Кіріспе

Адамды арнайы жасалған зеңбірекшен шығару.

Адамды зеңбірекке оқтап атқан көрсетілімде, "зеңбірек допшасы" рөліндегі адам, зеңбірекке ұқсату үшін арнайы жасалған цилиндрден шығарылады. Адам зеңбірек допшасы физика заңдылықтары бойынша болжамдалған қону орнына орналастырылған көлденең торға немесе үрленген қапқа түседі. Ашық ауадағы көрсетілімдер суға бағытталған болуы мүмкін.

Тарих

1877 жылы Лондондағы Корольдік аквариумда 17 жасар Росса Матильда Рихтер "Зазель" сахналық есімімен алғашқы адам-оқ болып танылды. Ол канадалық Уильям Леонард Хант ("Ұлы Фарини") өнертапқан серіппелі механизммен жұмыс істейтін зеңбірекпен ұшырылды. Кейін ол П.Т. Барнум циркімен гастрольде болды. Фаринидің зеңбірегі серіппелерді пайдаланып, адамды ұшыру қашықтығын шектеді. Рихтердің адам-оқ мансабы байланысты емес арқанмен жүру кезінде арқасының сынуымен аяқталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ильдебрано Заккини итальяндық сарбаздарды жау шебіне атқылау үшін серіппелі зеңбіректерді пайдалануды ұсынды, бірақ итальян үкіметі бұл жоспарды тым тәуекелді деп есептеді. 1922 жылы Каирде Заккини қысылған ауамен жұмыс істейтін, адамды ұшыратын зеңбірек ойлап тапты. Ол жаңа зеңбірегін алғаш ұлы Бруно Заккинимен сынап көрді, ал Италияға оралғаннан кейін Ринглинг ағайындыларының өкілдері Заккини отбасын АҚШ-қа шақырды. Закини отбасының мүшелері кейін Ринглинг ағайындылары циркінің Даңқ залына енгізілді.

Қаңтардың механикасы

Қарудағы серпімді күшті серіппе немесе қысылған ауа ағыны қамтамасыз етеді. Бұл құрылғыны катапульт сияқты жұмыс істеуге мүмкіндік береді, онда адамды итеруге арналған цилиндр қарудың аузында тоқтайды. Кейбір қаруларда нитроцеллюлоза, атап айтқанда динитрат эфирі, целлюлоза динитраты (пироксилин) қолданылады. Цирк қойылымында, ұшыру механизміне қатысы жоқ көру және есту әсерлерін беру үшін ұнтақ қолданылуы мүмкін. Көру әсерін күшейту үшін фейерверктер мен түтін де пайдаланылуы мүмкін. Бұл адамдарды ұшыратын қарулардың ең ірі сатушысы Пенсильвания штатындағы Гринсбург қаласында орналасқан. Бұл жеткізуші барлық адамдық қару катапульттарының шамамен 80% -ын қамтамасыз етеді.

Әлемдік рекорд

Қазіргі уақытта ең ұзақ адамды зеңбірекпен ұшыру жөніндегі әлемдік рекордты Дэвид "The Bullet" Smith Jr. 2011 жылдың 10 наурызында Италияның Милан қаласында өткен "Lo Show dei Record" бағдарламасында орнатқан деп мәлімделеді. Ең ұзақ қашықтық зеңбірек аузынан желіге жеткен ең алыс нүктеге дейін өлшенді. Смит 8 м (26' 3") ұзындықтағы зеңбірекпен ұшырылды. Оның жылдамдығы сағатына 120 км (74.6 миль) болғаны және ең жоғарғы биіктігі 23 м (75' 6") болғаны бағаланды. Дегенмен, Дэвид "Cannonball" Smith ағасы 2002 жылдың 31 тамызында Миннесота штатының Оватонна қаласында өткен The Steele County Free Fair-де рекордты орнатты деген қарсы пікір бар. Смит ағаның ұшу кезіндегі жылдамдығы 100 метрден асса деп есептеледі.

Жақында

Цирк артисі Белло Нок «America’s Got Talent» телешоуының 12-ші маусымының 9-шы эпизодында тікұшақтың бас роторынан ұшып өтетін адам-дәрідей шашырап шығатын трюк жасады.

Қауіп

Бұл трюк кезінде 30-нан астам адам қаза тапты. Соңғы оқиғалардың бірі 2011 жылдың 25 сәуірінде Ұлыбританияның Кент аймағында болды, онда қауіпсіздік желісінің бұзылуы салдарынан адам-оқ қайтыс болды. Қону, бұл әрекеттің ең қауіпті бөлігі саналады.