Кіріспе

Террористік әрекеттерге және/немесе ұйымдарға мемлекеттік қолдау – Мемлекеттік демеушілікпен жасалған терроризм – ұлттық үкіметтердің, зорлық қолдануға бейім мемлекеттік емес актілерге белсенді қолдау көрсету арқылы жүзеге асырылатын террористік зорлық-зомбылық. Мемлекеттер террористік топтарды түрлі жолдармен демеушілікке алады, оның ішінде, бірақ олармен шектелмей, террористік ұйымдарды қаржыландыру, оқыту, қару-жарақпен қамтамасыз ету, басқа да логистикалық және барлау көмегін көрсету, сондай-ақ өз территорияларында топтарды орналастыру арқылы. Сөздің жағымсыз мағынасына байланысты, нақты мысалдарды анықтау жиі саяси пікір қақтығыстары мен терроризмнің әртүрлі анықтамаларына байланысты болады. Әлемнің дамыған және дамушы елдеріндегі көптеген мемлекеттер терроризмді демеушілікке алған. 1970-ші және 1980-ші жылдары мемлекеттік демеушілікпен жасалған терроризм халықаралық қақтығыстардың жиі кездесетін құбылысы болды. Сол кезден бастап 2010-шы жылдарға дейін мемлекеттік қолдаудың кең таралуы және масштабы тұрақты түрде төмендеді. Дегенмен, оның зорлық-зомбылықтың деңгейін одан әрі арттыруға ықпал ету мүмкіндігіне байланысты, бұл мәселе халықаралық алаңдаушылықтың аса маңызды нысаны болып қала береді.

Анықтама

Академиялық әдебиеттерде, үкіметтік және үкіметаралық дереккөздерде "терроризм" сөзінің кем дегенде 250 анықтамасы бар, олардың бірнешеуінде мемлекеттік демеушілік туралы айтылады. Қарулы қақтығыстарды реттейтін халықаралық құқық туралы негізгі құжаттарды қарап шыққанда, Рейсман мен Антониу былай деп анықтайды: Терроризм – жеке топтар немесе жеке болып көрінетін, бірақ белгілі бір дәрежеде жасырын мемлекеттік демеушілігі бар топтар тарапынан мойындалған соғыс аймағынан тыс жерде азаматтық және әскери нысандарға қарсы қасақана зорлық-зомбылық қолдануды білдіреді. АҚШ Конгресінің Гилмор комиссиясы мемлекеттік демеушілікпен жасалған терроризмді былай анықтады: шет мемлекеттің өзінің жауына қарсы осы мемлекет атынан зорлық-зомбылық әрекеттерін жүргізу мақсатында, басқа дербес террористік топқа оқыту, қару-жарақпен жабдықтау, сондай-ақ басқа да логистикалық және барлау көмегін көрсетуі, оларға пана беруі. Өзінің сыртқы саясатының бір бөлігі ретінде терроризмді демеумен бірнеше рет айналысқан АҚШ үкіметі, АҚШ Мемлекеттік департаментінің терроризмді қолдаушы мемлекеттер тізімінде өзінің анықтамасын ұсынады. Терроризм және қақтығыстар саласындағы сарапшылар, мысалы Алекс П. Шмидт (Біріккен Ұлттар Ұйымының Есірткі және қылмыс жөніндегі басқармасының терроризмге қарсы күрес жөніндегі бұрынғы жетекшісі), Дэниел Байман, Ричард Часди және Фрэнк Шэнти, АҚШ-тың анықтамасындағы кемшіліктерге назар салды, олардың ішінде саясилану, аналитикалық тұрғыдан түсініксіздік және тек өзіне пайда табуға бағытталғандық сияқты мәселелер бар.

Өмірбаян

Террористік ұйымдарды мемлекеттік актёрлер арасындағы қарулы қақтығыстарда прокси ретінде пайдалану 20 ғасырдың ортасында Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жағдайлардың нәтижесінде, дәстүрлі соғыстың қымбаттауы және ядролық соғыс қаупі сияқты факторлардың ықпалымен көбірек тарту етті. Ядролық қарудың дәстүрлі әскери қақтығыстарға тигізетін әсері туралы сөз қозғалғанда КГБ агенты Александр Сахаровский: «Қазіргі әлемде ядролық қару әскери күшті қажетсіз еткендіктен, терроризм біздің басты құралымыз болуы керек» деді. 9/11 оқиғасынан кейінгі кезеңде мемлекеттік демеудегі терроризм жалғасып келеді, бірақ кейбір ғалымдар жаһандық джихадизм дәуірінде оның маңыздылығы төмендегенін алға тартады. Ал Дэниел Байман оның маңыздылығы артқан деп санайды. Хамас, Хезболла және Палестиналық Исламдық Жихад сияқты ұйымдар мемлекеттік қолдауға зор тәуелді. АҚШ-тың терроризмге қарсы күрес координаторының кеңсесінің мәліметінше, бұл қолдау «ұйымдардың «операцияларды жоспарлау және жүргізу үшін пайдаланатын» «қаржы, қару-жарақ, материалдар және қауіпсіз аймақтарды» қамтуы мүмкін». Халықаралық құқық энциклопедиясында халықаралық заң институттарының терроризмді «қолдайтын, көмектесетін немесе оған жәрдемдесетін» террористік ұйымдардың басшыларын соттау үшін қазіргі уақытта тиісті механизмдері жоқ екені айтылған. Локерби ісі аяқталғаннан кейін кейбір сарапшылар сот барысында алынған жалғыз айыптаудың заңдылығына және Ливияның қатысына күмән танытты. Ұлттық сот тапсырма бергендерді анықтауға жеткіліксіз болды. 1988 жылы ХАД және КГБ агенттері Пәкістанның тереңіне еніп, моджахедтер мен партизандық базаларына шабуылдар жасады. 1988 жылдың тамызында Зия-ұл-Хакты өлтіруде Мәскеу мен Кабулдың қатысы туралы күдік тудырды, себебі кеңестік тарап Зияның Женева процесіне кері әсер ететінін сезінді. 1989 жылы WAD/KhAD палестиналық джихадист Абдулла Юсуф Аззамды және оның ұлын өлтіруге күдік келтірді. Ауғанстанның KHAD қызметі 1980 жылдардың басында Исламабад, Лахор, Карачи және Равалпинди сияқты Пәкістан қалаларында жүздеген бейбіт тұрғындардың қаза болуына әкелген террористік шабуылдар жасады деп айыпталды. 1980 жылдардың соңында АҚШ Мемлекеттік департаменті Пәкістан қалаларындағы террористік шабуылдар үшін WAD-ты жауапты деп атады. 1970 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Ауғанстанның қауіпсіздік органдары 1981 жылы Пәкістан Халықаралық Әуе Жолдарының ұшағын Карачиден Кабулға қашқындыққа өткізген әл-Зұлфиқар атты террористік ұйымды қолдады. Ерекше оқиғаларға Карачидегі автокөлік бомбаласы және 1987 жылы Пешавардағы АҚШ консулдығына автокөлік бомбасын орнату әрекеті кіреді, нәтижесінде 30-дан астам адам қаза тапты. KhAD сонымен қатар 1980 жылдардың ортасында 2 жыл бойы Карачиді дүрлік қырған Хатора қырқынының артында тұрғаны үшін айыпталды. 2017 жылдың 24 маусымында Пәкістан армиясының басшысы Қамар Жавед Баджва Равалпиндиде жоғары деңгейдегі кеңеске төрағалық етті және Ауғанстанды терроризмге қарсы күресте «көбірек әрекет етуге» шақырды. ISPR мәліметінше, Кветта мен Парачинардағы шабуылдар Ауғанстанның Ұлттық қауіпсіздік дирекциясының (NDS) «қамқорлығында» болған Ауғанстандағы террористік баспаналармен байланысты.

Қытай

Үндістан Қытайды наксистік-маоистік бүліктеріне қолдау көрсетіп отыр деп айыптады. 2011 жылы Үндістан полициясы Қытай үкіметін осы қозғалыстың басшыларына пана берумен және Пәкістанның ИСИ-ін қаржылық қолдау көрсетумен айыптады. Үндістан сондай-ақ Қытайдың Манипур, Нагаланд және Мизорам штаттарындағы бүлікшіл топтарды қолдап отырғанын хабарлады. Қытай үкіметі Пәкістандық «Джейш-э Мохаммед» террорлық ұйымының негізін қалаушысы және басшысы Масуд Азхарды террорист ретінде тану үшін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің санкциялар комитетінің қарауына кедергі келтірді, осылайша оның тобының қызметін тоқтатуға бағытталған халықаралық күш-жігерді қиындатты. 2009 жылдан бастап Масуд Азхарды БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің терроризмге қарсы санкциялар тізіміне енгізуге 4 рет әрекет жасалды. Қытай барлық әрекеттерге «дәлел жеткіліксіз» деген сылтаумен вето қойды. 2016 жылдың қазан айында Қытай тағы да Әзхарды қорғауға тырысты, Үндістанның оны террорист деп тану туралы БҰҰ-ға жолдаған өтінішіне кедергі келтірді. Қытай 2017 жылдың ақпан айында БҰҰ-ның Азхарды тыйым салуға бағытталған АҚШ-тың әрекетін де тоқтатты. Соңғы әрекет 2019 жылдың 13 наурызында жасалды. Бірақ Қытай 2019 жылдың мамырында бұл кедергіні алып тастады, нәтижесінде Масуд Азхар жаһандық террористтер тізіміне енгізілді. 2020 жылдың ортасында Мьянма Қытайды 2019 жылдан 2021 жылға дейін Мьянма үкіметі террористік ұйым деп таныған Аракан армиясын қаруландыруда айыптады. Қытай Аракан армиясына шабуылдық мылтықтар, автоматтар және тікұшақтарды, дрондарды және соғыс ұшақтарын түсіруге қабілетті FN 6 қытайлық зениттік-ракеталық кешендерін берген деген күдік бар.

Үндістан

Үндістанның зерттеу және талдау басқармасы 1970 жылдары Сингалы басымдығындағы Шри-Ланка үкіметінің Шри-Ланка тамилдарына қарсы үздіксіз кемсітушіліктері мен зорлық-зомбылықтарына байланысты тәуелсіз мемлекет құруды көздеген Шри-Ланка тамил тобын оқытып, қаруландырды, бірақ кейіннен 1980 жылдардың соңында, ЛТТЕ-нің террористік әрекеттері күшейгенде және Оңтүстік Үндістанның Тамил Наду штатындағы сепаратистік топтармен одақ құрғанда қолдауын тоқтатты. 1983 жылдың тамызынан 1987 жылдың мамырына дейін Үндістан өзінің барлау агенттігі – "Зерттеу және талдау басқармасы" (R&AW) арқылы Шри-Ланканың алты тамил бүлікші тобына қару-жарақ, оқу және қаржылық көмек көрсетті. Осы кезеңде Үндістанда 495 ЛТТЕ бүлікшісін, оның ішінде 90 әйелді 10 топқа бөліп оқыту үшін 32 террористік лагерь құрылды. "Жолбарыстардың" алғашқы тобы Уттараханд штатының Чакрата қаласындағы 22-ші базада оқытылды. Екінші топқа ЛТТЕ-нің бас барлаушысы Потту Амман кірді, олар Химачал-Прадеш штатында оқыды. Прабакаран Тамил жолбарыстарының бірінші және екінші топтарына барып, олардың жаттығуларын қадағалады. ЛТТЕ-нің тағы сегіз тобы Тамилнад штатында оқытылды. Ражив Гандиниге қастандық жасаған Тенможи Раджаратнам, қанатынша Дхану, және басты қырқыны жасаған Сиварасан – R&AW-мен Үндістанның Найнитал қаласында даярланған содырлардың қатарында болды. 1984 жылдың сәуірінде ЛТТЕ ресми түрде жалпы әскери майданға қосылды, ол Илам Ұлттық Азаттық Майданы (ENLF) деп аталды, ол ЛТТЕ, Тамил Илам Азаттық Ұйымы (TELO), Илам Студенттерінің Революциялық Ұйымы (EROS), Тамил Илам Халық Азаттық Ұйымы (PLOTE) және Илам Халық Революциялық Азаттық Майданы (EPRLF) арасындағы одақ еді. 1987 жылдың 4 маусымында, Шри-Ланка армиясының қоршауында болған Жаффна түбегіндегі Тамил жолбарыстарына Үндістан әуеден көмек жіберді. Пәкістан Үндістанды терроризмді қолдауда және "экономикалық саботаж" жасауда айыптап отыр. 2017 жылы 2016 жылдың наурызында Белуджистанда тұтқындалған және тыңшылық және саботаж жасады деген айыппен сотталған Үндістан теңіз күштерінің офицері Кулбушан Джадхавқа өлім жазасы берілді. Ол Белуджистанда жасырын террористік желіні басқарды деп айыпталды. Джадхав Үндістанның барлау қызметі – "Зерттеу және талдау басқармасы" (RAW) – "Белуджистан мен Карачиде тыңшылық және диверсиялық әрекеттерді жоспарлауға және ұйымдастыруға" тапсырма бергенін мойындады. Онда Үндістанның бірнеше террористік ұйымдарға, соның ішінде БҰҰ-ның террористік деп танылған ұйымдары – Белуджистан Азаттық Армиясы, Джамаат ул Ахрар және Техрик-и Талибан Пәкістанға қаржылық және материалдық көмек көрсеткендігінің дәлелдері бар. Бұл құжат БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерришқа жіберілді. Пәкістан сонымен қатар Ауғанстанның Қандаһар және Жалалабад қалаларындағы Үндістан консулдықтарын Пәкістанды тұрақсыздандыру мақсатымен Белуджистан Азаттық Армиясына қару-жарақ, оқу және қаржылық көмек көрсетуде деп айыптады. Брахмадаг Бугти 2008 жылы берген сұхбатында Үндістаннан көмек алатынын мәлімдеді. Пәкістан Үндістанды балуч көтерілісшілерін қолдауда бірнеше рет айыптап келді, ал Дэвид Райт Невиллдің сөзіне сүйенсек, Пәкістаннан тыс, кейбір батыс сарапшылары да Үндістанның БҚА-ны құпия түрде қаржыландырады деп санайды. 2013 жылдың тамызында АҚШ-тың арнайы өкілі Джеймс Доббинс Пәкістанның Ауғанстандағы Үндістан рөліне қатысты алаңдаушылығы "негізсіз емес" екенін мәлімдеді. 2009 жылдың 31 желтоқсанында АҚШ-тың Карачидегі консулдығынан жіберілген дипломатиялық депешада Үндістан барлау қызметінің балуч көтерілісшілеріне көмектесіп жатқаны "мүмкін" екені айтылды. 2008 жылы Мумбайдағы шабуыл туралы талқыланған бұрынғы депешада британдық шенеуніктер "ішкі қысымның күшеюі Делиді ең болмағанда Балучистандағы пакистандық армияға қарсы күресіп жатқан ұлтшыл көтерілісшілерге жасырын қолдау көрсетуге мәжбүр етеді" деп қорқытқан. 2009 жылғы тағы бір депешада БАӘ шенеуніктерінің Үндістанның Солтүстік-Батыс Пәкістандағы Техрик-е-Талибан көтерілісшілері мен сепаратистерін құпия түрде қолдайтынына сенгені көрсетілген.

Иран

АҚШ-тың бұрынғы президенті Джордж Буш Иран үкіметін "әлемдегі терроризмнің басты мемлекеттік демеушісі" деп айыптады. Иранның Ислам революциялық гвардиясы Хезболла ұйымын құруға, оқытуға және жабдықтауға зор үлес қосты. Хезболла – АҚШ Мемлекеттік департаменті "Шетелдік террористік ұйым" деп таныған, сондай-ақ Израиль Сыртқы істер министрлігі мен Перс шығанағы ынтымақтастық кеңесі террористік ұйым деп санаған топ. Алайда, бұл көзқарас баршаға ортақ емес; мысалы, Еуропалық Одақ Хезболланың саяси, әлеуметтік және әскери қанаттарын бөліп қарастырып, әскери қанатын ғана террористік ұйым деп белгілейді, ал бірқатар басқа елдер Хезболламен қарым-қатынас орнатып тұрады.

Израиль

Израиль мемлекеті терроризмді қолдаушы мемлекет деп айыпталып, сондай-ақ мемлекеттік терроризм актілерін жасады деген айыптаулар бар. Бірнеше тәуелсіз мемлекеттердің ресми мәлімдемелерінде Израиль мемлекеттік деңгейдегі терроризмді қолдайтын ел ретінде көрсетілген, олардың ішінде Иран, Ливан, Сауд Арабиясы, Сирия, Түркия және Йемен бар.

Кувейт

Кувейт Ауғанстан мен Пәкістандағы экстремистік топтарға қаржы көзі ретінде тізілген. Кувейт "әл-Қаида және басқа да жауынгерлік ұйымдардың қаржыландыру көзі және маңызды транзиттік нүктесі" деп сипатталады.

Ливия

1969 жылы патша Идрис құлатылғаннан кейін Ливия Араб Республикасы (кейін Ұлы Социалистік Халық Ливия Араб Джамахириясы) жаңа үкіметі қарулы жарымәскери топтарды (қару-жарақпен, Ливия аумағындағы оқу лагерьлерімен және қаржылық көмекпен) қолдады. Бұл топтардың көпшілігі солшыл және оңшыл бағыттарды ұстанды. Солшыл және социалистік топтардың ішінде Уақытша Ирландия Республикалық Армиясы, Баск Отаны және Азаттығы, Умхонто Ве Сизве, Полисарио майданы, Күрдістан Жұмысшы Партиясы, Тупак Амару Революциялық Қозғалысы, Палестинаны Азат ету Ұйымы, Палестинаны Азат ету Халықтық Майданы, Ачехтің Азаттық Қозғалысы, Папуаның Азаттық Қозғалысы, Фретилин, Канак және Социалистік Ұлттық Азаттық Майданы, Оңтүстік Малуку Республикасы және Филиппиннің Моро Ұлттық Азаттық Майданы бар. 2006 жылы Ливия қарулы топтарға қолдау көрсетуді және жаппай қырып-жою қаруларын жасауды тоқтатқаннан кейін АҚШ-тың терроризмді қолдайтын елдер тізімінен шығарылды.

Малайзия

"Мердека" операциясын сілтеу арқылы, Филиппиннің Сабахта дүрліксіздік тудырып, даулы аумақты қайта басып алу жоспары туралы айтылды, жауап ретінде Малайзия Моро Ұлттық Азаттық Фронты сияқты сепаратистік топтарды қаржыландырып, оқытты.

Пәкістан

Пәкістан Үндістан, Ауғанстан, Израиль, Ұлыбритания және АҚШ тарапынан Джамму және Кашмир, сондай-ақ Ауғанстанға қатысы бар екені үшін айыпталып отыр. Польшаның мәлімдеуінше, террористердің "Пәкістан үкіметтік құрылымдарында достары бар". 2009 жылдың шілдесінде Пәкістанның сол кездегі президенті Асиф Али Зардари 80-жылдары Зия билігінде болғанда, Пәкістан үкіметінің өзінің қысқа мерзімді сыртқы саяси мақсаттарына жету үшін террористік топтарды "жасағанын және дамытқанын" мойындады. 2008 жылы Brookings Institution-ның Saban Center for Middle East Policy талдауында Пәкістан әлемдегі "ең белсенді" терроризмді қолдаушы мемлекет деп танылды, оның ішінде АҚШ-қа тікелей қауіп төндіретін топтарға көмек көрсетілді. Джамму-Кашмир Азаттық фронты (JKLF) әртүрлі ұлттан 3000-нан астам жанкештілерді даярлап жатқанын мәлімдеді. Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңестің бірнеше есебінде Пәкістан әскері мен ИСИ Кашмирдегі террористік топтарға, соның ішінде "Әл-Қаиданың" еншілес ұйымы "Джейш-е Мохаммедке" жасырын қолдау көрсеткені айтылады. Пәкістан Кашмирдегі террористік әрекеттерге қатысы жоқ екенін, Үндістан билігінен құтылуды қалайтын сепаратистік топтарға ғана саяси және моральдық қолдау көрсетіп отырғанын мәлімдейді. Көптеген Кашмирлік жанкешті топтарының штаб-пәтерлері Пәкістан басқаратын Кашмирде орналасқан, бұл Үндістан үкіметі тарапынан қосымша дәлел ретінде келтіріледі. Көптеген террористік ұйымдар БҰҰ-ның тыйым салынған тізімінде бар, бірақ олар әртүрлі аттармен жұмысын жалғастыруда. Біріккен Ұлттар Ұйымы Пәкістанның Ауғанстанмен шекарасын бақылаудағы әлсіздігіне және БҰҰ-ның террористер деп таныған Талибан көшбасшыларының қызметін шектемеуіне байланысты қысымды күшейтті. Көптеген сарапшылар Пәкістанның АҚШ-тың "Терроризмге қарсы соғысында" екі жаққа да қызмет етіп отырғанын санайды. Пакистандық журналист Ахмет Рашид Пәкістанның ИСИ-ін Талибанға көмек көрсетуде деп айыптады. Автор Гордон Томас бұл мәлімдемені қолдап, Пәкістанның "ал-Каида мүшелерін ұстауға көмектескенімен, даулы Кашмир аймағындағы террористік топтарды қолдауын, оларды қаржыландыруын, оқытуын және қаруландыруын жалғастырды, Үндістанға қарсы тозу соғысын жүргізді" деді. Журналист Стивен Шварц бірнеше әскери және қылмыстық топтардың "Пәкістан армиясының жоғары лауазымды шенеуніктер, елдің ИСИ құпия қызметі және басқа да қарулы мемлекеттік органдармен қолдау тапқанын" атап өтті. Бір автор, Дэниел Байман, "Пәкістан қазіргі таңда терроризмді ең белсенді қолдайтын мемлекет болып табылады" деді. Интерсервистік барлау қызметі әлемдегі ірі террористік шабуылдарға қатысы бар деп айыпталады, оның ішінде 2001 жылғы 11 қыркүйекте АҚШ-та болған шабуылдар, Кашмирдегі терроризм, Мумбайдағы пойызға жасалған шабуыл, Үндістан Парламентіне жасалған шабуыл, Варанасидегі шабуыл, Хайдарабадтағы шабуыл және Мумбайдағы террористік шабуылдар бар. ИСИ Талибан күштерін қолдауда және Ауғанстан мен Кашмирде күресу үшін моджахедтерді жалдауда және оқытуда айыпталады. Ауғанстан президенті Хамид Карзай Пәкістандағы жаттығу лагерлерінде әрекет ететін содырлар Ауғанстандағы нысаналарға шабуыл жасау үшін платформа ретінде пайдаланғанын айыптап, Батыс әскери одақтастарына көршілес Пәкістандағы экстремистік бекіністерге шабуыл жасауға шақырды. Клинтон әкімшілігі кезінде АҚШ Ауғанстандағы "Әл-Қаида" лагерлеріне зымыранмен шабуыл жасағанда, Slate басылымы екі ИСИ офицерінің қаза тапқанын хабарлады. Human Rights Watch хабарлағандай, Пәкістан "Талибанға" қаржы жинау, "Талибанның" операцияларын қаржыландыру, "Талибанның" шетелдегі виртуалды елшілері ретінде дипломатиялық қолдау көрсету, "Талибан" жауынгерлерін оқыту, "Талибан" армияларында қызмет ету үшін білікті және білікті емес жұмыс күшін тарту, шабуылдарды жоспарлау және басқару, оқ-дәрі мен отын жеткізуді қамтамасыз ету және кейбір жағдайларда тікелей жауынгерлік қолдау көрсету сияқты операцияларда стратегиялық актив ретінде "Талибанды қорғап, оқытып отырғаны" айыпталды. Пәкістан 2001 жылы Ауғанстанға басып кірген НАТО күштерінің қоршауына алынған Талибан мен Әл-Қайданың жоғары басшылығының шамамен 5000 адамын эвакуациялауға жауапты болды. Бұл оқиға "Зұлымдықтың әуе көпірі" деп те аталатын Кундуз әуе көпірі ретінде белгілі, онда бірнеше күн бойы бірнеше рет ұшқан бірнеше Пәкістан Әуе күштерінің көлік ұшақтары қатысты. 2011 жылдың 1 мамырында Осама бен Ладен Пәкістанда өлтірілді, ол Пәкістанның "Вест-Пойнт" деп аталатын Әскери академиясынан бір шақырымдай жердегі қауіпсіз үйде тұрып жатты. Бұл Пәкістан үкіметі мен әскерінің Осама бен Ладенді қолдау үшін кең ауқымды жүйесі бар деген көптеген айыптамаларға әкелді. Ауғанстанның бұрынғы президенті Хамид Карзай ANI агенттігіне берген сұхбатында Пәкістанның ИСИС-ті қолдағанын айыптап, Ауғанстанның Пәкістанның ИСИС-ке қолдауына дәлелдері бар екенін мәлімдеді. Ол бұл мәлімдемеге қосымша түсіндірме берген жоқ. Пәкістанның бұрынғы президенті Первез Мушарраф 2016 жылы Кашмирдегі жанкештілік әрекеттерін жүзеге асыру үшін 1990-жылдары Лашкар-е Тайба сияқты террористік топтарды қолдағанын және оқытқанын мойындады, сондай-ақ Пәкістан 1979 жылы діни жанкештілікті қолдаған. Ол Закиур Рехман Лакхви мен Хафиз Сәидтің 1990-жылдары Пәкістанда батырлар ретінде қарастырылғанын айтты. Кейін бұл діни жанкештілік терроризмге айналып, өз халқының өліміне себеп болды. Сондай-ақ Пәкістанның Ресейге қарсы күресу үшін Талибанды оқытқанын, Талибан, Осама бен Ладен, Жалалуддин Хаккани және Айманаль-Завахиридің Пәкістан үшін батырлар болғанын, бірақ кейіннен жауластарына айналғанын мәлімдеді.

Филиппин

Мердека операциясы – Сабахты Филиппиннің бақылауына көшіру мақсатымен жоспарланған тұрақсыздық тудыру жоспары. Операция орындалмады, оның нәтижесінде Джабида қырқыны болды.

Қатар

2011 жылы «Вашингтон Таймс» газеті Катардың бұрын АҚШ-та террористік ұйым деп танылған Ливия исламдық күрес тобының (ЛИКЖ) және кейін консервативті исламшыл «Әл-Ватан» партиясының басшысы Абдельхаким Бельхаджға қару-жарақ және қаржы ұсынып отырғанын хабарлады. 2012 жылдың желтоқсан айында «Нью-Йорк Таймс» газеті АҚШ үкіметі террористік ұйым деп таныған «Әл-Нусра майданына» Катар режимі қаржы бөліп отыр деген айыптаманы жариялаған редакциялық мақала басып шығарды. «Financial Times» газеті Эмир Хамадтың Газаға сапары мен Хамаспен, тағы да халықаралық террористік ұйым ретінде танылған ұйыммен кездесуіне тоқталды. Испаниялық футбол клубы «Барселона» Катар қорымен жасасқан 125 миллион фунт стерлингтік жейде спонсорлық шартын бұзуға күшейтілген қысымға тап болды. Бұл жаңа дауға себеп – испандық «El Mundo» газетінің Катар қоры дін қызметкері Юсуф әл-Карадавиге қаржы жұмсағаны туралы хабарлауы. Ол, терроризмді қолдайтын, әйелдерге зорлық-зомбылық көрсетуші және антисемит екені айтылуда. 2013 жылдың қаңтар айында француз саясаткерлері Катар үкіметін Малидегі исламшыл топтарды материалдық тұрғыдан қолдауда айыптады. Француздық «Le Canard enchaîné» газеті француз әскери барлау қызметінің аты-жөні жарияланбаған дереккөзіне сілтеме жасап, «MNLA [әлемдік туарег сепаратистері], «Әл-Қаидамен» байланысты «Ансар Дин» және Батыс Африкадағы Біріккен және Жіхад қозғалысы Дохадан қаржы алды» деп жазды. 2014 жылдың наурыз айында сол кездегі Ирак премьер-министрі Нури әл-Малики Катар үкіметін Анбар провинциясының батысында ирактық әскерлеріне қарсы күресіп жатқан сунниттердің көтерілісшілерін қаржыландырды деп айыптады. 2014 жылдың қазан айында Катар ішкі істер министрлігінің бұрынғы шенеунігі Салим Хасан Халифа Рашид әл Кувари АҚШ Қаржы министрлігі «Әл-Қаида» ұйымына қаржылай көмек көрсеткені үшін тізімге енгізгені белгілі болды. Ол, «Әл-Қаиданы» қолдағаны үшін тізімге енгізілгенге дейін екі жыл бұрын, 2009 жылы ішкі істер министрлігінің азаматтық қорғаныс департаментінде жұмыс істеген. Көптеген бай катарлықтар Ирак және Леванттағы Ислам мемлекетін (ИМ) қолдады деген айыптаулар бар. Қатардың ИМ-мен байланысы туралы көпшіліктің сын-ескертпелеріне жауап ретінде үкімет бұл ұйымды қолдамайтынын мәлімдеді.

Судан

Судан 1993 жылдан 2020 жылға дейін АҚШ үкіметі тарапынан терроризмді қолдаушы мемлекет деп есептелді және 1996 жылы Мысыр президенті Хосни Мубаракты өлтіруге талпыныс жасаған күдіктілерді баспанаға бергені үшін БҰҰ санкцияларына іліккен. Судан "Аль-Каида", "Хезболла", "Хамас", "Палестина Исламдық Жихады", "Абу Нидал" ұйымы, "Жамаат әл-Исламия" және "Мысыр Исламдық Жихады" сияқты террористік ұйымдардың мүшелерін бағып-қағуға күдікті, сондай-ақ Уганда, Тунис, Кения, Эфиопия және Эритреядағы бүлікшіл топтарды қолдады. Voice of America News хабарлағандай, АҚШ шенеуніктері Суданның Лордтың қарсылық әскеріне өз аумағында әрекет етуге рұқсат бергеніне күдіктенеді. 1994 жылдың желтоқсанында Эритрея, екі ел арасындағы қарым-қатынастың уақыт өте келе шиеленіске ұшырауынан кейін, Эритрея Исламдық Жихадына (EIJ) қатысқан бірқатар шекаралық инциденттерден кейін Суданмен дипломатиялық қатынастарын үзіп жіберді. Шабуылдар Эритрея үкіметінің тұрақтылығына қауіп төндірмесе де (көтерілісшілер көбінесе үкімет күштері тарапынан өлтірілді немесе ұсталды), эритреялықтар Хартумдағы Ұлттық Ислам Фронтының (НИФ) көтерілісшілерді қолдап, оқытып, қаруландырғанына сенді. Суданмен көп айлық келіссөздерден кейін, Эритрея үкіметі НИФ өз саясатын өзгертуге ниеті жоқ деген қорытындыға келді және қарым-қатынасты тоқтатты. Содан кейін Эритрея үкіметі 1995 жылдың маусымында Судан оппозициясының жетекшілерінің конференциясын өткізіп, оппозицияның бірігуіне көмектесуге және Хартумдағы қазіргі үкіметке сенімді балама ұсынуға тырысты. Эритрея Суданмен дипломатиялық қатынастарын 2005 жылдың 10 желтоқсанында қайта жаңартты. Содан бері Судан Эритреяны Чадпен бірге бүлікшілерді қолдауда айыптап келеді. Суданмен шекараның белгіленбеген болуы бұрын Эритреяның сыртқы қатынастары үшін мәселе тудырды. Судан ХАМАС мүшелеріне елге саяхаттауға, тұруға және қаражат жинауға рұқсат бергені үшін айыпталды, бірақ Судандағы террористердің болуы Суданның терроризмді қолдауы тұрғысынан екінші деңгейлі мәселеге айналды, ал Палестинада орналасқан террористік ұйымдардың Суданды пайдалануы соңғы жылдары азайды. Уганда тарапынан террористік ұйым деп танылған Достас Демократиялық күштері Судан тарапынан қолдау көріп отыр және оның кеңінен танылған террористік ұйым Аль-Шабаабпен байланысы бар деген күдік туып отыр.

Осама Бин Ладен мен Аль-Каида 1990 жылдардың басында Суданда орналасқан деген ақпарат бар. АҚШ және Израиль 2012 жылға дейін террористік топтармен байланысты судандық нысаналарға қарсы операциялар жүргізіп келді. Омар әл-Башир Судан президенті лауазымынан кеткеннен кейін және жаңа тағайындалған Судан премьер-министрі Абдалла Хамдок Вашингтонға сапар жасағаннан кейін, АҚШ елшілерді алмасуға келісті және Суданды мемлекеттік деңгейдегі терроризмді қолдайтын елдер тізімінен шығаруды қарастыратынын мәлімдеді. 2020 жылдың 14 желтоқсанында АҚШ Суданды Израильмен қарым-қатынас орнатуға және террористік шабуылдардың құрбандарына 335 миллион доллар төлеуге келіскеннен кейін ресми түрде тізімнен шығарды.

Сирия

1970 жылы билікті басып алғаннан кейін Хафез әл-Асад баасшыл Сирияны Шығыс блогымен тығыз байланыста ұстады және сионистікке қарсы, американдыққа қарсы стратегияны қабылдады, сондай-ақ Сирия мемлекетін әскерилендіру арқылы аймақтағы қақтығыстарға қатысты. АҚШ президенті Джордж Буш және 1979 жылдан бері АҚШ Мемлекеттік департаменті Сирияның баасшыл үкіметін мемлекеттік деңгейде демеушілік көрсетілген терроризмге қатысқан деп айыптады. 1979 жылы Сирия Хафездің Ливандағы оккупациялық саясаты және ПКК, Хезболла сияқты көптеген әскери топтарды, сондай-ақ Иранның қолдауындағы бірнеше террористік ұйымдарды қаржыландыруы үшін АҚШ тарапынан "Терроризмді қолдаушы мемлекет" деп танылды. Кеңес Одағының ыдырауынан кейін Сирия үкіметі өзінің негізгі әскери жеткізушісінен және геосаяси одақтасынан айырылды, соның салдарынан тұрақсыз саясаты мен қатыгез ішкі репрессиясы үшін халықаралық аренада оқшауланған мемлекетке айналды. Хафез әл-Асадтың 30 жылдық билігі Сирия әскерінің Ливанды оккупациялауы және Асад үкіметінің Иранмен байланысты террористік топтарды қолдау саясаты салдарынан аймақтағы тұрақсыздықтың күші ретінде кеңінен қарастырылды. 1986 жылдың 10 қарашасында Еуропалық қауымдастық Лондоннан ұшқан El Al рейсін бомбалауға жасалған әрекет, сондай-ақ Низар Хиндауидің тұтқындалуы және Ұлыбританияда сотталуы туралы мәселені талқылау үшін өтті. Хиндауи бомбалаудан кейін, және мүмкін одан бұрын Сирия үкіметінен қолдау алған деген күдік туды. Еуропалық жауап ретінде Сирияға қарсы санкциялар салынды және бұл шаралардың мақсаты "Сирияға осы оқиғаның мүлдем қабылдауға болмайтындығы туралы ең айқын хабарламаны жеткізу" екені мәлімделді. 2000 жылы билікке келгеннен кейін Башар әкесінің сыртқы саясатының негізгі аспектілерін сақтап қалды. 2005 жылдың 14 ақпанында Ливанның бұрынғы премьер-министрі Рафик Харири Бейрутта жүк көлігімен жасалған жарылыс салдарынан қаза тауып, 22 адам мерт болды және 220 адам жарақат алды. Сирия үкіметі бұл террористік шабуылды ұйымдастырды деп айыпталды. Башар әл-Асад Рафик Харириге қарсы жасалған террористік операцияны бастауға бұйрық берген деп саналады. Халықаралық тергеулер Сирия үкіметінің жоғары деңгейдегі өкілдерінің тікелей қатысқанын көрсетті. БҰҰ тергеу комиссиясының 2005 жылғы 20 қазанда жарияланған есебінде Сирияның барлау қызметінің жоғары лауазымды қызметкерлері мен биліктегі Асад отбасының кісі өлтіруді тікелей бақылағаны анықталды. 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіргенінен кейін Башар АҚШ пен Ирактың уақытша үкіметтеріне қарсы ирактық көтерілісін қолдады. Сирия үкіметі көптеген жауынгерлерге Сирия шекарасы арқылы өтіп, американдық оккупациялық күштерге қарсы күресуге рұқсат берді. Ирак Баас партиясының бас хатшысы Иззат Ибрагим әл-Дүри Баас Сириясымен тығыз байланыста болды. 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіргенінен кейін әл-Дүри Дамаскқа қашып кетті, ол жерден ол Ирактағы көтеріліс кезінде бірнеше американдыққа қарсы жауынгерлік топтармен үйлестірді. Америкаға қарсы көтерілістің жылдарында мыңдаған әл-Қаида жауынгерлері Сирия арқылы Иракқа кірді. Бірнеше дереккөздерге сәйкес, сол кездегі Сирия әскери барлау қызметінің басшысы және Башар әл-Асадтың немере інісі Әсеф Шаукат Ирактағы Аль-Каиданың логистикалық желілерінің негізгі сириялық құралы болды. АҚШ Мемлекеттік департаментінің жасырын хаттарында американдық генерал Дэвид Петреус "Башар әл-Асад өзінің қайын інісі, Сирияның әскери барлау қызметінің директоры Асиф Шаукат, Сирия аумағын шетелдік жауынгерлер мен жанкештілерді Иракқа әкелу үшін пайдаланып жатқан AQI-ның көмекшісі Әбу Гадияның қызметі туралы толық білетінін" айтқан. 2016 жылы АҚШ-тың Колумбия округінің соты Сирия үкіметінің қаржылық және логистикалық қолдауы Ирактағы Аль-Каиданың жауынгерлеріне ирактық көтерілістің барлық кезеңінде американдықтарға қарсы жауынгерлік операцияларды жүргізу үшін жақсы құрылымдалған жолды құру үшін маңызды екенін мәлімдеді. Сот сондай-ақ Сирия "AQI үшін маңызды базаға айналды", өйткені ол Абу Мусаб әл-Зарқауидің бірнеше серіктестерін және көтерілістің жетекші қолбасшыларын қабылдады, сондай-ақ Сирияның саясаты "Ирақта жүздеген американдықтардың өліміне әкелді" деп мәлімдеді. Аудандық сот сондай-ақ Сирияның әскери барлау қызметінің Ирактағы "Әл-Қаидаға" көмек көрсеткеніне және 2005 жылғы Амман бомбалауын жүзеге асырған AQI жауынгерлеріне "қажет материалдық қолдау" көрсеткеніне дәлел тапты.

Түркия

Франсис Риккардон, 2011 жылдан 2014 жылға дейін Түркиядағы АҚШ елшісі, Түркияның бір кездері «Аль-Нусра» майданы мен «Ахрар әл-Шам» ұйымын тікелей қолдап, олармен жұмыс істегенін мәлімдейді. Сирия, Біріккен Араб Әмірліктері, Ресей, Иран және Мысыр «Ахрар әл-Шамды» террористік ұйым деп жариялады, бірақ АҚШ оны жарияламады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі және көптеген елдер, соның ішінде АҚШ «Аль-Нусраны» террористік ұйым деп санайды; ол 2016 жылдың шілдесіне дейін «Аль-Каиданың» ресми сириялық бөлімшесі болды, содан кейін бөлінді. 2013 жылы Al Monitor Түркияның «Nusra» ұйымына қолдау көрсетуді қайта қарастырып отырғанын мәлімдеді, ал 2014 жылдың маусымынан бастап «Nusra Front» ұйымын террористік ұйым деп тануы, Түркияның осы ұйымнан бас тартуының белгісі ретінде қарастырылды. Түркия, Катар және Сауд Арабиясы 2015 жылдың наурыз айында құрылған салафиттер мен исламистерден тұратын сириялық оппозициялық топтардың коалициясын қолдады, оған «Аль-Нусра» майданы мен «Ахрар әл-Шам» кірді, бірақ сонымен қатар АҚШ-тан құпия қару-жарақ алған «Шам легионы» сияқты «Аль-Каидамен» байланысы жоқ исламистік топтар да кірді. The Independent басылымының хабарлауынша, кейбір түрік шенеуніктері коалицияның штаб-пәтеріне логистикалық және барлау көмегін көрсеткенін мойындады, бірақ «Аль-Нусраға» тікелей көмек көрсетуді жоққа шығарды, бірақ бұл ұйымның одан пайда көретінін мойындады. Сондай-ақ, кейбір оппозициялық топтар мен шенеуніктер Сауд Арабиясының коалицияға ақша мен қару-жарақ түрінде материалдық көмек көрсеткенін, ал Түркия оның өтуін жеңілдеткенін мәлімдеді. 2014 жылғы Ұлттық барлау ұйымына қатысты дау-дамай Түркияда үлкен резонанс тудырды. Үкіметтің сыншылары Түркия үкіметінің ИМ-ге қару-жарақ беріп отырғанын мәлімдеді, ал Түркия үкіметі жүк көліктерінің Сирия үкіметіне қарсы күресіп жатқан Байырбұлақ түрікмендеріне бағытталғанын мәлімдеді. Кейінгі зерттеулерге сәйкес, қару-жарақ еркін Сирия армиясы мен сириялық түрікмендердің оппозициясына арналған. 2014 жылы Sky News Түркия үкіметінің шекарадан өтіп, ИМ-ге қосылуға тырысқан шетелдіктердің паспорттарына мөр басып қойғанын хабарлады. Алайда Sky News телеарнасы да ИМ мүшелерінің Сирияға кіру үшін жалған паспорттарды қолданатынын және түрік шенеуніктерінің бұл құжаттардың шынайылығын оңай анықтай алмайтынын хабарлады. YPG командирі Мейса Абдо NY Times газетінің 28 қазандағы санында түрік күштерінің «Ислам мемлекеті» тобының адамдары мен техникасының шекарадан еркін өтуіне мүмкіндік бергеніне дәлел бар екенін мәлімдеді. 29 қарашада Сирия күрдтерінің Демократиялық одақ партиясының (ПДҰ) өкілі Наваф Халил ИДИЛ-дің алғаш рет төрт жағынан да шабуыл жасағанын айтты. Түркияның YPG және PYD-ге ИМ-ге қарсы күресте көмектесуден тартынғаны олардың ПКК-мен байланысы болғандығы туралы хабарланды, оны БҰҰ, ЕО және көптеген елдер, соның ішінде АҚШ террористік ұйым деп атайды, бірақ Түркия кейіннен YPG орнына Солтүстік Ирактан Күрд Пешмергасына қолдау көрсетті, 155 Пешмерга Түркия арқылы қару-жарағымен өтуіне мүмкіндік берді, Президент Режеп Тайып Ердоғанның айтуынша, бастапқыда 2000 адам болады, бірақ PYD қабылдауға қарсы болды. Пешмерганың генералы Ахмет Герди түрік баспасөзіне Түркияның ИМ-ге қарсы күрестегі көмегін бағалайтынын айтты. Ресей Премьер-Министрі Дмитрий Медведев пен Президент Владимир Путин 25 қарашада Ресейдің Су-24 ұшағын атып түсіргеннен кейін түрік шенеуніктерін Ирак пен Леванттың Ислам мемлекетіне көмектесуде деп айыптады. Бұл айыптауларды Түркия президенті Режеп Тайып Ердоған жоққа шығарды. 2015 жылдың қазан айында Түркия премьер-министрінің кеңсесі Түркия мен Сирия арасында мұнай контрабандасы орын алса да, ел оны тиімді тоқтатуға сәтті қол жеткізгенін мәлімдеді. 2015 жылдың желтоқсан айында Ресей қорғаныс министрлігі Түркия президенті мен оның туыстарының Ислам мемлекетімен мұнай саудасына қатысы бар екендігі туралы дәлел бар екенін мәлімдеді. Сондай-ақ, ол ИМИЛ-дің бақылауындағы мұнай қондырғыларынан Түркияға мұнай тасымалдайтын жүк көліктерін көрсететін суреттерді жариялады. АҚШ Мемлекеттік департаментінің бас өкілі Марк Тонер Түркия үкіметі ИМ-мен мұнай саудасына қатысы бар дегенді растайтын дәлел жоқ деп, бұл мәлімдемені жоққа шығарды. Ресей Түркияны ИМ-мен қару-жарақ саудасына рұқсат бергені үшін айыптап отыр. Ақ үйдің баспасөз хатшысы Джош Эрнест террорлық топтың мұнайдың көп бөлігі Башар Асадтың сириялық үкіметке сатылып жатқанын айтты. Бірнеше сарапшы Ресейдің Түркиямен ынтымақтастық туралы айыптауларын негізсіз деп мәлімдеді, сонымен қатар, мұнайдың шағын бөлігі кейбір делдалдар мен жемқор шенеуніктердің көмегімен Түркияға түсуі мүмкін, бірақ оның көп бөлігі Сирияда сатылады. Американдық шенеуніктер ИДИЛ-дің Түркияға мұнай контрабандасының көлемі аз екенін мәлімдеді. Адам Шубин, Терроризм мен қаржылық барлау жөніндегі Қаржы министрлігінің халыққа қызмет ететін орынбасары, мұнайдың көп бөлігі Сирия үкіметінің бақылауындағы аудандарда сатылатынын, тек бір бөлігі ғана Түркияға баратынын мәлімдеді. Израильдің қорғаныс министрі Моше Яалон да 2016 жылдың қаңтарында Түркияның террорлық топтан мұнай сатып алып отырғанын айыптады. Желтоқсан айында WikiLeaks Түркияның Энергетика және табиғи ресурстар министрі Берат Албайрактың RedHack тобынан ұрланған 57 000 электрондық хатын жариялады. Олардың 32-сінде Албайрактың Powertrans компаниясының іскерлік мәселелерін басқарып отырғаны көрсетілген, бұл компания Түркиялық БАҚ-та ИМ-нің мұнайын тасымалдаумен айыпталып, Албайрактың онымен байланысы жоқ екенін мәлімдеген. Алайда The Independent бұрын Powertrans компаниясының ИМ-нің мұнайын контрабандалық жолмен тасымалдауы туралы хабарларда нақты дәлелдер жоқ екенін мәлімдеген. Кейбір араб және сириялық БАҚ Идлиб облысының Жиср әш-Шуғур ауданындағы Әз-Занбақи (الزنبقي) ауылында 3500-ге жуық ұйғыр Түрікстан Ислам партиясының жауынгерлері мен олардың отбасыларының үлкен базасы орналасқандығын мәлімдеді. Олар сондай-ақ түрік барлау қызметінің осы ұйғырларды Түркия арқылы Сирияға тасымалдауға қатысқандығын, оларды Сирия армиясына қарсы күресу үшін және Синьцзянға Қытайға қарсы күресу үшін қайтаруды мақсат еткенін айыптады. 2016 жылы Иорданияның королі Түркияның Ливия мен Сомалидегі исламистік милицияларға көмектесіп жатқанын мәлімдеді. 2019 жылы Ливия Ұлттық армиясы Түркия билігін Ливиядағы террористік топтарды көп жылдар бойы қолдап келгенін айыптады. Олар Түркияның қолдауы логистикалық көмектен әскери ұшақтарды пайдаланып, жалдамалы саяхатшыларды тасымалдауға және қару-жарақ, бронетранспорттық құралдар мен оқ-дәрілерді тасымалдауға тікелей араласуға дейін жеткенін қосты.

Біріккен Араб Әмірліктері

Біріккен Араб Әмірліктері үкіметі мен мемлекеттік демеушілікпен жүзеге асырылатын терроризм арасында ресми байланыс табылған жоқ, алайда БАӘ инвесторлар Ауғанстан мен Пәкістандағы жауынгерлерді қолдау үшін қаражат жинауға пайдаланатын орын ретінде тіркелді. Біріккен Араб Әмірліктері Ливия соғысында генерал Халифа Хафтар әскерімен бірге күресіп келеді. 2019 жылдың желтоқсан айындағы Халықаралық бейбітшілік институтының баяндамасында айтылғандай, Хафтар басқаратын әскерде әртүрлі жалдамалы әскерлер тобы бар. Сонымен қатар, тағы бір мәлімет бойынша, БҰҰ-ның 376 беттік баяндамасында БАӘ Ливияға қатысты 1970 жылғы қару-жарақ эмбаргосын бұзды деген айып тағылды. Хафтар әскеріне түскен қарулардың ішінде "Панцир С 1" типті жер-әуе ракеталық кешені болды, оның осындай конфигурациясы тек Біріккен Араб Әмірліктерінде ғана қолданылады. Біріккен Араб Әмірліктері жүргізген әуе шабуылдары салдарынан 100-ден астам бейбіт тұрғын қаза тапты немесе жарақат алды, ал 100 000-ға жуық адам үйсіз қалды. 2020 жылдың 30 сәуірінде Қаржылық әрекеттер жөніндегі жұмыс тобы (FATF) БАӘ-нің терроризмді қаржыландыру мен ақша жылуға қарсы күрестегі шаралары жеткіліксіз екенін мәлімдеді. Бұл бақылау ұйымы аймақтың қаржы орталығы Дубайды бір жылға бақылауға алып, ақша жылуды және терроризмді қаржыландыруды, сондай-ақ жаппай қырып-жою қаруын қаржыландыруды болдырмау үшін қажетті 11 шараның 10-ын қадағалайтынын хабарлады. OFAC Африка мүйісінде, БАӘ және Кипрде тіркелген 16 ұйым мен жеке тұлғаға санкция салды. Бұл бизнес желісі "Әл-Шабаб" үшін миллиондаған доллар жинап, оны ақтап отырды деген күдік туды. АҚШ Қаржы министрлігі "Әл-Шабабтың" негізгі қаржылық көмекшісі Дубайда орналасқан Haleel Commodities L. L. C. және оның Сомали, Кения, Уганда және Кипрдегі еншілес компаниялары мен филиалдары екенін мәлімдеді. "Әл-Шабабқа" қаржылық көмек көрсетуге қатысқан ықпалды бизнесмендердің арасында БАӘ-де тіркелген Qemat Al Najah General Trading және Mohamed Artan Robel; Кенияда тіркелген Faysal Yusuf Dini және Mohamed Jumale Ali Awale; Финляндияда тұратын сомали азаматы Хасан Абдирахман Махамед; және Сомалиде тіркелген Абдикарин Фарах Мохамед және Фархан Хусейн Хайдер болды.

Ұлыбритания

Ұлыбритания Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстар кезінде Ольстердің лоялистік жарымәскери күштерін қолдады. 1970 жылдары "Гленен бандысы" деп танылған лоялистер тобы Солтүстік Ирландияның "өлтіру үшбұрышы" деп аталатын аймағында ирландтық католиктер мен ирландтық ұлтшылдарға қарсы көптеген оқ жарып, бомбалау шабуылдарын жасады. Сонымен қатар, Ирландия Республикасында шекарадан өте шабуылдар ұйымдастырды. Топқа Ольстер еріктілері (UVF) жарымәскери тобының мүшелері, сондай-ақ Ольстер қорғаныс полкінің (UDR) сарбаздары мен Корольдік Ольстер полициясының (RUC) полиция қызметкерлері кірді. Олардың қызметін Ақпараттық корпус және RUC арнайы бөлімі басқарған деген күдік бар. Бұл топтың шамамен 120 бейбіт тұрғынның өліміне кінәлі екенін көрсететін дәлелдер бар. Кассель есебінде топқа байланысты 76 өлтіру фактісі зерттелді, және олардың 74-іне UDR сарбаздары мен RUC полиция қызметкерлерінің қатысқандығы анықталды. Бұрынғы мүше, RUC офицері Джон Вейр, оның жоғары лауазымдағы офицерлері топтың әрекеттерінен хабардар болғанын, бірақ оларға жалғастыруға рұқсат бергенін мәлімдеді. Топқа тағылған шабуылдардың ішінде Дублин мен Монаган бомбалаулары (34 бейбіт тұрғынды өлтірді), Майами Шоубендтің өлтірілуі және Риви мен О'Даудты өлтіру оқиғалары бар. Ұлыбритания сонымен қатар құпия ақпарат, оқу, қару-жарақ, жарылғыш заттар және қауіпсіздік күштерінің мүшелері өлтіруді қалаған адамдардың тізімдерін лоялистік жарымәскери күштерге бергені айыпталды. Стивенс тергеулері Force Research Unit (FRU) деп аталатын Ақпараттық корпустың құпия бөлімшесінің лоялистерге адамдарды, оның ішінде бейбіт тұрғындарды өлтіруге көмектескенін анықтады. FRU командирлерінің айтуынша, олардың жоспары лоялистік топтарды "кәсібирақ" ету, IRA белсенділерін нысанаға алуға және бейбіт азаматтардың өлтірілуіне жол бермеуге көмектесу болған. Стивенс тергеулері нәтижесінде тек екі адамның өмірі сақталғаны және FRU кем дегенде 30 лоялистік өлтіруге және көптеген басқа шабуылдарға қатысқандығы дәлелденді – олардың көптеген құрбандары бейкүнә азаматтар болды. Кейін Стивенс қауіпсіздік күштерінің мүшелері оның командасының тергеуіне кедергі келтіруге тырысқанын мәлімдеді. Иран 2006 жылы оңтүстік Ахваз қаласында араб сепаратистік терроризмін қолдады деп Ұлыбританияны айыптады.

Америка Құрама Штаттары

1959 жылдан бастап, Эйзенхауэр әкімшілігі кезінде АҚШ үкіметі Орталық барлау агенттігіне (ЦБА) Кубадағы терроризм мен саботаж жасау, бейбіт азаматтарды өлтіру және экономикалық зиян келтіру үшін агенттерді тартуды тапсырды. ЦБА басқарған террористік шабуылдар кем дегенде 1965 жылға дейін жалғасты, ал 1969 жылы ЦБА-ға науқанды күшейтуге бұйрық берілді. Бостон университетінің халықаралық қатынастар және тарих профессоры Эндрю Басевич бұл науқан туралы былай деп жазды: «Куба революциясын жоюға бейілді Кеннеди әкімшілігі, іс жүзінде мемлекеттік демеушілікпен терроризм бағдарламасына кірісті. 1960-жылдардың басында Кубаға қатысты АҚШ-тың әрекеттері Израильге қарсы террористік әрекеттерге қолдау көрсеткен Иран мен Сирияның іс-қимылдарымен салыстыруға болады».

Осы мемлекеттік демеушілікпен терроризм науқанының аясында АҚШ Кубалық эмигранттар Луис Посада Каррилес пен Орландо Бошқа жауынгерлік дайындықтан өткізді. Олардың Cubana 455 рейсіне жасалған бомбалау шабуылына жауапты екені қабылданған, бұл 2001 жылғы қыркүйекте Нью-Йорк пен Вашингтонда болған шабуылдарға дейін Батыс жарты шардағы ең қорқынышты авиациялық терроризм актісі болды. АҚШ Әділет министрлігі Боштың кем дегенде отыз террористік шабуылға қатысқанын тіркеді және ол АҚШ-қа заңсыз кірген кезде оны депортациялауға тырысты. Бірақ, Джордж Буш-ұлының нұсқауымен Бош АҚШ үкіметі тарапынан айыпсыз босатылып, елде тұруға рұқсат алды. 1979 жылдан бастап АҚШ Ұлыбритания және Сауд Арабиясымен бірлесіп «Циклон» операциясы аясындағы Рейган доктринасының бір бөлігі ретінде моджахедтерді қаржыландырып, қаруландырды, бұл «Талибан» мен «Әл-Қаида» ұйымдарының құрылуына ықпал еткен болуы мүмкін. Алайда, Le Figaro газеті Осама бен Ладеннің 11 қыркүйекке екі ай бұрын 10 күнге Дубайға емделу үшін американдық ауруханаға барғанын және ол жерде жергілікті ЦБА агентімен кездескенін хабарлады, бірақ аурухана мен ЦБА бұл ақпаратты жоққа шығарды. АҚШ Сириядағы кейбір күрдтердің саяси және жауынгерлік күштері – Түркияның Күрд жұмысшы партиясының (ПКК) серіктес ұйымы – Халықты қорғау жасақтарын (YPG) қаруландырып, оқытып жатыр деген айыпқа іліккен. ПКК АҚШ Мемлекеттік департаментінің «Шетелдік террористік ұйымдар» тізіміне енгізілген және ЦБА-ның «Дүниежүзілік фактілер кітабында» «АҚШ тағайындаған террористік ұйым» деп сипатталған, бірақ YPG тізімде жоқ.

Венесуэла

2019 жылы Венесуэланың Ұлттық Ассамблеясы "көсілушілік, жарымәскери әрекеттер, қорқыту, кісі өлтіру және басқа да қылмыстар" салдарынан "колективоларды" (Николас Мадуроны, Боливар үкіметін және Ұлы патриоттық полюсті қолдайтын ресми емес, солшыл Венесуэлалық қоғамдық ұйымдарды) террористік топтар деп жариялады, олардың әрекеттерін мемлекеттік демеушілікпен жасалған терроризм деп санайды.