Кіріспе

Póvoa de Varzim (ˈpɔvu.ɐ ðɨ vɐɾˈzĩ) – Португалияның Солтүстік Португалия аймағындағы және Үлкен Портудың кіші аймағында, қала орталығынан бастап орналасқан қала. Ол Миньо және Дору өзендерінің арасында, құмды жағалау жазығында, мүйісті жартастың үстінде жатыр. 2001 жылы 63 470 тұрғыны болды, оның 42 396-сы қаланың өзінде тұрады. Қала оңтүстікке қарай Вила-ду-Кондеге дейін кеңейді, жалпы қалалық ауданда 100 000-ға жуық адам тұрады. Бұл Португалиядағы жетінші ірі және Солтүстік Португалиядағы үшінші ірі қалалық агломерация. Póvoa de Varzimдегі тұрақты қоныс шамамен төрт-алты мың жыл бұрын пайда болған. Шамамен 900 жылға дейін б.з.д., аймақтағы аласапырандықтар классикалық дәуірдегі өркениеттермен теңіз саудасы жолдарын дамытқан Cividade de Terroso бекінілген қаласының құрылуына әкелді. Қазіргі Póvoa de Varzim Рим Республикасы б.з.д. 138 жылы қаланы басып алғаннан кейін қалыптасты, содан кейін балық аулау және балық өңдеу кәсіпорындары дами бастады, олар жергілікті экономиканың негізін құрады. 11 ғасырда балық шаруашылығы және құнарлы жерлер феодалдық иеліктің экономикалық негізін құрады, ал Варзим жергілікті билеушілер мен ерте португалдық корольдер арасында қызықты дау-жанжалға себеп болды, нәтижесінде 1308 жылы қазіргі муниципалитет құрылды, ал бірнеше жылдан кейін монахтардың билігіне бағынды. Póvoa de Varzimнің маңыздылығы кеме жасаушылар мен саудагерлердің шеберлігі мен байлығының арқасында, күрделі сауда жолдарымен әлемді аралаған Жаңару дәуірінде қайта жанданды. 17 ғасырда балық өңдеу өнеркәсібі қайта өркендеді, ал кейінірек Póvoa Португалияның солтүстігіндегі маңызды балық аулау портына айналды. Póvoa de Varzim үш ғасырдан астам уақыттан бері танымал жағажай курорты болып табылады, Солтүстік Португалиядағы ең танымал курорт, бұл ықпалды әдебиеттік мәдениетті және музыка мен театрдағы тарихи меценаттықты дамытты. Казино да Póvoa Португалиядағы сирек және танымал ойын-сауық орындарының бірі. Ұлттық және халықаралық келушілерді тартатын үлкен құмды жағажайларда демалыс және денсаулықты жақсарту мүмкіндіктері бар. Póvoa de Varzimде басқа да маңызды орындар бар, әсіресе дәстүрлі Жункера сауда көшесі, Гаррет театры, Этнография және тарих мұражайы, Cividade de Terroso, ортағасырлық Райтс монастыры, Барокко стиліндегі Матриц шіркеуі, қалалық әкімшілік және Praça do Almada алаңындағы португалдық сәулет өнері, сондай-ақ Póvoa de Varzimді Солтүстік Португалияда танымал ететін көптеген португалдық асхана мекемелері бар, ол халықаралық қонақтарды тарта бастады. Фароль-да-Лапа, Фароль-де-Регуфе, Póvoa de Varzim портының негізгі толқын қорғағышы, Карвальхидо және Сан-Феликс төбелері көрікті жерлерді тамашалауға қолайлы. Қалада маңызды тоқыма және тамақ өнеркәсібі дамыған. Сан-Феликс төбесі мен Сивидада төбесінің маңында жеті белгілі жерлеу дөңгелегі бар неолиттік-кальколиттік некропольді әлі де көруге болады. Жауласқан және көшіп-қоныс жасаған тайпалардың кеңінен талан-таражға салуы Póvoa de Varzimнің жағалау жазығында тұратын халықты теңізге жақын төбеде қала салуға итермеледі. Акропольді қорғау үшін қабырғалармен және төбенің негізінде ор қазылды. Б.з.д. 9 немесе 8 ғасырда салынған қала аумағы бірнеше жүз тұрғынды қамтыды. Су жолдарына жақын орналасуы Жерорта теңізі өркениеттерімен сауда қатынастарын сақтауға көмектесті, әсіресе Иберия түбегінің оңтүстігінде Карфагендіктер билік құрған кезде.

Феодализм мен муниципализм

Рим империясы құлағаннан кейін суэбтер ауылдық жерлерге қоныстанды. Алғаш рет 953 жылғы 26 наурызда Португалия графы Мумадона Диастың билігі кезінде айтылған. 960 жылдары аймаққа викингтер, 997 жылы маврлар және 1015–1016 жылдары нормандық қарақшылар шабуыл жасады. Осы шабуылдардан кейін Вилла Эврачиниде норвегтердің қонысы болғанына қатысты мәліметтер бар. Орта ғасырларда Эврачини атауы Урачини, Врачини, Верачини, Веразини, Веразим, Варазим және, ақырында, Варзим болып өзгерді. Варзим билеушілері айтарлықтай билікке ие болды және Португалия тұрақты корольдыққа айналған кезде Португалияның Саншу I феодқа шабуыл жасап, портын басып алды, көптеген мүлікті жойды және шаруаларды қуды. Солтүстік аймақ Varzim dos Cavaleiros (Атты Варзим) деп аталды және жергілікті билеушілердің байлығын мұра еткен госпитальдық рыцарьдардың әскери орденіне тиесілі болды. Төменгі Варзим, корольдік оңтүстік жері, порт пен оған іргелес жатқан егістік жерлерге орналасқан. Варзимнің құрметті азаматы Гомес Лоуренсу өте ықпалды рыцарь және король Денистің куәгері болды. 1308 жылы король Денис жарлық берді, Форал, Варзимнің 54 отбасына корольдік жерді сыйлады; олар Варзимнің ескі қаласының жанында, Повоа деп аталатын муниципалитет құруға міндетті болды. 1312 жылы король Денис Повоаны өзінің заңсыз ұлы Афонсу Саншеске, Альбукеркидің иесіне сыйлады, ол оны Вила-ду-Кондеде жаңадан құрылған Санта-Клара монастырының мүлігіне қосты. 1367 жылы король Фердинанд I жарлықтарды, жеңілдіктерді және Повоа-де-Варзимнің әдеттерін бекітті. Бұл 1387 жылы Жуан I тағы да растады. Бірақ монастырьдың қалаға билігі күшейді және халық король Мануэль I-ден жағдайды тоқтатуды өтінді. 1514 жылы жарлық реформасы кезінде король Повоа-де-Варзимге жаңа жарлық берді. Қалалық әкімшілік пен алаңнан басқа, қала қамауға алынды, маңызды өзін-өзі басқару құқығы берілді және португалдық жаңалықтарға қатысты. Бұл аймақтың балықшылары Ньюфаундлендте кем дегенде 1506 жылдан бері балық аулап жүргені белгілі. Бір қабатты үйлер қала пейзажына басымдық берді, бірақ бай сәулетке ие көп қабатты тұрғын үйлердің де белгілері бар. Теңізшілердің әлеуметтік тобы, бай мырзалар, Праса Вела алаңындағы осы бай сәулетпен байланысты болды. 17 ғасырда Рибейрада, қорғалған шығанақтағы Повоа бекінісінің маңында кеме жасау өнеркәсібі гүлденді, халықтың үштен бірі осы қызметпен айналысты, сауда кемелерін жасады. Осы кезеңде тиісті қалалық кеңею болды: Праса азаматтық орталығы қала әкімдігі мен Мадре Деус капелласымен, ескі қаланың аймағы, онда Бас шіркеу орналасқан және Жункеира балықшылар ауданы жаңа қалалық орталық ретінде өз растауын бастады. Қоғам байыды және 1791 жылы корольдік Мэри I-нің жарлығынан кейін генерал-инспектор Альмада қаланың жоспарын қайта ұйымдастырды, ескерткіш қала әкімдігі бар жаңа азаматтық орталық, көшелер мен инфрақұрылым салынды, олардың барлығы жаңа бизнес үшін мүмкіндіктер жасады. 19 ғасырда қала үлкен құмды жағажайлары мен театрлардың, қонақүйлердің және казинолардың дамуына байланысты Entre Douro e Minho провинциясының байлары мен португалдық бразилиялықтар үшін жазғы демалыс орны ретінде танымал болды. Ол өзінің әдеби мәдениетімен, өнер мен музыкаға, театрға демеушілікпен және зиялы қауымның әңгімелерімен танымал болды. 1892 жылғы 27 ақпанда кеме апаты қоғамға үлкен әсер етті. Жеті лонча дауыл кезінде суға батып, 105 балықшы жағадан бірнеше метр қашықтықта қаза тапты. Бу кемелерімен шамадан тыс балық аулау әлеуметтік проблемаларды тудырды және балықшылардың көшіп кетуіне әкелді. Балық аулау саласы маңыздылығын жоғалтты. Осы арада Повоа Португалияның солтүстігіндегі ең танымал демалыс орнына айналды, Повоа де Варзим космополиттік стильді дамытып, қызмет көрсету саласының қаласына айналды. Бұл Солтүстік Португалияның маңызды қалалық орталықтарының бірі. Повоа – Вила-ду-Конде мен Эспозендеді қамтитын үлкен аймақтың орталық нүктесі. Миньо өзенінің сағасынан төмен қарай таралған жартасты жартастар Повоа-де-Варзимде жоғалып, жағалаудағы жазыққа жол ашады. Жазық Плио-Плейстоцен кезеңіндегі ежелгі теңіз платосы, жағалаудағы жерлерге құмды топырақ береді. Солтүстік-батыс жағалаудағы құмдық төбелер Кіші мұз дәуірі кезінде пайда болып, 15 немесе 16 ғасырда үйіле бастады. Жағалауда серуендеп, Санту-Андре мүйісін, Куспат бұрышының ұшын және Птолемей айтқан Аварус үстіртін көресіз. Сан-Феликс және Сивидада төбелері пейзаждан жоғары көтеріледі. Олардың биіктігі шағын болса да, жазықтың кеңдігі оларды көкжиекте анықтауға мүмкіндік береді. Серра-де-Ратес тау тізбегі муниципалитетті екі ерекше аймаққа бөледі: жағалау жазығы және орман көп, теңіздің әсері аз топырақтары бар төбелер. Жазықтар мен төбелер басым болған пейзажда, тек ішкі Corga da Soalheira төбесі ғана ерекшеленеді. Солтүстік Португалияда қысқа мүңкілі делфин көптеп кездеседі. Дельфиндер судан секіріп, қайықтармен бірге жүріп көзге көрінеді, әсіресе Повоа-де-Варзим қаласының жанында балық аулау қызметі жүргізілетін жерде. Балық аулау кезінде тірі немесе өлген балықтар дельфиндерге оңай түсіп, осы қаланың суларындағы осы қарым-қатынасты түсіндіруге көмектеседі. OMARE теңіз обсерваториясы жергілікті суларда Риссо дельфині мен Атлант мұрынтық дельфинін де анықтады. Құрлыққа шығып қалған киттер мен дельфиндердің өлген денелері жиі кездеседі, себептері табиғи құбылыстар, қатты теңіз, кемелермен немесе балық аулау кемелерімен болған оқиғалар болуы мүмкін. Қаланың орталық бөлігі ежелгі герцин граниттері басым болған аймақта орналасқан, оның ішінде Повоа-де-Варзим граниті және Санту-Андре граниті бар. Солтүстік-шығысқа қарай үздіксіз тақтатас аймағы бар және ауылдық аймақтардың сәулеті жергілікті геологиялық әртүрлілікті көрсетеді. Ең ежелгі тау жыныстары, Пре-Ордовик кезеңінен, Rates, Laundos және Estela арасындағы Schist greywacke Complex-інде табылды. Тағы да солтүстік-шығысқа қарай жылдамдасаңыз, Девон кезеңіне жататын, кейде кварцит болатын, микалы саз тақтасын көресіз, онда сілтемелер болуы мүмкін.

Климат

Повоаның климаты Атлант мұхитының әсерінен жылы жазғы және жұмсақ қысқы Жерорта теңізі климаты (Көппен климаттық жіктеу жүйесінде Csb) болып сипатталады. Са Карнейро әуежайында 1967 жылдан бастап тіркелген температуралық шекті мәндер Повоа-де-Варзимде қыста және жазда орташа температуралар аралығында өзгереді. Қаланың жағажай аймағында орташа температура күндізгі температураның өзгеруі өте төмен, шамамен алғанда. Қалған аумақта, соның ішінде солтүстік-батыс ауылдық жағажайларда күндізгі температура шамамен өзгереді. 1971–2000 жылдардағы деректерге сәйкес, жылына 33 күн температурадан жоғары және 9 күн температурадан жоғары болады. Жылу толқындары орташа есеппен 10 күнге созылуы мүмкін, бірақ бұл ішкі Солтүстік-Батыс Португалияға қарағанда ыстықтан гөрі жұмсақ, сондықтан ішкі Миньо провинциясының тұрғындары жазғы ыстықтың ыстығынан құтылу үшін оны пайдаланады. Жыл ішінде үш күнге дейін 20 °C (68 °F) жоғары ең төменгі температурамен тропикалық түндер кездеседі. Толыққанды күндерде температура нөлден төмен түспейді, бірақ қыстың ең суық түндері мен таңдарында температурадан төмен түсуі мүмкін. Қаланың өзіндік микроклиматы бар және Португалияның солтүстігіндегі аязға ең аз ұшырайтын аймақ деп есептеледі. Суық толқындар болмайды, ал қар жауу сирек кездеседі, соңғы рет 1986 жылдың қаңтарында жауған. Жақында қар ішкі аймақтарда да жауды. Бұл әдетте қысқы теңіз желдерінің оңтүстік және оңтүстік-батыстан соғуына байланысты. Қалалық орталықта жылына 30 мыңнан астам жаңбыр жауады, ал қала шеттерінде 30 мыңға дейін жаңбыр жауып, қаланың ауылдық жерлерінде 30 мыңға дейін жаңбыр жауып, тұзды және теңізден шашыраған судан, сондай-ақ шеткі кельп ормандарынан аз мөлшерде йодтан тұрады. Оңтүстік желдер кейде Сахара ауа қабатын әкеледі, ал Сахара шаңы күн сәулесін жабатын қалың тұманды құрайды. Күн сәулесінің ұзақтығы жоғары, сәуір мен қыркүйек аралығында орташа көрсеткіш әрқашан 217 сағаттан асады, шілдеде 308 сағатқа жетеді. Ең бұлтты айлар – желтоқсан мен қаңтар, әрқайсысы 124 сағаттан тұрады (1961–1990 жылдардағы деректер). Күн сәулесі қаланың жағажайларында жоғары, ал ішкі аймақтарда және солтүстік-батыс жағалауында төмен.

Демография

Повоа-де-Варзимнің тумасы повейро деп аталады, оны ағылшын тіліне повоан деп аударуға болады. 2001 жылғы халық санауы бойынша, сол жылы 63 470 тұрғын болды, олардың 38 848-і (61,2%) қалада тұрды. Жақын орналасқан серіктес аймақтарды ескергенде, бұл көрсеткіш 100 000-ға жетеді. EOCD методологиясына сәйкес, Повоа-де-Варзим Португалияның 13-ші ірі функционалдық қалалық аймағы болып табылады, демек, тек муниципалитетін есепке алғанда 63 428 тұрғыны бар шағын қалалық аймақ. Қалалық аймақтың халық тығыздығы 3035/км² (7864/миль²), ал ауылдық және қала маңындағы аймақтардың тығыздығы 355,5/км² (920/миль²). Қаладан алшақ жатқан ауылдық жерлерде халық тығыздығы төмен, ал қалаға жақын жерлерде халық саны артады. Жаз айларында қала тұрғындарының саны үш есеге көбейеді; көршілес қалалардан маусымдық қозғалыс жағажайға деген қызығушылықтың нәтижесінде болады және 2001 жылы үйлердің 29,9%-ы маусымдық пайдалануда болды, бұл Үлкен Портодағы ең жоғары көрсеткіш. Портоның басқа қалалық аймақтарынан айырмашылығы, бұл серіктес қала емес. Маңызды жұмыспен жүру (коммутинг) тек Вила-ду-Конде қаласымен жүзеге асады, ол 18 ғасырдан бері Повоаның қалалық кеңею аймағы болып табылады. Ғасырлар бойы негізінен нормандық тегі бар балықшылар қауымы, этникалық оқшаулану кең таралған практика болған, Повоа-де-Варзим бүгінде космополиттік қала, 20-шы ғасырда Солтүстік жағалау аймақтарына қоныс аударған Аве өзенінен келген адамдар, Галисиядан ежелгі иммиграция, Португалиялық африкалықтар (Ангола мен Мозамбиктің тәуелсіздігінен кейін едәуір санда келген) 1970 жылдардың соңында. 2017 жылы Повоа-де-Варзимде заңды түрде тұратын шетелдіктердің саны 1,5%-ға жетті, бұл 2008 жылы 1,4% болған, негізінен экономикалық мигранттар мен эмигранттар, Португалия азаматтығын алғандар мен заңсыз көшіп келгендер есепке алынбаған. Олардың көп бөлігі Бразилия, Қытай, Украина, Франция, Испания, Мозамбик, Ангола, Румыния, Ұлыбритания және Кабо-Вердеден келген. Шетелдік тұрғындардың өсімінің көп бөлігі Қытайдан, Азияның басқа елдерінен, Франциядан және Еуропаның басқа елдерінен келді. 2017 жылы 231 мигрант Бразилия, Украина және Венесуэладан, сондай-ақ Өзбекстан, Ангола және Грузиядан Повоа-де-Варзимге көшіп келді. Жұмыс күшінің жетіспеушілігін жою үшін Индонезиялық балықшылар Повоа-де-Варзимде келісімшарт бойынша жұмыс істейді. Олардың келуі Индонезияның дипломатиялық органдарымен тікелей келісілді. Олардың саны 400-ден асты, бірақ кейбіреулері басқа аймақтарға, тіпті Еуропаның басқа елдеріне көшіп кетті. 1981 мен 1991 жылдар аралығында муниципалитеттің жалпы халқы тек 1% ғана өсті, содан кейін 1991 мен 2001 жылдар аралығында 15,3% ға өсті. Осы кезеңде қалалық халықтың саны 23% ға өсті, ал отбасылар саны едәуір артты – шамамен 44,5% ға. 21-шы ғасырда қалалық аймақ баяу, бірақ тұрақты өсімді сақтап келеді, ал 2021 жылғы халық санауында ол Португалияның барлық аймақтарында кеңейген санаулы қалалардың бірі болды. Тұрғын үй сапасы, инфрақұрылымның дамуы және Порту мен Брага қалаларынан 15 минуттық қашықтықта орналасқандығы Гвимараес, Фамаликао, Брага және Порту сияқты жақын қалалардан келген жаңа тұрғындарды қызықтырды. Повоа-де-Варзимнің жағажай аймақтары шетелдік азаматтар үшін, әсіресе француз және швейцар азаматтары үшін жаңа үй табуға танымал. Эндогамия және касталық жүйеге байланысты Повоаның балықшылар қауымы жергілікті этникалық ерекшеліктерін сақтап келді. Антропологиялық және мәдени деректер жағалаудың қайта қоныстанған кезеңінде скандинавиялық балықшылардың қоныстанғанын көрсетеді. "Еуропаның нәсілдері" (1938) кітабында повейролардың әдеттегіден гөрі сары шашты болуы, белгісіз шығу тегі бар кең беттері және кең жақтары ерекшеленеді. Повейролар басқа жерлерге көшіп кетті, бұл халық санының өсуін баяулатты. Повейролардың шетелде өз қауымдастықтарын құруға бейім екенін атап өту керек, Бразилияда (Рио-де-Жанейро және Сан-Паулу) Casa dos Poveiros (Повейролар үйі), Оңтүстік Африкада Гермистон және Канадада Торонто бар. Рио-де-Жанейрода қауым өз қауымдастығында басқа шыққан халықтарды, тіпті басқа аймақтарда туған португалдарды қаламағанымен танымал болды. 1920 жылы Бразилияға көшіп келген повейролардың көпшілігі Португалия азаматтығынан айырылудан қорқып, оралды. Анголаның губернаторы балық шаруашылығын дамытуды көздеп, Порто-Александрда повейролар колониясын құруды ұсынды. Балықшылар кластарының мәселелеріне байланысты Вила-ду-Конде, Эспозенде және Матозиньос аймақтарының балықшылары повейро мәдени ықпалына ие, ал Вила-ду-Конде және Матозиньос тұрғындарының жартысы повейро тегінен шыққан.

Экономика

Повоа-де-Варзим экономикасы сауда, өндіріс, құрылыс, денсаулық сақтау, агробизнес, балық аулау және туризм салаларымен қамтамасыз етіледі. 2021 жылғы халық санауы бойынша жұмыссыздық деңгейі 8,3% құрады, Порту қалалық аймағында 9,6%, Солтүстік Португалияда 8,4% және елі бойынша орташа көрсеткіш 8,1% болды. 2019 жылы Повоа-де-Варзимнің сатып алу қабілеті ұлттық сатып алу қабілетінің 0,6%-ын құрады, бұл 1993 жылғы 0,5%-дан жоғары. Дегенмен, жан басына шаққандағы көрсеткіш 2019 жылы ұлттық орташа көрсеткіштің 96,5%-ын құрады, ал 1993 жылы бұл көрсеткіш 90,6% болған. 2009 мен 2020 жылдарды салыстырғанда, Повоа-де-Варзимнің әртараптанған экономикасы құрылыс (70,3%), әкімшілік (55,6%), ойын-сауық және демалыс (44,1%) және кәсіби қызметтер (22,9%) салаларынан жылжымайтын мүлік (+73,5%), өнеркәсіп секторы (+47,3%), сауда (+43,4%), агробизнес және балық шаруашылығы (+41%), денсаулық сақтау (+31,9%) және қонақжайлылық (+9,2%) салаларына қарай өтті. Төртінші сектор (+41%) және көлік (+9,4%) салыстырмалы түрде шағын, бірақ дамитын экономикалық қызмет түрлері болып табылады. 2015 жылы жаңа тұрғын үйлерді ескере отырып, Повоа-де-Варзимнің жылжымайтын мүлік дамуы Порту қалалық аймағының он жеті муниципалитеті ішінде бесінші орынға ие болды. Жаңарту жұмыстары көбінесе тоқтап тұрды, ал Повоа-де-Варзим жалпы белсенділік бойынша сегізінші орында болды.

Балық шаруашылығы

Бұл теңіз жағасында орналасқан қала Póvoa de Varzim экономикасын қалыптастырды: балық аулау индустриясы, күн сайын келіп тұратын балық аулау кемелерінен бастап, консерві өнеркәсібіне және қаланың балық базарына дейін, жағажай шаруашылығы және егістіктерді тыңайту үшін теңіз балдырын жинау – бәрі оның географиялық орналасуының нәтижесі. Бүгінде туризм және оған байланысты салалар Póvoa экономикасында маңыздырақ роль атқарады, себебі балық шаруашылығы бұрынғы маңыздылығын жоғалтты. Дегенмен, 2004 жылы оның теңіз портына түскен балықтың орташа құны Матосинос теңіз портынан шамамен үш есе жоғары болды, ал кемелердің орташа сыйымдылығы да айтарлықтай жоғары еді. Балық аулаудағы өнімділігі де ұлттық орташа көрсеткіштен салыстырмалы түрде жоғары. Экспорттық тауарлардың брендтері: Poveira, D'Henry IV, Ala Arriba, Minerva және Alva. Теңіз балық шаруашылығы 1968 жылы құрылған акваөсіру компаниясы SafiEstela тарапынан 1994 жылы басталды. Ол жоғары бағаланатын теңіз өнімдерін, соның ішінде тілбіріктерді, күрделі балық шаруашылығы технологияларын қолдана отырып өсіру және өндірудегі соңғы білімді пайдаланады. Бұл компания Атлантикалық Еуропа мемлекеттерінен құралған 8 шағын және орта кәсіпорны (ШОК) мен 6 ғылыми-зерттеу ұйымынан (ҒЗҰ) тұратын Еуропалық Maximus консорциумының бір бөлігі болды, олар өсім физиологиясы, сапа, балықтардың денсаулығы және оларды ұсыну әдістері сияқты өзара байланысты салалардағы инновациялық ғылыми процестермен айналысты.

Агробизнес

Өндіріс әлі де бау-бақша өнімдеріне маманданған, бірақ көптеген массайралар жылыжайлармен алмастырылды және өнімнің айтарлық бөлігі Батыс Еуропаның басқа нарықтарына экспортталады. Повоа-де-Варзим ежелгі Вино Верде шарап жасау аймағының құрамына кіреді, коммерциялық шарап өндірісі жүргізіледі, бірақ жергілікті массайра шараптары коммерциялық түрде өндірілмейді. Ішкі аңғар аймағы сүт өндірісіне бағытталған, ал Лактогалдың Агрос корпорациясының бас кеңсесі, Иберия түбегіндегі ең ірі сүт өнімдері мен сүт өндіруші компаниясы, Агрос кеңістігінде орналасқан және онда көрме алаңы мен зертханалар сияқты бірнеше бөлімше бар. Ауыл шаруашылығында массайра егістіктері дамытылды. Бұл техника құмды төбелерге қазылған үлкен тікбұрышты шұңқырларды пайдалану арқылы ауыл шаруашылығы өнімділігін арттырады, ал қазылған топырақ шұңқырдың айналасына үйіледі. Жүзімдер оңтүстік, шығыс және батыс жақтардағы үйілерде өсіріледі, ал солтүстік беткейдегі ағаштар мен қамыстар басым солтүстік желден қорғаныш ретінде қызмет етеді. Бақша дақылдары орталық шұңқырда өсіріледі.

Туризм

Туризм индустриясы құмар ойындар, қонақжайлылық, мейрамханалар, жағажайлар мен кафелерге бөлінеді. Ұлттық саяхатшылар басым және олардың шығу тегі әртүрлі. 1876 жылы Рамалхо Ортигао Повоаның Солтүстік Португалияның барлық әлеуметтік топтарында өте танымал екенін атап өткен. Қазіргі заманда автожолдардың салынуы жергілікті қонақүйлердегі түнгі тұруларға кері әсер етті. Бұл, шетелде тұратын португалдықтар мен шетелдік туристердің қызығушылығының артуымен өтеуге алынды және 2014 жылы қонақүй бөлмелерінің саны 1774-ке жетті. Осы туристердің көп бөлігі француз немесе Солтүстік Еуропаның әртүрлі елдерінен келгендер. 2013 жылы қалалық қонақүйлердегі шетелдік туристердің үлесі қонақтардың 35,1% құрады, бұл 2001 жылғы 30,3% көрсеткіштен жоғары. 2017 жылы қонақжайлылық саласындағы қонақтардың 55% халықаралық туристерді құрады, олар 250 мың түнгі тұруды тіркеді, бұл 2012 жылғы көрсеткіштен шамамен екі есе көп. Rua Latino Coelho көшесіндегі дәстүрлі үйлер сияқты жекеменшік жалдамалар танымал балама болып табылады. 2017 жылдың жазында Повоа-де-Варзим Португалиядағы AirBNB қонақжайлылық қызметіндегі ең үлкен өсімді көрсеткен екінші орынға ие болды. Повоа-де-Варзимде шетелдік туристер ең ұзақ – орта есеппен 3 күнге түнеп қалады, бұл Метрополиялық Портодағы ең жоғары көрсеткіш. Халықаралық деңгейде танымалдық артып келеді және Yahoo! UK және Prima журналы Повоа-де-Варзимді 2022 жылғы Португалиядағы отбасылық демалысқа арналған танымал орын деп атады, Лиссабон, Альбуфейра, Порту, Карвуэйру және Виана-ду-Кастелумен бірге, жеті шақырымдық жұмсақ алтын құмды жағажайларын және қаланың тарихи жағын, атап айтқанда, балық аулау және кеме жасау саласындағы маңызды мұрасын атап көрсетті. Жергілікті және шетелдік саяхатшылар қаладағы көптеген құмды жағажайларды, күнге күюді, мұхит үстіндегі күн батуын, демалысты және қалалық саяхаттарды іздейді. Жағажай серуендеу жолдарынан ескі қаланың сауда көшесіне, Джункейраға дейін серуендеу, сондай-ақ жергілікті тағамдар, әсіресе теңіз өнімдері ерекше ұнайды. 1970 жылдан бері Повоа-де-Варзим Португалияның солтүстігінде португалдық пири-пири тауығына, кабидела тауық қанды күрішіне немесе бақалаоға мамандандырылған мейрамханаларымен кеңінен танымал. Туризмнің өсуіне байланысты Повоа-де-Варзимде тұратын батыстық елдердің зейнеткерлерінің саны артты, бұл жаңадан gentrification қаупін тудырды, қала әкімдігі Пеналвес ауданында жас тұрғындар үшін бағасы реттелген пәтерлер салуды жоспарлады. Туризм сұранысының маусымдығын азайту қаланың мақсаты болды, спорттық және мәдени туризмді дамыту арқылы, бұл 2001 жылғы 48,4% көрсеткіштен 2013 жылы 44,9% дейін төмендетуге көмектесті.

Өңдеу

Қала шетінде, A28 тас жолының жанында Zona Industrial de Amorim және Parque Industrial de Laundos сияқты бірнеше өнеркәсіптік аймақтар орналасқан. Повоа-де-Варзим жаңартылатын энергия саласында халықаралық деңгейде танымал. Әлемдегі алғашқы коммерциялық толқын электр станциясы оның жағажайында, Агучадора толқын паркінде орналастырылған. Бұл станция Pelamis P 750 машиналарымен жұмыс істеді. Жоба сәтсіз аяқталды және оның орнына, басқа компанияға тиесілі, теңіздегі жел электр станцияларының жаңа прототипі – Windfloat жобасы іске қосылды, ол сәтті сынақтан өтті. Повоа-де-Варзимде орналасқан Energie компаниясы күн энергиясы мен жылу сорғысын біріктіретін термодинамикалық күн жүйесін әзірледі, бұл жүйе энергия өндіруге мүмкіндік береді. Өндіріс саласы маңызды жұмыс беруші болып табылады, әсіресе тоқыма өнеркәсібінде. Оның дәстүрлі және жоғары сапалы өнімдерінің бірі – 1918 жылдан бері қолмен тоқылған Beiriz кілемдері, қазіргі уақытта заманауи үлгідегі кілемдер де өндіріледі. Киім өнеркәсібі Еуроодақтың Шығыс Еуропаға кеңеюі мен жаһандану салдарынан жоғары сән брендтері үшін сәнді киім тігуге немесе, мысалы, Damel компаниясының тәжірибесінде көрініп тұрғанындай, ерекше талаптарға жауап беретін, күрделі тігістермен киім формаларын қайта жасау арқылы дамыды. Құрылыс және азаматтық инженерия саласында Monte Adriano – Португалияның ірі компаниясы болып табылады.

Ауылдық аумақ

Повоа-де-Варзимнің жасыл белдеуі Агучадура, Аморим, Балазар, Бейриз, Эстела, Лаундос, Наваис, Ратес және Терросо приходтарындағы 98 елді мекенді қамтиды. Сан-Педро-де-Ратес, Кодиксира, Алдейя, Педрейра, Фонтайнхас, Ареоса, Тесо және Санто-Андре-де-Байксо – негізгі ауылдық қауымдастықтар, бірақ Алом, Кальвес, Гестринс, Гресуфес, Пассо, Сежаес және Красто сияқты шағын ауылдар да бар. Терросо, Аморим және Бейриз қалалық аймақтың шетінде орналасқан. Бейриз атақты Бейриз кілемдерімен және виллалар, сондай-ақ аң аулау паркі – тапада сияқты әртүрлі ескі поместиелермен мәшһүр, ал Аморим әлі ыстық күйінде желетін нанымен – Аморим нанымен танымал. Повоа-де-Варзим төбелері: Сивидаде және Сан-Феликс тиісінше Терросо және Лаундос аудандарында орналасқан. Бірінші төбеде 3 мың жыл бұрын Кастро мәдениетінің маңызды қалаларының бірі болған Сивидаде-де-Терросо орналасқан, ал екінші төбеде орта ғасырларда әулие Феликс тұрған деп есептеледі. Ратес орта ғасырларда шағын қала болып дамыды, 1100 жылы граф Энрике ескі храм орнында салған монастырьдың төңірегінде өркендеді және Браганың алғашқы епископы болған Ратестің әулие Петрінің аңызы арқасында маңызға ие болды, бұл оны Сантьяго жолының португалиялық бөлігіндегі маңызды орынға айналдырды. Мыңжылдық монастырьдан Сао-Педро-де-Ратес шіркеуі сақталған, ол Португалиядағы ең көне және жақсы сақталған романдық ескерткіштердің бірі болып табылады және 1910 жылдан бері ұлттық ескерткіш ретінде танылған. Ратестің іргесінде орналасқан Балазар 1955 жылы қайтыс болған және Рим папасы Иоанн Павел II-нің бейнелеген әулие Александрина Мария да Костаның арқасында ХХ ғасырда христиан қажылығының орталығына айналды. Муниципалитеттің солтүстік құмды аймағындағы Агучадура, Наваис және Эстела Повоа-де-Варзимнің еуропалық нарықтарды бау-бақша өнімдерімен қамтамасыз ететін шаруашылық аймағы болып табылады. Ескі заманда халық көптеген бұлақтарға аңыз, сиқырлық қасиеттер немесе емдік әсерлер тағайындаған. Наваисте судың әйел құдайы және сиқырлы қазыналардың қамқоршысы – Моурамен байланысты ежелгі Моура Энкондада бұлағы бар.

Мәдениет және қазіргі өмір

Жункеира – Повоа-де-Варзимнің ең қыжылдаған сауда ауданы, тұрғындар мен келушілердің күнделікті қажеттіліктерін қанағаттандырады. 18-ғасырдан бері сауда орталығы болып табылатын басты көше 1955 жылдан бері жаяу жүргіншілерге арналған аймаққа айналған, Португалиядағы алғашқылардың бірі және кейіннен ұқсас жобаларды жүзеге асырған басқа португал қалалары үшін үлгі болды. Онда көптеген жаяу жүргіншілерге арналған көшелер бар. Ескі дәстүрлі ғимараттарда орналасқан бутиктермен толы Жункеира әшекей бұйымдарымен танымал, ал «Оривезария Гомеш» – шебер алтынұста. Оның ең белгілі алтынұстасы – «Оривезария Гомеш», онда «Estado Novo» кезеңінде үкіметтің маңызды тұлғалары отбасыларымен бірге көрінетін. 100 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келе жатқан «Оривезария Гомеш» Португалия корольдік үйінің алтынұстаханасы болды, оның клиенттері патшалар, аристократия және дін қызметкерлері болды. Олар Рим Папасы Иоанн Павел II-ге жасалған қастандыққа қолданылған оқты Фатимадағы Әзіретіміздің тәжіне орнатыпты. Повоа-де-Варзим тұрғындары жыл сайын түрлі мерекелерді тойлайды. Ең маңыздысы – Әулие Петрге арналған Повоа-де-Варзим мерекесі. Аудан-райондар безендіріліп, 28-29 маусым күндері халық көшелерге жиналады және «Русгаш» карнавалында бәсекелеседі. Халық сүйікті ауданын қорғағанда футбол жанкүйерлері сияқты әрекет етеді. Америка Құрама Штаттарына және одан да алыс елдерге эмиграциялаған отбасылар, осы фестивальде сезілетін қызығу мен бірлестік сезімін баю үшін Повоаға қайта-қайта келеді. Пасха дүйсенбісі немесе Анжу фестивалі – бұрын «Festa da Hera» (Айрық фестивалі) деп аталған, ежелгі діни фестивальдің қалдығы, онда отбасылар орманды жерлерде пикниктер ұйымдастырады. Повоа-де-Варзимнің жағажай аймағы туристер мен жергілікті тұрғындар үшін танымал демалыс және түнгі ойын-сауық орны. Редонда және Сальгейра жағажайларының бойындағы Авенида дос Банхос – түнгі клубтар, барлар мен эстрадаларға толы танымал орын. Passeio Alegre – эстрадалармен толтырылған жағажай алаңы, ал солтүстікке қарай орналасқан Каэтано де Оливейра алаңы – бірнеше барлары бар шағын, көңілді алаң, онда жас повоандықтар түнгі клубтарға барар алдында жиналады. Повоа 1990-шы жылдардың соңынан бері ЛГБТ-қоғамдастығына бейімді және Солтүстік Португалиядағы мақтаныш фестивалін өткізген, Солтүстікте геилердің мақтаныш фестивалін өткізген алғашқы қала, ол 2005 жылы жалға алу бағасының өсуіне байланысты аяқталды. Оны бұрынғы Hit Club және ILGA Португалия ұйымдастырды. Повоа-де-Варзим 19-ғасырдан бері жазушылардың жиналатын ортасы болып табылады, олар тертулия сессияларында кездеседі. Қаламен тығыз байланысты белгілі жазушылар: Альмейда Гаррет, Антониу да Коста, Рамалху Ортигау, Жоау Пенха, Оливейра Мартинс, Антониу Нобре, Антеру де Фигейреду, Раул Брандау, Тейшейра де Паскоаеш, Александр Пиньейру Торрес және Агустина Бесса Луис. Дегенмен, қала көбінесе португал тіліндегі ең маңызды жазушылардың бірі Эса де Квироздың туған жері ретінде есте қалады. Камилу Кастелу Бранку өзінің өмірлік еңбектерінің бір бөлігін бұрынғы «Лусу Бразилейру» қонақүйінде жазды, ал Жозе Режиу өзінің көптеген шығармаларын Диана барда, қазіргі жағажай кітапханасында жазды. Заманауи кезеңде қала «Correntes d'Escritas» атты халықаралық әдеби фестивальмен танымал болды, онда португал және испан тілдерінде жазатын жазушылар түрлі презентацияларда жиналады және ең жақсы жаңа шығарма үшін жыл сайынғы сыйлық табыс етіледі. Латын Америка жазушысы Луис Сепульведа немесе африкалық Миа Куту және Онджаки қаламен байланысты болды.

Көңіл көтеру және сахналық өнер

Казино да Повоа 1930 жылдан бері ойын және ойын-сауық орталығы болып келеді. 2006 жылы ол 54 миллион еуро кіріспен екінші орынды алды, ал 1,2 миллион клиентімен үшінші ең танымал казино болды. Казинода бірнеше барлар, тікелей музыка ойнатылатын бар, театр және жергілікті және португалдық ас үлгісіндегі мейрамханалар бар. 19 ғасырда Повоада Salão Chinês, Café Suisso, Café David, Café Universal және Luso Brasileiro сияқты оннан астам ойын орындары болған. Повоа де Варзимде қонақүйлер бар. Олардың ең тарихисы – 1930 жылдары салынған Grande Hotel da Póvoa, бұл керемет модернистік ғимарат, ал оның қасында қаладағы ең көне қонақүй – 19 ғасырдан бері жұмыс істеп келе жатқан Hotel Luso Brasileiro орналасқан. Қалада Praça do Almada-дағы Hotel Universal сияқты 19 ғасырға дейін салынған тағы да бірнеше бұрынғы қонақүйлер табылады. Повоаның театрлық дәстүрі 1793 жылға дейін барып жетеді, сол кезде итальяндық опералар мен португалдық комедиялар Кампо-дас-Кобраста салынған театрда қойылған. Póvoa de Varzim Music Hall – Banda Musical da Póvoa de Varzim (1864) мен оның эстрадалық оркестрінің орналасқан жері. Повоа-де-Варзим бұқа күресі аренасы португал стиліндегі бұқа күресі, аттар көрсетілімі және концерттер үшін пайдаланылады. Жергілікті бұқа күресі аренасындағы ең маңызды жарыс – шілде айының соңында өтетін Grande Corrida TV Norte (Солтүстік Португалияның телеарнасының үлкен жарысы). Сондай-ақ, 18 ғасыр стиліндегі гала-жарыстар немесе атты әйелдермен жүгіріс сияқты басқа да жарыстар ұйымдастырылады.

Мұражайлар

Повоа де Варзимнің этнографиялық және тарихи муниципалдық мұражайы (1937), Rua Visconde de Azevedo көшесінде орналасқан, қаланың теңіз тарихымен байланысты археологиялық қазбалар мен экспонаттарды ұсынады. Бұл Португалиядағы ең көне этнографиялық мұражайлардың бірі, ал "Сиглас Повейрас" көрмесі 1980 жылғы "Еуропаның жыл мұражайы" сыйлығын жеңіп алды. Мұражайда ежелгі қасиетті өнер туындылары, Повейро қайықтары, сондай-ақ рим жазулары және Кастро мәдениетінің керамикалық бұйымдары сияқты археологиялық табылмалар бар. Тақырыптық мұражайлар да бар: діни тақырыптағы Санта-Каса мұражайы, Сан-Петр-де-Ратс римдік шіркеуінің мұражайлық бөлімі, Cividade de Terroso археологиялық бөлімі және Повоа де Варзим бұқа сауытын аренасында орналасқан бұқа күресі мұражайы. Тағы екі мұражай ашылуға дайын: Каса до Пескадор (Балықшы үйі) және Фароль де Регуфе (Регуфе маяғы). Казино да Повоадада, Португалияның ең танымал суретшілерінің туындыларын көрсететін шағын өнер галереялары орналасқан, ал Ортоповоа өнер галереясы Муниципалдық мұражаймен шектес. 1935 жылы құрылған "A Filantrópica" өнер кооперативінің мақсаты – мәдени шараларды ұйымдастыру және көркем шығармашылықты дамыту. Ратс экомузейі – тарихи және ауылдық маршрут, ол Прасада (алаң) басталатын, Senhor da Praça барокко капелласы, Ратс пиллори және ескі Ратс қалалық үйі, сондай-ақ бастапқы көздер, жел және су диірмендері, ауылдық жолдар мен үйлер сияқты түрлі аялдамалардан тұрады. Муниципалдық мұрағат – қаланың мұрағаты, отбасылық шежіресін іздеуге немесе қаланың құжаттарын зерттеуге қызығушылық танытқандарға арналған.

Этнографиялық

Повоа-де-Варзим мәдениеті әртүрлі жұмысшы топтарынан және Балтық теңізінен Жерорта теңізіне дейінгі теңіз жолы арқылы келген ықпалдардан қалыптасқан. Жозе Леитао де Баррос режиссерлік еткен «Ала Арриба!» атты деректі фильм 1940 жылдары Португалиядағы осы бірегей балықшы қауымдастығын кеңінен танымал етті. Жергілікті «ala arriba» сөзі «жоғары көтерілу» дегенді білдіреді және тұрғындардың бірлескен еңбегін көрсетеді. Сиглас Повейра – бұл протожазу жүйесінің бір түрі, оның күрделі символдар құру үшін біріктірілетін шектеулі символдар жиынтығы бар; бұл қарапайым визуалды коммуникация құралы ретінде және мүліктерді белгілеу үшін қолтаңба ретінде пайдаланылды. Саудагерлер оларды несие кітаптарына жазды; балықшылар оларды діни рәсімдерде пайдаланды, төбелер мен жағалауларға жақын католик шіркеулерінің есіктеріне белгілеп қойды; неке кезінде шіркеу үстеліне және қабір тастарына жазды; сондай-ақ, Сан-Селиман сигласы сияқты, отбасылық белгі емес, қорғаныш символы ретінде қолданылатын сиқырлық мәні де болды. Балалар отбасылық белгіні пікірлермен бірге тектік белгі ретінде қолданды. Кіші ұл әкесінің символын мұраға алмады. Сиглалар әлі де қолданылып келеді, бірақ бұрынғыдан гөрі аз, және викинг дәстүрлерімен байланысты. Бранкета – Повоа-де-Варзим балықшыларының дәстүрлі киімі. Camisola Poveira – киімнің бір бөлігі, ақ, қара және қызыл түсті балықшылық мотивтері бар, иесінің аты сиглыс повейрамен кестеленген пуловерлер. Басқа киімдерге әйелдер мен балаларға арналған қалалық трикана повейра және каталим бас киімдері жатады. Қолөнер бұйымдарының ішінде Бейриздің рустикалық кілемдері бар. Бұрын халық әртүрлі «касталарға» бөлінген: Ланчос, Раскеирос және Сардинхейрос, олар Повейро қайығына және ауланған балыққа байланысты қабатталған. Олардан басқа, тыңайтқыш іздеп теңізге шыққан Лаврадорлар (фермерлер) және Саргасейролар мен Сеарейролар да болды. Әдетте, топтар бөлек қалды және олардың арасында некеге тұруға тыйым салынды, көбінесе балықшылардың оқшаулануына байланысты. Сан-Феликс төбесі теңіздегі балықшылар үшін бағдар болып табылады, ал мамыр айының соңғы жексенбісінде Матриц шіркеуінен төбеге дейінгі қашықтықты қамтитын Носса Сеньора да Сауде (Денсаулықтың анасы) паломничествосы өтеді. Санто-Андре мысында Сент-Рок бар, Повоан балықшыларының пікірінше, онда Сент-Андрейдің аяқ іздері сақталған. Қасиетті адам «Жандардың қайықтауышы» ретінде қарастырылады, ол кеме апаттарынан кейін теңізде батып кеткендердің жандарын аулайды және балық аулау мен некеге көмектеседі. Кейпке шеру қараша айының соңғы күнінің таңында, қара қалпақ киген және шамдар ұстаған ерлер мен әйелдер тобы жағажай арқылы шіркеуге барады. 15 тамызда балықшылардың Аспанға көтерілу мерекесінің ең бастысы теңіз портында мұқият орналастырылған қайықтармен және фейерверктермен тойланады. Қыркүйек айының ортасында Сеньора дас Дорес фестивалі және ғасырлық гончарлық жәрмеңкесі өтеді.

Ас мәзірі

Жергілікті асхананың ең дәстүрлі ингредиенттері – жергілікті өсірілген көкөністер мен балық. Дәстүрлі тағамдарда қолданылатын балық екі топқа бөлінеді: "кедей" балық (сардина, скат, скумбрия және тағы басқалары) және "бай" балық (мысалы, уайтинг, снук және альфонсино). Ең танымал жергілікті тағам – Pescada à Poveira (Повейра уайтингі), оның негізгі ингредиенттері – тағамға атын берген балықтан басқа, картоп, жұмыртқа және қайнатылған пиязбен қызанақ соусы. Балық шаруашылығының тағы бір тағамдарына Arroz de Sardinha (сардиналы күріш), Caldeirada de Peixe (балық қайнатпасы), Lulas Recheadas à Poveiro (Повейра толтырылған кальмарлары), Arroz de Marisco (теңіз өнімдері күріші) және Lagosta Suada (буда пісірілген тікенді лобстер) жатады. Молюскалар мен қайнатылған искалар, патанискалар және болинхо де бакалхау танымал шағын тағамдар болып табылады. Басқа тағамдар: ақ бұршақтан жасалған және құрғақ күрішпен (arroz seco) берілетін Feijoada Poveira; және 1962 жылы демалыс жасаушылар үшін жылдам тағам ретінде пайда болған Франчезинья Повейра, ұзын наннан жасалады. Португалиялық грильде пісірілген тауық, теңіз өнімдері, франчезинья, бакалхау тағамдарын ұсынатын мейрамханаларды Estrada Nacional 13 тас жолының бойында және қаланың басқа да аймақтарында кездесуге болады.

Спорт

Қалада бірнеше спорттық нысандар дамыды және әртүрлі спорт түрлерінен бірнеше ұлттық, еуропалық және әлем чемпионаттары өткізілді. Халықтың 38% спортпен айналысады, бұл ұлттық орташа көрсеткішпен салыстырғанда жоғары көрсеткіш. Бірнеше спорттық нысандар Солтүстік жақта Васко да Гама даңғылының маңында орналасқан. Повоа-де-Варзимдегі ең танымал спорт түрі – футбол. Қалада «Варзим» кәсіби футбол клубы бар, ол Солтүстік жақтағы «Эштадиу ду Варзимде» ойнайды. Сити Парк стадионы және оны қоршаған футбол алаңдары Повоа-де-Варзимнің жасөспірімдер мен ересектер футбол клубтары үшін негізгі арена болып табылады: «Агучадура», «Аморим», «Аргивай», «Аверомар», «Балазар», «Баррейрос», «Бейриз», «Белем», «Эстела», «Жуве Норте», «Лаундос», «Леоеш да Лапа», «Мариадейра», «Матриз», «Навайш», «Ратеш», «Регуфе», «Террозу» және «Унидош ао Варзим». Екінші ең көп таралған спорт – жүзу. Солтүстік жақта бір-біріне жақын орналасқан екі жүзу бассейні кешені бар: біреуі муниципалитетке тиесілі, екіншісі жеке меншікте. Қалалық жүзу бассейні кешенін «Варзим Лазер» басқарады. Мұнда олимпиадалық жүзу бассейні және нәрестелерге, балаларға және ересектерге арналған жүзу сабақтары бар. Бұл кешенде сондай-ақ ұзақ жол бассейнінде өткізілетін Повоа-де-Варзимнің халықаралық жарысы өтеді, ол еуропалық қысқы күнтізбеге кіреді. Екінші кешен «Clube Desportivo da Póvoa» клубына тиесілі. Мұнда жүзу сабақтары мен бірнеше бассейн бар, оның ішінде Повоа-де-Варзимнің теңіз суымен толтырылған жылытылатын тұзды су бассейні де бар. «Clube Desportivo da Póvoa» хоккей, волейбол, баскетбол, футволейбол, автоспорт, дзюдо, бадминтон және жеңіл атлетика сияқты бірнеше спорт түрлерінен жарысады. Солтүстік жақта падел, теннис және сквош корттары бар, пальма ағаштарымен көлеңкеленген жеке жағажайға жақын орналасқан «Clube da Praia» клубы да бар. Пляж волейболы мен футволейбол танымал спорт түрлері, ал Португалияда футволейболды алғаш рет Повоада ойнаған. Орналасқан жері мен қалалық аймақтарының қолайлы болуына байланысты, Повоа-де-Варзимде скейтборд мәдениеті кең таралған. Бодибордшылар мен серфингшілер Сальгейра жағажайында кездеседі. «Лота» – түрлі аудиторияларға арналған демалыс орны, әсіресе скейтбордшылар мен мотоциклшілер қауымдастығы үшін танымал және елдегі ең тартымды скейтборд алаңы саналады. Теңіз портына жақын орналасқан маринада жергілікті яхт клубы – «Clube Naval Povoense» ұйымдастыратын теңіз шаралары ұсынылады. «Повоа» мен «Виана-ду-Каштелу» қалаларын байланыстыратын «Коста-Верде Трофи» клубы ұйымдастырған регаталардың бірі, ал «Португалия раллиі» яхта жарысы Батыс Иберия жағалауы бойындағы желкенді және тамашалау шарасы болып табылады. Муниципалды компания «Varzim Lazer» көпфункционалды жабық арена «Павильон да Повоа» мен Повоа-де-Варзим бұқа күресі аренасын басқарады. Басқа спорт түрлері бойынша да клубтар бар: футзалдан «Повоа Футзал Клубы», гандболдан «Повоа де Варзим Андболь Клубы», жеңіл атлетикадан «Повоа де Варзим Атлетизм Клубы». Сондай-ақ бейсбол және американдық футболдан «Повоа де Варзим» мен «Вила-ду-Конде» біріккен клубтары бар, олар тиісінше «Вилла Викингс» және «Вилла Титанс» деп аталады. Жеңіл атлетикада қала көшелерінде жазда өткізілетін «Grande Prémio de São Pedro» (Санкт-Петр Гран-присі) Португалияның Жеңіл атлетика федерациясының ұлттық күнтізбесіне кіреді. Басқа да маңызды жыл сайынғы шараларға «Cego do Maio» жартылай марафоны және «Grande Prémio da Marginal» (Жағажай Гран-присі) кіреді, соңғысы Повоа-де-Варзим мен Вила-ду-Конде жағажайлары бойында өтеді және Парамилоидоз ұлттық қауымдастығын қаржыландыруға бағытталған. Велосипедпен жүгіруде сәуір айында «Clásica da Primavera» (көктемгі классикалық) жарысы өтеді. Тау велосипедтерімен жарыстар жиі өткізіледі. Құмдық төбелердің бойындағы «Эстела Линкс» гольф алаңы «Golf Digest» журналы бойынша Португалиядағы 5-ші ең жақсы гольф алаңы деп танылды.

Медиа

O Comércio da Póvoa de Varzim (құрылған 1903), "Повоа дауысы" (құрылған 1938) және 1990-шы жылдары пайда болған Póvoa Semanário – Póvoa de Varzim қаласының негізгі апталық газеттері; ал Gazeta da Póvoa de Varzim (1870–1874) – алғашқы жергілікті газет болған. Көбінесе олар жергілікті жаңалықтарға арналған және интернетте де қолжетімді. Жергілікті радиостанциялар Rádio Mar (89.0) және Radio Onda Viva (96.1) FM және онлайн арқылы хабар таратады. Станциялардың эфирінде жергілікті жаңалықтар мен спорт жайлы ақпараттар беріледі, сондай-ақ демалыс күндері түскі уақытта қонақтармен сұхбаттасу арқылы қаланың маңызды жаңалықтарына толыққанды шолу жасалады. Radio Onda Viva күн сайын мандарин тіліндегі хабарларды ұсынады. Rádio Mar радиостанциясы мен Póvoa Semanário газеті бір топқа біріккен; осы компания көршілес Vila do Conde және Esposende қалаларына да жаңалықтар қызметтерін ұсынады.

Білім

Жоғары білім берудің тарихы мен қолжетімділігі шектеулі. Повоа-де-Варзим/Вила-ду-Конде кампусы немесе Порту политехникалық институтының 2-кампусы қонақжайлылық және туризм жоғары мектебін (ESHT) және медиа, өнер және дизайн мектебін (ESMAD) қамтиды. Соңғы мектеп шығармашылық пен жұмысқа орналасуға бағытталған, дизайн, кино, фотосурет, мультимедиа және веб-сайтқа қатысты академиялық бағдарламаларды ұсынады. Campus 2 2001 жылы үш амфитеатр, үлкен кітапхана, аудитория және зерттеу орталығы сияқты заманауи жабдықтармен бірге салынды. Повоа кампусының тамыры 1990 жылы құрылған Өнеркәсіптік зерттеулер және басқару мектебінде, ол басқару және технология салаларында бакалавриат және магистратура деңгейінде білім береді. Жаңа кампус кеңейту, бейімделу және академиялық халықаралық интеграцияны жоспарлап отыр. Повоа-де-Варзим қаласында және айналасында мемлекеттік, діни және жекеменшік мектептер бар. Муниципалитеттегі мемлекеттік білім беруді бес мектеп округі қамтамасыз етеді: Флавио Гонсалвес, Сего-ду-Майо, Авер-о-Мар, Кампо-Аберто және Ратес. Бұл округтер муниципалитеттің әртүрлі аймақтарында балабақшалар мен 9-сыныпқа дейінгі мектептерді ұйымдастырады және оларға 2- және 3-сатылы негізгі білім беру мектептері (6-дан 9-сыныпқа дейін) басшылық етеді, олар әр округтің атын анықтайды. Жеке мектептер көбінесе католик шіркеулері немесе ұйымдары басқарады, олардың ең танымалсы – Colégio do Sagrado Coração de Jesus. Grande Colégio da Póvoa de Varzim және Кампо-Верде ауыл шаруашылығы мектебі ең танымал жекеменшік мектептер, ал MAPADI – Даун синдромы бар балаларға арналған ірі орталық және мектеп. Орта білім беру (10-дан 12-сыныпқа дейін) Повоа қаласының орталығындағы Escola Secundária Eça de Queirós және Escola Secundária Rocha Peixoto мектептерінде, сондай-ақ қала шетіндегі Colégio de Amorim жеке мектебінде ұсынылады. Эса-де-Кейрос 1904 жылы құрылған лицей, ол гуманистік бағытты сақтайды, ал Роша-Пейхото 1924 жылы құрылған бұрынғы өнеркәсіптік және коммерциялық мектеп. 1880 жылы құрылған Роша Пейхото қалалық кітапханасы 1991 жылы қазіргі ғимаратқа көшірілді. Қоғамдық кітапхана жүйесіне қала маңындағы бірнеше филиалдар, Диана Бар Бич кітапханасы және Каса Мануэль Лопестің бақша кітапханасы кіреді, ол тамыз айында жастарға арналған маусымдық кітапхана болып табылады.

Денсаулық сақтау

Алғашқы медициналық мекеме – Санта-Каса-да-Мисерикордия-да-Повоа-де-Варзим (Қайырымдылық үйі) 1756 жылы ашылды. Қаланың ауруханалары – Ларго-дас-Доресте орналасқан Сан-Педро-Пескадор ауруханасы (мемлекеттік) және Руа Мануэл I көшесіндегі Hospital da Luz Póvoa de Varzim (бұрынғы Clipóvoa деп аталған жеке аурухана). Мемлекеттік ауруханада төсек орындары жетіспейді. Осы себепті, аурухана кеңейтілді және Повоа-де-Варзим мен Вила-ду-Конде қалаларының шекарасында екі муниципалитет халқына қызмет ету үшін жаңа, заманауи аурухана салу жоспарлануда. Centro de Saúde da Póvoa de Varzim (Денсаулық сақтау орталығы) – негізгі шағын қалаларда филиалдары бар мемлекеттік алғашқы медициналық көмек көрсететін мекеме. Póvoa de Varzim жануарларға жедел жәрдем көрсету қызметі – 2018 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан жергілікті ветеринариялық ауруханалармен және A Cerca жануарлар бейітімен байланысты, үй жануарларына тәулік бойы қызмет көрсетеді. Бұл қызмет Солтүстік Португалиядағы алғашқы осындай қызмет. Оны Póvoa de Varzim өрт сөндірушілері жүзеге асырады.

Қоғамдық қауіпсіздік

Повоа-де-Варзим қалалық полициясы – әкімшілік полиция күштері, ол тек муниципалитет шегінде жұмыс істейді және тікелей қала әкіміне бағынады. Штаб-пәтері бұрынғы Повоа-де-Варзим казармасында, Роша Пейшоту көшесінде орналасқан. Policia de Segurança Pública (PSP) қаланың полициялық қызметін атқарады және штаб-пәтері Praça Marquês de Pombal алаңындағы Esquadra полиция бөлімшесінде орналасқан. Guarda Nacional Republicana (GNR) елді мекендердің сыртындағы аумақтарға жауапты, ал оның аумақтық бекеті немесе Posto Territorial da Póvoa de Varzim Largo das Dores алаңында орналасқан. 2015 жылы Повоа-де-Варзимде 1000 тұрғынға шаққанда 27,1 қылмыс тіркелді, бұл Порту метрополиясындағы ең қауіпсіз муниципалитеттердің біріне айналдырды. PSP полициясы оны барлық қылмыстық құқық бұзушылық түрлері бойынша «тыныш» аймақ деп санайды, әсіресе, зорлық-зомбылық қылмыстары дерлік кездеспейді. Көбінесе қылмыстарға үйлерге, дүкендерге немесе көліктерге жасалған ұсақ қарақшылықтар жатады. Корольдік ерікті өрт сөндірушілер қауымдастығы немесе Real Associação Humanitária dos Bombeiros Voluntários – отбасылық үйлерден, көп қабатты ғимараттардан бастап орман өрттеріне дейін әртүрлі өрт сөндіру қиындықтарына тап болатын ерікті өрт сөндіру бөлімі. Ол 1877 жылы құрылған және 1904 жылы патшалық атаққа ие болған, осы атақты қазірге дейін сақтап келеді. Штаб-пәтері Rua Santos Minho көшесінде орналасқан, ал станция мен өрт сөндіру машиналары жақын орналасқан Rua Arquitecto Ventura Terra көшесіне қарап тұр. Os Delfins – Póvoa de Varzim және Vila do Conde жағалауларын күзетіп, кәсіби құтқарушылар қызметін және мектебін ұсынатын ұйым. Қазіргі уақытта Солтүстік Португалияның басқа аймақтарында да қызмет етеді. Бұл Póvoa-дағы қауымдастық дельфинді талисман ретінде және атау беруде пайдаланады. Құтқарушыларды жағажайда қызыл жазулары бар сары футболкалары арқылы тануға болады. Повоа – Serviço de Estrangeiros e Fronteiras (SEF) бақылайтын он екі ұлттық теңіз шекарасының бірі және ISN құтқару кемесінің құтқару станциясы болып табылады. Póvoa de Varzim теңіз полициясы Póvoa de Varzim теңіз жағалауын, оның ішінде ұлттық егемендік пен юрисдикцияға жататын теңіз портын, жағажайларды және теңіз суларын күзетіп, бақылайды. Ол көбінесе заңсыз балық аулау, моллюскаларды ересектерге дейін жеткізбей жинау және контрабандаға қарсы күреседі. Повоа-де-Варзим және Вила-ду-Конде теңіз полициясының бекеті Largo Dr. Vasques Calafate алаңында орналасқан және Póvoa de Varzim портының капитанымен бірлесіп ресурстарды пайдаланады. Повоа-де-Варзимде Escola dos Serviços, португалиялық әскери базасы орналасқан, ол логистика, әскери білім беру және оқу, сондай-ақ қаржылық ресурстармен айналысады. Оған басқару, әскер штабы, командирлер мен қызметтер ротасы және әскери оқуға қызмет көрсету және қолдау батальоны кіреді. Бұл бөлім 1914 жылдың желтоқсанында Португалияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына дайындық жасау үшін Повоа-де-Варзимге көшірілген Әскери әкімшілік батальонымен байланысты. Қазіргі базалық бөлімше 1994 жылы салынды және 2006 жылы әскери қызметкерлердің саны, міндеттері мен жауапкершіліктері артты.

Көлік

Повоа-де-Варзимде теңіз, әуе және құрлық көлігі арқылы көлік желісі қызмет етеді. Құрлықтағы көлік инфрақұрылымы ұлттық тас жолдарынан (автомагистральдар), ұлттық жолдар жүйесінен және жеңіл рельсті метродан тұрады. Бұл инфрақұрылымдармен қатар әуежай, автобус терминалы, марина және порт күн сайын жолаушылар тарапынан пайдаланылады. Қала ішіндегі қоғамдық көлікті жеке меншік компаниялар қамтамасыз етеді. Central de Camionagem қалалық және қашықтықтан жүретін автобустардың соңғы аялдамасы болып табылады, олар айналасындағы аймақтарда, атап айтқанда қаланың ауылдық жерлерінде, Порту, Минью аймағында және Испаниядағы Галисияда жол жүргізеді. Litoral Norte – 5 бағыты бар толыққанды қалалық көлік желісі, ал Linhares қазір Transdev компаниясына тиесілі, қаладағы ең көне автобус желісіне ие. Повоа-де-Варзим таксилері қара түсті, зәйтүн жасыл түсті қатты шатыры бар. Басты такси аялдамалары Праса-ду-Альмада, Повоа-де-Варзим метро стансасы және Ларго-дас-Доресте орналасқан. Такси орталықтары: Central Táxis Ribamar, Táxis Póvoa және тағы бірнеше. Ribamar қала орталығынан алыс орналасқан туристік орындарға саяхаттар ұйымдастырады, оның ішінде Вила-ду-Конде өзені жағасындағы ашылу дәуірінің карракасының көшірмесі, Ратес және Рио-Маудың ортағасырлық романдық шіркеулері, Террозо қаласы және Сан-Феликс төбесі бар.

Ауа

Франсиско Са Карнейро әуежайы (IATA: OPO, ICAO: LPPR) Повоа-де-Варзимнің оңтүстігінде орналасқан. Аймақтан тыс жерлерде Порту әуежайы деп белгілі әуежай, Португалиядағы екінші ең қызығушылық тудыратын халықаралық әуежай болып табылады және 2017 жылы 10,7 миллионнан астам жолаушыны тасымалданды. Автокөліктермен немесе таксимен A28 тас жолы арқылы (17 минутта) жылдам жете аласыз, ол A41 тас жолымен және әуежайдың жолу-қосу алаңдарымен байланысқан, сондай-ақ EN13 тас жолы арқылы, кейіннен әуежайдың EN107 кіреберіс жолымен. Póvoa әуежайы, ресми түрде S. Miguel de Laundos деп аталады, кішкентай, ұзындығы бар болғаны 270 метр және ультражеңіл авиация мен басқа да демалысқа арналған шағын ұшақтарға қолданылады.

Темір жол

Порто метросының B желісі Повоа-де-Варзимді Портоға және әуежайға екі қызмет түрімен байланыстырады: стандартты және шаттл (Экспрессо). Вердес станциясы арқылы метро пойыздары қала мен әуежайды байланыстырады. Повоа-де-Варзимге жетуге арналған бұл күту бекеті – әуежайдың жанындағы шағын қоғамдық саябақ, ол сөзбе-сөз "жасыл саябақ станциясы" деген мағынаны білдіреді. Бұл желі 1875 жылы ашылып, 2002 жылы метро құру үшін жабылған бұрынғы теміржол желісінде жұмыс істейді. Теміржол желісі кеңейтіліп, 1881 жылы Фамаликаоға дейін жеткен, бірақ 1995 жылы автобуспен болған апат салдарынан толығымен жабылып, қазір теміржол бойындағы жаяу жолға айналды.

Жолдар

Қала А28 тас жолы арқылы Портомен солтүстік-оңтүстік бағытта Виана-ду-Кастелоға және Испания шекарасына дейін жалғасқан жолмен байланысты. Үлкен Порто аймағында A28 Солтүстік Португалияның ең танымал қала маңындағы сауда аймақтарынан өтеді, онда ірі сауда орталықтары, жеке дүкендер, сауда парктері мен дисконтты орталықтар орналасқан, сондай-ақ Портоның маңызды магистральдары мен айналма жолдарына, VCI ішкі айналма автомагистраліне жетеді. Повоаға A7 (Гимараес және Вила-Нова-де-Фамаликаодан) және A11 (Брага мен Барселостан) тас жолдары арқылы шығыс-батыс бағытта, қаланың оңтүстігі мен солтүстігінен өтіп, осы ретпен жетеді, екеуі де A28 тас жолымен қиылысады. Осы тас жолдардың арқасында Повоа-де-Варзимге бірнеше минутта жетуге болады және ол 2,99 миллион тұрғыны бар (2001 жылғы санақ бойынша) Солтүстік Португалияның Солтүстік жағалауының қалалық агломерациялық аймағының орталығында орналасқан. Экопистаның басты тартымдылықтарының бірі – Рейстес ауылындағы Романдық шіркеуі. Ол төбелерді кесіп өтуге қарамастан, көбінесе тегіс жермен өседі. Қалалық саябақтан жағалау аймағына дейінгі велосипед жолының құрылысы 2018 жылдың қараша айында басталды және EN13 тас жолымен қиылысатын аймақтардан басқа, көбінесе велосипедтерге арналған. Via B велосипед жолы 2018 жылы салынды және ол қаланың ішкі кеңею аймағынан өтеді. Мектеп ауданы мен жағалау велосипед жолы арасындағы 1,3 км-лік мектеп велосипед жолының құрылысы 2019 жылы басталды.

Атлантикалық ось және Еуропалық өңірлер

Повоа-де-Варзим "Атлантикалық ось" ("Eixo Atlântico") құрамына кіреді, бұл Галисия және Солтүстік Португалияның ең ірі қалаларының лобби тобы. Сонымен қатар, ол Еуропалық өңірлер комитетінің тұрақты мүшесі атанды, бұл жергілікті және аймақтық өкілдер құрамына кіретін және Еуроодақтың институционалдық құрылымында тікелей үн тартатын ассамблея. 2016 жылы Сан-Томе және Принсипидің автономды аймағы Принсипи аралының аймақтық үкіметі мен Повоа-де-Варзим муниципалитеті адам және техникалық ресурстарды қолдана отырып, ынтымақтастық протоколына қол қойды, ол әртүрлі салалардағы ынтымақтастықты қамтиды. Протокол Принсипи провинциясының президенті Хосе Кардосо Кассандраның Повоа-де-Варзимге жасаған сапарынан кейін бекітілді.