Алтын Нұр Сүтрасы

Кіріспе

Махаяна буддизміндегі сутра. Алтын жарық сутрасы немесе Суварнапрабхаса сутрасы – буддизмнің Махаяна тармағына жататын буддалық мәтін. Санскрит тіліндегі толық атауы – «Сутралардың Бас Ережесі, Көркем Алтын Жарық».

Тарих

Сутра бастапқыда Үндістанда санскрит тілінде жазылған және бірнеше рет Дхармакшема және басқалармен қытай тіліне аударылған, кейін тибет және басқа тілдерге аударылған. Иоганн Нобель мәтіннің санскрит және тибет тілдеріндегі басылымдарын жариялаған. Сутра Шығыс Азияда зор ықпалға ие. Сутраның атауы "Алтын барабанның мойындауы" деп аталатын тараудан шыққан, онда бодхисаттва Ручиракету Гаутама Будданың дхармасын немесе ілімдерін бейнелейтін, жарқын алтын сәуле шашыратып тұрған зор барабанды көреді. Алтын жарық сутрасы Қытай мен Жапониядағы ең маңызды сутралардың біріне айналды, себебі оның негізгі ойы – төрт Көк патшасы өз елін дұрыс басқаратын билеушіні қорғайды дегенді үйретеді. Сутрада Сарасвати, Лакшми және Дридха құдайларының сутраны сақтауға және үйретуге бел буған кез келген бхикшуды қорғауға берген уәделері де баяндалған. Сутраның басты тақырыбын әдеби мағынасында түсінсек, басшылардың мемлекет үшін жақсы үлгі болуының маңыздылығын көреміз. Он екінші тарауда сутра билеуші әділеттілікті сақтамаса, мемлекетке қандай апаттар келеді және үлгілі өмір сүрген патшалардың қандай пайдасы бар екені туралы айтылады. Қорғаушы патшалар тарауында Төрт Қорғаушы патша Буддамен әңгімелесіп, егер билеуші сутраның мәнін сақтап, күнделікті мадақтау жасаса, мемлекетке қандай пайдалар болатынын толық түсіндіреді. Сутрада ерте тантраның да кейбір элементтері бар, мысалы, екінші тарауда төрт бағытта орналасқан төрт Будда сипатталады. Осы төрт Будда кейінірек буддалық мандалалардың бірдей орындарында, мысалы, Жатыр әлемінде кездеседі. Қытайдағы Суй әулеті кезінде Тиантай дәстүрінің монахы Чжии "Гонгфо Жаитиан" (供佛齋天) немесе қысқасы "Жаитиан" (齋天) деп аталатын рәсімді бастады, яғни "Буддалар мен Деваларға құрбандық шалу". Рәсім кезінде Буддаларға және жиырма төрт деваға құрмет көрсету мақсатында құрбандықтар шалынады. Бұл рәсім дәстүр бойынша қазіргі заманға дейін жетіп, әдетте қытай будда ғибадатханаларында қытай күнтізбесінің бірінші айының 9-шы күні өткізіледі. Шингко Шели Тутунның ескі ұйғыр, тангут, классикалық тибет, моңғол, маньчжур, корей және жапон тілдерінде де қолжазбалары бар.

The sutra was originally written in India in Sanskrit and was translated several times into Chinese by Dharmakṣema and others, and later translated into Tibetan and other languages. Johannes Nobel published Sanskrit and Tibetan editions of the text. The sutra is influential in East Asia. The name of the sutra derives from the chapter called "The Confession of the Golden Drum", where the bodhisattva Ruchiraketu dreams of a great drum that radiates a sublime golden light, symbolizing the dharma or teachings of Gautama Buddha. The Golden Light Sutra became one of the most important sutras in China and Japan because of its fundamental message, which teaches that the Four Heavenly Kings protect the ruler who governs his country in the proper manner. The sutra also expounds the vows of the goddesses Sarasvatī , Lakṣmī and Dṛḍhā to protect any bhikṣu who will uphold and teach the sutra. Taken at face value, one might take the main theme of the sutra literally, which is the importance for leaders to be good examples for the kingdom. In Chapter Twelve, the sutra speaks in verse form about the disasters that befall a kingdom when its ruler does not uphold justice, and the benefits of kings who lead an exemplary life. In the Chapter on the Guardian Kings, the Four Guardian Kings have a dialogue with the Buddha, explaining in vivid detail all the benefits a kingdom will have if its ruler enshrines the essence of the sutra and offers daily praise. The sutra contains some elements of early tantra, in that in chapter two, the sutra describes four Buddhas who dwell in the four cardinal directions. These same four comprise later Buddhist mandalas in the same positions, such as the Womb Realm. During the Sui dynasty in China, the monk Zhiyi of the Tiantai tradition initiated a ritual ceremony known as "Gōngfó Zhāitiān" (供佛齋天) or just "Zhāitiān" (齋天), meaning "Puja of Offering to the Buddhas and the Devas", according to the rites prescribed in the Golden Light Sutra. During the ceremony, offerings are made to the Buddhas as well as the twenty four devas as a sign of respect. This ceremony has been carried down through tradition into modern times and is customarily performed in Chinese Buddhist temples on the 9th day of the 1st month of the Chinese calendar. Old Uyghur by Shingqo Sheli Tutung, Tangut, Classical Tibetan, Mongolian, Manchu, Korean and Japanese.

Жапон тілі

Жапон тіліндегі ең ерте жазбалардың бірі – Сайдайджи ғибадатханасында сақталатын Ицзин қытай аудармасының 8 ғасырдағы кунтен аудармасы.

Батыс тілдері

1958 жылы Нобель Ицзиннің қытай мәтініне негізделген неміс тіліндегі аудармасын жариялады. 1970 жылы Эммерик "Алтын жарық" сутрасының қысқа, жинақы санскрит нұсқасын ағылшын тіліне аударды. Тибет тілінде Сутраның үш нұсқасы бар: 21, 29 және 31 тараулық нұсқалары. 29 тараулық нұсқа Тибетте және Тибет буддалық аймақтарында ең көп таралған. 2007 жылы Махаяна дәстүрін сақтау қоры, Лама Зопа Ринпоче буддалық ұйымы, Сутраның 21 тараулық нұсқасын, ең қысқартылған және жинақталған нұсқасын жариялады.