Кіріспе

Халықаралық ұйым

Адам қатарына қарсы миналар мен кассеталық оқ-дәрілерге тыйым салу жөніндегі халықаралық науқан (ICBL) – үкіметтік емес ұйымдардың коалициясы болып табылады. Оның мақсаты – адам қатарына қарсы миналар мен кассеталық оқ-дәрілерден мүлдем құтылған әлем құру, онда миналар мен кассеталық оқ-дәрілерден зардап шеккендердің құқықтары құрметтеледі және олар толыққанды өмір сүре алады. Коалиция 1992 жылы алты ұйым (Францияда орналасқан Handicap International, Германияда орналасқан Medico International, Ұлыбританияда орналасқан Mines Advisory Group және АҚШ-та орналасқан Human Rights Watch, Physicians for Human Rights және Vietnam Veterans of America Foundation) ұқсас мақсаттарын іске асыру үшін бірлесіп жұмыс істеуге келіскен кезде құрылды. Науқан содан бері өсіп, 100-ге жуық елде белсенді мүшелері бар желіге айналды – оның ішінде әйелдер, балалар, ардагерлер, діни ұйымдар, қоршаған ортаны қорғау, адам құқықтары, қару-жарақтарды бақылау, бейбітшілік және даму мәселелерімен айналысатын топтар бар. Олар жергілікті, ұлттық және халықаралық деңгейде адам қатарына қарсы миналарды жою үшін жұмыс істейді. Оның белгілі қолдаушысы Уэльс ханшайымы Диана болды. Ұйым және оның негізін қалаушы үйлестірушісі Джоди Уильямс 1997 жылы Миналарды тыйым салу туралы келісімге (Оттава келісіміне) қол жеткізуге салған еңбегі үшін Нобель бейбітшілік сыйлығын алды. Бұл келісімге (адам қатарына қарсы миналарды пайдалануға, өндіруге, сақтауға және беруге тыйым салатын) қол қою науқанның ең үлкен жетістігі деп есептеледі. Сыйлықты ұйым атынан оның негізін қалаушысы, Mines Advisory Group ұйымының өкілі Рей Макграт және Камбоджаның минадан зардап шеккен азаматы, ICBL белсендісі Тун Чаннарет қабылдады. ICBL жер миналары мен кассеталық оқ-дәрілердің жаһандық жағдайын бақылайды (өзінің зерттеу және бақылау бөлімі – Landmine and Cluster Munition Monitor арқылы), сондай-ақ Миналарды тыйым салу туралы келісімді іске асыру және оны барлық елдердің қабылдауы үшін адвокаттық жұмыстар жүргізеді, минадан зардап шеккен аймақтардың қажеттіліктерін ескере отырып, гуманитарлық минаға қарсы іс-қимыл бағдарламаларын, минадан аман қалғандарды, олардың отбасыларын және қоғамдастықтарын қолдайды, сондай-ақ миналарды өндіруді, пайдалануды және беруді тоқтатуға шақырады, оның ішінде мемлекеттік емес қарулы топтардың да қатысуын тоқтатуды талап етеді. ICBL Миналарды тыйым салу туралы келісім аясындағы кезеңдік мәжілістерге қатысады, келісімге қатыспаған мемлекеттерді оған қосылуға шақырады және мемлекеттік емес қарулы топтарды минаға тыйым салу нормасын сақтауға шақырады, миналарды пайдалануды айыптайды, мина мәселесі бойынша қоғамдық хабардарлықты арттыру және пікірталас ұйымдастыруға ықпал етеді, іс-шаралар өткізеді және бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударады.

Ұйымдастыру құрылымы

2011 жылы Халықаралық миналарды тыйым салу кампаниясы (ICBL) және Кластерлік оқ-дәрілер коалициясы (CMC) операциялық тиімділікті арттыру және өзара толықтыратын жұмысты күшейту мақсатында бірігіп, енді ICBL CMC деп аталады. ICBL және CMC кампаниялары жеке-жеке сақталады және үкіметтерге екі келісімді іске асыру және насихаттау бойынша міндеттемелерін еске салып тұрады. Жер миналары мен кластерлік оқ-дәрілерді мониторингілеу жөніндегі азаматтық қоғамның бірегей бағдарламасы жер миналарының, кластерлік оқ-дәрілердің және жарылғыш соғыс қалдықтарының гуманитарлық және дамуға тигізетін әсерін қадағалауды жалғастырады. ICBL CMC қызметін стратегиялық, қаржылық және адам ресурстарын бақылаумен қамтамасыз ететін, ICBL-дің түрлі элементтерін ұсынатын Басқару кеңесі қолдайды. Консультативтік комитет қызметкерлерге және кампания жұмысына тұрақты түрде көмектеседі. Төрт елші әлемдік деңгейдегі конференциялар мен іс-шараларда кампания өкілдері ретінде жұмыс істейді. Оларға Джоди Уильямс, Тун Чаннарет (Камбоджада жер минасынан аман қалған), Сонг Косал (Камбоджада жер минасынан аман қалған) және Маргарет Арех Орех (Угандада жер минасынан аман қалған және Уганда жер минасынан аман қалғандар қауымдастығының негізін қалаушы) кіреді. Қазіргі таңда ICBL-де Женевада (орталық кеңсе), Лионда, Парижде және Оттавада орналасқан 14 қызметкер жұмыс істейді. Сонымен қатар, ICBL CMC жыл сайын бірнеше стажерлерді қабылдайды.

Жер миналары мен кассеттік оқ-дәрілерді бақылау

Жер миналары мен кассеталық оқ-дәрілерді бақылау – ICBL CMC-нің зерттеу және мониторингтік бөлімі. Ол миналарды тыйым салу туралы келісім мен 2008 жылғы кассеталық оқ-дәрілер туралы конвенцияның де-факто мониторингтік режимі болып табылады. Ол қатысушы мемлекеттердің миналарды тыйым салу туралы келісімді және кассеталық оқ-дәрілер туралы конвенцияны іске асыруы мен оларға сәйкес келуін бақылайды және есеп береді. Сонымен қатар, ол жер миналары, кассеталық оқ-дәрілер және басқа да жарылғыш соғыс қалдықтары (ERW) салдарынан туындаған мәселелерді жалпылай бағалайды. Бұл мониторинг – үкіметтік емес ұйымдардың гуманитарлық құқық пен қарусыздандыру келісімдерін үйлесімді, жүйелі және тұрақты түрде бақылау үшін біріккен алғашқы тәжірибесі. Осы арқылы азаматтық қоғамға негізделген тексеру қағидасы сәтті іске асырылуда. 1998 жылы құрылғаннан бері Monitor зерттеулерін негізінен ел ішіндегі зерттеушілер жүргізеді, олардың көпшілігі ICBL CMC кампаниясының өкілдері. Барлық материал жариялану алдында Monitor редакциялық тобының мұқият редакциялануынан өтеді.