Орта ғасырлар мен Ренессанс поэзиясындағы сиқырлы жылқы
Bayard (legend)
Сиқырлы Bayard атты ортағасырлық және Ренессанс поэзиясында. Күшімен, ақылымен және өлшемді өзгерту қабілетімен танымал. Халық фольклорында маңызды рөл.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ортағасыр мен Ренессанс поэзиясындағы сиқырлы жылқы
Ортағасыр мен Ренессанс поэзиясындағы сиқырлы жылқы
Magical horse in Medieval and Renaissance poetry
the magical horse from Medieval and Renaissance poetry
Байярд (қазіргі баджар; Ро Беярд немесе жай ғана Беярд) – ортағасырлық [[chanson de geste-ден] туындаған аңызлардағы сиқырлы ала жылқы. Бұл мәтіндер, әсіресе "Аймонның төрт ұлы" дастаны, оған сиқырлы қасиеттер мен табиғаттан тыс тектілік жатқызады. Ол күшімен және ақыл-ойымен танымал, сонымен қатар мінгендеріне қарай мөлшерін өзгерте алатын керемет қабілетке ие. Орта ғасырлардан бері Байярд солтүстік француз және бельгиялық фольклорындағы маңызды тұлға болып табылады, әсіресе Арденн аймағында, атап айтқанда Богни-сюр-Мёз, Динан, Намюр және Дендермонде қалаларында. Халықтық процессияларда оны процессиялық алыптардың қатарында көрсетеді, мысалы, Дукасс д'Ат және Дендермондедегі Оммеганг фестивальдерінде. Оның аңыз-әңгімесінің кеңінен таралуы және сәттілігі көптеген суретшілерге, сондай-ақ халық сенімдеріне әсер етті.
Bayard (Modern bajaʁ; Ros Beiaard or just Beiaard; ) is a magical bay horse in the legends derived from the medieval [[chanson de geste. These texts, especially that of The Four Sons of Aymon, attribute to him magical qualities and a supernatural origin. He is known for his strength and intelligence, and possesses the supernatural ability to adjust his size to his riders. Since the Middle Ages, Bayard has been an important figure in northern French and Belgian folklore, particularly in the Ardennes, notably in Bogny sur Meuse, Dinant, Namur and Dendermonde. Folk processions stage it among the processional giants, namely the Ducasse d'Ath and the Ommegang van Dendermonde. The widespread dissemination of his legend and its success have influenced many artists, as well as popular beliefs.
Аңыз
Байярд алғаш рет XII ғасырғы ескі француздық «Аймонның төрт ұлы» атты шансон де жесте Рено де Монтобанның (итальянша: Ринальдо) меншігі ретінде көрінеді. Бұл ат Ринальдо мен оның үш бауырын («Аймонның төрт ұлын») бір уақытта тасымалдай алатын және адам сөзін түсіне алатын қабілетке ие болған. Туындының соңына қарай Рено Байярдты Карлға беруге мәжбүр болады, ол аттың жасағандары үшін жаза ретінде Байярдтың мойнына үлкен тас байлап, оны өзенге итеріп жібереді; бірақ Байярд осы тасты қамыттарымен сындырып, орманға қашып, мәңгілікке сонда өмір сүреді. Кейінгі шансон де жестелерде Байярдты Реноның туысы, әулиеші Могрис жеңіп алған, содан кейін оны Реноға берген деп айтылады. Балфинч мифологиясында Ринальдоның Байярдты сатып алуы былай сипатталған: жасырынған Могрис (бұрын Байярдты сатып алған) Ринальдоға орманда сиқырлы жабайы жылқы бар екенін, және бұл жылқы бастапқыда Галлиялық Амадисқа тиесілі болған, оны тек Амадистің руынан шыққан рыцарь ғана жеңе алатынын айтады. Ринальдо соңында атын жерге лақтырып, сиқырды бұзады. Байярд Луиджи Пульчи, Маттео Мария Бойардо және Людовико Ариостоның рыцарлық тақырыптағы эпикалық поэмаларында да кездеседі. 13 ғасырдың соңына қарай Байярд атты құлын түсінің (қоңыр-қызыл түсті денесі, қара манесі мен құйрығы) кез келген атына беріліп, сиқырлы батыр ат ретінде сәнін жоғалтты. «Байярд» есімі ағылшын әдебиетінде клоундық, соқыр және ақымақ атпен байланысты болды. Чосер «Троил мен Крисеида» эпикалық поэмасында «Байярдты» алғаш рет қолданды. Троил Крисеиданы көріп, ғашық болғанға дейін махаббаттың күшін жеңілдеп қарағандай, Байярд та «жолдан шығып», мақтан қылып, «Мен әлі де жылқымын» деп мойындауға мәжбүр болды. Чосер «Кентербери әңгімелерінде» (шамамен 1286 ж.) «Баяудың әңгімесінде» зыналы бике және «Канонның еркек атбасының әңгімесінде» соқыр, ақымақ атты білдіру үшін «Баяуды» қолданды: «Егер сен әрқашан іздесең, ешқашан таба алмайсың. Сен соқыр Байярдтай батылсың. Ол алға қарай шартады және ешқандай қауіпті сезінбейді».
Bayard first appears as the property of Renaud de Montauban (Italian: Rinaldo) in the Old French twelfth century chanson de geste The Four Sons of Aymon. The horse was capable of carrying Rinaldo and his three brothers ("the four sons of Aymon") all at the same time and of understanding human speech. Near the end of the work, Renaud is forced to cede Bayard to Charlemagne who, as punishment for the horse's exploits, has a large stone tied to Bayard's neck and has the horse pushed into the river; Bayard however smashes the stone with his hooves and escapes to live forever more in the woods. In subsequent chansons de geste, Bayard was said to have been initially won by Renaud's cousin, the magician Maugris, before being given to Renaud. In Bulfinch's Mythology, Rinaldo's acquisition of Bayard is described as follows: a disguised Maugris (who had previously acquired Bayard) tells Rinaldo that a wild horse under an enchantment roams the woods, and that this horse belonged initially to Amadis of Gaul and can only be won by a knight of Amadis' lineage. Rinaldo eventually subdues the horse by throwing it on the ground, breaking the enchantment. Bayard also appears in the epic poems on chivalrous subjects by Luigi Pulci, Matteo Maria Boiardo and Ludovico Ariosto. Bayard, by the late 13th century, also acquired common usage as a name for any bay coloured horse (reddish brown coat with black mane and tail) and lost some of his lustre as a magic heroic horse. The name "Bayard" became associated in English literature with a clownish, blind and foolish horse. Chaucer first used "Bayard" in a simile in the epic poem Troilus and Criseyde. As Troilus has been scorning the power of love before seeing Criseyde and falling in love himself, so Bayard, proudly skipping "out of the wey" while he pranced, had to admit "Yet am I but an hors". Chaucer also used "Bayard" in The Canterbury Tales (c. 1286) to denote a randy stud in "The Reeve's Tale" and a blind, foolish horse in "The Canon's Yeoman's Tale": "Though ye prolle ay, ye shul it nevere fynde. Ye been as boold as is Bayard the blynde. That blondreth forth and peril casteth noon." ("Though you search afar, you shall never find it; Be you as bold as Bayard the blind, that blunders forth and perceives no peril.")
Жергілікті
Бельгиядағы Валонияның Динант қаласының сыртында "Байард тасы" орналасқан – алып жылқының тұяқтарымен тілінгендіктей айтылатын үлкен жарық. Намурда, Маза өзені бойындағы келесі қала, Баярд пен Төрт Эймон ағайындыларының жергілікті танымал мүсіні тұр. Валлонияда Төрт Эймон ағайындылары мен Баярд аңызымен байланысты көптеген атаулы жерлер бар. Баярд аңызы Бельгияның басқа қалаларында да тойланады, ең әйгілісі – фламандтық Дендермонде қаласында он жыл сайын үлкен оммеганг ұйымдастырылады. Дендермондтың қала қабырғаларынан тыс орналасқан бірнеше ауданында, атап айтқанда Аппельс, Донкстраат, Кюр және Синт-Гилис, осы оммеганның кішігірім нұсқалары жыл сайын өткізіледі. Дендермонде мен Аалст арасындағы бәсекелестік, жақын орналасқан қала, Аалст тұрғындарының Баярдты пародизациялап "Балат атбасын" салуына себеп болды. Брюссель (Оммеганның бір бөлігі ретінде), Лиер, Мехелен және Ат қалалары Баярдты қосатын шерулер ұйымдастырады. Гент, Гелдроп, Намур және Грембергенде де Баярд мүсіндері бар. Линкольншир фольклорында "Соқыр Байард" деп аталатын ұқсас сиқырлы жылқы "Байардтың секірісінде" кездеседі. Каталонияның Риудомс қаласында жыл сайын Cavall dels Nebot атымен танылатын ат көшелермен жүріп өтеді.
Outside the Walloon town of Dinant in Belgium stands "Bayard Rock", a large cleft rock formation that was said to have been split by Bayard's mighty hooves. In Namur, the next town downriver along the Meuse, stands a locally famous statue of Bayard and the Four Aymon Brothers. There are plenty of named places in Wallonia linked to the legend of the Four Aymon Brothers and Bayard. The Bayard legend is also celebrated in other towns in Belgium — most notably in the Flemish city of Dendermonde, where a large ommegang is organized every ten years. In several parts of Dendermonde, located outside of the city walls, namely Appels, Donckstraat, Keur and Sint Gillis, smaller editions of this ommegang are organized on an annual basis. The rivalry between Dendermonde and Aalst, a city close by, has led to the construction of the Steed Balatum by the inhabitants of Aalst, as a parody on Bayard. Brussels (as part of the Ommegang), Lier, Mechelen and Ath all organize processions that include Bayard. There are also Bayard statues in Ghent, Geldrop, Namur and Grembergen. A similar magical horse named "Blind Byard" is part of Lincolnshire folklore at Byard's Leap. In the Catalan town of Riudoms the Cavall dels Nebot is carried through the streets every year.
Француз тілі
Хасенохр, Женевьева және Мишель Зинк, редакторлар. Француз әдебиетінің сөздігі: Орта ғасыр. Жинақ: La Pochothèque. Париж: Fayard, 1992 жыл. «Эймонның төрт ұлы» немесе «Монтобанның Реносы» Мишелин де Комбарье дю Грес және Жан Субренаттың қазіргі француз тіліне жасаған презентациясы, іріктеуі және аудармасы. Париж: Gallimard, 1983 жыл.
Hasenohr, Geneviève and Michel Zink, eds. Dictionnaire des lettres françaises: Le Moyen Age. Collection: La Pochothèque. Paris: Fayard, 1992. Les Quatre Fils Aymon ou Renaud de Montauban Presentation, selection and translation in modern French by Micheline de Combarieu du Grès and Jean Subrenat. Paris: Gallimard, 1983.