Кіріспе

Американдық жазушы және драматург Джейн Боулз (/b/oʊ/l/s/; туған Джейн Сидней Ауэр; 22 ақпан 1917 – 4 мамыр 1973) – американдық жазушы және драматург.

Ерте өмір

1917 жылы 22 ақпанда Нью-Йорк қаласында еврей отбасында дүниеге келген Джейн Боулздың әкесі Сидней Ауер, анасы Клэр Стейджер болды. Ол туғаннан бастап тізесі ауырған, кейін жасөспін шағында аттан құлап, жарақат алды. Тізесіне жасалған операциядан кейін туберкулездік артритке шалдықты, содан кейін анасы оны емделу үшін Швейцарияға алып кетті, онда ол пансионда оқыды. Ол сондай-ақ Нью-Йорктегі Джулия Ричмонд орта мектебінде және Массачусетс штатының Гринфилд қаласындағы қыздарға арналған Стоунли мектебінде білім алды. Өмірінің осы кезеңінде ол әдебиетке құштарлығымен қатар, өзіне сенімсіздік сезімін де дамытты. Иттерге, акулаларға, тауларға, ормандарға, лифттерге қоса, тірідей өртелуден де қорқыныш сезімдері пайда болды. 1938 жылы олар үйленді және Орталық Америкаға бал айына сапар шекті. Олар Париж қаласында бірге саяхаттағанда лесбияндық барларға да барып қайтты. Бұл неке шамамен бір жарым жыл бойы жыныстық қатынаспен ұсталды. Содан кейін Джейн мен Пол достас серіктестерге айналды. Екеуі де бисексуалды болғандықтан, көбінесе некесінен тыс қатынастарға баруды жөн көрді. Осыдан кейін Джейн мен Пол Мексикаға кетіп, онда Джейн кейіннен оның сүйіктісі болған Хелветия Перкинспен танысты.

Мансап

1943 жылы оның "Екі қатал әйел" романы жарық көрді. Боулздар 1947 жылға дейін Нью-Йоркте тұрды, содан кейін Пол Марокконың Танжер қаласына көшіп кетті; Джейн 1948 жылы оның артынан келді. Мароккода Джейн Шэрифа есімді марокколық әйелмен құштар, күрделі қарым-қатынаста болды. Ол сонымен қатар, факел әншісі Либби Холманмен жақын қарым-қатынаста болды. Холман Джейн мен Полдың екеуіне де қызығушылық танытты, бірақ Пол оған жауап қайырмады.

Жазғы үйде

"Жазғы үйде" – оның жалғыз толыққанды пьесасы. Ол алғаш рет 1951 жылы Пенсильвания штатының Мойлан қаласындағы Хеджеров театрында қойылды. Пьеса 1953 жылғы 29 желтоқсанда Бродвейдегі Плейхаус театрында Пол Боулздың музыкасымен ашылды, онда екі ай бойы ара-жібір пікірлер мен аз көрермен жиналды. 1963 жыл шамасында пьеса қайта қойылды. Пьеса 1993 жылы Вивиан Бомонт театрында Филип Гластың қосымша музыкасымен тағы да жаңғыртылды. Басты сюжет – үстемдік танытатын ана мен нәзік қызды, сондай-ақ нәзік ана мен үстемдік танытатын қызды салыстыру. Сюжетті кейіпкерлердің өзара іс-қимылы жетелейді, ал іс-әрекет емес. Ол Оңтүстік Калифорниядан келген жалғыз жесір Гертуда Истман Куэвастың монологымен басталады. Ол бай мексикалыққа (әндетіп, билейтін серігі бар) үйленеді, ол қызына қатыгездікпен қарастырады. Екінші жесір – Констебл ханым және оның қиын мінезді қызы. Екі қыз да тұрақсыз. Мисс Куэвастың күйеуге талапкері бар, бұл анасының үстемдік таныту қажеттігін сезінуіне себеп болады. Бірінші акт Мисс Куэвас пен оның жаңа күйеуі үнсіз газет оқып отырғанда аяқталады. Екінші акт "Лобстер боул" аталған мейрамханада өтеді және қарқынды тағам бейнелерін қолданады.

Өлім

Боулз, алкоголизмнен зардап шеккен, 1957 жылы 40 жасында инсульт алды. Инсульттің салдарынан көру қабілеті мен ой-қиялы нашарласа да, ол денсаулығындағы мәселелерге қарамастан жазуын жалғастырды. Англия мен АҚШ-та түрлі емдер алғанына қарамастан, денсаулығы нашарлай берді, соңында ол Малага, Испаниядағы емханаға түсіп, 1973 жылы 56 жасында қайтыс болды.

Мұра

Пол Боулздың жартылай автобиографиялық "Көктегі баспана" романында Порт және Кит Морсби тұлғалары оның өзі мен әйелінің бейнесінде жасалған. Дебра Уингер романның киноға бейімделуінде Кит рөлін ойнады. Боулздың әдеби еңбектері көлемі жағынан көп болмаса да, ол жоғары құрметке ие болды, Трумэн Капоте оны "шынайы түпнұсқа, таза стильде жазатын жазушылардың бірі" деп, ал Теннеси Уильямс "қазіргі американ әдебиетіндегі проза жанрындағы ең маңызды автор" деп бағалады.