Кіріспе
Адамға немесе мәселеге қолдау көрсету тәсілі. Моральдық қолдау – бұл адамға немесе мәселеге, немесе қақтығыстағы бір тарапқа, оларды қолдау арқылы жігерлендірудің эмоционалдық немесе психологиялық құндылығынан басқа ешқандай үлес қоспай қолдау көрсетудің бір жолы. Мысалы, екі ел немесе одақ арасындағы соғыста үшінші мемлекет бір тарапқа моральдық қолдау білдіре алады, бірақ қақтығысқа тікелей қатыспайды (мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыста Парагвай). Тағы бір кең таралған мысал – спорттан кездеседі. Досыңыздың командасының ойынын көруге келсеңіз, сіз оларға тікелей, маңызды қолдау көрсетпесеңіз де, досыңыз сіздің қатысуыңыздың моральдық қолдауын сезінеді. Моральдық қолдау мен басқа да көмек түрлерінің арасындағы шекараны анықтау көбінесе қиын. Мысалы, кейбір спортшылар көрермендер жігерлендіргенде жақсы ойнайтындарын айтады, ал кейбір жағдайларда төрешілердің шешіміне жақтас көпшіліктің ықпалы тиюі мүмкін. Сондай-ақ, қиын жағдайға тап болған адамға моральдық қолдау көрсетуге болады. Мүмкін, сіз оған ешқандай нақты көмек көрсете алмайсыз, тек қана түсініктілік білдіре аласыз. Моральдық қолдау тұжырымдамасына қатысты бірнеше маңызды терминдер бар. Біріншісі – «мораль», ол этикалық немесе дұрыс деп есептелетін іс-әрекеттерге қатысу және «дұрыс» пен «бұрыс» арасындағы айырмашылық ретінде анықталады (АПА сөздігі). Адамдар «моральдық мотивациямен» жетеледі және олардың мінез-құлқына басшылық ететін этикалық құндылықтар мен принциптер жиынтығынан – моральдық кодекстен басшылық алады (АПА сөздігі). Адамның моралі мен моральдық кодексіне мәдениет әсер етеді (Haidt 2007). Моральдың өзі адамдар арасында жалпыға ортақ деп саналады (Haidt 2007). «Моральдық қолдау» термині кең таралған мәдениетте жиі қолданылады. Психологиялық әдебиетте «моральдық қолдау» терминіне ресми анықтама жоқ, сондай-ақ оны өлшеудің формалдасқан немесе операциялық әдісі де жоқ. Әдебиетте моральдық қолдау тақырыбына тікелей қатысты зерттеулер көп болмаса да, оның көп бөлігінде моральдық қолдаумен тығыз байланысты тақырыптар талқыланады. Бұл тақырыптар, мәселелер және анықтамалар, тікелей аталмаса да, моральдық қолдаудың бар екенін нақты мойындайды.
Moral support is a way of giving support to a person or cause, or to one side in a conflict, without making any contribution beyond the emotional or psychological value of the encouragement by supporting them. For example, in a war between two countries or alliances, a third nation may give moral support to one side, without actually participating in the conflict (for example, Paraguay in World War II). Another common example can be found in sports. By coming out to watch one's friend's team play a match, one is likely not directly supporting their team in any significant way, but one's friend may still feel encouraged by the moral support of one's presence. The line between moral support and other forms of help is often hard to draw. For example, some athletes report that they play better when the spectators encourage them—and in some cases referees' decisions may be influenced by a partisan crowd. There is also moral support that one can offer someone who is experiencing a difficult situation. One may not be able to offer any concrete assistance except empathy. There are several key terms relating to the premise of moral support. One is the term "moral", which is defined as partaking in actions considered ethical or proper, and being the distinction between "right" and "wrong" (APA Dictionary ). Humans are all "morally motivated" and guided by a moral code, which is defined as the ethical values or principles that people use to guide their behaviour (APA Dictionary). An individual's morals and moral code are influenced by culture (Haidt 2007 ). Morality itself is said to be universal among humans (Haidt 2007 ). "Moral support" is a term commonly used in popular culture. There is no formal definition of the term "moral support" in the psychological literature, nor is there a formalised or operationalised way to measure it. Whilst there is not much in the literature explicitly examining the topic of moral support as a subject, a lot of the literature contains discussions of topics closely related to moral support. These topics, themes and definitions, although not named as such, would amount to a direct acknowledgment of the existence of moral support.
Сатып алу шешімдерінде
Сонымен қатар, тұтынушылар мінез-құлқында моральдық қолдаудың ролі маңызды фактор ретінде анықталды (Lowe and Haws 2014). Бұл зерттеу өзін-өзі бақылауды моральдық мінез-құлықпен тікелей байланыстырады. Зерттеу екі түрлі адамның бірдей сатып алу шешімдерін қарастырады. Мысал ретінде, тұтынуға арналған тағам сатып алу жағдайы келтірілген. Егер екі адам да тағамды сатып алуға шешім қабылдаса, бұл «бірлескен құмарлық» деп аталады; егер екі адам да сатып алудан бас тартса, онда «бірлескен тартыншақтық» деп аталады. Үшінші жағдайда, бір адам тағамды сатып алуға шешім қабылдаса, ал екіншісі сатып алмайды. Бұл зерттеуде кінә сезімі маңызды элемент болып табылады. Сатып алу шешімдері «өзін-өзі бақылау» шешімдері ретінде сипатталады. Егер тағам сатып алу шешімі, мысалы, денсаулықты сақтау сияқты мақсатқа жетуге кедергі келтірсе, бірақ адам осыған қарамастан сатып алуды таңдаса, онда кінә сезімі сатып алудың жалпы тәжірибесі мен ләззатына нұқсан келтіреді. Үшінші мысалда, бір жақ сатып алса, екіншісі сатып алмаса, сатып алған адам көбірек кінә сезіміне толығып, барлық жағдайлардың ішінде сатып алудан ең аз ләззат алады. Егер екі жақ та бір затты сатып алуда «бұрыс» шешім қабылдаса, онда кінә сезімі азаяды. Тұтынушылар жиі қайшы мінез-құлыққа жол беру үшін кінәны басқару стратегияларын қолданады (Gregory Smith, Smith, Winklhofer 2013). Өзара келісім кінә сезімін азайтады және бұл моральдық қолдау ретінде көрінеді. Адам өзінің моральдық принциптерін бұзғанын сезгенде, «бұрыс» іс жасап, сатып алу арқылы кінә сезімі туындайды. Алайда, егер екеуі де құмарлық сатып алуды жасаса, кінә сезімі айтарлықтай төмендеп, ләззат артады, себебі бұл «бұрыс» таңдауда ынтымақ сезімі пайда болады. Сол сияқты, егер екі тұтынушы да тартыншақтық танытып, «дұрыс» іс жасаса, бір-біріне көрсеткен моральдық қолдау екі тарапты жақындастырады. Қараңыз: Әлеуметтік мақұлдау. Лоу және Хоустың зерттеуі моральдық қолдаудың жоғары деңгейде әлеуметтік және эмоционалдық құбылыс екенін көрсетеді.
Емдеу кезінде
Пфунд және басқалар жүргізген зерттеу (2020) құмарлыққа байланысты психологиялық ем қабылдауға мұқтаж науқастарға мотивациялық хат жіберудің, алғашқы терапия сессиясына қатысу деңгейін арттыратынын анықтады. Бақылау тобы тек бірінші сессия алдында еске түсіру телефон қоңырауы алды, бірақ мотивациялық хат алмады. Эксперименттік топ телефон қоңырауымен қатар хат алды; осы топтан қатысу 25%-ға жоғары болды (Бақылау тобында 51% қатысу, мотивациялық хат алған топта 76%). Мотивациялық хат, қатысушы үшін терапияның күтілетін нәтижелерін атап көрсеткендіктен, сәтті моральдық қолдау түрі болып табылады, себебі ол эмоционалдық қолдау көрсетеді және адамды «дұрыс» іс жасауға, емді аяқтауға итермелейді. Роберт Р. Каркхуфф және оның әріптестері тиімді кеңес берудің «негізгі шарттары» туралы ауқымды ғылыми зерттеу жүргізді. «Дәл эмпатия шкаласы: салыстырмалы ма, әлде абсолютті ме?» атты зерттеу, табысты кеңесшілердің теориялық бағытына қарамастан, жоғары деңгейдегі қасиеттерді көрсететінін анықтады. Зерттеушілер моральдық қолдау тұжырымы психологиялық кеңес беру және психотерапияның теориясы мен тәжірибесінде көмек, эмпатия, шынайылық, позитивті көзқарас және нақтылық сияқты тұжырымдарға қарағанда әлдеқайда сирек кездесетінін және көбінесе психологиялық қолдаудың нақты түрін білдіру үшін қолданылатынын атап көрсетеді. Бернард Филип кеңес беру процесінің толығымен моральдық қолдаудан тұратынына сенеді. Кеңесші көбінесе клиенттің қорғаушысы болады. Оның мақсаты – клиентке көмектесу. Терапевт адамдарға қорқыныштары мен сезімдерін білдіруге мүмкіндік беретін қолдау және қабылдау кеңістігін ұсынады. Моральдық қолдау, қарсылық пен сынды жоққа шығармай, науқас үшін өте маңызды, себебі онда туындайтын өзара қызығушылық, сенім және түсіністік атмосферасы қорғаныс механизмдерін азайтуға және алапатты жеңуге қажетті жағдайлар жасайды. Өзіне эмоционалды жағымсыз көзқарас пен өзін-өзі қабылдамау кері байланыстың мазмұнын тиянақты түрде өңдеуге кедергі келтіреді және қорғаныс механизмдерінің әрекетін күшейтеді.