Кіріспе

Urnäsch — Швейцарияның Апенцель-Аусерроден кантонындағы муниципалитет.

Тарих

831 жылы Urnäsch-тің Färchen деп аталатын бөлігі алғаш рет тарихта кездеседі. 10 ғасырда Урнаш Herisau әкімшілік округінің құрамына кірді. 14 ғасырдан бастап Урнаш Hundwil родінің бөлігі болды, осылайша Санкт-Галленге қарасты болды. Муниципалитет 1344 жылы «Urnäschen» деп толық ресми түрде алғаш рет аталды, сол жылы ауыл неміс графы Верденбергке сатылды, алайда муниципалитет бұл кезде-ақ күшті және тәуелсіз саясат жүргізіп келді. Ол сол жылы «Лендлин» деп аталған қалалармен бірге Швабиялық қалалар одағына қосылды, бұл олардың тәуелсіздігін одан әрі бекітті. 1401 жылы Урнаш Сент-Галленмен бірге Одаққа (Bund) қосылды. Ол кезде Урнаш әлі де Hundwil родінің құрамында болды. 1401 жылдан 1429 жылға дейін Урнаш Аппенцель соғыстарының батыл қатысушысы болды. Vögelinsegg (1403) және Stoss (1405) шайқастарынан кейін аймақ Аппенцельдің бір бөлігі ретінде тәуелсіздік алды. 1414 жылға дейін Урнаш тұрғындары қашықтағы Herisau муниципалитетіндегі шіркеуге баруға мәжбүр болды. Сол жылы Урнашта жаңа шіркеу салынды, осылайша 1417 жылы шіркеу ашылғанда муниципалитет тәуелсіздік алды. 1480 жылы Hundwil мен Urnäsch екіге бөлінді. 1525 жылы Урнаш реформацияға қосылды. 1597 жылғы жер бөлісінен (Landteilung) бері Urnäsch Аппенцель Аусерроденнің құрамына кіреді, алты шеткі родың бірі ретінде, және үнемі Kleiner Rat отырыстарының орны болды. 19 ғасырдың екінші жартысынан бастап шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы жиі кездесе бастады, 1908 жылғы Швейцария конституциясы оларды толық ажыратылған деп жариялағанша. Қызығы, Urnäsch конституциясы 2000 жылы ғана «Kirchhöri» терминін жойды, бұл термин шіркеу және үкіметтің екеуін де қамтиды.

География

2006 жылы Urnäsch ауданының жалпы аумағының 53,9%-ы ауыл шаруашылығына, ал 41,1%-ы орманға берілген. Қалған жердің 3,4%-ы құрылыстар мен жолдарға, ал қалған 1,7%-ы өнім бермейтін жерлерге (өзендер, мұздықтар немесе таулар) жатады. Соңғы 10 жыл ішінде халық саны 3%-ға төмендеді. 2000 жылғы мәліметтер бойынша, халықтың көп бөлігі неміс тілінде сөйлейді (93,0%), екінші ең көп таралған тіл – серб-хорват тілі (2,3%), ал үшінші орында итальян тілі тұр (1,0%). 2000 жылы халықтың арасындағы жыныс пропорциясы 50,6% ер адам және 49,4% әйел адамды құрады. 2007 жылғы федералды сайлауда FDP партиясы дауыстардың 70,6%-ын алды.

Ауа райы

Urnäsch-те жылына орташа есеппен 161,6 жаңбырлы күн болады және орташа есеппен жауын-шашын мөлшері белгілі бір шамада болады. Ең көп жауын-шашын жауатын ай – маусым, осы кезде Urnäsch орташа есеппен белгілі бір жауын-шашын мөлшерін алады. Бұл айда жауын-шашын орташа есеппен 15,5 күн жауады. Жауын-шашын күндерінің саны бойынша ең көп ай – мамыр, орташа есеппен 15,8 күн, бірақ жауын-шашын мөлшері аз. Жылдың ең құрғақ айы – қазан, орташа есеппен 15,5 күнге белгілі бір жауын-шашын мөлшері жауады.

Экономика

Урнаш қаласында жұмыссыздық деңгейі 1,33%. 2005 жылы бірінші экономикалық секторда 215 адам жұмыс істеді және осы секторда шамамен 96 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 246 адам жұмыс істейді және осы секторда 28 кәсіпорын бар. Үшінші секторда 496 адам жұмыс істейді, ал осы секторда 79 кәсіпорын қызмет етеді.