Кіріспе
19 ғасырдың аяғында король Джеймс нұсқасының британдық қайта қаралуы Киелі кітаптың қайта қаралған нұсқасы (RV) немесе ағылшынша қайта қаралған нұсқасы (ERV) – 19 ғасырдың аяғында король Джеймс нұсқасының британдық қайта қаралуы. Бұл Ұлыбританияда король Джеймс нұсқасының алғашқы (және әлі күнге дейін жалғыз) ресми түрде бекітілген және танылған қайта қаралуы болды. Бұл жұмыс Ұлыбританиядағы әртүрлі конфессиялардан келген 50-ден астам ғалымға тапсырылды. Америка ғалымдары хат арқылы ынтымақтастыққа шақырылды. Оның Жаңа өсиеті 1881 жылы, Ескі өсиеті 1885 жылы, ал Апокрифтері 1894 жылы жарық көрді. Олардың мақсаты – «король Джеймс нұсқасын ағылшын тілінің қазіргі жағдайына, тілдік ерекшеліктері мен сөздік қорын өзгертпестен бейімдеу» және «оны қазіргі библиялық ғылым деңгейіне бейімдеу» болды. Осы мақсатта, Жаңа өсиетті аудару үшін қолданылған грек мәтіні көпшілік тарапынан Textus Receptus-тан сенімдірек деп есептелді. Қайта қараушылар қолданған мәтіндер Эдвин Палмердің грек тіліндегі Жаңа өсиетінің жаңа басылымына жинақталды. "Revised Version" ағылшын тіліндегі Киелі кітап аудармасының тарихында маңызды орын алады. "RV" жарияланған кезде, шамамен 300 жылдық король Джеймс нұсқасы Викториялық Англиядағы басты протестанттық ағылшын тіліндегі Киелі кітап болды. Сондықтан "RV" бүкіл қазіргі аударма дәстүрінің алға басушысы деп есептеледі. Сондай-ақ, ол бірнеше аяттарда король Джеймс нұсқасынан да дәл деп танылды.
The Revised Version (RV) or English Revised Version (ERV) of the Bible is a late 19th century British revision of the King James Version. It was the first (and remains the only) officially authorised and recognised revision of the King James Version in Great Britain. The work was entrusted to over 50 scholars from various denominations in Great Britain. American scholars were invited to co operate, by correspondence. Its New Testament was published in 1881, its Old Testament in 1885, and its Apocrypha in 1894. Their stated aim was "to adapt King James' version to the present state of the English language without changing the idiom and vocabulary," and "to adapt it to the present standard of Biblical scholarship." To those ends, the Greek text that was used to translate the New Testament was believed by most to be of higher reliability than the Textus Receptus. The readings used by the revisers were compiled into a new edition of the Greek Testament by Edwin Palmer. The Revised Version is significant in the history of English Bible translation for many reasons. At the time of the RV's publication, the nearly 300 year old King James Version was the main Protestant English Bible in Victorian England. The RV, therefore, is regarded as the forerunner of the entire modern translation tradition. It was also considered more accurate than the King James Version in a number of verses.
Жаңа нұсқа
Түзетушілерге түпнұсқа грек және еврей мәтіндеріне одан да дәл және адал болу үшін қажет деп табылған жағдайларда ғана өзгерістер енгізу тапсырылды. Жаңа өсиеттің өзінде 30 000-нан астам өзгеріс жасалды, олардың 5 000-нан астамы грек тіліндегі жақсырақ деп саналған қолжазбаларға негізделген. Бұл жұмыс 1879 жылы басталды және 1885 жылы аяқталды. (RV Апокрифа 1894 жылы жарық көрді.) Оны 19 ғасырдың соңында және 20 ғасыр бойы министрлер, авторлар және теологтар, мысалы Эндрю Мюррей, Т. Остин Спаркс, Уотчман Ни, Х. Л. Эллисон, Ф. Ф. Брюс және Кларенс Ларкин өздерінің еңбектерінде пайдаланып, жоғары бағалады. RV-де енгізілген басқа да жақсартуларға мәтінді абзастарға бөлу, Ескі өсиет поэзиясын қара сөзбен емес, жолдармен бөліп жазу және оқырманға көне қолжазбалардағы сөздердің айырмашылықтарын хабарлау үшін шеткі жазбаларды қосу кіреді. "Қаралған нұсқаның" Апокрифа 9 ғасырлық бір қолжазбаның зақымдануына байланысты бұрынғы басылымдар мен нұсқаларында, соның ішінде Жаңа патшалық нұсқасында 70 аят жіберілгенін ескеретін болсақ, Екінші Езра кітабының толық мәтінін ұсынған ағылшын тіліндегі алғашқы басылым болып табылады. АҚШ-та 1901 жылы "Қаралған нұсқа" қайта өңделіп, "Қаралған нұсқа, Американдық стандартты басылымы" (Американдық стандартты нұсқа) деп қайта қарастырылды. Американдық стандартты нұсқа 1885 жылғы "Қаралған нұсқаға" көбінесе ұқсас, бірақ сөздердегі шағын өзгерістер одан да дәл деп есептелді. Бір ерекшелігі – Американдық стандартты нұсқаның Ескі өсиетінде Құдай есімін білдіретін тетраграмматонды көрсететін "Jehovah" сөзі 1885 жылғы "Қаралған нұсқада" көбірек қолданылатын "the" сөзінен гөрі жиірек қолданылады. 1885 жылғы "Қаралған нұсқа" және 1901 жылғы "Американдық қайта қаралуы" – Епископаль шіркеуінің және Англия шіркеуінің қызметтерінде пайдалануға рұқсат етілген Киелі кітап нұсқаларының қатарында.
Кейінгі тарих
Алғашқы жүз жыл ішінде «Американдық стандартты нұсқа» көптеген түзетулердің негізі болды. Өзінің RV нұсқасы ешқашан «Американдық стандартты нұсқа» және «Түзетілген стандартты нұсқа»дағы апокрифтерден басқа ешқандай түзетудің негізі болған емес. «Түзетілген нұсқаның» авторлық құқығы бүкіл әлемде сақталмағандықтан, ол онлайн және цифрлық, электрондық кітап оқу форматтарында кеңінен қолжетімді (дегенмен, бұл жағынан KJV немесе ASV-ден әлдеқайда аз танымал). Алайда, 1885 жылғы «Түзетілген нұсқаға» деген қызығушылық соңғы жылдары интернет арқасында, жалпы зерттеулер мен анықтама алу үшін, сондай-ақ ағылшыл тіліндегі Библия аудармаларының тарихын зерттеу үшін артып келеді. Бүгінде ол баспа түрінде сирек қолжетімді, тек Кембридж университетінің баспасы оны KJV/RV сызықтық түрінде шығарады.