Театр және кино өндірісінің техникалық аспектілері
Stagecraft
Театр, кино, бейне өндірісінің техникалық аспектісі: декорация, жарық, костюм, дыбыс, реквизит. Сценографиядан өзгеше, сахналық шеберлік – бұл көркемдік көріністің іске асырылуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Театр, кино, бейне өндірісінің техникалық аспектісі – бейне арнайы эффектілер процесі.
Technical aspect of theatrical, film, video production
the video special effects process
Сахналық өнер – театр, кино және бейне өндірісінің техникалық аспектісі. Оған декорация құрастыру және орнату, жарықтандыруды ілу және баптау, костюмдерді жобалау және сатып алу, грим, сахнаны басқару, дыбыс инженериясы және реквизиттерді сатып алу кіреді. Сахналық өнер, сахна суретінің кең ауқымды түсінігінен ерекшеленеді. Көркемдік емес, техникалық сала саналатын ол, негізінен сахналық суретшінің көркемдік көзқарасын іске асыру болып табылады. Сахналық өнердің ең қарапайым түрінде, бір адам (әдетте кішігірім қойылымның сахналық менеджері) барлық декорацияларды, костюмдерді, жарықтандыруды, дыбысты ұйымдастырып, актерлер құрамын басқара алады. Аймақтық және ірі қоғамдық театрларда әдетте техникалық директор және өз жобаларына тікелей қатысатын дизайнерлер болады. Ірі қойылымдарда, мысалы, қазіргі Бродвей шоуларында, қойылымды премьераға дайындау үшін білікті ағаш шеберлері, суретшілер, электриктер, сахнашылар, тігіншілер, шаш өрімшелері және т.б. қажет. Қазіргі заманғы сахналық өнер жоғары техникалық деңгейде және мамандандырылған: ол көптеген тармақтарды және бай тарих пен дәстүрлерді қамтиды.
Stagecraft is a technical aspect of theatrical, film, and video production. It includes constructing and rigging scenery; hanging and focusing of lighting; design and procurement of costumes; make up; stage management; audio engineering; and procurement of props. Stagecraft is distinct from the wider umbrella term of scenography. Considered a technical rather than an artistic field, it is primarily the practical implementation of a scenic designer's artistic vision. In its most basic form, stagecraft may be executed by a single person (often the stage manager of a smaller production) who arranges all scenery, costumes, lighting, and sound, and organizes the cast. Regional theaters and larger community theaters will generally have a technical director and a complement of designers, each of whom has a direct hand in their respective designs. Within significantly larger productions, for example a modern Broadway show, effectively bringing a show to opening night requires the work of skilled carpenters, painters, electricians, stagehands, stitchers, wigmakers, and the like. Modern stagecraft is highly technical and specialized: it comprises many sub disciplines and a vast trove of history and tradition.
Ежелгі Грекия
Грек театры сахналық өнерді кеңінен қолданды, ал грек тіліндегі терминологиясы мен тәжірибесі қазіргі батыс сахналық өнеріне әсер етуді жалғастыруда. Грек театрының сахнасының ерекшелігі – скине, сахнаның арт жағында орналасқан, көбінесе үш есігі бар құрылым. Классикалық грек трагедиясының әдеттегі ортасы сарай болды, сондықтан скине сол ортаны бейнелеу үшін әсемделіп безендірілді. Скиненің көрермендерге қараған жағында қазіргі кезде «жазық» деп аталатын элементтер ілінді. Жазықтар бір жақтыдан екі жақты боялған жазықтарға айналды, олар айналмалы тіреуге орнатылып, ортаға қойылды. Арқан әрбір тіреудің айналасын айналып, сахнаны өзгерту үшін жазықтарды бұруға мүмкіндік берді. Екі жақты жазықтар ақырында периактосқа айналды. Грек сахналық шеберлігі өнер туындыларының мазмұнын жеткізу үшін маңызды рөл атқарды. Эккиклема, қазіргі заманғы шанаға ұқсас, кейіпкердің өлімін сахнада көрсетудің орнына, оның денесін шығарып көрсету үшін қолданылды. Механе, актерлерді скиненің үстіне көтеруге арналған кран, пьесалардың шешімін беруге көмектесті, көбінесе құдайдың араласуымен сюжет бірден аяқталар еді. Механе – «deus ex machina» фразасының тікелей бастауы. Көрсетілімдер күн сәулесімен жарықтандырылды, көбінесе оқиғаның дамуына көмектесу үшін күннің белгілі бір уақыты пайдаланылды.
Greek theatre made extensive use of stagecraft, and Greek vocabulary and practice continue to influence contemporary Western stagecraft. The defining element of a Greek theatre's stage was the skene, a structure at the back of the stage, often featuring three doors. The usual setting for a classical Greek tragedy was a palace, and skenes were decorated to support that setting. On the audience side of the skene, what are now known as flats could be hung. Flats evolved from one sided to two sided painted flats, which would be mounted and centered on a rotating pin. Rope would run around each consecutive pin, allowing the flats to be turned for scene changes. The double sided flat eventually evolved into the periaktos. Greek stagecraft was essential to the storytelling of its works. An ekkyklema, similar to a contemporary wagon, was used to present the death of a character by rolling out their dead body, instead of showing their death onstage. The mechane, a crane for lifting actors over the skene, supported the conclusions of plays, whose storylines were often suddenly resolved by the introduction of a god. The mechane is the literal source for the contemporary phrase deus ex machina. Performances were lit by sunlight, often taking advantage of the particular time of day to support the story.
Еуропа
Орта ғасырлардағы театрлық қойылымдар түрлі жерлерде, мысалы, қалалар мен қалалардың көшелерінде, саяхаттаушы, жеке труппалар арқылы өткізілді. Кейбіреулері монастырьларда, шіркеу бақылауындағы топтармен орындалды, көбінесе діни сахналарды көрсететін. Ойын орыны жабық немесе ашық (Корнуоллдағы plen an gwary амфитеатрлары сияқты) болуы мүмкін еді. Олар белгілі бір жерлерде ойналды, себебі реквизиттерді пайдалануға ыңғайлы болды. Ән мен көріністер қатысушылардың қызығуын арттыру үшін жиі қолданылды. Қазіргі заманғы сахналық өнер 1576-1642 жылдар аралығында Англияда дамыды. Лондонда үш түрлі театр болды: қоғамдық, жеке және сарайлық. Олардың көлемі мен пішіні әртүрлі болды, бірақ көптегені дөңгелек болатын. Globe Theatre сияқты қоғамдық театрлар сахнаны немесе актерлерді көтеру және түсіру үшін төбедегі бөлмеде орналасқан құралдарды пайдаланды, сондай-ақ тұзақ есіктерін пайдалануды дамытты. Көптеген театрлар дөңгелек пішіндес болды, ал ордың үстінде күн сәулесінің кіруіне және сахнаны жарықтандыруға мүмкіндік беретін ашық алаң болды. Францияда Англиядағы қайта жаңғыру кезеңінде проскуниумдық сахналар (сурет қорабы) салынды, олар қазірге дейін ең танымал сахна түрі болып табылады және бастапқыда скен элементтерін біріктіріп, сахнада скен құрылысын жасады. Сол кездегі жарықтандыру шамдардан тұрды, олар аяқ жарығы ретінде және сахна үстіндегі шамдардан ілінді. Виктория дәуірінде Англиядағы сахналық өнер Вест-Эндтің пайда болуымен қарқынды дамыды. Лондонның үлкен аймағына қала тұрғындарының көптеп келуіне байланысты Парламент бұрынғы лицензиялық заңдарды жоюға мәжбүр болды және 1843 жылы барлық театрларға драмалық қойылымдарды көрсетуге рұқсат берді. Электр жарығы мен гидравликалық жүйелер көптеген көрермендерді тарту үшін сахнадағы дауылдарды, жарылыстарды және керемет өзгерістерді көрсетуге мүмкіндік берді. 19 ғасырдың соңында дамыған технологиялар фильмдерде қолданылатын арнайы эффекттерді жасауға жол ашты. Жарықтандыру дамып келе берді. Англияда, жарық беру үшін әкді қыздыруға арналған үрлемелі лампа жасалды, ол тез арада театрлық қойылымдарға бейімделді және «ли́млайт» кең таралған жасанды жарық түріне айналды. Жарықтың фокусын басқару үшін Френель линзасы қолданылды. Шамдардан кейін газ жарығы пайда болды, оның кішкентай тесіктері әр қойылым алдында жағылып, газ ағынын реттеу арқылы жарықты азайтуға болатын, бірақ жалын сөнбеуі керек еді. 20 ғасырдың басында газбен электрге ауысқан көптеген театрлар жаңа жүйені ескісімен қатар орнатты, нәтижесінде газ құбырларын тұтандырған электр тогынан көптеген жарылыстар мен өрттер болды. Қазіргі театр жарығы электрге негіделген. Бүгінгі таңда көптеген лампалар мен жарықтандыру құралдары қолданылады, ал бұл сала индустриядағы ең әртүрлі және күрделі салалардың біріне айналуда.
Plays of Medieval times were held in different places such as the streets of towns and cities, performed by traveling, secular troupes. Some were also held in monasteries, performed by church controlled groups, often portraying religious scenes. The playing place could represent many different things such as indoors or outdoors (as in the Cornish plen an gwary amphitheatres). They were played in certain places so the props could be used for the play. Songs and spectacles were often used in plays to enhance participation. More modern stagecraft was developed in England between 1576 and 1642. There were three different types of theaters in London – public, private and court. The size and shape varied but many were suggested to be round theaters. Public playhouses such as the Globe Theatre used rigging housed in a room on the roof to lower and raise scenery or actors, and used the raised stage by developing the practice of using trap doors in theatrical productions. Most of the theaters had circular design, with an open area above the pit to allow sunlight to enter and light the stage. Proscenium stages, or picture box stages, were constructed in France around the time of the English Restoration, and maintain the place of the most popular form of stage in use to date, and originally combined elements of the skene in design, essentially building a skene on stage. Lighting of the period would have consisted of candles, used as foot lights, and hanging from chandeliers above the stage. Stagecraft during the Victorian era in England developed rapidly with the emergence of the West End. Prompted by and influx of urbanites in the greater London area, Parliament was forced to do away with previous licensing laws and allowed all theaters to perform straight plays in 1843. Electric lighting and hydraulics were introduced to draw large audiences to see on stage storms, explosions, and miraculous transformations. Technologies developed during the latter part of the 19th century paved the way for the development of special effects to be used in film. Lighting continued to develop. In England, a form lamp using a blowpipe to heat lime to incandescence was developed, for navigation purposes – it was soon adapted to theatrical performances and the limelight became a widespread form of artificial light for theaters. To control the focus of the light, a Fresnel lens was used. After candles, came gas lighting, using pipes with small openings which were lit before every performance, and could be dimmed by controlling the flow of gas, so long as the flame never went out. With the turn of the 20th century, many theater companies making the transition from gas to electricity would install the new system right next to the old one, resulting in many explosions and fires due to the electricity igniting the gas lines. Modern theatrical lighting is electrically based. Many lamps and lighting instruments are in use today, and the field is rapidly becoming one of the most diverse and complex in the industry.
Көрінісі
Театр қойылымының көрнекі және дыбыстық жақтарын ұйымдастыруға жауапты театр дизайнері дәстүрлі түрде сахна безендіруші деп аталады. Бұл қағида жобалау процесінде тиімділікке қол жеткізу үшін қалыптасқан. Көрермендер театрға енген кезде бірден сахна безендіруіне назар аударады, бұл қойылым туралы алғашқы әсерін қалыптастырады. Осы сәтте дизайнерлер қойылымның идеясын жасайды, оның стилін анықтайды, көңіл-күй мен атмосфераны тудырып, уақыт пен орынды көрсету арқылы қойылымның тонын белгілейді. Сахна безендірушілер сахнадағы әлемді реалистік түрде көшірудің орнына, көрермендердің қабылдауын қалыптастыру үшін элементтерді әдейі таңдайды. Театр тарихының көп бөлігінде сахна безендірушінің жеке лауазымы болған жоқ. Оның орнына, театр өкілдері дайын декорацияларды пайдаланған немесе орынды қойылымның ортасын жасау үшін қолданған.
The theater designer, responsible for orchestrating the visual and auditory aspects of a stage production, is traditionally known as the set designer. This convention has emerged for practical reasons, ensuring efficiency in the design process. Upon entering a theater, viewers are immediately drawn to the set design, shaping their initial impression of the show. In this moment, designers establish the show's concept, define its style, evoke mood and atmosphere, and establish the tone by revealing the date and setting. Stage designers intentionally select elements to craft the audience's perception of the depicted worlds in a play, rather than simply replicating settings realistically. For much of theatrical history, there was no dedicated scenic designer role. Instead, theater practitioners relied on stock scenery or utilized the space itself to establish settings.
Этапты басқару
Драматургтар, продюсерлер, режиссерлер, суретшілер және актерлердің әрқайсысының өзіндік міндеттері болғанымен, сахна менеджері – осы барлық маңызды қатысушылардың арасындағы күрделі өзара іс-қимылды басқаратын адам. Сахна жетекшісі қойылымның орталық нүктесі болып табылады және барлық мәселелер – персоналдан бастап материалдарға дейін, театрлық тұжырымды іске асыру үшін үйлесімді жұмыс істейтініне көз жеткізеді. Олардың жауапкершіліктері кең және сахна артындағы жұмысты басқару, техникалық белгілерді ұйымдастыру және репетицияларды өткізуді қамтиды. Бұдан өзге, сахна менеджері қойылым барысында туындайтын мәселелерді шешуде және актерлер мен шығармашылық команда арасындағы құрылтайлы байланысты қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Осының нәтижесінде, актерлер мен режиссерлер көп назар аударса да, сахна менеджерінің тың еңбегі мен сахна артындағы білімі – сахналық өнердің тұтастығы мен кәсіби деңгейін сақтайды.
While playwrights, producers, directors, designers, and performers all have specific roles to play, the stage manager is the one who manages the intricate collaboration between all of these important participants. Serving as the production's center point, the stage manager makes sure that every aspect, from staff to materials, works in unison to realize the theatrical concept. Their responsibilities are broad and include managing backstage operations, organizing technical cues, and arranging rehearsals. In addition, the stage manager plays a pivotal role in mediating issues and fostering constructive communication between the actors and the creative team during the course of the production. As a result, even if the actors and directors receive most of the attention, the stage manager's hard work and knowledge behind the scenes preserves the integrity and professionalism of live theater production.