консул Луций Марций Филипп діни сипаттағы формальдық мәселелерге сүйене отырып, Друздың заңдарын жойды. Скавр Друздың итальяндықтарды азат ету туралы ұсыныстарын қолдаған және социоларға көңіл көрсеткен болуы мүмкін. Тарихшылар Скаврдың социоларға қатысты ұстанымы туралы келіспейді: бірі ол Друздың итальяндық заң жобасын қолдағанын айтса, екіншісі Скавр Друздың бағдарламасын, итальяндық азаматтықтан басқа, қолдағанын және ол бұрынғы итальяндық азаматтыққа қарсылығынан оңай бас тартпағанын мәлімдейді. Друздың қазасы мен Әлеуметтік соғыстың басталуынан кейін, Скаврды 90 жылы б.з.д. трибун Квинт Варий Север соттады. Варий Скаврды халық алдында соттауға шақырды. Осы кезде қартайған, подаграмен ауырған және денсаулығы нашарлаған Скавр айыптаушыға:

Айыптаулар халықтың наразылығынан кейін дереу тоқтатылды. Варий, әлдебір себеппен, Скаврға қарсы айыптауды "Метеллан фракциясының ең көрнекті мүшесіне жасалған шабуыл" ретінде ұсынған болуы мүмкін, себебі оның айыпталуы Метеллан тобына ауыр соққы болар еді. Жас Кейпио да Скаврды сотқа шақырды. Айыптаулар қайтарылып алынбаған, тоқтатылмаған немесе қарастырылмаған қалды ма, белгісіз. Егер Скавр 89 жылдың қараша айының ортасы мен 88 жылдың ақпан айы аралығында, Тансидің мәлімдемесінше, қайтыс болса, онда сотқа жеткілікті уақыт болған болар еді. Сондықтан айыптаулар алынып тасталған немесе қабылданбаған болуы керек.

Мұра

Скаврдың беделі өлімінен кейін де сақталды, және оны Римнің кейінгі ұрпақтары зор маңызға ие тұлға ретінде еске алады. Әсіресе Цицерон оған жоғары баға берді, бірде "дүние жүзі дерлік оның ишаратымен басқарылды" (cuius nutu prope terrarum orbis regebatur) деп айтқан. Ежелгі тарихшы Валериус Максим Скаурусты қатал әкелер тізіміне енгізді, оның ұлының кимврлерге қарсы шайқастан қашуына берген реакциясын ерекше атап өтті, онда ұлының іс-әрекетіне наразылығы ұлының өз-өзіне қол жұмсауына себеп болды. Дегенмен, Скаврға қатысты пікірлер әрқашан жағымды болған жоқ. Көзге түретіні, тарихшы Саллюст Скаурусты "Югурта соғысы" еңбегінде адалсыз және ашкөз саясатшы ретінде бейнелейді. Саллюст Скаврдың нумидиялық Югурта патшасынан пара алғанын және оны "энергияға толы, жақтас, билікке, атаққа және байлыққа құмар, бірақ кемшіліктерін жасыруда шебер" (homo nobilis impiger factiosus, avidus potentiae honoris divitiarum, ceterum vitia sua callide occultans) деп сипаттайды. Скавр – өзінің беделінің басты көзі ретінде princeps senatus лауазымын атқарған соңғы адам болды. Оның қайтысынан кейін Цинна мен Сулланың азамат соғыстарының қылышы әскер билігінің астында бедел мен құрметті басып тастады.