Кіріспе

Британдық ақын және жазушы (1880–1943)

Маргарет Антония Радклиф Холл (12 тамыз 1880 – 7 қазан 1943) – ағылшын ақыны және жазушысы, ең белгілі туындысы – лесбиян әдебиетіндегі жаңашыл роман «Жалғыздық құдығы». Ересек шағында Холл көбінесе Маргарет есімінен гөрі Джон есімімен танылды.

Ерте өмір

Маргарита Антония Радклиф Холл 1880 жылы «Санни Лаун» үйінде, Дёрли Роуд көшесінде, Борнмут қаласында, Гэмпшир (қазіргі Дорсет) округінде, Радклиф («Шұбар») Радклиф Холл (1846–1898) және Мэри Джейн Сейгер (туған тегі Диль) отбасында дүниеге келді. Холлдың әкесі бай, көп әйелге көңіл бөлген адам, Итон мен Оксфордта білім алған, бірақ көбінесе жұмыс істемейтін, себебі ол әкесінен, Британдық медициналық қауымдастығының төрағасы болған көрнекті дәрігерден көп мұра қалдырған; анасы Филадельфиялық тұрақсыз американдық жесір болған. Радклиф анасын да жек көретін. Бала кезінде Мэри жүкті кезінде түсік жасауға тырысқанда сәтсіздікке ұшыраған соң Радклифті қаламағанын анық көрсетті. Ол жиі Радклифтің мұра ақшасын жеке пайдалануға жұмсады. Бірақ ол өзін «туғаннан инверт» деп сипаттады, бұл термин Хэйволок Эллис және ғасыр басындағы басқа да сексологтардың еңбектерінен алынған. Ересек болғаннан кейін, өзіне лайықты шаруа таба алмаған ол, жиырма жасында көптеген әйелдерді іздеп, олардың көбі үйленді. 1907 жылы Германиядағы Бад-Хомбург курортында Холл Лидер әндерін орындаумен танымал әуесқой әнші Мейбел Баттенмен танысты. Бэттенге («Леди» деп лақап тағылған) Холлдың 27 жасында 51 жас болды, ол тұрмысқа шығып, ересек қызы мен немерелері болған. Олар ғашық болды және Бэттеннің күйеуі қайтыс болғаннан кейін бірге тұрып қалады. Бэттен Холлды өнер мен интеллектуалдық әйелдер тобымен таныстырды, олардың көптегені лесбиянкалар еді. Сондай-ақ, Холлдың еркек атасының біріне ұқсас екенін байқағаннан кейін, Холлды «Джон» деп атаған бірінші адам ол болды және Холл өмірінің соңына дейін осы есімді қолданды. Бэттен Холлды өлеңдерін жариялауға тырысуға ынталандырды. Холл, Баттен және Трубридж «бір жынысты қатынастарға қатысты шіркеудің ескертулеріне мойын бұрмады. Холлдың католицизмі өмір бойы спиритизм мен қайта тууға деген сүйіспеншілігімен қатар жүрді». 1917 жылы Радклиф Холл мен Уна Трубридж бірге тұруға көшті. Бұл қарым-қатынас Холл қайтыс болғанға дейін сақталды.

Мансап

Саяхат пен білім алу кезеңінен кейін Холл 1906 және 1915 жылдар аралығында бес поэзия кітабын жариялады. Холлдың алғашқы романы 1924 жылы жарық көрген «Жарқылмаған шам» болды. Онда Джоан Огден, досы Элизабетпен Лондонда пәтер ашуды армандаған жас қыз (бұл «Бостон некесі» деп аталады) және дәрігер болу үшін оқиды, бірақ өзінің манипулятивті анасының оған деген эмоционалдық тәуелділігімен қиналып, тұтқындалғандай сезінеді. Кітаптың ұзындығы мен қаталдығы оны сатуды қиындатты, сондықтан Холл келесі романы үшін жеңіл тақырыпты әдейі таңдады – 1924 жылы жарық көрген «Қалқыма» атты әлеуметтік комедия. Ол өзінің алғашқы поэзия жинақтарында толық атын қолданған болса, «Қалқыма» үшін оны М. Радклифф Холл деп қысқартты. Кітап шамалы табысқа ие болды және John O'London's Weekly журналының бестселлер тізіміне енді. Одан кейін басылған «Жарқылмаған шам» оның есімімен алғаш рет жарық көрді. Содан кейін тағы бір комедиялық роман, «Сенбілік өмір» (1925) жарық көрді, одан кейін «Адамның тұқымы» (1926) – жұмысынан және тіпті тамақтан да жиреніп, мүліктерін сыйлап, орманды усақ-құрметсіз өмір сүретін итальяндық официант туралы роман. Кітаптың мистикалық тақырыптары Герман Гессенің «Сиддхартха» шығармасымен салыстырылды. Ол жақсы сатылып, сыншылардың мақтауына ие болды және Prix Femina мен James Tait Black сыйлықтарын жеңіп алды, бұл жетістікке дейін тек Э.М. Форстердің «Үндістанға саяхат» романы ғана қол жеткізген еді. 1926 жылы ол гомосексуализм тақырыбын қамтыған алғашқы әңгімесін жариялады. Он екі күннен кейін ол «Жалғыздық құдығы» романын жаза бастады. Қазір ол лесбияндық пульп-фантастиканың алтын ғасырының алғабасшысы ретінде танылады.

"Рэдклиф Холл қыздары"

Британ композиторы және өмірге құштар Джеральд Тирвитт Уилсон, 14-ші Барон Бернерс, "Рэдклиф Холл қыздары" атты роман-а-клеф жазды, онда ол өзін және Сесил Битон мен Оливер Месселді қоса, достар тобын Рэдклиф Холл деген мектептегі лесбиянка оқушы қыздар ретінде бейнелейді. Роман Адела Квебек деген псевдониммен жазылып, жеке таралымда жарияланды; кітаптағы сырлы жайттар Бернерстің жақын туыстары мен таныстары арасында қызу пікір-таластар туғызды, бұл оқиға 1930 жылдары кеңінен талқыланды. Сесил Битон барлық даналарын жоюға әрекеттенді. Содан кейін кітап таралымнан мүлдем жойылды, сондықтан ол өте сирек кездеседі. Дегенмен, бұл әңгіме Бернерстің "Жиналған әңгімелер мен қиялдары" жинағына енген.

Кейінгі романдары

Холл "Жалғыздық құдығынан" кейін бір роман жариялады. "Жалғыздықтың батқығы" атты анонимдік өлең-қайырым "Құдық" төңірегіндегі дау кезінде пайда болды. Оның басты нысаналары "Құдықты" тыйым салуға шақырған Джеймс Дуглас және сот процесін бастаған Ішкі істер министрі Уильям Джойнсон Хикс болғанымен, ол Холлды және оның кітабын да әжуалады. Суреттердің бірінде Холлдың айқышқа шегелінгенін көргенде, ол қатты қорқып, жылдар бойы осы туралы айта алмады. Оның Құдайға қарсы деп есептеген суретте бейнеленгені үшін өкініш сезінуі келесі романы "Үйдің иесін" діни тақырыпта жазуына себеп болды. Холлдың талабы бойынша "Үйдің иесі" кітабының мұқабасында ешқандай түсіндірме болған жоқ, бұл кейбір сатып алушыларды оның да "инверсия" туралы роман деп ойлауына мүмкіншілік берді. Алдын ала сату өте жақсы болды және кітап The Observer бестселлер тізімінде бірінші орынға шықты, бірақ бірнеше маңызды басылымдарда жағымсыз пікірлер алды, соның салдарынан сату тез төмендеді. Америка Құрама Штаттарында рецензенттер кітапқа көбірек мейіріммен қарады, бірақ кітап жарық көргеннен кейін көп ұзамай барлық даналары тәркіленді – полиция емес, кредиторлар тәркіледі; Холлдың американдық баспасы банкротқа ұшырады. Houghton Mifflin құқықтарды өз қолына алды, бірақ кітап қайта басылғанға дейін сату қарқыны жоғалды.

Кейінгі жылдар және өлім

Холл Трубриджпен бірге Лондонда және 1930 жылдары Шығыс Сассекс штатының Рай деген шағын қаласында өмір сүрді. Холл сонымен қатар жылдар бойы басқа әйелдермен, соның ішінде актриса Этель Уотерспен қарым-қатынаста болды. 1930 жылы Холл Айхельбергер гуманистік сыйлығының алтын медалімен марапатталды. Ол ПЕН клубының, Психикалық зерттеулер қоғамының кеңесі мен Зоологиялық қоғамның мүшесі болды. Холл No-де тіркелген. "The Pink Paper" журналының 500 ең үздік лесбиян және гей кейіпкерлерінің 16-сы. 1934 жылы демалыс кезінде Трубридж энтеритке шалдықты. Евгения Сулин есімді орыс медбикесі оған күтім жасауға жалданады. Холл мен Сулиннің араларында қарым-қатынас болды, ол туралы Трубридж білген және ауыр азапқа төтеп берген. Бұл Трубриджді қатты алаңдатты, бірақ ол Холлмен бірге қалды.