1915 ж. Қытайға жасалған 21 талап: Жапонияның Қытайдағы билігін кеңейту, Манжурия, Оң Монғолиядағы ықпалы, теміржолдар бақылауы туралы маңызды талаптар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1915 ж. Қытайға Жапонияның талаптары
Жапонияның Қытай үкіметінен 1915 жылы алған талаптары
1915 Japanese set of demands to China
the Japanese demands on the Chinese government in 1915
Жиырма бір талап (対華21ヶ条要求;) – 1915 жылғы 18 қаңтарда Жапония империясының премьер-министрі Окума Шигенобу басшылығымен Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қытай Республикасы үкіметіне қойылған талаптар жиынтығы. Жасырын талаптар Жапонияның Қытайдағы бақылауын күрт кеңейтуге бағытталған. Жапония 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда жаулап алған бұрынғы неміс аймақтарын өз өзінде сақтап қалады. Жапония Маньчжурия және Оңтүстік Монголияда күшті болады. Сонымен қатар, Жапония теміржол саласындағы рөлін кеңейтеді. Ең радикальды талаптар (5-тармақта) Жапонияға қаржы, полиция және мемлекеттік басқару ісінде шешуші дауыс беру құқығын береді. Бұл соңғы талап Қытайды, тиімді түрде, Жапонияның протекторатына айналдырып, Батыс елдерінің ықпалын азайтуға әкелер еді. Жапонияның жағдайы күшті болды, себебі Батыс державалары Германиямен соғысқа қатысып, тұрақсыз жағдайда болды. Ұлыбритания мен Жапония 1902 жылдан бері әскери одақтас болды, ал 1914 жылы Лондон Токиодан соғысқа қосылуды сұрады. Пекин құпия талаптарды жариялап, Вашингтон мен Лондонға көмек сұрады. Олар Токиоға қолдау көрсетіп, 1916 жылғы соңғы келісімде 5-тармақтың алынып тасталуын қамтамасыз етті. Жапония Қытайда шамалы пайдаға ие болды, бірақ Ұлыбритания мен АҚШ-тағы беделі мен сенімін жоғалтты.
The Twenty One Demands (対華21ヶ条要求; ) was a set of demands made during the First World War by the Empire of Japan under Prime Minister Ōkuma Shigenobu to the government of the Republic of China on 18 January 1915. The secret demands would greatly extend Japanese control of China. Japan would keep the former German areas it had conquered at the start of World War I in 1914. Japan would be strong in Manchuria and South Mongolia. And, Japan would have an expanded role in railways. The most extreme demands (in section 5) would give Japan a decisive voice in finance, policing, and government affairs. The last part would make China in effect a protectorate of Japan, and thereby reduce Western influence. Japan was in a strong position, as the Western powers were in a stalemate world war with Germany. Britain and Japan had a military alliance since 1902, and in 1914 London had asked Tokyo to enter the war. Beijing published the secret demands and appealed to Washington and London. They were sympathetic and forced Tokyo to drop section 5 in the final 1916 settlement. Japan gained a little in China, but lost a great deal of prestige and trust in Britain and the U. S.
Қытай халқы жапон тауарларына қарсы бүкіл ел бойынша спонтанды бойкот ұйымдастырды, нәтижесінде Жапонияның Қытайға экспорттық көрсеткіштері күрт төмендеді. Ұлыбритания мұндай әрекетке наразылық білдірді және Жапонияны енді сенімді одақтас деп санамады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапонияның жағдайы күшті, ал Ұлыбританияның жағдайы нашар болды. Дегенмен, Ұлыбритания (және АҚШ) Жапонияны Қытай экономикасының басым бөлігін бақылауға мүмкіндік беретін бесінші талаптардан бас тартуға мәжбүр етті, сондай-ақ «Ашық есік саясатын» тоқтатуға әкеп соқты. Жапония мен Қытай 1915 жылғы 25 мамырда алғашқы төрт мақсатты растайтын бірқатар келісімдерге қол жеткізді.
The Chinese public responded with a spontaneous nationwide boycott of Japanese goods; Japan's exports to China fell drastically. Britain was affronted and no longer trusted Japan as an ally. With the First World War underway, Japan's position was strong and Britain's was weak; nevertheless, Britain (and the United States) forced Japan to drop the fifth set of demands that would have given Japan a large measure of control over the entire Chinese economy and ended the Open Door Policy. Japan and China reached a series of agreements which ratified the first four sets of goals on 25 May 1915.
Өмірбаян
Жапония Бірінші Қытай-Жапон соғысы мен Рус-Жапон соғысындағы жеңістері арқылы Солтүстік Қытай мен Маньчжурияда үлкен ықпал аймағына ие болды және Цинь әулеті тұсында Императорлық Қытайға саяси және экономикалық үстемдік орнатуға таласқан Еуропа империалистік державаларының қатарына қосылды. Синьхай революциясында Цинь әулетінің құлауымен және одан кейін Қытай Республикасының құрылуымен, Жапония Қытайдағы өзінің беделін одан әрі арттыруға мүмкіндік алды. 1898 жылдан бері Германия империясы Кяучжоу шығанағының концессиясы аясында Шандоң провинциясын бақылап келді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 1914 жылдың 23 тамызында Жапония Германияға соғыс жариялады. Жапон және британдық әскерлері Цинтао қамалынан кейін Алыс Шығыстағы барлық неміс иеліктерін жылдам басып алды.
Japan had gained a large sphere of influence in northern China and Manchuria through its victories in the First Sino Japanese War and the Russo Japanese War, and had thus joined the ranks of the European imperialist powers in their scramble to establish political and economic domination over Imperial China under the Qing dynasty. With the overthrow of the Qing dynasty in the Xinhai Revolution, and the subsequent establishment of the new Republic of China, Japan saw an opportunity to further expand its position in China. The German Empire was in control of Shandong province as part of the Kiautschou Bay concession since 1898. With the onset of the First World War, Japan declared war against Germany on 23 August 1914. Japanese and British forces quickly seized all German holdings in the Far East, after the Siege of Tsingtao.
Жапондық ультиматум
Қытай 1915 жылғы 26 сәуірде Жапонияның түзетілген ұсынысын қабылдамағаннан кейін, генро араласып, құжаттан «5-топты» жойды, себебі осы талаптар Қытай үкіметі үшін ең көңілсіз болып шықты. «Он үш талаптың» қысқартылған жиынтығы 7 мамырда екі күнге жауап беру мерзімі қойылып, ультиматум түрінде жіберілді. Юань Шикай Жапониямен соғысқа түсуге батыл болмады, сондықтан ол мойынсұнуға келісті, және оның ізбасарлары да осы тактиканы қолданды. Шарттың соңғы нұсқасына екі тарап та 1915 жылғы 25 мамырда қол қойды. Като Такааки Юаньның Қытай халқының алдындағы беделін сақтап қалу үшін талаптарға мойынсұнуға ультиматум беруге шақырғанын ашық мойындады. АҚШ-тың Қытайдағы өкілі Пол Рейнш АҚШ Мемлекеттік департаментіне Қытайдың ультиматумның жұмсақтығына таңқалғанын, себебі талаптар олардың бұрын мойынсұнуға міндеттенгенінен әлдеқайда аз болғанын хабарлады.
After China rejected Japan's revised proposal on 26 April 1915, the genrō intervened and deleted ‘Group 5’ from the document, as these had proved to be the most objectionable to the Chinese government. A reduced set of "Thirteen Demands" was transmitted on May 7 in the form of an ultimatum, with a two day deadline for response. Yuan Shikai was not in a position to risk war with Japan, and accepted appeasement, a tactic followed by his successors. The final form of the treaty was signed by both parties on May 25, 1915. Katō Takaaki publicly admitted that the ultimatum was invited by Yuan to save face with the Chinese people in conceding to the Demands. American Minister Paul Reinsch reported to the US State Department that the Chinese were surprised at the leniency of the ultimatum, as it demanded much less than they had already committed themselves to concede.
Салдарлар
Жиырма бір талаптың қайта қаралып, соңғы (он үш талап) нұсқасының нәтижелері Жапония үшін оңнан гөрі теріс әсер етті. "5-топ" болмағандықтан, жаңа келісім Жапонияға Қытайда бұрынғыдан көп емес мүмкіндіктер берді. Екінші жағынан, АҚШ Жапонияның "Ашық есік" саясатын қабылдамауына қатысты өте күшті наразылық білдірді. 1915 жылғы 13 наурызда АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уильям Дженнингс Брайан жариялаған Брайан нотасында, АҚШ Жапонияның Маньчжурия, Моңғолия және Шандондағы "ерекше мүдделерін" мойындағанмен, Қытайдың егемендігіне жасалатын одан әрі қол сұғуларға алаңдаушылық танытты. Жапонияның ең жақын одақтасы Ұлыбритания, Жапонияның үстемдік танытуы мен дипломатиядағы қатыгездігіне алаңдады, әсіресе британдық Сыртқы істер министрлігі Жапонияның Қытайдың барлық аймағында жапон протекторатын орнатуға жасаған әрекеттеріне наразылық білдірді. Соңынан Жапония мен АҚШ келісімге келді, нәтижесінде 1917 жылы Лансинг-Иши келісімі жасалды. Ол 1919 жылы Париж бейбітшілік конференциясымен бекітілді. Қытайда Жапонияның әрекеттерінің жалпы саяси салдары өте жағымсыз болды, бұл Жапонияға қарсы халық арасында наразылық тудырып, төртінші мамыр қозғалысына және ұлтшылдықтың күрт өсуіне себепкер болды. Жапония Шандонг провинциясын толық бақылауға алуға тырысып, Версаль шартында осы талабына еуропалық елдердің дипломатиялық қолдауын алды (Қытай делегациясы шартына қол қоюдан бас тартқандарына қарамастан). Бұл өз кезегінде АҚШ үкіметінің наразылығын және Қытайдағы кең тараған ашу-ызаны тудырды; жапон тауарларына қарсы ірікөлдемді бойкот осының бір көрінісі болды. 1922 жылы АҚШ мәселені шешті: Қытайға Шандоңның барлық аймағына формалды егемендік берілді, бірақ іс жүзінде Жапонияның экономикалық үстемдігі сақталды.
The results of the revised final (Thirteen Demands) version of the Twenty One Demands were far more negative for Japan than positive. Without "Group 5", the new treaty gave Japan little more than it already had in China. On the other hand, the United States expressed strongly negative reactions to Japan's rejection of the Open Door Policy. In the Bryan Note issued by Secretary of State William Jennings Bryan on 13 March 1915, the U. S., while affirming Japan's "special interests" in Manchuria, Mongolia and Shandong, expressed concern over further encroachments to Chinese sovereignty. Great Britain, Japan's closest ally, expressed concern over what was perceived as Japan's overbearing, bullying approach to diplomacy, and the British Foreign Office in particular was unhappy with Japanese attempts to establish what would effectively be a Japanese protectorate over all of China. Afterwards, Japan and the United States looked for a compromise; as a result, the Lansing–Ishii Agreement was concluded in 1917. It was approved by the Paris Peace Conference in 1919. In China, the overall political impact of Japan's actions was highly negative, creating a considerable amount of public ill will towards Japan, contributing to the May Fourth Movement, and a significant upsurge in nationalism. Japan continued to push for outright control over Shandong Province and won European diplomatic recognition for their claim at the Treaty of Versailles (despite the refusal of the Chinese delegation to sign the treaty). This, in turn, provoked ill will from the United States government, as well as widespread hostility within China; a large scale boycott against Japanese goods was just one effect. In 1922, the U. S. brokered a solution: China was awarded nominal sovereignty over all of Shandong, while in practice Japan's economic dominance continued.