Кіріспе

1862 ж. Джулия Уорд Хоудың американдық әні "Республиканың жеңіс әні", Америка Құрама Штаттарының шегінен тыс жерлерде "Көздерім даңқты көрді" немесе "Даңқ, даңқ, аллелуя" деп те белгілі. Бұл американдық патриоттық ән, оны аболиционист жазушы Джулия Уорд Хоу Азамат соғысы кезінде жазған. Хоу 1861 жылдың қараша айында сарбаздар әні "Джон Браунның денесінен" ән үлгісін алып, өңдеп, алғаш рет 1862 жылдың ақпан айында "Атлантик айлық" журналында жариялаған. Сарбаздар әнінің мәтінінен өзгеше, оның нұсқасы Одақтың күресін Құдайдың Қиямет күніндегі жазалауымен байланыстырады (Мысалы, Аян кітабының 19 және 20 тарауларындағы сияқты, Киелі кітапқа сілтемелер арқылы). Джулия Уорд Хоу соқырларды оқыту саласындағы ғалым Сэмюэл Гридли Хоуға үйленген. Сэмюэл де, Джулия да құлдыққа қарсы саясатта белсенді көшбасшылар және Одақтың жақтастары болған. Сэмюэл Джон Браунның қызметін қаржылаған "Құпия алтылық" тобының мүшесі еді.

"Ой, бауырларым"

"Джон Браунның денесі" әнінің мелодиясы мен мәтінінің бір бөлігі "Дай, бауырлар, бізбен кездесесіз бе?" деген ежелгі халық әнінен алынған, ол "Ар-Рад" деп те белгілі. Бұл ән алғаш рет 1800-жылдардың басында жарияланғанмен, 1700-жылдардың соңындағы жаңғырушылық лагерь жиындарының ауызша ән дәстүрінде қалыптасқан. "Қанаанның бақытты жағалауы" деген алғашқы нұсқасында "О! Бауырлар, менімен кездесесіздер ме (3 рет)/Қанаанның бақытты жағалауында?" деген шумақ және "Онда біз оған даңқ айтамыз және мақтау береміз (3 рет)/Себебі даңқ Оның өз меншігінде." деген қосымша бар. Бұл 1850-жылдарға қарай таныс "Даңқ, даңқ, аллилуйя" қосымшасына айналды. Бұл әуен мен сөздердің түрлері АҚШ-тың оңтүстігі мен солтүстігінде кеңінен тарады.

"Соғыс гимні"

Кимболл батальоны Азамат соғысының басында Кентукки штатының Мюррей қаласына жіберілді, ал Джулия Уорд Хоу бұл әнді Вашингтоннан тыс, Вирджиния штатындағы Уптон Хиллдегі әскерлерді тексеру кезінде естіді. Руфус Р. Доуес, сол кезде 6-шы Висконсин ерікті жаяу әскерінің "К" ротасының командирі, естеліктерінде әнді бастаған адамның оның ротасының сержанты Джон Тикнор болғанын айтты. Хоудың тексерудегі серігі, пастор Джеймс Фриман Кларк, Хоуға жауынгерлер әніне жаңа сөздер жазуды ұсынды. 1861 жылдың 18 қарашасы күні Вашингтондағы Уиллард қонақ үйінде болған Хоу "Республиканың жеңіс әнін" жазды. Әннің мәтінін жазу туралы Хоу былай еске алды:
Мен сол түні әдеттегідей ұйықтап, әдеттегідей тығырықтап ұйықтадым. Таңғы сұрғылт шапақта ояндым, таңды күтіп жатқанда, мен қалаған өлеңнің ұзын жолдары ойымда өріле бастады. Барлық шумақтарды ойлап бітірген соң, "Тұрып, осы шумақтарды жазып алайын, әйтпесе қайта ұйықтап, ұмытып қалармын" дедім. Сөйтіп, кенеттен күш жинап, төсектен секіріп тұрып, бұрынғы күні пайдаланған есімдегі ескі қарындаш қалдығын қараңғыда таптым. Мен қағазға көз сала бермей, шумақтарды асықпай жаздым. Хоудың "Республиканың жеңіс әні" алғаш рет 1862 жылдың ақпан айында "Атлантик" журналының бірінші бетінде жарияланды. Хоу жазған, бірақ көбінесе орындалмаған алтыншы шумақ сол кезде жарияланбады. Ән 1863 жылы Филадельфиядағы Түсті полктерді жинау жөніндегі Бақылау комитеті тарапынан жеделхабар ретінде жарияланды. "Джон Браун" және "Республиканың жеңіс әні" 1874 жылы Кэмп әкесінің "Ескі халық әндері" жинағында жарияланды және 1889 жылы қайта басылды. Екі ән де екінші жолда қосымша "Даңқ!" деген сөзбен бірдей қосымшаға ие болды: "Даңқ! Даңқ! Даңқ! Әллейхуя!"

Ұпай

"Канаанның бақытты жағалауы" өлеңінің куплеті мен қосымшасы бірдей ұзындықтағы өлшемге ие, ал куплеті мен қосымшасы бірдей мелодия мен ырғақты бөліседі. "John Brown's Body" өлеңінің куплетінде көбірек буын бар және кулеттегі қосымша сөздерге орын беру үшін "Канаан" әуенінің ырғақтық жағынан белсендірек түрі қолданылады. Хоудың мәтінінде кулеттің сөздері одан да ұзын жолға сығырылған, тіпті "John Brown's Body" өлеңіне қарағанда одан да көп буынға ие. Кулет әлі де қосымшадағыдай бірдей негізгі мелодияны қолданады, бірақ негізгі мелодияға көптеген нүктелі ырғақтардың қосылуы күрделі кулетті салыстырмалы түрде қысқа қосымшадағы бірдей мелодияға сыйғызуға мүмкіндік береді. Мелодияның C мажорлық нұсқасының бірі төмендегідей басталады. Бұл медиантты октава модальды шеңберінің мысалы.

Әндер мәтіні

Хау өзі жазған өлеңдерін The Atlantic Monthly журналына жіберді, және ол алғаш рет журналдың 1862 жылғы ақпан айындағы санында жарияланды.

Жазбалар мен қоғамдық орындар

1953 жылы Мариан Андерсон 60 миллион көрерменнің алдында, NBC және CBS телеарналарында тікелей эфирде, "The Ford 50th Anniversary Show" бағдарламасы аясында ән шырқады. 1960 жылы Мормондық шатыр хоры "Ең үздік вокалдық топ немесе хордың орындауы" номинациясы бойынша "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды. Columbia Records және Кливленд диджейі Билл Рэндл реттеп, өңдеген 45 айналымдық сингл коммерциялық сәттілікке жетіп, Billboard Hot 100 тізімінде өткен күзде 13-орынға ие болды. Бұл хордың Hot 100 тізіміндегі жалғыз Top 40 хиті. Джуди Гарланд 1963 жылдың желтоқсан айында апталық телешоуында осы әнді орындады. Ол бастапқыда президент Джон Ф. Кеннедиге арналған арнау шоуын өткізуді жоспарлаған, бірақ CBS рұқсат бермегендіктен, оның есімін атамай әнді орындады. Энди Уильямс 1968 жылы сенатор Роберт Кеннедидің қосылуына арналған а капелла нұсқасымен коммерциялық жетістікке жетті. St. Charles Borromeo хорының сүйемелдеуімен оның нұсқасы ересектерге арналған хит-парадта 11-орынға, ал Billboard Hot 100 тізімінде 33-орынға көтерілді. Анита Брайант оны 1971 жылдың 17 қаңтарында Super Bowl V жартылай сынында орындады. Ол 1973 жылдың 25 қаңтарында Техастағы ранчосында LBJ-нің жерлеу рәсімінде де қайта орындады. Ән 1971 жылы ән жазушы Микки Ньюбери жазған және орындаған "Америкалық трилогия" атты ән жинағына енген үш американдық әннің бірі. Ньюберидің әнін Элвис Пресли танымал етті, ол оны концерттерінде керемет номер ретінде пайдаланды. Пресли "Америкалық трилогияны" бірнеше рет жазып, шығарды. Ол генерал және президент Дуайт Эйзенхауэрдің қосылуында орындалды. Бұл Уинстон Черчилльдің сүйікті әнұраны болды және 1965 жылдың 30 қаңтарында Санкт-Пол соборында оның қосылуында орындалды. Ол 2001 жылдың 14 қыркүйегінде Санкт-Пол соборында 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдарда қаза тапқандарды еске алу рәсімінде қайтадан орындалды.

Танымалдық және кеңінен қолданылуы

Азамат соғысынан бергі жылдарда "Республиканың жеңіс әні" американдық патриоттық ән ретінде жиі пайдаланылып келді.

Мәдениеттің әсері

"Республиканың жауынгерлік гимні" әнінің мәтіні доктор Мартин Лютер Кингтің уағыздарында және сөздерінде жиі кездеседі, әсіресе 1965 жылғы 25 наурызда Алабама штатының Капитолий ғимаратының алдындағы сатылардан айтқан "Қанша уақыт күту керек, көп емес" деген сөзінде, Сельмадан Монтгомериге жасалған сәтті науқаннан кейін, сондай-ақ оның соңғы уағызында "Мен тау басына жеттім", ол 1968 жылғы 3 сәуірде Теннесси штатының Мемфис қаласында, оның өлімінен бір күн бұрын айтылды. Шындығында, Кингтің соңғы ашық сөздері болған бұл уағыз "Жауынгерлік гимннің" алғашқы жолдарымен аяқталады: "Көздерім Иеміздің келуінің даңқына куә болды". Солтүстік Каролина епископы Майкл Б. Карри, Епископалдық шіркеудің алғашқы афроамерикалық бас епископы болып сайланғаннан кейін, 2015 жылғы 3 шілдеде Шіркеудің Бас жиналысына уағыз айтты, онда "Жауынгерлік гимннің" мәтіні Құдайдың сүйіспеншілігі туралы хабарды жеткізді. "Даңқ, даңқ, аллелуя, Оның шындығы жеңіске қадам басып келеді" деп жариялағаннан кейін, президент Барак Обаманың епископ Карриді осы тарихи сайлауымен құттықтаған хаты оқылды. Карри уағыздарында "Жауынгерлік гимнді" жиі келтіретінімен белгілі. "Көздерім Иеміздің келуінің даңқына куә болды" деген жазу Францияның Нормандиясындағы американдық әскери зираттағы қаза тапқан сарбаздың мүсінінің табанына жазылған. Бұл ән патриоттық музыка қажет болған көптеген фильмдерде пайда болды, соның ішінде 1970 жылғы Екінші дүниежүзілік соғыс туралы комедиялық фильм "Келлидің батырлары" және 1999 жылғы ғылыми-фантастикалық батыс фильмі "Wild Wild West". Бірінші шумақтың сөздері Джон Стейнбектің әйелі Кэрол Стейнбекке 1939 жылғы шедевр туындысының атауын берді – "Жүзімнің ашуы". Джон Апдайктің "Лилидің сұлулығы" романының атауы да осы әннен алынған, сондай-ақ Брюс Кэтонның "Азаматтық соғыстың жүз жылдық тарихы" кітабының екі томы – "Қорқынышты жылдам қылыш" және "Ешқашан шегінбеу". "Қорқынышты жылдам қылыш" Гетисбург шайқасын модельдеуге арналған үстелдік стратегиялық ойынның да атауы болып табылады. Соңғы шумақтың екінші соңғы жолынан алынған сөздер Леонард Коэннің "Steer Your Way" әнінде қайта жаңғырылған. Бұл өлең алғаш рет "The New Yorker" журналында жарияланған. "Ол адамдарды қасиетті ету үшін өлді, біз де адамдарды босату үшін өлейік" деген сөз "Ол адамдарды қасиетті ету үшін өлді, біз де нәрсені арзан ету үшін өлейік" деп өзгереді. 2021 жылғы апокалиптикалық фильм "Жоғары қарамай" фильмінің тақырыптық әні, Бон Айвер орындаған, "көздерім көрген нәрсеге" сілтеме жасайды.

Футболмен байланысты

"Даңқ, даңқ, аллелуя!" деген ән тіркесі бірқатар спорт командаларының жанкүйерлері тарапынан қабылдаған, әсіресе Англия және Шотландия Премьер лигаларында кең таралған. Тоттенхэм Хотспур командасының бұл әнді жиі қолдануы 1961 жылдың қыркүйегінде, 1961-1962 жылдарғы Еуропа кубогы кезінде басталды. Турнирдегі алғашқы қарсыластары – Польшаның "Горник Забже" командасы болды. Польша баспасөздері "Шпоры" командасының қатал ойын стиліне байланысты оларды "періштелер емес" деп сипаттады. "Уайт Харт Лейн" стадионында өткен қайта матчта, бірқатар жанкүйерлер періште киімдерін киіп, "Нұрлы Уайт Харт Лейнге даңқ болсын!" сияқты ұрандар жазылған плакаттарды ұстады. Осы кезде жанкүйерлер "Даңқ, даңқ, аллелуя!" әнін шырқап, "Шпоры" командасының поляктарды 8:1 есебімен жеңуіне куә болды, осылайша Тоттенхэмде дәстүр қалыптасты. 1981 жылғы Кубок финалында бұл ән "Ossie's Dream" әніне қосымша (B-side) ретінде жарық көрді. Кейіннен, 1963 жылы Гектор Николдың "Glory, glory to the Hibees" әнін шығарғаннан кейін, бұл әнді "Гиберниан" командасы да қабылдады. "Glory, Glory Leeds United" әні 1970 жылы "Лидс Юнайтед" командасының ФА кубогындағы сәтті өтетініне орай кең таралды. "Манчестер Юнайтед" жанкүйерлері 1983 жылғы ФА кубогы финалында бұл әнді "Glory, Glory Man United" деп өзгертіп айтты. Осы және басқа да британдық командалардың арасында танымал болғандықтан, бұл ән халықаралық аренада және басқа спорт түрлерінде де тарады. Мысалы, Австралия регби лигасының "South Sydney Rabbitohs" (Даңқ, даңқ Оңтүстік Сиднейге!) және A лигасының "Perth Glory" командаларының жанкүйерлері де осы әнді жиі шырқайды. "Брайтон" командасының жанкүйерлері 1970 жылдардағы легендасы Питер Уордты "Көздерім Иеміздің келуінің даңқын көрді, ол "Брайтон энд Хов Альбион" командасында ойнады" деп ән айту арқылы құрметтейді.

Мәтіннің басқа параметрлері

Ирландиялық композитор Ина Бойль мәтінді жеке сопрано, аралас хор және оркестр үшін жазды; ол өзінің нұсқасын 1918 жылы аяқтады. 20 ғасырдың ортасында қолданылған британдық методистік ән кітабында Уолфорд Дэвистің "Көрініс" әні бірінші мелодия ретінде, ал "Жауынгерлік әнұран" екінші мелодия ретінде келтірілген. Прогрессивті металл тобы Dream Theater 2003 жылғы "Train of Thought" альбомының соңғы әні "In the Name of God" әнінің соңында "Республиканың жауынгерлік гимні" мәтінін пайдаланды.