Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эдо дәуірінің жапон полиматы және ронині. Ол фармаколог, Рангакудың шәкірті, дәрігер, жазушы, суретші және өнертапқыш болды, сонымен қатар өзінің Эрикитере (электростатикалық генератор), Канданкеи (термометр) және Каканпу (асбест матасы) үшін кеңінен танымал. Геннай бірнеше әдеби туындылардың авторы, оның ішінде Fūryū Shidōken den (1763), Nenashigusa (1763) және Nenashigusa kohen (1768) сияқты ойдан шығарылған сатиралар, сондай-ақ "Ішек қышымасы туралы" және "Махаббаттың сәтсіз саяхаты" атты сатирикалық эсселер жазды. Ол сонымен қатар Жапониядағы еркектердің жыныстық қызметкерлері туралы екі нұсқаулық – Kiku no en (1764) және San no asa (1768) жазды. Оның туған аты Шираиси Кунитомо болды, бірақ кейін ол көптеген псевдонимдерді пайдаланды, соның ішінде Кюкей (鳩渓), Фурай Санжин (風来山人) (оның басты әдеби псевдонімі), Тенджику ронин (天竺浪人) және Фукучи Кигай (福内鬼外). Ол Хирага Геннай атымен ең көп танылды.
was a Japanese polymath and rōnin of the Edo period. He was a pharmacologist, student of Rangaku, physician, author, painter and inventor well known for his Erekiteru (electrostatic generator), Kandankei (thermometer) and Kakanpu (asbestos cloth). Gennai composed several works of literature, including the fictional satires Fūryū Shidōken den (1763), the Nenashigusa (1763), and the Nenashigusa kohen (1768), and the satirical essays On Farting and A Lousy Journey of Love. He also authored two guidebooks on the male prostitutes of Japan, the Kiku no en (1764) and the San no asa (1768). His birth name was Shiraishi Kunitomo, but he later used numerous pen names, including Kyūkei (鳩渓), Fūrai Sanjin (風来山人) (his principal literary pen name), Tenjiku rōnin (天竺浪人) and Fukuchi Kigai (福内鬼外). He is best known by the name Hiraga Gennai.
Отбасылық тарихы
Хирага Геннай 1729 жылы Сануки провинциясының Шидура ауылында (қазіргі Кагава префектурасының Сануки қаласының бір бөлігі) дүниеге келген. Ол Такамацу доменінің қызметіндегі төмен дәрежелі провинциялық самурай Широиши Мозаэмонның үшінші ұлы болды. Широиши әулеті өз тамырларын Шинано провинциясының Саку ауданына дейін жегізеді, онда олар "Хирага" тегімен жергілікті соғыс басшылары болған. Бірақ Такеда әулетінен жеңілгеннен кейін, олар Муцу провинциясына қашып, Дате әулетінің қызметіне өткен, Муцудағы бір жердің атымен "Широиши" деген жаңа тегін алған. Олар Дате әулетінің тармақтарының бірімен бірге Сикокудағы Уадзима доменіне барды, бірақ соңында Такамацуға көшіп, төмен дәрежелі самурайлардың шағын табысын шаруашылықпен толықтырды. Геннай конфуциандық философияны және хайку поэзиясын оқыды, бала кезінде Такамацуда какеджику жасады.
Hiraga Gennai was born in 1729 in the village of Shidoura, Sanuki Province (part of the modern city of Sanuki, Kagawa). He was the third son of Shiroishi Mozaemon, a low level provincial samurai in the service of the Takamatsu Domain. The Shiroishi clan traced their roots to Saku District in Shinano Province where they were local warlords with the surname of "Hiraga". However, after they were defeated by the Takeda clan, they fled to Mutsu Province and entered the service of the Date clan, taking the new surname of "Shiroishi" from a location in Mutsu. They accompanied a cadet branch of the Date clan to Uwajima Domain in Shikoku, but eventually moved to Takamatsu where they supplemented their meagre income as a low ranking samurai with farming. Gennai studied Confucianism and haiku poetry, and crafted kakejiku as a child in Takamatsu.
Ерте өмір
1741 жылы Геннай шөптерді зерттей бастады және 12 жасында дәрігердің оқушысы болды. Кейін, 18 жасында Геннайға жергілікті Даймоның (大名) шөп бағында жұмысқа ресми ұсыныс жасалды. 1748 жылы әкесі қайтыс болды, содан кейін ол отбасының басшысы атанды.
In 1741, Gennai began his studies as an herbalist and became an apprentice to a physician at the age of 12. Later at the age of 18 Gennai was offered an official position in the herb garden of the local Daimyō (大名). In 1748, his father died, and he became head of the family.
Нагасакидегі өмір
1752 жылы Геннай батыс медицинасын зерттеу үшін Нагасакиге жіберілді, оның ішінде еуропалық фармацевтикалық және хирургиялық техникалар, сондай-ақ басқа да рангаку тақырыптарын оқыды. Екі жыл өткен соң ол үйін інісінің күйеуіне берді. Нагасаки сол кезде шетелдік кемелерге кіруге рұқсат етілген санаулы порттардың бірі болды, сондықтан Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы (VOC) және көптеген қытай саудагерлері осы порт қаласында тұрып, қатаң бақылауда бизнеспен айналысты. Геннайдың қытай саудагерлерімен және VOC мүшелерімен болған байланысы оны керамикамен таныстырды. Келесі жылы Геннай Осака мен Киотоға көшіп, Тода Кёкузаннан шөптер медицинасын оқыды, ал 1757 жылы Эдоға қоныс аударды.
In 1752, Gennai was sent to Nagasaki to study western medicine, including European pharmaceutical and surgical techniques and other rangaku topics. Two years later, he turned his house over to his younger sister's husband. Nagasaki was at the time one of the only ports that foreign ships were allowed to enter and therefore the Dutch East Indies Company (VOC) along with a host of Chinese traders resided in the port town, and there were able to do business under highly regulated supervision. The interaction that Gennai had with the Chinese merchants and members of the VOC introduced him to ceramics. The following year Gennai relocated to Osaka and Kyoto, where he studied herbal medicine under Toda Kyokuzan before moving to Edo in 1757.
Эдодағы өмір
Эдода ол Тамура Рансуимен бірге оқыды, оның басшылығымен және қолдауымен Геннай женьшеньнің табиғи үлгілерін өсіре бастады. Бұл дәрілік шөптің импорттан жергілікті өндіріске көшуіне жағдай жасады. Эдода болғанда Геннай көптеген кітаптар жазды, олардың кейбіреуі ғылыми немесе табиғат туралы, ал кейбіреуі коккейбон және дангйбон жанрларындағы сатирикалық романдар болды. Геннай онна гирай болғандықтан, осы тақырыпта бірнеше еңбек жазды, соның ішінде Эдодағы еркектердің жыныстық қызметкерлері туралы нұсқаулықтар және гетеросексуалдыққа қарағанда еркектер арасындағы қатынасты жоғары бағалайтын көркем шығармалар бар. Ғылыми тәжірибелерінде Геннай түрлі минералдарды іздестіріп, асбест тоқыды, температураны есептеп, статикалық электрмен жұмыс істеді. Ол кен өндіру және кендерді тазарту технологияларын зерттеу үшін Нагасакиге қайтып келді.
In Edo, he studied with Tamura Ransui, and with his oversight and support Gennai began to cultivate natural specimens of ginseng. This made the transition from imports of the medicinal herb to domestic production possible. While in Edo Gennai wrote a number of books, some on scientific or nature topics, some satirical novels, in the kokkeibon and dangibon genres. Gennai was an onna girai and composed several works on the subject, including guidebooks on the male prostitutes of Edo and works of fiction exalting sex between men over heterosexuality. In his scientific experiments, Gennai prospected for various minerals, wove asbestos, calculated temperatures, and worked with static electricity. He returned to Nagasaki to study mining and the techniques of refining ores.
Тау-кен өндірісі
1761 жылы Идзу провинциясында темір кен орындарын ашып, кен өндіру кәсіпорнын құруға делдалдық жасады. Ол сондай-ақ Эдода өзінің түрлі өнертабыстарын көрмеге қойып, Токугава сёгунатының жоғары лауазымды шенеунігі Танума Окицугумен, сондай-ақ дәрігерлер Сугита Генпаку мен Накагава Джунанмен танысты. 1766 жылы ол Кавагоэ иелігіне қазіргі Сайтама префектурасының Чичибу аймағында асбест кенін игеруге көмектесті. Бұлармен қатар, ол көмір пештерінің тиімділігін арттыру және өзен кемелерін салу техникаларын зерттеді.
In 1761, he discovered iron deposits in Izu Province and worked as a broker to establish a mining venture. He also held exhibitions of his various inventions in Edo, and came to be known to Tanuma Okitsugu, a senior official in the Tokugawa shogunate, as well as the doctors Sugita Genpaku and Nakagawa Jun'an. In 1766, he assisted Kawagoe Domain to develop an asbestos mine in what is now part of Chichibu, Saitama. While these, he also studied techniques to improve the efficiency of charcoal furnaces and the construction of river boats.
Оқыту
1773 жылы Сатаке Йошиацу оны Кубота әкімшілігіне кен өндіру саласын оқытуға шақырды, сонымен қатар Дева провинциясында батыс майлы сурет салу бойынша сабақтар берді.
In 1773, he was invited by Satake Yoshiatsu to Kubota Domain to teach mining engineering, and while in Dewa Province, also gave lessons in western oil painting.
Өмірінің соңы
1779 жылдың жазында Геннай Едоға қайтып келді, онда ол даймё сарайын жөндеу жұмыстарын жүргізді. Оның соңғы күндері құпиямен оранылған. Көп тараған мәлімет бойынша, ол 1779 жылдың соңында сарай жоспарларын ұрлады деген айыптаудан кейін, мас күйінде ашуланып, жобадағы екі ағаш шеберін өлтіргені үшін тұтқындалды. Одан кейін ол келесі жылдың 24 қаңтарында түрмеде тетанус ауруынан қайтыс болды. Сугита Генпаку оның жаназасын өткізуді қалаған, бірақ шогунат белгісіз себептермен рұқсат бермеді, сондықтан Сугита денесіз және қабір тасысыз еске алу рәсімін өткізді. Осыдан кейін көптеген жылдар бойы Генаи шын мәнінде түрмеде өлмеген, бірақ Танума Окицугуның араласуымен жасырын жерде өмірін аяқтаған деген әртүрлі теориялар пайда болды.
Gennai was back in Edo by the summer of 1779, where he undertook repairs to a Daimyō mansion. His final days are surrounded in mystery. The most prevalent account is that he was arrested in late 1779 for killing two carpenters on the project in a drunken rage after they had accused him of stealing the plans for the mansion. He subsequently died in prison on January 24 of then following year of tetanus. Sugita Genpaku wanted to hold a funeral service, but this was denied for unknown reasons by the Shogunate, so Sugita held a memorial service with no body and with no tombstone. This has given rise to many theories over the years that Gennai had not actually died in prison, but had been spirited away, possibly by the intervention of Tanuma Okitsugu, and lived out the rest of his life somewhere in obscurity.
Хирага Геннайдың қабірі
Оның жерлеуіне бастапқы тыйым салынғанмен, Хирага Геннаидің Асакусабашидегі (қазіргі Хасиба, Тайтоку, Токио) Сосен джи ғибадатханасында қабірі болған. 1928 жылы 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінен кейін ғибадатхана Итабашиге көшірілді, бірақ зираты өз орнында қалды. Оның қабірінің артында ұзақ жылдар бойы қызмет еткен Фукусуке қабірі орналасқан, ал қабір тасының жанында өмір бойы досы Сугита Генпакудың эпитафиі бар тас ескерткіш тұрғызылған. Қабір 1931 жылы граф Йоринага Мацудайрамен қайта жаңартылды. 1943 жылы ол Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде мемлекеттік қорғауға алынды. Бұл орын Хибия желісіндегі Минами Сенджу станциясынан 12 минуттық жерде орналасқан. Алайда, қабірге қоғамның кіруіне рұқсат жоқ. Сонымен қатар, Хираганың Кагава префектурасының Сануки қаласындағы Хирага отбасының бодайжиде екінші қабірі де бар.
Despite the original prohibition on his funeral, Hiraga Gennai had a grave at the temple of Sosen ji in Asakusabashi (currently Hashiba, Taitō ku, Tokyo) In 1928, following the 1923 Great Kantō earthquake, the temple was relocated to Itabashi, but its cemetery remained behind. Behind his grave is the grave of Fukusuke, his long time manservant, and next to the tombstone is a stone monument with an epitaph by Sugita Genpaku, his life long friend. The tomb was reconstructed by Count Yorinaga Matsudaira in 1931. It received protection as a National Historic Site in 1943. The site is a 12 minute walk from Minami Senju Station on the Hibiya Line; however, the grave is not open to the public. In addition, Hiraga has a second grave at the Hiraga family bodaiji in Sanuki, Kagawa.
Шаш шығару туралы
Генай өзінің әдеби мансабында көптеген шығармалар жариялады. Бәлкім, ең танымалдарының бірі – «Он Фартинг» («Ішек қозғалысы») – Эдодағы танымал ойын-сауық ауданы Рёгокудағы жоғары және төмен мәдениет арасындағы қарым-қатынастарды зерттеген сатирикалық шығарма. Осы шығармада Генайдың өзі самураймен «күшті» пікір таласып, жапырақ шашу өнерімен аты шығып, халыққа кең танылған шаруа туралы әңгімелейді. Генай мен оның достары осы өнерді іске асыруға мүмкіндік беретін есірткі қолданылып жатыр ма деп талқылайды. Генай бұл жетістікті таңғажайып әрі құрметке лайық ерекшелік деп санайды. Басқа бір кейіпкер, Конфуцийшіл самурай Исибе Кинкикиро, осы әрекеттің ұятсыздығы мен көрермендердің ойсыздығына байланысты, халық алдында ішек қозғалысын көрсету Конфуций әдептерінің ережелеріне қайшы келеді деп мәлімдейді. Осы ұзақ диалог арқылы Генай осы екі қарама-қайшы құндылық жүйесі арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Конфуцийшіл самурай үшін бұл өнер – әдептілік пен қоғамдық тәртіпке қарсы жасалған ауыр қылмыс, ал Генай оны даналық пен шығармашылықтың көрінісі деп санайды. Екеуі де ішек қозғалысының пайдасыз бөлшеуден басқа ештеңе емес екендігіне келіседі және оны дәстүрлі түрде «өнімді» деп аталатын, ресми түрде бекітілген жұмыспен, мысалы, Токугава қоғамын басқарумен байланысты зихи жұмыспен салыстыруға болмайды; алайда, олар осы бөлшеудің мәні мен салдары туралы келіспейді. Кинкикиро бұл «нағыз даналардың» қоғамға үйреткен адамгершілік пен әдеп туралы барлық нәрсеге қарсы келеді деп санайды, бірақ Генай ішек қозғалысын өнерге айналдыра білген өнер иесінің шығармашылығы мен даналығын көреді. Осылайша, Генай материалдық және медиалық құндылықтарды жоғары немесе төмен деп жіктеу мәселесін ашады. Оқиға барысында Генай жоғары мәдениет тұжырымдамасын және оның сақтаушыларының көзқарасын сынауды жалғастырады.
Gennai published many works over the course of his literary career. Perhaps one of the most well known is On Farting, a satirical work which explored encounters between high and low culture in Ryōgoku, a popular entertainment district in Edo. Within this work, Gennai himself is depicted as having a "spirited" debate with a samurai about a peasant who had gained fame and popularity as a fart ist, entertaining crowds with performances of flatulence. Gennai and his friends debate if a drug is being used by the artist that allows the performance to be possible. Gennai argues that the feat is impressive and commendably unique. Another character, a Confucian Samurai named Ishibe Kinkichirō, argues that, due to the rudeness of the act and the stupidity of viewers, encouraging the public performance of flatulence goes against the rules of Confucian etiquette. Through this extended dialogue, Gennai highlights the differences between these two conflicting value systems. For the Confucian samurai, the performance represents a serious offence against propriety and social order, whereas Gennai believes that it embodies wisdom and creativity. The two agree that a fart is nothing more than a useless discharge, and that it cannot compare to the officially sanctioned work traditionally labeled as 'productive', such as the mental work that comes with running Tokugawa society; however, they disagree on the meaning and implications of this discharge. Kinkichirō argues that it goes against everything that the "true sages" taught society about human decency and etiquette, but Gennai sees the fart ist's creativity and wisdom in being able to make such useless excess into music. By presenting it this way Gennai exposes a problem with the categorization of material and media as either high or low. Throughout the story, Gennai continues to critique both the concept of high culture and the attitude of its custodians.
Тамыры жоқ шөп
Геннайдың тағы бір көрнекті сатирикалық шығармасы – «Тамырсыз шөп», онда тозақтың патшасы Энма оннагатаға ғашық болады. Геннайдың тозақ туралы сипаттамасында ол көңілді орын, бірақ қазіргі уақытта үлкен құрылыс жобасының ортасында. Бұл жоба тозақта халық санының күрт өсуіне байланысты, кеңірек орын қажеттігінен туындады. Патша Энма Аждаһа патшасына Энманың құштарлығына ие болған оннагата Кинкуноджо II-ні қайтаруды тапсырады. Аждаһа патшасы кімнің өлім әлеміне барып, оннагатаны әкелетінін анықтау үшін кеңес өткізеді. Кеңес бұл міндетті қай қызметкердің орындауы керектігін талқылайды. Ақырында, Аждаһа патшасы қақпашы – каппаны жібереді. Каппа актерді сүйікті етуді және оны тозаққа апаруды жоспарлайды. Алайда, каппа жас актерге ғашық болады. Жақынына тозақта мәңгілік азап шеккізігісі келмей, каппа Энманы алдау үшін кем тартымдырақ оннагатаны әкеледі. Содан кейін Энма Кинкунодзоның өзін табу үшін өлім әлеміне аттанады, бірақ ол ұрыста ұлы батыр актер Ичикава Райдзо I-ге жеңіледі. Одан кейін бұл оқиғаның Райдзоның өлімін алдын ала сезген түсі болғаны белгілі болады.
Another of Gennai's notable satirical works is Rootless Grass, in which Enma, the King of Hell, falls in love with an onnagata. In Gennai's description of hell, it is a lively place, but is currently in the midst of a large construction project. This project is due to the need for more space, because of the massive growth in population that hell is experiencing. King Enma tasks the Dragon King with the retrieval of the onnagata Kinkunojō II, who has become the object of Enma's affection. The Dragon King holds court to determine who will go to the mortal world to retrieve the onnagata. The court debates over which retainer should be the one to complete this task. In the end, the Dragon King sends the gatekeeper, a kappa. The kappa plans to seduce the actor and then drown him, in order to bring him back to hell. However, the kappa falls in love with the young actor. Not wanting to subject his lover to eternal suffering in hell, the kappa brings back a less attractive onnagata in an unsuccessful attempt to appease Enma. Enma then ventures out into the mortal realm to find Kinkunojō himself, but he is defeated in battle by the great hero actor Ichikawa Raizō I. It is then revealed that the whole story has actually been Raizō's dream, foretelling his imminent death.
Сүйіспеншіліктің нашар сапары
Сатирикалық басылымдар тақырыбын жалғастыра отырып, Геннайдың "Жаман ғашықтық саяхаты" шығармасы оның досы және шәкірті Ота Нанпоның Геннай қайтыс болғаннан кейін жинақтап, жариялаған "Төгілген гүлдер мен құлаған жапырақтар" шығармалар жинағына енген туынды. Осы шығармада оқырман баланың денесімен екі бітеудің саяхатын бақылайды. Геннай жиі сөз ойындары мен қаламбурларды қолданады, бұл бітеудің көзқарасынан әңгіме айтудың абсурдтылығы мен қызықтылығын арттырады.
Continuing the theme of satirical publications, Gennai's piece "A Lousy Journey of Love" is part of Blown Blossom and Fallen Leaves, an anthology of his work compiled and published posthumously by his friend and trainee, Ōta Nanpo. Within this piece, the reader follows the journey of two lice traversing the body of a boy. Gennai employs frequent wordplay and puns, which add to the absurdity and humor of telling a story from the perspective of a louse.