Кіріспе
Тіндерді күйдіру үшін медициналық практика. Каутеризация (немесе каутеризация, немесе каутеризация) – дене мүшесінің бір бөлігін алып тастау немесе жабу мақсатымен дене мүшесін күйдірудің медициналық практикасы немесе әдісі. Ол қан кетуді және зақымдануды азайту, қажетсіз өсуді жою немесе антибиотиктер қолжетімсіз болған кезде инфекция сияқты басқа да медициналық зиянды азайту үшін тіндердің бір бөлігін жояды. Бұл әдіс бұрын жараларды емдеуде кеңінен қолданылған. Антибиотиктер пайда болғанға дейін оның тиімділігі бірнеше деңгейде болды:
Cauterization (or cauterisation, or cautery) is a medical practice or technique of burning a part of a body to remove or close off a part of it. It destroys some tissue in an attempt to mitigate bleeding and damage, remove an undesired growth, or minimize other potential medical harm, such as infections when antibiotics are unavailable. The practice was once widespread for treatment of wounds. Its utility before the advent of antibiotics was said to be effective at more than one level:
To prevent exsanguination
To close amputations
Cautery was historically believed to prevent infection, but current research shows that cautery actually increases the risk for infection by causing more tissue damage and providing a more hospitable environment for bacterial growth. Actual cautery refers to the metal device, generally heated to a dull red glow, that a physician applies to produce blisters, to stop bleeding of a blood vessel, and for other similar purposes. The main forms of cauterization used today are electrocautery and chemical cautery—both are, for example, prevalent in cosmetic removal of warts and stopping nosebleeds. Cautery can also mean the branding of a human.
Қан кетуді тоқтату
Ампутация жарасын жабу
Cauterization (or cauterisation, or cautery) is a medical practice or technique of burning a part of a body to remove or close off a part of it. It destroys some tissue in an attempt to mitigate bleeding and damage, remove an undesired growth, or minimize other potential medical harm, such as infections when antibiotics are unavailable. The practice was once widespread for treatment of wounds. Its utility before the advent of antibiotics was said to be effective at more than one level:
To prevent exsanguination
To close amputations
Cautery was historically believed to prevent infection, but current research shows that cautery actually increases the risk for infection by causing more tissue damage and providing a more hospitable environment for bacterial growth. Actual cautery refers to the metal device, generally heated to a dull red glow, that a physician applies to produce blisters, to stop bleeding of a blood vessel, and for other similar purposes. The main forms of cauterization used today are electrocautery and chemical cautery—both are, for example, prevalent in cosmetic removal of warts and stopping nosebleeds. Cautery can also mean the branding of a human.
Каутеризация тарихта инфекцияны алдын алуға көмектеседі деп есептелген, бірақ қазіргі зерттеулер каутеризацияның тіндерге зиян келтіру арқылы инфекция қаупін арттыратынын және бактериялар өсуіне қолайлы жағдай жасайтынын көрсетеді. Нақты каутеризация – дәрігердің көпіршіктер жасауға, қан тамырларының қан кетуін тоқтатуға және басқа да ұқсас мақсаттарда қолданатын, әдетте қызыл қыздырылған металл құрал. Бүгінгі күні қолданылатын каутеризацияның негізгі түрлері – электрокаутеризация және химиялық каутеризация. Мысалы, бұл әдістер косметикалық мақсаттағы терідегі майлы бездіктерді (warts) жою және тамыр қан кетуін тоқтату үшін жиі қолданылады. Каутеризация – адамды белгілеуді де білдіреді.
Cauterization (or cauterisation, or cautery) is a medical practice or technique of burning a part of a body to remove or close off a part of it. It destroys some tissue in an attempt to mitigate bleeding and damage, remove an undesired growth, or minimize other potential medical harm, such as infections when antibiotics are unavailable. The practice was once widespread for treatment of wounds. Its utility before the advent of antibiotics was said to be effective at more than one level:
To prevent exsanguination
To close amputations
Cautery was historically believed to prevent infection, but current research shows that cautery actually increases the risk for infection by causing more tissue damage and providing a more hospitable environment for bacterial growth. Actual cautery refers to the metal device, generally heated to a dull red glow, that a physician applies to produce blisters, to stop bleeding of a blood vessel, and for other similar purposes. The main forms of cauterization used today are electrocautery and chemical cautery—both are, for example, prevalent in cosmetic removal of warts and stopping nosebleeds. Cautery can also mean the branding of a human.
Этимология
Cauterize – орта ағылшын тілінен алынған сөз, ол көне француз тіліндегі cauteriser сөзінен, кейін латын тіліндегі cauterizare сөзінен ("қайырып күйдіру немесе қызды темірмен белгі салу"), көне грек тіліндегі καυτηριάζειν (kauteriazein) сөзінен, καυτήρ (kauter) ("күйдіру немесе белгі салу үшін қолданылатын қызды темір") және καίειν (kaiein) ("күйдіру") сөздерінен шыққан (кастик).
Тарих
Қазалау – ежелгі заманнан бері қан кетуді тоқтату үшін қолданылып келе жатқан әдіс. Бұл процеске қатысты мәліметтер Эдвин Смит папирусы мен Гиппократ корпусында сипатталған. Ежелгі Грецияда қан кетуді, әсіресе хирургиялық араласулардың нәтижесінде пайда болған қан кетуді бақылау үшін негізгі түрде осы әдіс қолданылған. Архиген қан кетуге ұшыраған жараларға қазалау жасауды ұсынған, ал Александриялық Леонид емдеу мақсатында сүт безіндегі ісікті алып тастап, қан кетуді тоқтату үшін жараны қазалаған. Қытайлық «Су Вэнь» иттің шағуы сияқты түрлі ауруларды емдеу үшін қазалауды ұсынады. Американың жергілікті халықтары, ежелгі арабтар мен парсылар да осы техниканы қолданған. Ежелгі қазалау процесінде қолданылған құралдар қыздырылған сүңгілерден бастап, қазалауға арналған пышақтарға дейін алуан түрлі болған. Металл бөлігі отта қыздырылып, жараға тигізілген. Бұл тіндер мен қанның температурасының күрт өсуіне, қанның ұюына және осылайша қан кетуді тоқтатуға, бірақ тіндерге елеулі зақым келтіруге әкеп соқты. Сирек жағдайларда, қазалаудың орнына сіңіргіш заттар сияқты химиялық заттар қолданылған. Қазалау орта ғасырларда да кең таралған емдеу тәсілі ретінде қолданылып келді. 500 жылға дейін жазылған Бабыл Талмудында осы практикаға сілтеме жасалып, былай делінген: «Ыстық темірдің әсерінен соққының іздері жойылады». Қазалау көбінесе қан кетуді тоқтату үшін қолданылса да, тіс жұлу және психикалық ауруларды емдеу үшін де пайдаланылған. Мұсылман әлемінде Аль-Захрави мен Авиценна қазалауға қолданылатын техникалар мен құралдар туралы жазған. 20-ғасырдың соңына дейін Израильдің Негев аймағындағы бедуиндер Шалқар құсқыршығының (Thymelaea hirsuta) тамырын алып, оны бойлай тілімдеп, отқа жағып, қызыл қызған ұшын тері инфекциясымен (Дерматофитоз) ауыратын адамның маңдайына тигізген. Қазалаудың альтернативасы ретінде артерияларды байлау әдісі кейіннен Амбруаз Паре тарапынан жетілдіріліп, тиімдірек қолданылған.
Электрокаутерия
Электрокаутеризация – электр тогымен қыздырылған металл зондтың жылу өткізгіштігі арқылы тінді жою (немесе жұмсақ тінді кесу) процесі. Процедура шағын қан тамырларынан қан кетуді тоқтатады (ірі қан тамырлары байланады). Электрокаутерияда жоғары жиілікті кезектесетін ток бірполярлы немесе екіполярлы әдіспен қолданылады. Тінді кесу үшін үздіксіз толқын немесе тінді қатыру үшін үзіліспен қолданылуы мүмкін. Бұл процесте электрлік жылу тінді күйдіру, қатыру, кесу және кептіру (десикациялау) сияқты түрлі өзгерістерге ұшыратуы мүмкін, бұл толқынның түрі мен қуатына байланысты. Сондықтан электрокоагуляция, электродесикация және электрокуреттаж электрокаутеризациямен тығыз байланысты және қажет болған жағдайда бір процедурада бірге қолданылуы мүмкін. Электродесикация және куреттаж жиі қолданылатын процедура.
Біткұтқыр
Бір полюсті каутеризацияда дәрігер тінді бір ғана кішкентай электродпен тігізеді. Ток тізбегінің шығу нүктесі – электр күйігін болдырмау үшін кең бет, мысалы, мүшеқап. Шығарылатын жылу мөлшері контактілік беттің мөлшеріне, қуатына немесе ток жиілігіне, қолданылу уақытына және толқын пішініне байланысты. Ұдайы толқын пішіні үзілісті толқын пішінінен көбірек жылу тудырады. Тінді кесу үшін қолданылатын жиілік коагуляция режимінен жоғары болады.
Биполярлық
Биполярлы электрокаутерия – форцеп сияқты құралдың екі ұшы арқылы ток өткізеді. Оның артықшылығы – денедегі басқа электрлік ырғақтарды (мысалы, жүректің) бұзбау және тінді қысыммен қатыстыру. Бірполярлы құрылғыларда биполярлы құрылғыларға қарағанда жанама термиялық зақымдану көбірек болады. Электрокаутеризация химиялық каутеризациядан жақсы, себебі химиялық заттар жақын маңындағы тіндерге сіңіп, қажетті шектен тыс жерді күйдіруі мүмкін. Электрокаутерия кезінде пайда болатын хирургиялық түтіннің құрамындағы химиялық заттардың зияндылығы да қызықтыруда. Бұл заттарды тыныспен алу науқастарға немесе медициналық персоналға зиян келтіруі мүмкін. Сонымен қатар, ультрадыбыстық коагуляция және абляция жүйелері де қолжетімді.
Мұрынды күйдіру
Тұмсықтың жиі қан кетуіне көбінесе мұрынның ашық қан тамырлары, әдетте Киессельбахтың торы себеп болады. Мұрыннан қан шықпаса да, дәрігер болашақта қан кетудің алдын алу үшін оны күйдіруі мүмкін. Күйдіру әдістеріне зақымдалған аймақты қышқылмен, ыстық металлмен немесе лазерлермен күйдіру жатады. Мұндай процедура табиғи түрде өте ауыртпалы болады. Кейде дәрігер, оның тиімділігі төмен болғанымен, азырақ ауыртатын альтернатива ретінде сұйық азотты қолданады. Кокаинді медициналық қолдануға рұқсат етілген азау елдерде дәрігер оны қолдануға болады. Кокаин – қан тамырларын тарылтатын және жергілікті анестезиялық әсер беретін жалғыз зат, сондықтан ол мұрын қан кетуін тоқтатуға өте ыңғайлы. Көбірек қазіргі заманғы емдеу әдісі жергілікті анестезиядан кейін күміс нитратын қолдану болып табылады. Процедура көбінесе ауыртпайды, бірақ анестезия әсері біткеннен кейін бірнеше күнге дейін ауыру сезімі болуы мүмкін, ал емнен кейін бір аптаға дейін мұрыннан сұйықтық ағуы мүмкін. Мұрынды күйдіру бос мұрын синдромын тудыруы мүмкін.
Сәбилерді сүндеттеу
Америка Құрама Штаттары мен Канадада нәрестелерді сүндеттеу үшін каутеризация қолданылған. Манитоба дәрігерлер мен хирургтар колледжі жаңа туған балаларды сүндеттеуде осы әдісті қолдануға қарсы кеңес береді. Осы сүндеттеу әдісі салдарынан бірнеше нәрестенің жыныс мүшесі күйіп, кем дегенде жеті ұл баланың жынысы өзгертіліп, әйел ретінде тіркелген.