Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әдеби шығармалардағы стереотиптік кейіпкер
Stock character in literary works
Сушбаклер – еуропалық оқиғалы әдебиет жанры, ол семсерлесу, акробатика және айла-шарғы шеберлігімен, сондай-ақ ерлік идеалдарымен ерекшеленетін батыр кейіпкерге назар аударады. "Сушбаклер" кейіпкері – батыл, еріншекті және идеалистік: ол қиын жағдайдағы әйелдерді құтқарады, әлсіздерді қорғайды, өз ар-намысын немесе әйелдің ар-намысын қорғау үшін, немесе досын кек алу үшін дуэльге шығады. Сушбаклерлер көбінесе батыл және романтикалық оқиғаларға өршілдікпен немесе жарқындықпен қатысады. Сушбаклер батырлары әдетте элегантты және сәнді киінетін мырзалар болып табылады, олар пальто, жилет, тары шалбар, үлкен қауырсынды шляпалар және биік былғары етік киеді, ал олар аристократтар қолданған жұқа рапиралармен қаруланған. Сушбаклерлер әдетте өкінішсіз қарақшылар немесе пираттар емес, бірақ кейбіреулері осындай күмәнді жағдайлардан көтеріліп, өзін құтқаруға жете алады. Оның қарсыласы көбінесе жамандыққа толы жау ретінде сипатталады. Батыр оқиға барысында жаудың көптеген қолбасшыларымен күресуі мүмкін, бірақ оқиғаның шешімі – басты кейіпкер мен жаудың арасындағы жекпе-жек шайқас болады. Батылдық, шеберлік, тапқырлық және ерекше құрмет пен әділдік сезімін біріктіретін сушбаклерлердің көптеген мысалдары бар, мысалы, Сирано де Бержерак, Үш мушкетер, Қызыл пимпернел, Робин Гуд және Зорро. Тарихи жанр ретінде ол көбінесе Ренессанс немесе кавалер дәуірінде өрбуі мүмкін. Стереотиптік кейіпкер кино жанрында да кең таралды, бұл жанрды Пираттық алтын ғасырға дейін кеңейтті. Сушбаклер әңгімелері жиі романтика жанрымен байланысты болғандықтан, кейде кейіпкердің нәзік, сарайлық махаббатын білдіретін әдемі, аристократиялық әйелге деген құштарлығы болуы мүмкін. Сонымен қатар, сушбаклер сюжеттері көбінесе жемқор діни тұлғаларға немесе айлакер монархтарға қатысты интригаларға негізделгендіктен, кейіпкерлер сүйкімді әйелдердің немесе вампир сияқты куртизандардың азғыруына ұшырауы мүмкін.
A swashbuckler is a genre of European adventure literature that focuses on a heroic protagonist stock character who is skilled in swordsmanship, acrobatics, and guile, and possesses chivalrous ideals. A "swashbuckler" protagonist is heroic, daring, and idealistic: he rescues damsels in distress, protects the downtrodden, and uses duels to defend his honor or that of a lady or to avenge a comrade. Swashbucklers often engage in daring and romantic adventures with bravado or flamboyance. Swashbuckler heroes are typically gentleman adventurers who dress elegantly and flamboyantly in coats, waistcoats, tight breeches, large feathered hats, and high leather boots, and they are armed with the thin rapiers that were commonly used by aristocrats. Swashbucklers are not usually unrepentant brigands or pirates, although some may rise from such disreputable stations and achieve redemption. His opponent is typically characterized as a dastardly villain. While the hero may face down a number of henchmen to the villain during a story, the climax is a dramatic one on one sword battle between the protagonist and the villain. There is a long list of swashbucklers who combine courage, skill, resourcefulness, and a distinctive sense of honor and justice, as for example Cyrano de Bergerac, The Three Musketeers, The Scarlet Pimpernel, Robin Hood, and Zorro. As a historical fiction genre, it is often set in the Renaissance or Cavalier era. The stock character also became common in the film genre, which extended the genre to the Golden Age of Piracy. As swashbuckler stories are often mixed with the romance genre, there will often be a beautiful, aristocratic female love interest to whom the hero expresses a refined, courtly love. At the same time, since swashbuckler plots are often based on intrigues involving corrupt religious figures or scheming monarchs, the heroes may be tempted by alluring femme fatales or vampish courtesans.
Этимология
"Swashbuckler" сөзі 16-шы ғасырдан бері "swash" (көне сөз: қылыштан соғып, мақтанышпен келе беру) және "buckler" (бір қолмен ұсталған кішкентай қалқан) сөздерінің бірігіп жасалған түрі.
"Swashbuckler" is a compound of "swash" (archaic: to swagger with a drawn sword) and "buckler" (a small shield gripped in the fist) dating from the 16th century.
Тарихи негіздер
Бұл дәуірдегі қарулы күштер мен жалдамалы әскерлер әдетте қажеттілік тудырғандықтан қару-жарақ киетін, ал кейінірек романтикалық әдебиет пен кинодағы олардың әріптестері (төменде қараңыз) көбінесе кимейтін. Сөйтіп, термин соғыс құралдарын көрсетуден гөрі батыл, бейқам мінез-құлықты білдіру үшін өзгерді. Осы тақырыптағы батырлық әңгімелер мен махаббат романдары көбінесе Еуропадағы Ренессанстың соңынан бастап, Ақыл-Ой дәуірі мен Наполеон соғыстарына дейінгі кезеңде, сондай-ақ Кариб теңізіндегі қаракшылар туралы әңгімелермен отарлық дәуірге дейін өрбиді.
While man at arms and sellswords of the era usually wore armor of necessity, their counterparts in later romantic literature and film (see below) often did not, and the term evolved to denote a daring, devil may care demeanor rather than brandishment of accoutrements of war. Swashbuckling adventures and romances are generally set in Europe from the late Renaissance up through the Age of Reason and the Napoleonic Wars, extending into the colonial era with pirate tales in the Caribbean.
Театр
Ренессанс және Ағарту дәуірлерінде азаматтық қоғамда да, соғыста да семсерлесудің маңызды және кең таралған рөлі болғандықтан, фехтование театр сахналарында пьесалардың бір бөлігі ретінде қойылды. Тезірек актерлерге ойыншылдық, драмалық стильде фехтование үйретілді. Соңында фехтование актерлердің классикалық білімінің қалыптасқан бөлігіне айналды.
The perceived significant and widespread role of swordsmanship in civilian society as well as warfare in the Renaissance and Enlightenment periods led to fencing being performed on theatre stages as part of plays. Soon actors were taught to fence in an entertaining, dramatic manner. Eventually fencing became an established part of a classical formation for actors.
Фильмдер
Сондықтан кинотеатрлар көбейген сайын, амбициялы актерлер өздерінің сайыпқыран дағдыларын экранда көрсету мүмкіндігіне қол жеткізді. Көрсетілмейтін фильмдер ұзақ диалогтарға жарамды болмағандықтан, қорғаушы-батырлар туралы классикалық әңгімелер жеңілдетілді және таза әрекет басымдыққа ие болды. Осылайша, жаңа типтегі кино кейіпкері дүниеге келді: қылышпен шайқасатын батыр. Голливуд актерлері осы шебер қылышбаздарды сомдау үшін, оларға қарыштап қылышпен күресудің жоғары деңгейдегі жаттығулары қажет болды. Қылышпен шайқасудың ең танымал төрт шебері – Уильям Хоббс, Энтони Де Лонгис, Боб Андерсон және Питер Даймонд. Көлемді ерліктерді бейнелейтін кейбір фильмдер франшизасының (әсіресе Индиана Джонс фильмдеріндегідей) қазіргі замандағы оқиғалары қылышпен шайқасатын батырлық деп сипатталған.
Consequently, when movie theaters mushroomed, ambitious actors took the chance to present their accordant skills on the screen. Since silent movies were no proper medium for long dialogues, the classic stories about heroes who would defend their honour with sword in hand were simplified and sheer action would gain priority. This was the birth of a new kind of film hero: the swashbuckler. For Hollywood actors to depict these skilled sword fighters, they needed advanced sword training. Four of the most famous instructors for swashbuckling swordplay are William Hobbs, Anthony De Longis, Bob Anderson and Peter Diamond. The larger than life heroics portrayed in some film franchise adventures (most notably the Indiana Jones movies) set in the modern era have been described as swashbuckling.
Фильм
Бұл жанр, қылышпен қаруласудан басқа, әрқашан ортағасырлық Еуропаның рыцарлық әңгімелерінен, Роббин Гуд және Король Артур туралы аңыздар сияқты, бастау алатын ықпалдармен сипатталды. Көп ұзамай ол "Зорроның белгісі" (1920), "Үш мушкетер" (1921), "Скарамуш" (1923) және "Қызыл пимпернел" (1934) сияқты классикалық үлгілерге негізделген өз жобаларын жасады. Кейбір фильмдерде қарақшылар туралы оқиғалар да қолданылды. Көбінесе бұл фильмдер Александр Дюма, Рафаэль Сабатини, Баронесса Эмма Орчи, сэр Уолтер Скотт, Джонстон МакКалли және Эдмонд Ростан сияқты танымал авторлардың жариялаған классикалық тарихи романдарының бейімделулері болды. Сушбаклер – кино-верти немесе қазіргі заманғы реалистік кинодан өзгеше, Голливудтың ең жарқын жанрларының бірі. Бұл жанр үлкен көрермендерді тартып, олар кинотеатрларда қашып құтылуға мүмкіндік беретін оқиғаларды, тарихи романтиканы және қаһарлы трюктерді тамашалады, ал телеэкрандарда кеңінен танымал болғанға дейін. Экшенге, оқиғаларға және, аздап болса да, романтикаға баса назар берілетіндіктен, тарихи дәлдікке көп көңіл бөлінбейді. Фильмдерді жасаушылар әртүрлі тарихи кезеңдерден оқиғалар мен құбылыстарды араластыра алады. Классикалық сушбаклердің алғашқы нұсқаларында әйел сушбаклерлер де болды. "Барлық туларға қарсы" фильміндегі Морин О’Хара және "Индияның Аннасы" фильміндегі Жан Петерс – ертедегі экшн фильмдерінің басты кейіпкерлерінің бірі болды. Ақырында, сушбаклер мотивтері жиі телеэкрандарда көрсетілгендіктен, тозығы жетті. Кейінгі фильмдер, мысалы, "Күйеу қалыңдық", "Кариб теңізінің қарақшылары" сериясы және "Зорроның бетпердесі" сушбаклер архетипіне қазіргі заманғы көзқарасты ұсынады.
The genre has, apart from swordplay, always been characterized by influences that can be traced back to the chivalry tales of Medieval Europe, such as the legends of Robin Hood and King Arthur. It soon created its own drafts based on classic examples like The Mark of Zorro (1920), The Three Musketeers (1921), Scaramouche (1923) and The Scarlet Pimpernel (1934). Some films did also use motifs of pirate stories. Often these films were adaptations of classic historic novels published by well known authors such as Alexandre Dumas, Rafael Sabatini, Baroness Emma Orczy, Sir Walter Scott, Johnston McCulley, and Edmond Rostand. Swashbucklers are one of the most flamboyant Hollywood film genres, unlike cinema verite or modern realistic filmmaking. The genre attracted large audiences who relished the blend of escapist adventure, historic romance, and daring stunts in cinemas before it became a fixture on TV screens. With the focus on action, adventure, and, to a lesser degree, romance, there is little concern for historical accuracy. Filmmakers may mix incidents and events from different historical eras. As a first variation of the classic swashbuckler there have also been female swashbucklers. Maureen O'Hara in Against All Flags and Jean Peters in Anne of the Indies were very early action film heroines. Eventually the typical swashbuckler motifs were used up because they had so often been shown on TV screens. Later films such as The Princess Bride, the Pirates of the Caribbean series and The Mask of Zorro include modern takes on the swashbuckler archetype.
Теледидар
Теледидар фильмдерден кейін пайда болды, әсіресе Ұлыбританияда, 1955 және 1960 жылдар аралығында «Робин Гудтың оқиғалары», «Бостандық қылышы», «Буканерлер» және «Уильям Телл» көрсетілді. АҚШ телеарнасы 1957 және 1990 жылдары «Zorro» сериалын шығарды. 1998 жылғы «Зорроның бетпердесі» фильмінен кейін 2000 жылы әйел шабуылшы туралы «Қилыштар патшайымы» телесериалы эфирге шықты. Ол «Сирано де Бержерак» рөлін 400-ден астам рет ойнады, содан кейін солтүстік Америкада гастрольдік сапармен болды. 1883 жылдың басында Джеймс О’Нилл (1847–1920) Нью-Йорктегі Бут театрында «Монте-Кристо графы» рөлін иеленді. Оның осы рөлді ойнауы театр жұртшылығында сенсация тудырды және пьесаны гастрольдік сапарға шығару үшін бірден труппа құрылды. О’Нилл пьесаның құқығын сатып алды. «Монте-Кристо» халыққа сүйікті туындысы болып қала берді және сағаттай дәлдікпен гастрольдерде үздіксіз көрсетіле берді. О’Нилл осы рөлді 6000-нан астам рет ойнады. Э.Х. Сотерн (1859–1933) ең алдымен «Зенда тұтқыны» пьесасының алғашқы сахналық бейімделуіндегі Рудольф Рассендилдің батырлық бейнесімен танымал болды, алғаш рет 1895 жылы ойнады. Бұл рөл оны жұлдызға айналдырды. Дуглас Фэрбенкс (1883–1939) – үнсіз кино дәуірінің Голливуд жұлдызы және Эрол Флинннің алдастысы саналды. Эрол Флинн (1909–1959) «Капитан Блад» (1935), «Робин Гудтың оқиғалары» (1938) және «Теңіз шоқысы» (1940) фильмдеріндегі шабуылшы бейнесімен Голливудтың идеясын бейнелегенімен әйгілі болды. Бёрт Ланкастер (1913–1994) – өте жан-жақты актер болғанымен, кез келген рөлде табысқа жетті, «Жалын мен жебе» (1950) және «Қызыл пират» (1952) екі шабуылшы фильмдерінде ойнады, екеуі де оның өзінің «Норма Продакшнс» киностудиясымен шығарылды. Ланкастер сонымен қатар сол кезде түсірілген екі шабуылшылық оқиғалық фильмде ойнады және өндірді: «Он ұзын адам» (1951) және «Оның мәртебесі О’Киф» (1952 жылы түсірілген, бірақ 1954 жылы шығарылған). Бұрынғы цирк акробаты Ланкастер өзінің трюктерін орындауымен танымал болды. Михаил Боярский (1949 жылы туған), «d’Artagnan және Үш мушкетер» және оның төрт жалғасындағы d’Artagnan, сондай-ақ «Gardes Marines, Ahead!», «Viva Gardes Marines!», «Don Cesar de Bazan», «The Dog in the Manger», «The Prisoner of Château d'If», «Queen Margot» сияқты тарихи оқиғалық фильмдердегі басқа да шабуылшы кейіпкерлерді ойнады.
Television followed the films, especially in the UK, with The Adventures of Robin Hood, Sword of Freedom, The Buccaneers, and Willam Tell between 1955 and 1960. US TV produced two series of Zorro in 1957 and 1990. Following the 1998 film The Mask of Zorro, a TV series about a female swashbuckler, the Queen of Swords, aired in 2000. He played "Cyrano de Bergerac" over 400 times and later toured North America in the role. In early 1883 James O'Neill (1847–1920) took over the lead role in "The Count of Monte Cristo" at Booth's Theater in New York. His interpretation of the part caused a sensation with the theater going public and a company was immediately set up to take the play on tour. O'Neill bought the rights to the play. "Monte Cristo" remained a popular favorite and would continue to make its appearance on tour as regular as clockwork. O'Neill went on to play this role over 6,000 times. E. H. Sothern (1859–1933) was especially known for his heroic portrayal of Rudolph Rassendyl in the first stage adaptation of The Prisoner of Zenda, which he first played in 1895. The role made him a star. Douglas Fairbanks (1883–1939) was a Hollywood movie star of the silent film era and was widely regarded as the predecessor to Errol Flynn. Errol Flynn (1909–1959) was famously known for the action adventurer typified Hollywood's idea of the swashbuckler in films as Captain Blood (1935), The Adventures of Robin Hood (1938), and The Sea Hawk (1940). Burt Lancaster (1913–1994) Although he was very much an all round actor, successful in any kind of role, he starred in two swashbuckling films The Flame and the Arrow (1950) and The Crimson Pirate (1952), both produced through his own film production company Norma Productions. Lancaster also starred in and produced two swashbuckler esque adventure films made in the same time frame, Ten Tall Men (1951) and His Majesty O'Keefe (filmed in 1952 but released in 1954). Lancaster, a former circus acrobat, was noted for performing his own stunts. Mikhail Boyarsky (born 1949), who played d'Artagnan in d'Artagnan and Three Musketeers and its four sequels, as well as other swashbuckler characters in historical adventure movies like Gardes Marines, Ahead!, Viva Gardes Marines!, Don Cesar de Bazan, The Dog in the Manger, The Prisoner of Château d'If, Queen Margot, among others.