Кіріспе
Дене айналым жүйесіне заттарды енгізу құрылғысы бұқаралық ақпарат құралдарының әсері туралы теория. Гиподермалық ине (грекше ὑπο (hypo = астында) және δέρμα (derma = тері)), теріге енетін медициналық құралдардың бір түрі, өткір құралдар деп аталады, өте жұқа, бір ұшы өткір қуыс түтік. Ол көбінесе поршені бар қолмен басқарылатын шприцпен бірге қолданылады, денеге заттарды енгізу үшін (мысалы, физиологиялық ерітінді, түрлі дәрілер немесе сұйық дәрілер) немесе денеден сұйықтықтарды алу үшін (мысалы, қан) пайдаланылады. Үлкен тесікті гиподермалық араласу, әсіресе, қанның көп мөлшерде жоғалуы немесе шокты емдеу кезінде өте пайдалы. Гиподермалық ине сұйықтықтарды жылдам жеткізу үшін немесе енгізілген затты жұту мүмкін болмаған жағдайда қолданылады, өйткені ол сіңбейді (мысалы, инсулинмен болғандай) немесе бауырға зиян келтіруі мүмкін. Сондай-ақ, құсу себепті ауыз арқылы қабылдауға болмайтын белгілі бір дәрілерді жеткізуге де пайдалы. Инъекция жасаудың көптеген жолдары бар, ең көп таралғандары – бұлшықетке (интрамускулярлық) және тамырға (интравеноздық) инъекциялар. Гиподермалық шприц соңғы рет қолданылғаннан кейін бірнеше жыл бойы сұйықтық пен қанды сақтап қалуға қабілетті, сондықтан әр қолдануда жаңа шприц пайдалануға ерекше көңіл бөлу керек. Гиподермалық ине стерильді жағдайды қажет ететін зерттеу орталарында да маңызды рөл атқарады. Гиподермалық ине стерильді субстратты егу кезінде ластануды айтарлықтай азайтады. Гиподермалық ине екі себептен ластануды азайтады: біріншіден, оның беті өте тегіс, бұл ауадағы патогендердің ине бетіндегі тегіс еместіктер арасында тұтқындалуына кедерес жасайды, олар кейіннен ортаға (мысалы, агар) ластаушы заттар ретінде түседі; екіншіден, ине беті өте өткір, бұл мембрананы тесуден кейін қалған тесіктің диаметрін айтарлықтай азайтады және осы тесіктен үлкен микроорганизмдердің субстратты ластауына жол бермейді.
the theory on mass media effects
A hypodermic needle (from Greek ὑπο (hypo = under), and δέρμα (derma = skin)), one of a category of medical tools which enter the skin, called sharps, is a very thin, hollow tube with one sharp tip. It is commonly used with a syringe, a hand operated device with a plunger, to inject substances into the body (e. g., saline solution, solutions containing various drugs or liquid medicines) or extract fluids from the body (e. g., blood). Large bore hypodermic intervention is especially useful in catastrophic blood loss or treating shock. A hypodermic needle is used for rapid delivery of liquids, or when the injected substance cannot be ingested, either because it would not be absorbed (as with insulin), or because it would harm the liver. It is also useful to deliver certain medications that cannot be delivered orally due to vomiting. There are many possible routes for an injection, with intramuscular (into a muscle) and intravenous (into a vein) being the most common. A hypodermic syringe has the ability to retain liquid and blood in it up to years after the last use and a great deal of caution should be taken to use a new syringe every time. The hypodermic needle also serves an important role in research environments where sterile conditions are required. The hypodermic needle significantly reduces contamination during inoculation of a sterile substrate. The hypodermic needle reduces contamination for two reasons: First, its surface is extremely smooth, which prevents airborne pathogens from becoming trapped between irregularities on the needle's surface, which would subsequently be transferred into the media (e. g. agar) as contaminants; second, the needle's surface is extremely sharp, which significantly reduces the diameter of the hole remaining after puncturing the membrane and consequently prevents microbes larger than this hole from contaminating the substrate.
Ерте пайдаланған және тәжірибеден өткен
Ежелгі гректер мен римдіктер жылан шағуы мен уланған қарулардың әсерін бақылап, дәрі салудың бір тәсілі ретінде инъекцияны білген. Ескі өсиетте және Гомердің шығармаларында "жағу" және "уқалау" туралы да мәліметтер бар, бірақ инъекцияны толыққанды медициналық құрал ретінде 17 ғасырда ғана зерттеуге кірісті. Кристофер Рен 1656 жылы иттерге тамырға инъекция жасап, алғашқы гиподермиялық инелермен тәжірибелер жүргізді.
XIX ғасырдағы дамуы
XIX ғасырда опиаттар мен стрихнин сияқты аз мөлшерде тиімді дәрілер дамыды. Бұл медицинаның тікелей, бақыланатын қолданылуына деген жаңа қызығушылықты тудырды. "Гиподермиялық дәрілік заттарды қолданудағы басымдық мәселесіне қатысты пікір қақтығыстары бар." Ирландиялық дәрігер Фрэнсис Ринд 1844 жылы Дублиндегі Мит ауруханасында алғашқы сәтті инъекция жасаған деп саналады. Александр Вудтың ең маңызды үлесі 1851 жылы жасалған толығымен шыныдан жасалған шприц болды, ол пайдаланушыға шыны арқылы көрінетін сұйықтық деңгейіне сүйене отырып, дозаны бағалауға мүмкіндік берді. Вуд гиподермалық инелер мен шприцтерді негізінен жергілікті, тері асты инъекцияларын (жергілікті анестезия) жасау үшін пайдаланды, сондықтан дәл дозаға аса қызығушылық танытпады. 1858 жылы лондондық хирург Чарльз Хантер тері астына инъекция жасауды білдіретін "гиподермия" терминін енгізді. Бұл атау екі грек сөзінен тұрады: гипо, "астында", және дерма, "тері". Сонымен қатар, Хантер инъекция жасалған жердің ауырған аймаққа жақын болғанына қарамастан, науқастың ауырсыны басылғанын байқағаннан кейін инъекцияның жүйелік әсерін мойындады.
Қазіргі заманғы жақсартулар
Доктор Фрэнсис Ринд (1801–1861) 6/3/1844 жылы Ирландияда Маргарет Коксқа алғашқы "Қуыс ине" гиподермалық шприц ретінде қолданды. Д-р Вуд инъекция әдісін танымал етуде және қабылдауда, сондай-ақ гиподермалық инелерді кеңінен қолдануда және қабылдауда үлкен еңбек еткен. Гиподермалық инелердің негізгі технологиясы 19 ғасырдан бері көбінесе өзгермеген, бірақ жылдар өте келе медициналық және химиялық білімдер жетілдікке жеткен сайын, қауіпсіздік пен тиімділікті арттыру үшін инелер нақты мақсаттарға қарай жасалып, жетілдірілді. Гиподермалық инелер травма немесе диализ кезінде үлкен көлемде дәрі салу немесе алмастыру үшін маңызды құрал болып табылады. Инелерді қолданудың нақты талаптары 1920 жылдары, әсіресе диабетпен ауыратын науқастарға инсулин енгізу үшін қалыптасты. Екінші дүниежүзілік соғыс майданда морфин мен пенициллин енгізу үшін жартылай бір реттік шприцтерді жасауға түрткіс болды. Толық бір реттік гиподермалық инелерді әзірлеу 1950 жылдары бірнеше себеппен күш алды. Корея соғысы қан тапшылығын тудырды, нәтижесінде қан жинау үшін бір реттік, стерильді шприцтер жасалды. Осы кезеңде полиомиелитке қарсы кең ауқымды иммунизация жүргізу үшін толық бір реттік шприц жүйесін әзірлеу қажет болды. Бұл кезеңде инелердің ерекшеліктеріне қарағанда, жалпы стерильділік пен қауіпсіздікке қызығушылықтың өзгеруі байқалды.
Өндiру
Гиподермиялық инелер әдетте тот баспайтын болаттан немесе ниобий түтігінен "түтік тарту" процесі арқылы жасалады, онда түтік прогрессивті түрде кішірейтілген қалыптардан өтізіліп, инеге айналдырылады. Иненің ұшы сүйірлендіріліп, өткір ұш жасайды, бұл инеге теріге оңай енуге мүмкіндік береді.
Өлшегіш
Гиподермиялық ине диаметрін өлшеудің негізгі жүйесі – Бирмингем өлшегіші (сонымен қатар Stubs Iron Wire Gauge деп те аталады); француз өлшегіші көбінесе катетерлер үшін қолданылады. Кез келген өлшемге сәйкес әртүрлі ине ұзындықтары бар. Көбінесе медициналық қолданыстағы инелер 7 (ең ірісі) және 34 (ең кішісі) калибрлі болады. 21 калибрлі инелер зертханалық сараптама үшін қан алуға ең көп қолданылады, ал 16 немесе 17 калибрлі инелер қан тапсыру үшін жиі пайдаланылады, себебі үлкен люмендік қимасы сұйықтықтың кесілуін азайтып, қызыл қан жасушаларына зиян тигізбейді, сонымен қатар қысқа уақытта көп қан жинауға мүмкіндік береді. Көп рет пайдалануға болатын инелер кейбір ғылыми қолданыстарда тиімді болғанымен, медицинада бір рет қолданылатын инелер әлдеқайда көп таралған. Бір рет қолданылатын инелер пластик немесе алюминийден жасалған ұяшыққа, сығу арқылы немесе бұрап бекітілетін шприцке қосылады. Бұлар кейде "Luer Lock" қосылыстары деп аталады, бұл Luer Lok тауарлық белгісімен байланысты. Фармацевтикалық жабдықтарды өндірушілер шығаратын еркек және әйел Luer Lock және ұяшықтар бір рет қолданылатын гиподермиялық инелердің ең маңызды екі бөлігі болып табылады.
Мамандар емес пайдалану
Гиподермиялық инелерді әдетте медициналық мамандар (тіс дәрігерлері, флеботомистер, дәрігерлер, фармацевттер, медбикелер, фельдшерлер) қолданады, бірақ кейде пациенттердің өздері де қолданады. Бұл ең көп кездесетін жағдай – бірінші типті диабетпен ауыратын адамдарда, оларға күніне бірнеше инсулин инъекциясы қажет болуы мүмкін. Бұған қоса, астмасы немесе басқа ауыр аллергиясы бар пациенттерде де осы жағдай кездеседі. Мұндай пациенттерге десенсибилизациялық инъекциялар жасалуы керек немесе ауыр аллергиялық реакция жағдайында жедел жәрдем көрсету үшін инъекциялық дәрілерді алып жүруі қажет болуы мүмкін. Соңғы жағдайда, мұндай пациенттер эпинефрин (мысалы, EpiPen), дифенгидрамин (мысалы, Бенадрил) немесе дексаметазон салынған шприцтерді жиі алып жүреді. Осы препараттардың бірін жылдам инъекциялау ауыр аллергиялық реакцияны тоқтатуға көмектеседі. Көптеген склерозбен ауыратын пациенттер де инъекция арқылы өздерін емдей алады; бірнеше склероз терапиясы, соның ішінде түрлі интерферон препараттары, тері астына немесе бұлшық етке инъекция жасау арқылы өздігінен қолдануға арналған. Гиподермиялық инелер эротикалық пирсинг үшін де қолданылады.
Қорқыныш
Дүниежүзілік халықтың шамамен 3,5-тен 10%-ға дейін инелерге қорқыныш сезінуі (трипанофобия) мүмкін, және бұл 5-17 жас аралығындағы балаларда одан да көп кездеседі. Инъекция жасалатын жердің сезімталдығын төмендету үшін, ауырсыну мен дискомфортты азайту үшін жергілікті анестетиктер қолданылуы мүмкін. Балалар үшін инемен байланысты мазасыздық немесе ауырсынуды азайту үшін әртүрлі әдістер тиімді болуы мүмкін. Бұл әдістерге: көңілді аудару, гипноз, когнитивті-мінездік терапия және тыныс алу техникалары жатады.