Кіріспе

Ex parte McCardle, 74 АҚШ (7 қабырға) 506 (1869) – АҚШ Жоғарғы Сотының федералдық заңнама бойынша төменгі соттардың қаулыларын қарау құзыретін қарастырған шешімі.

Істің тарихы

Азамат соғысынан кейінгі қайта құру кезеңінде газет баспагері Уильям Маккардл Конгресс қабылдаған Қайта құру заңдарына қарсылық танытып, бірнеше "қоздыратын" мақалалар жариялады. Ол 1867 жылғы Әскери қайта құру заңына сәйкес әскери қолбасшымен түрмеге қамалды. Маккардл Миссисипи штатының оңтүстік округінің апелляциялық сотында хабеас корпусқа шағымдану арқылы сотқа жүгінді. Сот оны әскери әрекеттердің Конгресс заңына сәйкес заңды деп танып, қайтадан қамауға бұйырды. Ол 1867 жылғы Хабеас корпус заңына сәйкес Жоғарғы Сотқа шағым жасады, бұл заң хабеас корпусқа қатысты шағымдарды қарау құқығын апелляциялық сотқа берді. Аталған іс талқыланғаннан кейін, бірақ шешім шығарылмас бұрын, Конгресс Конституцияның ІІІ бабының 2-тармағында көзделген өкілеттіктерді пайдаланып, Жоғарғы Соттың осы іс бойынша юрисдикциясын тоқтатты.

Мәселелер

Бұл іс екі мәселені көтерді: Жоғарғы Соттың осы істі қарауға құқығы бар ма, және егер құқығы болса, Маккардлдың түрмеге қамалуы оның Бесінші толықсуға құқығын бұзды ма жоқ па.

Шаруашылықтар

Бас судья Чейз бір ауыздан қабылданған шешімінде Конгресс соттың қарауына тиіс істерден бас тарту құқығын мойындады. Мұндай шешімге негіз болған – АҚШ Конституциясының ІІІ бабының 2-тармағындағы ерекше жағдайлар туралы қағида. Алайда Чейс оқырмандарына 1868 жылғы заңның юрисдикцияны жою туралы ережесі "бұрынғы қарау құқығына әсер етпейді" екенін айқын жеткізді. Соттың бұл істі қарауға құзыреті болмағандықтан, екінші мәселе қарастырылмады. Конгресс бұл істі қараудан бас тартқандықтан, Маккардл федералды сотқа шағымдануға заңдық негізі болмады.

Негізгі себептері

Дюросо АҚШ-қа қарсы, 10 U. S. 307 (1810) ісінде Конгресс белгілі бір сот өкілеттіктерін нақты айқындауы, басқа барлық өкілеттіктерді жоққа шығаратыны туралы шешім қабылданды. Мұндай заңнаманы жасау, АҚШ Конституциясымен оларға берілген өкілеттіктер шеңберінде заңды деп танылды. Жоғарғы Сотқа істі тыңдау құқығын берген заңды жою арқылы Конгресс, осы Конституциялық өкілеттігін пайдаланып, Жоғарғы Соттың қарау құзыретін алып тастағанын нақтылады. Соттың істі қабылдаудан басқа амалы қалмады.