Кіріспе

Америка ақыны, жазушы және профессор; "Америка әдемі" (1859–1929) туындысының авторы.

Кэтрин Ли Бейтс (12 тамыз 1859 – 28 наурыз 1929) – американдық жазушы және ақын, ең көп танымал "Америка әдемі" әнұранымен, сондай-ақ әлеуметтік реформа туралы көптеген кітаптары мен мақалалары арқылы есімдері сақталған. Бейтс Массачусетс штатындағы Уэлсли колледжімен тығыз байланыста болды, онда ол B.A. дәрежесін алып бітірді, кейіннен ағылшын әдебиеті профессоры болды. Ол американ әдебиетін академиялық мамандық ретінде дамытуға көмектесті және осы саладағы алғашқы оқулықтардың бірін жазды. Ол ешқашан үйленбеді, мүмкін, үйленсе лауазымынан айырылар деп ойлағандықтан. Уэлслидегі ұзақ қызметі бойында ол жақын досы және серігі Кэтрин Команмен бірге тұрды. Кейбір зерттеушілер бұл қарым-қатынасты лесбияндық деп санайды, олардың хат алмасуларын жеткілікті дәлел деп есептейді, ал басқалары бұл қарым-қатынас сол кездегідей платондық "Бостон некесі" болуы мүмкін деп ойлайды.

Өмір және мансап

Бейтс Массачусетс штатындағы Фалмут қаласында, қаланың конгрегациялық пасторы Уильям Бейтс пен Корнелия Фрэнсис (Ли) Бейтстің отбасында дүниеге келді. Оның әкесі ол туғаннан кейін бірнеше аптадан соң қайтыс болды, сондықтан оны негізінен анасы мен әдебиетке бейім әпкесі тәрбиеледі, екеуі де әйелдерге арналған Маунт-Холиоке семинариясын бітірген. Ол 1872 жылы Уэлсли орта мектебінде (кейін Нидхэм орта мектебі деп аталды), ал 1876 жылға дейін Ньютон орта мектебінде оқыды. Бейтс 1876 жылы әйелдер колледжі – Уэлсли колледжіне екінші курсқа түсті. Ол 1880 жылы бакалавр (B.A.) дәрежесін алды. Ол оқырмандарға әлеуметтік реформа туралы білім беру үшін өзінің шығармаларында кедей және жұмысшы табының әйелдерін бейнеледі. 1891 жылы ол Уэлслиге доцент болып оралды, онда магистр дәрежесін алды және ағылшын әдебиетінен толық профессор болды. 1900 жылы ол «Нью-Йорк Таймс» газеті үшін «Испанияның жолдары мен тармақтары» атты саяхат жазбасын жазды. Бұл жазба соғыстан кейінгі Испанияның ландшафтын әдемі және нақты сипаттап қана қоймай, сонымен қатар соғыс аяқталғаннан кейін ол көрген саяси және әлеуметтік ахуалға да түсініктеме берді. Бейтстің стилі ерекше: егер Испания Батыстағы шығысқа ұқсас ел ретінде қарастырылса, онда ол испан үлгілеріне шығыстың көркемдік бейнелеу әдістерін қолданды, бұл логикалық парадокс. Ол осы көркемдік әдісті табиғат пен өнерді ғана емес, сонымен қатар бейнеленетін нысандарды да көрсету үшін пайдаланады. 1906 жылы Бейтс пен оның інісі Артур Бейтс отбасы (Корнелия, Жанна және Катарина) мен олардың жалдамагерлері үшін салынатын Уэлслидегі үй учаскесі мен үйге ипотекаға қол қойды (қазіргі 70 Curve St.). Жалдамагерлердің бірі Катарина Коман болды, ол кейін шатыр бөлмесі мен фотолабораторияны жалға алды. Өзін «жаһандық азамат» санайтын Бейтс Американың оқшаулану саясатын сынады. Оның көптеген құжаттары Уэлсли колледжінің мұрағатында сақталады, оларға «күнделіктер, хаттар, музыкалық ноталар, жарияланымдар, альбомдар, қолжазбалар, есептер, естеліктер мен құрмет көрсетулер, естелік заттар; «Америка әдемі» және Кэтрин Ли Бейтстің басқа да жазбалары, оның саяхаттары және Уэлслидегі және Массачусетс штатындағы Фалмут қаласындағы өмірі туралы» ақпарат кіреді.

"Америка - сұлулық"

"Америка әдемі" атты алғашқы нұсқа 1893 жылдың жазында Бейтс Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласындағы Колорадо колледжінде ағылшын тілін оқытып жүргенде, дәптеріне асығыс жазылып алынған. Кейін ол былай деп еске алды: Бір күні мен және басқа бірнеше ұстаздар 14 000 фут биіктіктегі Пайкс Пикке саяхатқа шығуға шешім қабылдадық. Біз далалық арба жалдадық. Жоғалысынан арбадан түсіп, қалған жолды есектермен жүруге тура келді. Мен қатты шаршадым. Бірақ сол көріністі көргенде, зор қуанышқа бөлендім. Американың барлық ғажайыбы сол жерде көрінді, теңіздей кең жайылған. Бейтс жеке басы сексистік көзқарас пен кемсітуге ұшыраған, Америка мен Ұлыбританиядағы өнеркәсіптік революцияның салдарына куә болған, қалалық кедейлік пен қайғыны өз көзімен көрген және теңдікке шын ниеттен ұмтылған. Осы теңдік пен әлеуметтік әділдікке құштарлығы, 1893 жылғы ауыр экономикалық депрессия кезінде жазылған бұл өлеңге шабыт берді. 1918 жылдың 11 қарашасында АҚШ армиясының 26-шы жаяу әскер дивизиясы (халық арасында "Янки дивизиясы" деп танылған) қару тоқтату туралы хабарды естігеннен кейін "Америка әдемі" әнін шырқады.

Катарина Команмен қарым-қатынасы

Бейтс пен оның Велсли колледжіндегі әріптесі, досы, кейде бірге саяхаттасатын серігі және "Скараб үйінің" пәтерін жалға алған Кэтрин Коман арасындағы қарым-қатынастың мәні төрт онжылдықтан бері ғылыми талқылаулардың нысаны болып келеді. 2017 жылы Мелинда М. Пондер Бейтс туралы жазған өмірбаянында Бейтсті тәуелсіз ойлы әлеуметтік белсенді деп сипаттайды, ол 1800 жылдардың соңында әйелдердің интеллектуалдық қабілеттері мен тәуелсіздігіне үлгі көрсетті. Мысалы ретінде Бейтстің 1891 жылы Команға жазған хаты келтіріледі: "Уэлслиден (тұрақты) кетуге ешқашан көп мүмкіндік болған жоқ, себебі мені сол жерде ұстап тұрған көптеген махаббат байланыстары бар еді, және мен көптен күткен жүрегіңізге жол тапқан кезде бұл мүмкін емес сияқты көрінді. Әрине, мен сізге келемін, аспанға барғым келгендей". 1999 жылы тарихшы Лилиан Фаддерман Бейтс пен Коман арасындағы қарым-қатынасты "лесбияндық қарым-қатынас" деп қорытындылады, оларды Велслидегі басқа әйел профессорлармен бірге санады. Дегенмен, басқа ғалымдар сол кезде "Бостон некесі" деп сипатталғанды "лесбияндық" терминімен атауға қарсы. Бірі жазғандай: "Бұл қарым-қатынастар қандай сексуалдық мағынаны білдіргенін біз анық айта алмаймыз. Бірақ біз бұл қарым-қатынастардың терең интеллектуалдық болғанын білеміз, олар махаббатты сөзбен де, денемен де білдіруге мүмкіндік берді". Бейтс көп жыл бойы Велсли колледжінің әртүрлі профессорларымен бірге пәтер жалға алып тұрды, осылайша олардың барлығы аз жалақы алып тұрып үнемдеді. Кейде ол ұзақ жылдардан бергі досы Кэтрин Команмен бірге саяхаттайтын. Бейтс пен Команның байланысы, әр оқырман үшін әртүрлі түсіндірілуі мүмкін. Ақиқатында, Коман мен Бейтс 1890 жылға дейін Уэлслиде танысқан.

Құрметтер

Фалмуттың бас көшесіндегі Бейтс отбасы үйін Фалмут тарихи қоғамы сақтап қалды. Сондай-ақ, оның құрметіне Фалмут қаласында "Кэтрин Ли Бейтс Роуд" деп аталған көше бар. Бейтс құрметіне аталған Shining Sea Bikeway Солтүстік Фалмуттан Вудс-Холға дейін 11 мильге созылады және Бейтс үйінен бір блок қашықтықта өтеді. Ньютон қаласында, Массачусетс штатында, ол ересек болған кезде тұрған үйінің орны тақташамен белгіленген. Бейтстің Фалмуттағы тарихи үйі мен туған жері 2013 жылдың қараша айында Рут П. Кларкқа 1,200,000 долларға сатылды. Массачусетс штатының Уэлсли қаласындағы Елмвуд жолындағы Кэтрин Ли Бейтс бастауыш мектебі, Колорадо Спрингс, Колорадода 1957 жылы құрылған Кэтрин Ли Бейтс бастауыш мектебі және Уэлсли колледжіндегі Бейтс Холл жатақханасы оның есімімен аталған. Бейтс қайтысынан кейін көп ұзамай Уэлслиде ағылшын тіліндегі композиция және әдебиет кафедрасы Кэтрин Ли Бейтс атымен аталып, құрылды. 1970 жылы Бейтс ән жазушылардың Даңқ залына енгізілді. Бейтстің қолжазбаларының жинақтары Артур мен Элизабет Шлезингер кітапханасында (Америкадағы әйелдер тарихы, Рэдклифф колледжі), Фалмут тарихи қоғамында, Гарвард университетінің Хоутон кітапханасында және Уэлсли колледжінің мұрағатында сақталады.

Автор

Колледждің әдемілігі және басқа да өлеңдері, Хоутон (Кембридж, Массачусетс), 1887. Роза мен Қабық, Қауымдық жексенбілік мектеп және Баспа қоғамы (Бостон, МА), 1889. "Усақ арал", Лотроп (Бостон, МА), 1890. Күн сәулесі және балаларға арналған басқа да өлеңдер, Уэлсли түлектері (Бостон, МА), 1890. Англия діни драмасы, Макмиллан (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1893, қайта басылды, Кенникат баспасы (Порт-Вашингтон, Нью-Йорк), 1966. Америка әдебиеті, Чаутауква баспасы (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1897. Испанияның тас жолдары мен жолдары, Макмиллан (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1900. (Джеймс Линкольн ретінде) Ұйқастың қуанышы, Ричард Г. Баджер (Бостон, МА), 1903. Гретна Гринден Лэндс-Эндке дейін: Англиядағы әдеби саяхат, Кэтрин Команның суреттері, Кроуэлл (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1907. Чосердің Кентербери саяхатшыларының тарихы, Рэнд, МакНалли (Чикаго, Иллинойс), 1909. "Америка әдемі және басқа да өлеңдер", Кроуэлл (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1911. Пиларика мен Рафаэльмен бірге "Күнге толы Испания", Даттон (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1913. Чосердің Кентербери саяхатшылары, Кэтрин Ли Бейтс қайта баяндады, Ангус Макдональд салған суреттер, түсті гравюралар Мило Винтер, Рэнд, МакНалли (Чикаго, ИЛ), 1914. "Елдік алтын", Даттон (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1916. "Сүйеушілер тобы және басқа да өлеңдер", Даттон (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1918. Сигурд, біздің алтын коллиміз және жолдағы басқа да серіктестер, Даттон (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1919. "Сары қызыл гүл", "Естелік кітабы", Даттон (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1922. "Кішкентай Торғай артта қалды және балаларға арналған басқа да пьесалар", Әйелдер баспасы (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1923. "Саяхат кемесі", Woman's Press (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1926. "Америка арманы", Кроуэлл (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1930. Кэтрин Ли Бейтстің қысқаша автобиографиясы, Enterprise Press (Фалмут, Массачусетс), 1930. Кэтрин Ли Бейтстің таңдамалы өлеңдері, Марион Пелтон Гильдиясының редакторы, Хоутон Миффлин (Бостон, МА), 1930.

Компилятор

Браунинг зерттеулері: библиография, Робинсон (Бостон, Массачусетс), 1896 ж. Ағылшын драмасы: жұмыс негізі, Робинсон (Бостон, Массачусетс), 1896 ж., кейін Бейтс пен Лилла Уид құрастырған, Уэлсли колледжі (Уэлсли, Массачусетс), 1913 ж. Шекспир: таңдамалы библиография және өмірбаяндық жазбалар ретінде кеңейтілді. Лидия Бокер Годфримен бірлесіп құрастырылған. Ағылшын тарихы ағылшын ақындарының айтуынша, Macmillan (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1902 ж. Кэтрин Команмен бірге құрастырылған.

Қатысушы

Жаңа Англияның тарихи қалалары, Лайман П. Пауэлл редакциясымен, Путнам (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1898.

Бас редактор

"Той күні кітабы", Лотроп (Бостон, Массачусетс), 1882, "Той күні кітабы" деп жарияланған, ақындардың құттықтауларымен, Лотроп (Бостон, Массачусетс), 1895. Колеридждің "Ежелгі теңізшінің балладасы" (Ancient Mariner, Leach, Shewell & Sanborn, Бостон, MA, 1889). Балладалар кітабы, Лич, Шеуэлл және Санборн (Бостон, Массачусетс), 1890, қайта басылған, Кітапханаларға арналған кітаптар баспасы (Фрипорт, Нью-Йорк), 1969. Шекспирдің "Венеция саудагері" комедиясы, Лич, Шеуэлл және Санборн (Бостон, MA), 1894. Шекспирдің "Жазғы түнгі арман" комедиясы, Лич, Шеуэлл және Санборн (Бостон, Массачусетс), 1895. Шекспирдің "Қалай қаласаңдар" комедиясы, Лич, Шеуэлл және Санборн (Бостон, Массачусетс), 1896. "Шап кітабынан әңгімелер", Стоун (Чикаго, Иллинойс), 1896. Китстің "Сент-Агнес кеші және басқа өлеңдер", Silver, Burdett, (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1902. Натаниел Хоторнның еңбектері, он төрт томдық, Crowell (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1902. Хамильтон Райт Маби, Эддалардан қайта айтылған норвегиялық әңгімелер, Rand, McNally, Чикаго, 1902. Элис пен Фиби Кэридің өлеңдері, Crowell (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1903. Джон Раскин, "Алтын өзеннің патшасы"; немесе, "Қара бауырлар": Стирия жырлары, Джон С. Йохансеннің суреттерімен, Rand, McNally (Чикаго, Иллинойс), 1903. Теннисонның "Принцесса" поэмасы, American Book Co. (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1904. Теннисонның "Гарет пен Линетт", "Ланселот пен Элейн", "Артурдың өлімі", Sibley (Бостон, MA), 1905. "Жаңа ирланд драмасы", Америка драма лигасы (Чикаго, Иллинойс), 1911. Томас Хейвуд, "Мейірімділікпен өлтірілген әйел" және "Батыс феясы", Heath (Бостон, MA), 1917. "Бір кезде"; Ескі ертегілер кітабы, Маргарет Эванс Прайс суреттерімен, Rand, McNally (Чикаго, Иллинойс), 1921. "Том Баяғы" және басқа ескі ертегілер, Прайс суреттерімен, Rand, McNally (Чикаго, Иллинойс), 1926. "Джек - алып өлтіруші", Rand, McNally (Чикаго, Иллинойс), 1937. "Джек пен бұршақ бұтасы"; сондай-ақ "Тодс және алмаздар", Rand, McNally (Чикаго, Иллинойс), 1937.

Кіріспе

Натаниел Хоторн, "Біздің ескі үйіміз: ағылшын эскиздерінің сериясы", Крауэлл (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1906 ж. Хелен Санборн, "Бриттанияның Анны", Лотроп, Ли және Шепард (Бостон, Массачусетс), 1917 ж. Хелен Корк, "Әлемдік отбасы", Оксфорд университетінің баспасы (Нью-Йорк, Нью-Йорк), 1930 ж.

Аудармашы

Густаво Адольфо Беккер, Испанияның романтикалық аңыздары, Кроуэлл (Нью-Йорк). Корнелия Фрэнсис Бейтс қатысқан.