Кіріспе

Қаржы нарықтарында нарықтық әсер – нарық қатысушысының активті сатып алу немесе сату кезінде туындайтын нәтиже. Бұл сатып алу немесе сату операциясы бағаны сатып алушыға немесе сатушыға қатысты өзгертетін деңгей, яғни сатып алу кезінде бағаның өсуіне, ал сату кезінде төмендеуіне әкеледі. Нарықтық әсер нарық өтімділігімен тығыз байланысты; көп жағдайда "өтімділік" және "нарықтық әсер" терминдері бір-бірімен мағыны жақын. Әсіресе ірі инвесторлар, мысалы, қаржы институттары үшін, қаржы нарықтарында немесе олардың арасында қаражатты жылжыту туралы шешім қабылдамас бұрын нарықтық әсерді ескеру өте маңызды. Егер жылжытылатын қаражат көлемі үлкен болса (аталған активтердің айналымына шаққанда), нарықтық әсер бірнеше пайыздық тармаққа жете алады және оны басқа операциялық шығындармен (сатып алу және сату бағасы) бірге бағалау қажет. Нарықтық әсерге себеп – бағаның өзгеруі арқылы басқа инвесторларды активтерді сатып алуға немесе сатуға (қарсы тарап ретінде) ынталандыру қажеттігі, сондай-ақ кәсіби инвесторлардың ірі инвестордың (немесе инвесторлар тобының) белсенділігі туралы ақпаратты пайдаланып табыс табуға тырысуы мүмкін. Кейбір қаржы делдалдарының операциялық шығындары соншалықты төмен, олар көптеген инвесторлар үшін маңызды емес баға өзгерістерінен де пайда көре алады. Нарықтық әсерін басқаруды көздеген қаржы институты бағаның күрт өзгеруіне жол бермеу үшін өзінің қызметін шектеуі керек (мысалы, күнделікті айналымның үштен бірінен аспауы тиіс).

Нарыққа әсер ету құны

Нарықтың әсерінің құны – нарық өтімділігінің өлшемі, ол индекс немесе бағалы қағазбен сауда жасаушыға тиесілі шығындарды көрсетеді. Нарықтың әсерінің құны нарықта қолданылатын өлшем бірлігімен есептеледі және саудагер бастапқы бағадан неғұрлым көп төлеуге мәжбүр, осылайша нарықтық сырғудың салдарынан (яғни, транзакцияның өзі активтің бағасын өзгерткендіктен туындаған шығын) болады. Нарықтың әсерінің құны – транзакциялық шығындардың бір түрі.

Микрокапша саудагерлері үшін ерекше қиындықтар

Микрокап (және нанокап) акциялары 300 млн доллардан (50 млн доллардан) кем нарықтық капиталмен, салыстырмалы түрде шектеулі айналымдағы акциялармен және кішкентай күнделікті сауда көлемімен сипатталады. Осының салдарынан, бұл акциялар өте құбылмалы және бағаның күрт өзгеруіне осал. Микрокап және нанокап трейдерлері көбінесе спекуляциялық жағдайларда жылдам пайда табу үшін үлкен акция блоктарымен позицияларды ашып, жабады. Бірақ осы жерде микрокап және нанокап трейдерлерінің көпшілігі кездесетін мәселе бар – айналымдағы акциялардың өте аз болуы, көлемінің шала болуы және үлкен тапсырыстардың болуы акциялардың жетіспеушілігіне әкеледі. Көптеген жағдайларда тапсырыстар толық орындалмайды.

Мысал

Институционалдық инвестор XYZ акциясының 1 миллион акциясын бір акциясы үшін $10.00-ге сату үшін лимит ордерін орнатсын. Кәсіби инвестор осы лимиттік ордерді көріп, XYZ акцияларының 1 миллион акциясын бір акциясына $9.99-ға қысқа сату туралы өз ордерін қоя алады. XYZ акциясы $9.99-ға дейін өсіп, $10.00-дан асып кетеді. Кәсіби инвестор $9.99-ға сатады және институционалдық инвестордан сатып алып, қысқа позициясын жабады. Оның шығыны акцияға $0.01-ге шектелген. XYZ акциясы бағасы $9.99-ға дейін көтеріліп, содан кейін қайтадан төмендейді. Кәсіби инвестор $9.99-ға сатады және акция құнсызданғанда қысқа позициясын жабады. Кәсіби инвестор өте аз тәуекелмен акцияға $0.10 немесе одан да көп пайда табуы мүмкін. Институционалдық инвестор наразы, себебі ол нарықтық бағаның $9.99-ға дейін көтерілгенін және оның ордері орындалмай, қайтадан төмендегенін көрді. Нәтижесінде, институционалдық инвестордың үлкен ордері кәсіби инвесторға опция берді. Институционалдық инвесторлар мұны ұнатпайды, себебі акция бағасы $9.99-ға дейін көтеріліп, қайтадан төмендесе, олар сату мүмкіндігіне ие болмайды, немесе акция бағасы $10.00-ға дейін көтеріліп, одан да жоғарыласа, институционалдық инвестор жоғары бағаға сата алатын еді.