Кіріспе
Джон Фанте (8 сәуір 1909 – 8 мамыр 1983) – американдық романист, әңгімеші және сценарист. Ол ең әйгілісі – 1939 жылғы «Ask the Dust» романымен танымал, бұл роман Ұлы депрессия кезеңіндегі Лос-Анджелесте күресіп жатқан жазушы Артуро Бандинидің өмірі туралы жартылай автобиографиялық туынды. Бұл шығарма Лос-Анджелес туралы жазылған ең маңызды роман деп есептеледі және 1938 мен 1985 жылдар аралығында жарық көрген төрт романның бірі болып табылады, қазір олар «Бандини квартеті» деп біріктірілген. «Ask the Dust» романы 2006 жылы Колин Фаррелл мен Салма Хайектің қатысуымен фильмге бейімделді. Фанте тірі кезінде бес роман, бір повесть және әңгімелер жинағы жариялады. Одан әрі екі роман, екі повесть және екі әңгіме жинағы оның өлімінен кейін жарық көрді. Оның сценарийлеріне «Өмірге толы» (1956, осы аттас 1952 жылғы романы негізінде), «Жанна Иглз» (1957) және 1962 жылғы «Жайлаудың жабайы жағы» мен «Қайғылы қасиетті» фильмдері кіреді.
John Fante (April 8, 1909 – May 8, 1983) was an American novelist, short story writer, and screenwriter. He is best known for his semi autobiographical novel Ask the Dust (1939) about the life of Arturo Bandini, a struggling writer in Depression era Los Angeles. It is widely considered the great Los Angeles novel, and is one in a series of four, published between 1938 and 1985, that are now collectively called "The Bandini Quartet". Ask the Dust was adapted into a 2006 film starring Colin Farrell and Salma Hayek. Fante's published works while he lived included five novels, one novella, and a short story collection. Additional works, including two novels, two novellas, and two short story collections, were published posthumously. His screenwriting credits include, most notably, Full of Life (1956, based on his 1952 novel by that name), Jeanne Eagels (1957), and the 1962 films Walk on the Wild Side and The Reluctant Saint.
Ерте өмір
Фанте 1909 жылғы 8 сәуірде Колорадо штатының Денвер қаласында, Торричелла Пелигнадан (Абруццо) Никола Фанте мен Чикаго, Иллинойс штатында туған, Лукания тегінен шыққан, діншіл католик Мария Каполунго отбасында дүниеге келді. Никола Фанте кірпіш қалаушы және тас қалаушы болған, ол шамадан тыс ішімдік ішіп, құмар ойнаған, нәтижесінде Фанте отбасы кедейлікке ұшырады. Ол жазуға ден қою үшін Колорадо университетіне қысқа ғана уақытқа түсті. Фанте мен Джойс Смарт 1937 жылғы 30 қаңтарда танысып, сол жылдың 31 шілдесінде Невада штатының Рино қаласында неке қиды.
Мансап
Көптеген сәтсіз тырысқаннан кейін, оның "Алтарлық бала" атты әңгімесі "The American Mercury" әдеби журналының редакторы Х. Л. Менкен тарапынан шартты түрде қабылданып алынды. Келесі жылы оның ең белгілі романы, жартылай автобиографиялық "Ask the Dust" жарық көрді. Ол сонымен қатар Нельсон Алгреннің романы негізінде түсірілген, Джейн Фонданың екінші ресми түскен фильміндегі рөлі бар "Жайлаудың жабайы беті" (1962) фильмінің сценарийін бірлесіп жазды.
Кейінгі өмір және өлім
Фантеге 1955 жылы қант диабеті диагнозы қойылды, бұл ақырында оның көру қабілетін жоғалтуына және 1977 жылы саусақтары мен аяқтарының, содан кейін аяқтарының ампутациясына әкелді. Фанте мен Джойс Калифорния штатының Малибу қаласында төрт бала тәрбиеледі, оның ішінде 2015 жылы қайтыс болған жазушы және драматург Дэн Фанте де бар.
Мұра және танылу
Ол Лос-Анджелестегі көптеген жазушылардың қиын жағдайларын бейнелеген алғашқылардың бірі ретінде танымал және оны көбінесе «Лос-Анджелес романдарының өкілі» деп атайды. Буковски Фантеге өлеңдер арнады, ал карьерасының басында Фантенің өзінің басқа бір жағына сілтеме жасай отырып, «Мен Артуро Бандинимін!» деп айқайлап жүргені айтылады. 1978 жылғы «Әйелдер» романында Буковскидің альтер-эгосы Генри Чинаски сүйікті жазушысын атауын сұрайды, ол «Фанте» деп жауап береді. Сонымен қатар, Нил Гордон Фантенің туындылары «көркемдік талантты іске асыруға терең құштарлықты және әдеби нарықта танылуға деген терең алаңдаушылықты» көрсетеді деп санайды. Фантенің айқын дауысы, жарқын кейіпкерлері, тікелей стильі, әзіл-қалжың мен қатаң өзіндік сынмен үйлескен азапты, шынайы сезімталдық оның кітаптарына кең танылуға мүмкіндік береді. Оның көптеген романдары мен әңгімелері Колорадода немесе Калифорнияда өтеді. Оның көптеген романдары мен әңгімелері Фантенің әкесі Никола Фантенің ойдан шығарылған бейнесін, яғни шарап ішетін, темекі мұлығын соратын кірпішші ретінде бейнелейді немесе оған баса назар аударады. 1987 жылы Фанте қайтыс болғаннан кейін PEN USA президентінің сыйлығымен марапатталды. 2009 жылдың 13 қазанында Лос-Анджелес қалалық кеңесінің мүшесі Ян Перри Хосе Хуизардың қолдауымен Бесінші көше мен Гранд-авеню қиылысын Джон Фанте алаңы деп атау туралы ұсыныс енгізді. Бұл орын жас Фанте жиі баратын Лос-Анджелес орталық кітапханасының сыртында орналасқан, және Чарльз Буковски осы жерде «Шаң сұра» кітабын тапқан. 2010 жылдың 8 сәуірінде, автордың 101 жылдығында, Фанте алаңының тақтасы Фанте отбасының, жанкүйерлерінің және қалалық шенеуніктердің қатысуымен салтанатты шарада ашылды. Фанте алаңы ол туралы жазған және өмір сүрген ескі Бункер Хилл ауданының жанында орналасқан.
Кино және театр адаптациялары
Франсис Форд Коппола "Арақ ағайыны" фильмінің құқығын сатып алды, бірақ фильм түсірілмеді. Доминик Деруддере 1989 жылы шыққан "Көктемге дейін күте тұр, Бандини" фильмінің нұсқасын режиссерлік етті. 2006 жылдың наурыз айында Paramount Pictures Роберт Таун режиссерлік еткен және Колин Фаррелл, Сальма Хайек және Дональд Сазерлендтің ойнаған "Шаң сұра" фильмін шығарды. 2006 жылдың желтоқсанында Ян Лоутер режиссерлік еткен 2001 жылғы Фанте туралы деректі фильм, "Құмдағы қасіретті гүл" (A Sad Flower in the Sand) PBS Independent Lens телесериалында көрсетілді. Иван Аттал "Менің ақымақ итім" (Mon chien Stupide) атты француз фильмінің режиссері және актерлік рөлде ойнады, ол 2019 жылдың қазан айында "Римнің батысында" атты әңгімесіне негізделген. 2001 жылдың 18 қаңтарында Денвер сахналық өнер орталығында Рэндал Майлер мен Брокман Сиуэллдің Фантенің "1933 жыл жаман жыл болды" романы негізінде жазылған "1933" пьесасының тұсаукесері өтті.