Вильгельм Бакхаус: Неміс пианистісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Неміс пианині Вильгельм Бэкхаус (кейбір жазбаларда "Бахаус" деп те жазылады) (1884 жылдың 26 наурызы – 1969 жылдың 5 шілдесі) – неміс пианині және педагог. Ол әсіресе Моцарт, Бетховен, Шуман, Шопен және Брамс туындыларын орындауымен кеңінен танымал болды. Сондай-ақ, ол камералық музыкант ретінде де зор құрметке ие болды.

Музыкалық өмірбаяны

Лейпцигте туған Бэкхаус белгілі сәулетшінің ұлы болды. Ол төрт жасында анасынан, әуесқой пианистіден пианино ойнауды үйренді. Бакаусстың талантын көп ұзамай Артур Никиш таныды, оның ұсынысы бойынша Бакаус 1891-1899 жылдар аралығында Лейпциг консерваториясында Алоис Реккендорфтан оқыды, содан кейін Франкфуртта Эвген д'Альберттен жеке фортепиано сабақтарын алды. 9 немесе 10 жастағы бала кезінде ол д'Альберт орындаған екі Брамс пианино концертін тыңдауға апарылды, ал дирижерлік еткен өзінің Брамс болды. Ол өзінің алғашқы концерттік турнесін он алты жасында жасады. 1900 жылы Англияға барып, 1901 жылы Манчестерде Gentleman's Concerts концерттерінде алғаш рет өнер көрсетті. 1902 жылы ол Hallé концерттерінде, одан кейін Лондонның Королевалар залында 12 концертте өнер көрсетті және Променад концерттерінде 6 түрлі фортепиано концерті орындады. 1904 жылы ол Манчестердегі Патшалық музыка колледжінде фортепиано профессоры болды. 1905 жылы Антон Рубинштейн байқауында жеңімпаз атанды, Бела Барток екінші орын алды. Ол өмір бойы кеңінен гастрольдік сапарлар жасады, 1921 жылы үш аптадан аз уақыт ішінде Буэнос-Айресте он жеті концерт берді. Бэкхаус өзінің АҚШ-тағы тұңғыш өнерін 1912 жылы 5 қаңтарда Бетховеннің 5-ші фортепиано концертін ("Император") Уолтер Дамрош пен Нью-Йорк симфониялық оркестрімен бірге орындау арқылы жасады. Сол жылы ол нацистік "Кемерадшафт дер деушен Кунстлер" (Неміс суретшілерінің қауымдастығы) ұйымының кеңесшісі болды. 1936 жылы 29 наурыздағы сайлауда Бэкхаус Die Musikwoche журналында "солист" тақырыбы бойынша "Ешкім неміс өнерін, әсіресе неміс музыкасын Адольф Гитлердей жақсы көрмейді" деп аударылған мәлімдеме жариялады. Бір айдан кейін, 1936 жылы 20 сәуірде Гитлердің 47-ші туған күнінде, ол Бэкхауске профессорлық атақ берді және қыркүйек айында нацистік партияның жылдық Нюрнберг митингіне қатысуға шақырды. Ричард Ньюман бұл оқиға туралы жазып, оның "жағымсыз мінез-құлқы сол кезде Лондондағы неміс агенттерін білгендігінен болуы мүмкін" деп мәлімдеді. Ньюман сондай-ақ Бэкхаустың "нацистік режимге қарсылық көрсету үшін" Швейцарияға көшкенін айтты. Алайда, Бэкхаустар 1930 жылы, нацистер билікке келгенге дейін бірнеше жыл бұрын, сол жерге көшіп кеткен.

Born in Leipzig, Backhaus was the son of a well known architect. He began learning piano at the age of four with his mother, an amateur pianist. The boy's talent was soon recognized by Arthur Nikisch, at whose recommendation Backhaus studied under Alois Reckendorf at the Leipzig Conservatory between 1891 and 1899, then took private piano lessons with Eugen d'Albert in Frankfurt. As a boy of 9 or 10 he was taken to hear both of the Brahms piano concertos performed by d'Albert — and conducted by Brahms himself. He made his first concert tour at the age of sixteen. In 1900 he went to England and in 1901 played for the first time in Manchester at the Gentleman's Concerts. In 1902 he performed at the Hallé Concerts, and thereafter in 12 concerts at the Queen's Hall, London, and played 6 different piano concertos at the Promenade Concerts. In 1904 he became Professor of Piano at the Royal Manchester College of Music. In 1905 he won the Anton Rubinstein Competition, with Béla Bartók taking second place. He toured widely throughout his life in 1921 he gave seventeen concerts in Buenos Aires in less than three weeks. Backhaus made his U. S. debut on 5 January 1912 as soloist in Beethoven's 5th Piano Concerto (the "Emperor") with Walter Damrosch and the New York Symphony Orchestra. That same year, he became an executive advisor to the Nazi organization Kameradschaft der deutschen Künstler (Fellowship of German Artists). For the show elections of 29 March 1936, Backhaus published a statement in the magazine Die Musikwoche under the rubric of "soloist" translated as, "Nobody loves German art, and especially German music, as glowingly as Adolf Hitler " A month later, on 20 April 1936, Hitler's 47th birthday, he gave Backhaus a professorship, and invited him that September to attend the annual Nazi party's Nuremberg Rally. The incident is reported by Richard Newman, who writes his "offensive behavior may have been due to his awareness of German agents operating in London at the time " Newman also adds that Backhaus moved to Switzerland "in opposition to the Nazi regime". However, the Backhauses had moved there in 1930 several years before the Nazis came to power.

Жазбалар

Бэкхаус концерт сахнасында және студияда ұзақ мансапқа ие болды. Ол Бетховеннің толық фортепиано сонаталары мен концерттерін, Моцарт пен Брамстың көптеген шығармаларын жазды. 1928 жылы ол Фредерик Шопеннің толық этюдтерін жазған алғашқы пианист болды. Бэкхаустың орындаулары әлі күнге дейін сол туындылардың ең жақсы жазбаларының (Pearl 9902 және басқалары) бірі саналады. 1932 және 1936 жылдары өткен екі сессияда ол HMV үшін байланысты жоба ретінде Брамстың таңдалған шағын фортепианолық шығармаларын жазды, соның ішінде 1936 жылы Брамстың вальстерін, Op. 39. Оның 1950 және 60-шы жылдары жазылған Бетховеннің толық сонаталарының жазбалары жетпіс жастағы музыкант үшін ерекше техникалық шеберлікті көрсетті (Decca 433882), ал шамамен сол кездегі Брамстың екі концерті де (Decca 433895) осындай еді. Оның тікелей эфирдегі Бетховен жазбалары кейбір жағынан тіпті жақсы, еркін және жанды (Orfeo 300921). Оның ойнауы кейде «механикалық» және «түсініксіз» деп сынға ұшырады. Оның камералық жазбаларына Пьер Фурньемен бірге Брамстың виолончель сонаталары, Халықаралық квартет пен Клод Хобдеймен Шуберттің «Троут квинтеті» кіреді. The Times газеті 1969 жылғы некрологында Бэкхаусты Лейпциг консерваториясының классикалық неміс музыкасы дәстүрін сақтағаны үшін жоғары бағалады. Оның керемет транспозициялау қабілеті көптеген әңгімелерге себеп болды: Григтің Ля-минорлық концертінің репетициясында фортепианоны жарты тон төмен деп тапқандықтан, ол оны Сі-бемоль минорында орындады, ал аспап дұрыс күйленгеннен кейін концертте бастапқы Ля-минорда қайтадан ойнады. Бэкхаус жазбалардың маңыздылығын тез түсінді. Оның 1909 жылы жазған Григ фортепиано концертінің бірінші және үшінші бөлімдерінің қысқартылған нұсқасы, барлығы шамамен алты минутқа созылып, бұл туындының ғана емес, кез келген концерттің алғашқы жазбасы болды. Ол оны 1930-шы жылдардың басында толық және тамаша түрде жазды. Өлген кезде Бэкхаус Бетховеннің екінші соната циклын аяқтауға жақын еді. Тек «Шекелеклейвер» сонатасы ғана аяқталмай қалды.

Backhaus had a long career on the concert stage and in the recording studio. He recorded the complete piano sonatas and concertos of Beethoven and many works of Mozart and Brahms, and in 1928 he became the first pianist to record the complete Etudes of Frédéric Chopin. Backhaus' readings are still widely regarded as among the best recordings (Pearl 9902 and others) of those works. In two groups of sessions in 1932 and 1936, he recorded a series of selected small Brahms piano works, as a connected project for HMV, including a 1936 recording of Brahms's Waltzes, Op. 39. His recordings of the complete Beethoven sonatas, made in the 1950s and '60s, display exceptional technique for a man in his seventies (Decca 433882), as do the two Brahms concertos from about the same time (Decca 433895). His live Beethoven recordings are in some ways even better, freer and more vivid (Orfeo 300921). On the other hand, his playing was sometimes accused of being "mechanical" and "lacking in insight." His chamber recordings include Brahms's cello sonatas with Pierre Fournier, and Schubert's Trout Quintet with the International Quartet and Claude Hobday. The Times praised Backhaus in its 1969 obituary for having upheld the classical German music tradition of the Leipzig Conservatory. His phenomenal transposing powers spawned many anecdotes: finding the piano a semitone too low at a rehearsal of Grieg's A minor Concerto, he simply played it in B flat minor — and then in the original A minor at the concert after the instrument had been correctly tuned. Backhaus was quick to recognize the importance of recordings. His drastically abridged 1909 recording of the first and third movements of the Grieg Piano Concerto, lasting about six minutes in total, was not only the first recording of that work, but also the first recording of any concerto. He recorded it complete, and magnificently, in the early 1930s. At the time of his death, Backhaus had nearly completed his second complete Beethoven sonata cycle. All that was missing was the Hammerklavier Sonata.