Бернард Хайтинк (1929-2021) – голланд дирижері, әйгілі оркестрлердің бас дирижері. Симфониялар, опералар жазбаларымен танымал. Музыка, өнер туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерланд дирижері (1929–2021)
Dutch conductor (1929–2021)
Сер Бернард Йохан Герман Хайтинк (; 4 наурыз 1929 – 21 қазан 2021) – нидерланд дирижері және скрипкашы. Ол 1961 жылдан бастап бірнеше халықаралық оркестрлердің бас дирижері болды, алғашқысы – Корольдік Концертгебу оркестрі. 1967-1979 жылдары Лондон филармониялық оркестрінің бас дирижері ретінде Лондонға көшті, 1978-1988 жылдары Глиндеборн операсының, ал 1987-2002 жылдары Корольдік опера үйінің музыкалық директоры қызметін атқарды. Кейіннен ол 2006-2010 жылдары Чикаго симфониялық оркестрінің бас дирижері болды. Оның көптеген жазбалары классикалық симфониялар мен оркестрлік туындыларға арналған, бірақ ол операларды да қойды. Ол Лондонның The Proms-те 90 концерт өткізді, соңғысы 2019 жылдың 3 қыркүйегінде Вена филармониясымен болды. Оның наградаларына «Грэмми» сыйлығы және 2015 жылғы «Gramophone» сыйлығы кіреді.
Sir Bernard Johan Herman Haitink (; 4 March 1929 – 21 October 2021) was a Dutch conductor and violinist. He was the principal conductor of several international orchestras, beginning with the Royal Concertgebouw Orchestra in 1961. He moved to London, as principal conductor of the London Philharmonic Orchestra from 1967 to 1979, music director at Glyndebourne Opera from 1978 to 1988 and of the Royal Opera House from 1987 to 2002, when he became principal conductor of the Staatskapelle Dresden. Finally, he was principal conductor of the Chicago Symphony Orchestra from 2006 to 2010. The focus of his prolific recording was classical symphonies and orchestral works, but he also conducted operas. He conducted 90 concerts at The Proms in London, the last on 3 September 2019 with the Vienna Philharmonic. His awards include Grammy Awards and the 2015 Gramophone Award for his lifetime achievements.
Ерте өмір
Хаитинк 1929 жылғы 4 наурызда Амстердамда дүниеге келді. Оның әкесі Виллем Хаитинк мемлекеттік қызметкер болған, кейін Амстердам электр энергиясы басқармасының директоры болды. Анасы Анна Клара (Вершаффелт) Альянс Франсуа ұйымында жұмыс істеді. Оның шешесінің әжесі еврей болған және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде елден шығып кеткен. Хаитинк Амстердам консерваториясында Феликс Хупкадан скрипка мен дирижерлік өнерін оқыды, Хупка мектеп оркестрінің дирижері болған. Одан кейін оркестрлерде скрипкашы болды, сосын 1954 және 1955 жылдары Фердинанд Лайтнердің дирижерлік курстарын тыңдады.
Haitink was born on 4 March 1929 in Amsterdam, the son of Willem Haitink, a civil servant who later became director of the Amsterdam electricity board, and Anna Clara (Verschaffelt), who worked for Alliance française. His maternal grandmother was Jewish, and left the country during World War II. He studied the violin and conducting, with Felix Hupka, who conducted the school's orchestra, at the Conservatorium van Amsterdam. He then played the violin in orchestras before taking courses in conducting under Ferdinand Leitner in 1954 and 1955.
Мансап
1954 жылғы 19 шілдеде Хайтинк өзінің алғашқы концертін Нидерланд радиосының біріккен оркестрімен (кейін Нидерланд радиосының филармониялық оркестрі [RFO]) өткізді. 1955 жылы оркестрдің екінші дирижері, ал 1957 жылы бас дирижері болды. Концертгебау оркестрімен дирижерлік дебюті 1956 жылғы 7 қарашада Карло Мария Джулиниді ауыстырды. Эдуард ван Бейниумның кенеттен қайтыс болғаннан кейін, 1959 жылғы 1 қыркүйекте Хайтинк Концертгебаудың бірінші дирижері болып тағайындалды. 1961 жылы бас дирижер болып тағайындалды, 1963 жылға дейін ол осы лауазымды Евгений Йохуммен бөлісті, содан кейін Хайтинк жалғыз бас дирижер болды. Концертгебау оркестрімен бірге Хайтинк Philips лейблі үшін, кейін Decca және EMI Classics үшін көптеген жазбалар жасады. Ол оркестрмен кеңінен гастрольдік сапарлар жасады. 1980 жылдардың басында Хайтинк Концертгебаудағы лауазымынан Нидерланд үкіметінің субсидияны қысқарту қаупіне наразылық білдіре отырып, кетуге мәлімдеме жасады, бұл оркестрден 23 музыкантты жұмыстан босатуға әкелуі мүмкін еді. Қаржылық мәселе ақырында шешілді, ал Хайтинк 1988 жылға дейін бас дирижер болып қалды. 1999 жылы ол Корольдік Концертгебау оркестрінің құрметті дирижері атанды. 2012 жылғы желтоқсанда, оркестрге және жалпы голланд музыкасына қатысты бюджетті қысқартуларға қарсы RFO-ны қолдағаннан кейін, Хайтинк RFO-ның меценаты атағын қабылдады. 2015 жылғы қыркүйекте Корольдік Концертгебау оркестрі Хайтинкпен қарым-қатынасты жақсартуды жариялады, 2016-2017 маусымында оркестрмен қонақ дирижер ретінде өнер көрсетуді жоспарлады. 1967 жылдан 1979 жылға дейін Лондон филармониялық оркестрінің бас дирижері болды. 1978-1988 жылдары Англиядағы Глиндеборн операсының музыкалық жетекшісі болды. Ол 1987 жылдан 2002 жылға дейін Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрының музыкалық жетекшісі болды, онда оның музыкалық шеберлігі жоғары бағаланды, бірақ ұйымға толық берілгені үшін де сынға ұшырады. 2002 жылдан 2004 жылға дейін Хайтинк Дрезден штаткапелінің бас дирижері болды. Дрезденмен жасалған алғашқы келісімшарты 2006 жылға дейін күшінде болды, бірақ ол 2004 жылы оркестрдің болашақ жетекшісі мәселесі бойынша Staatskapelle Intendant Герд Уэкермен келіспеушіліктерге байланысты отставкаға кетті. 1995 жылдан 2004 жылға дейін Бостон симфониялық оркестрінің бас қонақ дирижері болды, содан кейін дирижер-эмеритус атағын алды. Сонымен қатар, ол l'Orchestre National de France және Лондон симфониялық оркестрімен (LSO) өнер көрсетті. 2000 жылдардың басында ол LSO Live лейблі үшін LSO-мен Бетховен мен Брамс симфониялық циклдерін толық жазды. Хайтинк Берлин филармониясының құрметті мүшесі болды. 2006 жылғы сәуірде, 2006 жылғы наурыз айында Чикаго симфониялық оркестрімен (CSO) өткізген сәтті екі апталық өнер көрсетуден кейін, CSO 2006-2007 маусымынан бастап жаңадан құрылған бас дирижер лауазымына Хайтинкт тағайындады. Келісімшарт мерзімі төрт жылды құрады. Ол жасына байланысты музыкалық жетекші болу ұсынысын қабылдамады. Осы келісімшарт туралы Хайтинк: «Әрбір дирижердің, менің де, жарамдылық мерзімі бар» деді. 2010 жылғы маусымда Чикагодағы бас дирижерлік қызметін Бетховеннің симфонияларының толық концерттерімен аяқтады және оркестрден Теодор Томас медалін алды. 2004 жылы Хайтинк енді опера қоюға қатыспайтынын мәлімдеді, бірақ 2007 жылы ерекше жағдай жасады, наурыз және сәуір айларында Цюрихте Парсифальдың үш қойылымын және маусымда Парижде Дебюссидің Пеллеас пен Мелисандасын (Театр де Шамп Элизе) бес қойылымда қойды. Сондай-ақ 2004 жылы ол Ковент-Гардендегі Корольдік операда қайтадан дирижерлік етуді жоспарламағанын айтты, бірақ 2007 жылғы желтоқсанда дәл сол Цюрих өндірісімен Корольдік операға оралды. Хайтинк бірнеше жыл Люцернде жас дирижерлер үшін шеберлік кластарын өткізді. 2015 жылғы маусымда Еуропалық Одақ Жастар оркестрі оны лауреат дирижер етіп тағайындағанын жариялады. 2019 жылғы маусымда Хайтинк голландтық De Volkskrant газетіне берген сұхбатында дирижер ретінде соңғы концерті 2019 жылғы қыркүйекте болады, бұл бұрын жарияланған демалыс мерзімін зейнеткерлікке шығу ретінде ресмилендіретінін айтты. Нидерланд радиосының филармониялық оркестрімен соңғы концерті 2019 жылғы 15 маусымда болды. Оның Ұлыбританиядағы соңғы концерті 2019 жылғы 3 қыркүйекте Лондондағы The Proms-те Вена филармониялық оркестрімен өтті. Соңғы концерті 2019 жылғы 6 қыркүйекте Люцернде, KKL-де Вена филармониясымен болды.
Haitink conducted his first concert on 19 July 1954 with the Netherlands Radio Union Orchestra (later the Netherlands Radio Philharmonic Orchestra [RFO]). He became second conductor of the orchestra in 1955 and chief conductor in 1957. His conducting debut with the Concertgebouw Orchestra was on 7 November 1956, substituting for Carlo Maria Giulini. After the sudden death of Eduard van Beinum, Haitink was named first conductor of the Concertgebouw on 1 September 1959. He became principal conductor in 1961, sharing that position with Eugen Jochum until 1963, when Haitink became sole principal conductor. With the Concertgebouw Orchestra, Haitink made many recordings for the Philips label, and later for Decca and EMI Classics. He toured widely with the orchestra. In the early 1980s, Haitink threatened to resign his Concertgebouw post in protest at threatened reductions to its subsidy from the Dutch government, which could have led to the dismissal of 23 musicians from the orchestra. The financial situation was eventually settled, and Haitink remained chief conductor until 1988. In 1999, he was named the honorary conductor of the Royal Concertgebouw Orchestra. In December 2012, following his advocacy for the RFO in the wake of proposed budget cuts to the orchestra and Dutch music in general, Haitink accepted the title of patron of the RFO. In September 2015, the Royal Concertgebouw Orchestra announced a rapprochement with Haitink, with a scheduled guest conducting engagement with the orchestra in the 2016–17 season. Haitink was principal conductor of the London Philharmonic Orchestra from 1967 to 1979. He was also music director at Glyndebourne Opera in England from 1978 to 1988. He was music director of the Royal Opera House, Covent Garden, from 1987 to 2002, where his musicianship was praised, though he also received criticism for his degree of attachment to the organisation as a whole. From 2002 to 2004, Haitink was chief conductor of the Staatskapelle Dresden. His original contract with Dresden ran to 2006, but he resigned in 2004 over disputes with the Staatskapelle's Intendant, Gerd Uecker, over the orchestra's choice of successor. Haitink was principal guest conductor of the Boston Symphony Orchestra from 1995 to 2004, when he took on the new title of conductor emeritus. In addition, he appeared with l'Orchestre National de France and the London Symphony Orchestra (LSO). In the early 2000s, he recorded the complete Beethoven and Brahms symphony cycles with the LSO for the LSO Live label. Haitink was an honorary member of the Berlin Philharmonic. In April 2006, after an acclaimed two week engagement in March 2006 with the Chicago Symphony Orchestra (CSO), the CSO appointed Haitink to the newly created position of principal conductor, effective from the 2006–07 season. The contract's duration was four years. Haitink had declined the CSO's offer to be music director, citing his age. Of this contract, Haitink said, "every conductor, including myself, has a sell by date." He concluded his Chicago principal conductorship in June 2010 with a series of concerts of the complete Beethoven symphonies and was awarded the Theodore Thomas Medallion by the orchestra. In 2004, Haitink said he would no longer conduct opera, but he made exceptions in 2007, directing three performances of Parsifal in Zürich in March and April and five of Debussy's Pelléas et Mélisande in Paris (Théâtre des Champs Élysées) in June. Also in 2004 he said he did not plan to conduct again at the Royal Opera, Covent Garden, but he returned to the Royal Opera in December 2007, with the same Zurich production of Parsifal. Haitink led master classes for young conductors in Lucerne for several years. In June 2015, the European Union Youth Orchestra announced his appointment as its conductor laureate, effective immediately. In June 2019, Haitink said in an interview with the Dutch daily De Volkskrant that his final concert as conductor was to be in September 2019, formalising his previously announced sabbatical into retirement. His final concert with the Netherlands Radio Philharmonic Orchestra was on 15 June 2019. His final UK concert was at The Proms in London on 3 September, 2019, with the Vienna Philharmonic Orchestra. His last concert was in Lucerne at the KKL on 6 September 2019, with the Vienna Philharmonic.
Жеке өмір
Хаитинктің бірінші әйелі Маржолейн Снайдермен бес баласы болды. Олар Батыс Лондонда тұрды. 2019 жылы Bärenreiter Хаитинк пен журналистер Питер Хагман және Эрих Сингердің бірлесіп жазған «Дирижерлік – бұл құпия» (Dirigieren ist ein Rätsel) атты кітабын жариялады, онда Хаитинк өмірі мен мансабы туралы жеке ойларын бөліскен. Хаитинк 2021 жылғы 21 қазанда 92 жасында Лондондағы үйінде қайтыс болды.
Haitink had five children with Marjolein Snijder, his first wife. They lived in West London. In 2019, Bärenreiter published the book Dirigieren ist ein Rätsel (Conducting is a Mystery), a collaboration between Haitink and the journalists Peter Hagmann and Erich Singer that includes personal reflections by Haitink on his life and career. Haitink died on 21 October 2021, aged 92, at his home in London.