Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех композиторы, скрипкашы және органшы. Иоганн Зак деп неміс тілінде аталған Ян Зак (26 қараша 1713 жылы крещение алған – 24 мамыр 1773 жылы) – чех композиторы, скрипкашы және органшы. Ол барокко және классикалық үлгілерде шығаруға қабілетті, дарынды және жан-жақты композитор болғанымен, оның ерекше мінезі 1756 жылдан бастап көптеген жанжалдарға және тұрақты жұмыс таба алмауына себеп болды.
Czech composer, violinist and organist
Jan Zach, called in German Johann Zach (baptized 26 November 1713 – 24 May 1773) was a Czech composer, violinist and organist. Although he was a gifted and versatile composer capable of writing both in Baroque and Classical idioms, his eccentric personality led to numerous conflicts and lack of steady employment from about 1756 onwards.
Өмір
Зах Брандис-над-Лабемге жақын Дехтариде, Богемияда дөңгелекші отбасында дүниеге келді. 1724 жылы Прагаға көшіп, Санкт-Галл және Санкт-Мартинде скрипкашы болып жұмыс істеді. Длабач айтуынша, ол 1720 жылдан 1727 жылға дейін Прагада тұрған Бохуслав Матей Чернохорскийден орган сабақтарын алған. Захтың органшылық мансабы Санкт-Мартинде басталды, ал 1737 жылы ол Мейірімді Бауырлар шіркеуінде және Санкт-Аннның минориттік шіркеуінде орган ойнады. 1737 жылы Санкт-Витус соборында органшы лауазымына үміткер болды, бірақ сәтті болмады. Кейінгі оқиғалардың егжей-тегжейі белгісіз: ол Богемиядан кеткені хабарланды, бірақ кем дегенде 1740 жылға дейін Прагада қалған. 1745 жылдың басында Аугсбургте тұрды, содан кейін 1745 жылдың 24 сәуірінде Майнц ханзадасы Иоганн Фридрих Карл фон Оштейннің сарайында Сайлау оркестрінің капельмейстері болып тағайындалды. 1746 жылы Италияға, ал 1747 жылы қысқа уақытқа Богемияға сапар шекті. Зах күрделі және ерекше мінезді болған, бұл Майнцтегі өмірін қиындатқан көптеген жанжалдарға әкелді. 1750 жылы қызметтен шеттетіліп, 1756 жылы жұмыстан босатылды. Осыдан кейін Захтың тұрақты жұмыс орны болмаған сияқты. Ол Еуропаны аралап, өзінің шығармаларын орындап, сату арқылы, сабақ беру, композицияларын сыйлау және т.б. арқылы өзін қаржылай қамтамасыз етті. Ол Германия мен Австрияның көптеген сарайлары мен монастырларына барды, 1767 жылы және 1771-1772 жылдары Италияда болды, сондай-ақ Эльзастағы Паир аббаттығында хормейстер болып жұмыс істеген болуы мүмкін. Ол бірнеше рет Тирольдегі Штамс аббаттығында болды, онда байланыстары болуы мүмкін, және Мюнхендегі иезуит мектебінде бірнеше рет музыка мұғалімі болып қызмет етті. Зах туралы замандас дереккөздердегі соңғы мәліметтерде 1773 жылдың қаңтарында ол Валлерштейн сарайында болғаны айтылады, ал 5 маусымдағы Франкфурт Кайзерлихе Рейхс Обер Пост Амтс Цайтунг газетінде ол сапарда, Эльвангенде қайтыс болғаны жазылған. Зах жергілікті Санкт-Вольфганг шіркеуіне жерленді. Захтың сақталған шығармаларында аспаптық және діни музыканың бай жиынтығы бар: шамамен 30 месса, 28 скрипкалық симфония, оншақты клавиширлік шығарма және басқа да туындылар. Захтың өмірінің ерекшелігіне байланысты нақты хронологияны анықтау қиын. Оның шығармалары ескі барокко стилінен классикалық музыка дәуірінің идеалдарына өтуді көрсетеді. Прагаға жеткен итальяндық композиторлардың ықпалы, Италияға саяхаттар, Иоганн Иосиф Фукстің танымал оқулығы – Gradus ad Parnassum, чех халық музыкасы және күшті орган орындаушылық шеберлігінің арқасында Зах қатаң контрапункт пен галант стилінде тең дәрежеде жақсы ойнады. C минорындағы клавесин концерті (K C17) – бароккодан галант стиліне өтудің жарқын мысалы. Бұл концертте екі стильдің де ерекшеліктері бар, бірақ ол көбірек заманауи стильге жақын. Ол галант концерттерінің типтік жылдам-баяу-жылдам форматында үш бөлімнен тұрады. Ашылу реторинеллосының гармониялық кіші тоналдылығы мен қатал әуені Бахты еске түсірсе де, екінші тақырыптың кіруімен тон тез тәтті болады. Галант стиліне тән, гармония баяу қозғалады, ал астында сегіздік ноталардың қайталануы бар. Мелодиялық мазмұн көбінесе екі немесе төрт тактіден тұратын топтардағы жеңіл әшекейлерден тұрады, ал диатоникалық тізбектер қысқа және қарапайым. Барокко стилі көбінесе клавиширлік бөлімде күрделі, хроматикалық және виртуоздық үлгілермен көрінеді. Сонымен қатар, клавишир мен оркестр арасындағы өзара әрекеттесу галант стиліне қарағанда күрделірек. Захтың өмірінде бірнеше шығармалары жарық көрді: клавесин сонатасы (Oeuvres mêlées, v/6 (Нюрнберг, 1759)), клавесин концерті (Нюрнберг, 1766; GS C13) және клавесин мен скрипка немесе флейтаға арналған Sei соната жинағы (Париж, 1767).
Zach was born in Dehtáry near Brandýs nad Labem, Bohemia into a wheelwright's family. In 1724 he moved to Prague and started working as violinist at St Gallus and at St Martín. According to Dlabacž, he studied organ under Bohuslav Matěj Černohorský, who lived in Prague from 1720 to 1727. Zach's career as organist started at St Martín, and by 1737 he was also playing the organ at the monastic church of the Merciful Brethren and the Minorite chapel of St Ann. In 1737 he competed for the position of organist at St. Vitus Cathedral, but was not successful. Details of what happened next are unknown: he was reported to have left Bohemia, but apparently remained in Prague at least until 1740. By early 1745 he was living in Augsburg and then on 24 April 1745 he was appointed Kapellmeister of the Electoral orchestra at the court of Johann Friedrich Karl von Ostein, Prince Elector of Mainz. He visited Italy in 1746 and, briefly, Bohemia in 1747. Zach evidently had a complex and eccentric personality, which led to numerous conflicts that plagued his life at Mainz. He was suspended from his position in 1750 and finally dismissed in 1756. From that point on it appears that Zach never again had steady employment. He traveled through Europe and supported himself financially by performing and selling copies of his works, teaching, dedicating his compositions, and so on. He visited numerous courts and monasteries in Germany and Austria, stayed in Italy in 1767 and between 1771 and 1772, and may have worked as choirmaster at the Pairis Abbey in Alsace. He stayed several times at the Stams Abbey at Stams, Tyrol, where he may have had connections, and served as music teacher at the Jesuit school in Munich, for several brief periods of time. The last mentions of Zach in contemporary sources indicate that in January 1773 he was at the Wallerstein court, and according to the Frankfurt Kayserliche Reichs Ober Post Amts Zeitung of 5 June 1773 he died on a journey, at Ellwangen. Zach was buried in the local church of St Wolfgang. Zach's surviving oeuvre comprises a wealth of both instrumental and sacred music: some 30 masses, 28 string sinfonias, a dozen keyboard works and other pieces. Due to the nature of Zach's life it is difficult to establish a precise chronology. His work reflects the transition from the old Baroque style to the emerging Classical music era ideals. With multiple influences of the Italian composers, whose music had made it to Prague, trips to Italy, access to the famous textbook of Johann Joseph Fux, Gradus ad Parnassum, Czech folk music, and a strong organ technique, Zach was equally adept at strict counterpoint and the style galant. The Harpsichord Concerto in C minor (K C17) exemplifies the transition from the Baroque to Galant style that took place throughout the 18th century. While this particular concerto demonstrates qualities from both styles, it tends more toward the modern. It is in three movements that follow the typical fast slow fast format of the Galant Concerti. Although the harmonic minor tonality and austere melody of the opening ritornello is reminiscent of Bach, the tone quickly turns sweeter with the entrance of the second theme. Typical of the Galant style, the harmony moves slowly with the underlying pulse carried by repeated eighth notes. The melodic content often consists of light flourishes in groupings of two or four measures, and the diatonic sequences are short and plain. The Baroque style most often emerges in the keyboard part with complex, chromatic, and virtuosic patterns. Furthermore, the counterpart between keyboard and orchestra is more intricate than what would be normally expected in the Galant style. Only a few of Zach's pieces were published during his lifetime: a harpsichord sonata (in Oeuvres mêlées, v/6 (Nuremberg, 1759)), a harpsichord concerto (Nuremberg, 1766; GS C13), and the collection Sei sonate for harpsichord and violin or flute (Paris, 1767).
Жұмыстардың тізімі
1938 жылы К. М. Комма Зактың туындыларының тақырыптық каталогын жариялады (К нөмірлері); содан бері одан да көп туындылар табылған, ал кейбіреулерін 1955 жылы А. Готтрон мен В. Сен каталогтады (GS нөмірлері).
A thematic catalogue of Zach's work was published by K. M. Komma in 1938 (K numbers); since then more works were found, and some were catalogued by A. Gottron and W. Senn in 1955 (GS numbers).