Кіріспе

Швейцарияның Обвальден кантоны немесе Обвальд (Обвальден кантоны; ; ; ) – Швейцария Конфедерациясын құрайтын 26 кантонның бірі. Ол жеті муниципалитеттен тұрады, ал үкімет пен парламенттің ордасы Сарненде орналасқан. Дәстүрлі түрде ол "жарты кантон" саналады, ал екінші жартысы Нидвальден. Обвальден Швейцарияның орталық бөлігінде жатыр және Швейцарияның географиялық орталығы осы кантонда орналасқан. Солтүстік жағынан Люцерн кантоны, шығыс жағынан Нидвальден және Ури кантондары, оңтүстік жағынан Берн кантонымен шектеседі. Кантон негізінен Люцерн көлінің оңтүстігіндегі Сарнер Аа өзенінің аңғарында орналасқан, сондай-ақ Энгельберг маңындағы анклавты қамтиды. Бұл ең кішкентай кантондардың бірі. Ең ірі қаласы – Сарнен, одан кейін Кернс және Альпнах. Нидвальденмен бірге Обвальден 1315 жылғы Брунен шартында Ури және Швицпен бірге аталған Ескі Швейцария Конфедерациясын құруға қатысқан Антервальден орман кантонының бір бөлігі болды. Унтервальденнің Нидвальден және Обвальден деп аталатын екі жекелеген аймаққа бөлінуі 14 және 15 ғасырлар аралығында дамыған.

Тарих

Обвальден – Нидвальденмен бірге Унтервальденді құрайтын екі аңғардың бірі. Тарихы бойында саяси жағдай мен тәуелсіздік деңгейі әртүрлі болған. 1291 және 1309 жылдар аралығында Унтервальден жаңадан құрылған Швейцария Конфедерациясына қосылды. Осы кезеңде Обвальден Kernwald үстіндегі Унтервальден (Unterwalden ob dem Kernwald) деп, ал Нидвальден Kernwald төмендегі Унтервальден (Unterwalden nit dem Kernwald) деп аталды. Унтервальденнің Тагсацзунгтағы дауыстары екі аңғардың арасында бөлістірілді. 1798 мен 1803 жылдар аралығында ол Вальдштаттен кантонындағы Сарнен округіне айналды. 1803 жылдан 1999 жылға дейін Обвальден кантонының жартысы болды. 1999 жылы жаңа Федералды Конституция жарты кантон мәртебесін жойды және Обвальденді толыққанды кантонға айналдырды, бірақ олар Штаттар кеңесіндегі өкілдікті бөлісіп, әлі де жарты дауысқа ие болды. Бұл одақ Швейцария Конфедерациясының және қазіргі Швейцарияның бастауы саналады.

Ескі Швейцария Конфедерациясы

Бастапқыда, Мәңгілік одақ – әрқайсысы тәуелсіз басқарылған үш кантонның өзара қорғаныс шарты болды. 1304 жылы Обвальден мен Нидвальденнің екі аңғары графтың бір орынбасарының басшылығымен біріктірілді. Одақтастарын қолдау үшін Унтервальден Моргартен шайқасына Конфедерация құрамында қатысып, Брюниг жотасынан басып кірушілерді кері қайтарды. Конфедерацияның Габсбургтер үстінен жеңіске жеткеннен кейін, Унтервальден Брунен шартында Мәңгілік одақты жаңартты. 14 ғасырда Обвальдендегі қауымдастықтар ақсүйектердің есебінен күштірек болды. 1307 жылдан кейін Саранн әулетінің бұрынғы қуатты Келнер саясаттан қол үзді. Сарненнің Ақ кітабында Сарнендегі төменгі қамалдың, әулеттің резиденциясының басып алынуы айтылады, бұл олардың саясаттан неге кеткенін түсіндіруі мүмкін. Strättligen және Ringgenberg отбасылары Хунвилдің иелерімен некелесіп, 1330 және 40 жылдары династиялық некелердің күшін пайдаланып Габсбургтердің билігін номиналдық тәуелділікке дейін төмендетті, бірақ Габсбургтер Обвальдендегі жерлерді әлі де иеленді. 14 ғасырдың басында Хунвил жерінде мал өсірушілердің ұйымы құрылды. Осы ғасыр бойында олардың саяси күші артып, жерлері көбейіп, байлыққа ие болды. Ұйым ақырында балама саяси құрылымға айналды және ұйым мен Хунвил ақсүйектері арасындағы қақтығыстардан кейін 1382 жылы Ландсгемейнде Хунвилдер саяси және сот қызметтерінен шеттетілді. Бұл жеңіліс Конфедерацияны Беллинзонадан, Валь-д'Оссоладан және Левентинадан ығыстырды. Энтлебух аймағын Люцерннен бөліп алуға жасалған әрекет Обвальден қолдаған Энтлебух көшбасшысы Питер Амстальденнің 1478 жылы тұтқындалуымен, сотталуымен және өлім жазасына кесілуімен аяқталды. 1500 жылы Нидвальден, Швиц және Ури Тичиноны қайта басып алып, 1798 жылға дейін билік етті. Обвальден 1415 жылы Аргау, 1460 жылы Тюргау, 1512 жылы Локарноны басып алуға, сондай-ақ Валь-д'Оссоланы уақытша басып алуға (1410–14, 1416–22, 1425–26, 1512–15) қатысты. Бұл жағдай бойынша Обвальдендік Никлаус фон дер Флюе атты жергілікті усақ шенді адаммен кеңесілді.

Саясат

Швейцария Конфедерациясының құрамында Обвальден жартылай кантон болып табылады. Бұл Обвальденге толық кантонға берілетін барлық құқықтар мен міндеттерді береді, бірақ кантон тек бір өкілді Штаттар кеңесіне жібере алады. Кантонның кішкентай өлшемі үкіметтің бес мүшеден тұруына мүмкіндік береді.

Федералды сайлау

2011 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия Обвальден кантонының Христиандық-әлеуметтік партиясы болды, олар дауыстардың 56,9%-ын алды. Сайлаудағы тағы бір партия – SVP, олар 43,1% дауыс жинады. CSP OW 2007 жылы кандидаттары мен дауыстары болмағаннан кейін 2011 жылы көпшілік дауысқа ие болды.